CIRCULAIRE NR 13 April 2011
Van de redactie Allereerst gaan onze felicitaties uit naar het derde team dat in de OSBO-competitie naar de derde klasse promoveerde. Aan het begin van de 31e ronde werd dit team door onze voorzitter Jan Blokpoel in het zonnetje gezet. Meer informatie over de competitie kunt u vinden op onze website http://www.decirkelede.nl/ Deze keer zijn we In gesprek met Carel de Vries. Hij laat ons mooie muziek horen en toont een mooie aanvalspartij van hem met een schitterend torenoffer. Dat schaken moeilijk kan zijn vertelt Ben Zee in twee artikelen. Tom Pronk heeft een mooie combinatie die meedingt in de schoonheidwedstrijd. Zelf noemt hij het stille zetten, maar elke zet dreigt mat of materiaalverlies voor zwart. Ook kunt u één en ander lezen over de aftrekschaakcombinatie. Dit is ook het thema bij de opgaven, zodat u uw vaardigheid in dit type combinatie kunt testen. In de laatste circulaire van dit seizoen willen we een aantal pagina s reserveren voor de schoonheidswedstrijd. Stuur uw mooiste combinatie van dit seizoen of andere kopij binnen 5 dagen na afloop van de interne competitie naar t-smit@hetnet.nl Veel leesplezier. Tom Smit
IN GESPREK MET CAREL DE VRIES Hoe heb je leren schaken? Ik heb het geleerd van mijn opa. Die dacht ook bij voor de hand liggende zetten lang na. Als ik per ongeluk een toren weggaf dacht hij toch lang na. Hij wilde mij waarschijnlijk leren om ook langer na te denken. Ik was toen een jaar of 8. Schaak je al lang bij een vereniging? Overal waar ik gewoond heb, ben ik op een schaakvereniging geweest. In Nieuwegein (een groeiende club) begonnen als eerste bordspeler in het derde, later ook in het eerste gespeeld, landelijk: 2e klasse KNSB. Je trok dan op zaterdag het hele land door met een heerlijk tempo van 2 uur pppp + verlenging en afbreken. Doe je veel aan theorie? Vroeger wel. De openingsboekjes van Euwe. Nu merk ik dat ik toch niet meer alles kan onthouden. Je zoons schaken ook. Zal het lang duren voor ze jou verslaan? Vooral mijn zoon Ruben (nu 10 jaar) heeft schaaktalent Het kost mij bij het ouder worden meer moeite en veel meer tijd om varianten door te rekenen. Dat betekent dat Lucas of Ruben mij wel eens zouden kunnen verslaan Voor mij de uitdaging dat moment zo lang mogelijk uit te stellen! De leden van de Cirkel zijn enthousiast over jouw manier van schaakles geven. Volgens mij heb je daar ervaring in. Klopt dat? Ik heb op verschillende basisscholen schaakles gegeven. Schaken zie ik als een verrijking van je leven: door intellectuele inspanning je helemaal kunnen ontspannen. Ik wil dat graag leren aan kinderen. Je haalt ze er trouwens wel snel uit wie wel en wie geen talent hebben. Dat gaat met name ook om het concentratievermogen. Heb je nog meer hobby s? Ik geniet van schilderkunst (Impressionisten als Van Gogh, zoals de Aardappeleters) en pianomuziek (Schubert, zie en luister naar het virtuoze stuk http://www.wimp.com/schubertimpromptu/ ). Daarnaast ook werken aan complexe wiskundige problemen. Wat doe je voor werk? Ik werk als Interim Manager in het Onderwijs, met name als hoger kader en beleidsvraagstukken. Doe je ook bestuurlijk werk? Ik ben actief in kerkenwerk (voorzitter Kerkenraad) en ook voorzitter van de Rekenkamer in de gemeente Ede Wil je een partij van jou analyseren?
Een illustratieve partij speelde ik uit in Groesbeek. Gericht op aanval, de grenzen opzoekend. Ik speelde met wit; en wilde een snelle ontwikkeling in de opening met enige pionoffers. De partij begon zo: 1.e4,c5 2. Pf3, Pc6 3. d4,cd4: 4. c3, e6 5.cd4:, d5 6. e5,pge7 7. Pc3, Ld7 (in onderstaande stelling denkt Carel 6 zetten vooruit. Red.) De volgende zettenreeks had ik daarvoor uitgerekend: 8. Ld3, Db6 9. 0-0, Pxd4 10. Pxd4, Dxd4 11. Pb5, Dxe5 12. Te1, Db8 13. Df3, e5 De ontwikkeling van Zwart is matig: Paard staat loper in de weg, Dame in een uithoek. Terwijl Wit al gerokeerd heeft, Toren en Dame in het centrum en Paard en loper ontwikkeld heeft. Dan volgt een spectaculair torenoffer: 14. Txe5!! Dxe5 15. Lf4, Dxb2 16. Pd6+, Kd8 17. Pxf7+ (nu gaan oogsten), Ke8 18. Pd6+ (in combinatie met zet 19 verdient deze zet ook een uitroepteken. Red.), Kd8 19. Le5!! (meerdere functies: verdedigt de Toren op a1, valt de zwarte dame aan en voorkomt dat de dame op f6 komt) (niet..,de5:? Wegens 20. Pf7+ Red), Db4 20. Pf7+, Ke8 21.Pxh8, Dg4 (blunder!) 22. Df7+ en zwart gaf op. Dit lijkt mij een combinatie voor de schoonheidswedstrijd. Ben je het daar mee eens? Uiteraard.
AFTREKSCHAAK Sinds de afrekschaakcombinatie waarmee Eip Jansssen zijn tegenstander verraste (zie vorige circulaire), staat dit type combinatie in de belangstelling. Ook de combinatie van de 16 jarige Torre tegen niemand minder dan Lasker (zie ook vorige circulaire) was daar een voorbeeld van. De batterij werd gevormd door een toren en een loper. Door telkens met de loper schaak en daarna aftrekschaak te geven, verorberde hij de hele zevende rij en daarna de dame. Nimzowitsch geeft een voorbeeld van een dame en een loper. Er wordt telkens schaak gegeven met de loper en een stuk op de diagonaal b1-h7 genomen en tenslotte wordt mat gezet: Wit begint en geeft mat. 1. Lh7+ 2. Lf5:+ Nimzowitsch noemt dit een zwickmühle. 3. Lh7+ de zwickmühle in vol bedrijf 4. Le4:+ 5. Lh7+ 6. Ld3:+ 7. Lh7+ 8. Lc2:+ 9 Lh7+ 10. Lb1:+ Tot nu toe was het makkelijk, maar nu moet mat gezet worden. 11. Tg6+! fg6: 12. La2:+ Een iets moeilijker voorbeeld:
Wit begint en wint. 1. Lh7 2. Lc2+ 3. Tg2+ Lg2: 4. Lh7+ 5. Lg6+ 6. Dh7+ Kf8 7. Df7:+mat om Tg2+ te kunnen geven (interferentie) punt f7 is niet meer door de loper gedekt! Gevaarlijk is het aftrekschaak waarbij het tussenliggende stuk ook schaak geeft. Er is dan sprake van dubbelschaak en de andere partij kan dan alleen een stap met de koning doen. Er is geen sprake van de 2 andere mogelijkheden bij schaak: het schaakgevende stuk slaan of een stuk tussen plaatsen. Reti Tartakower. Wat doet wit na Pe4:? Pe4: 2. Dd8+! Kd8: 3. Lg5++ Kc7 na 3, Ke8 4. Td8 mat 4. Ld8 mat Bron: A. Nimzowitsch: Mein System Tom Smit
HOEVEEL MOGELIJKE STELLINGEN BESTAAN ER IN HET SCHAAKSPEL? Na de eerste zet van wit heeft zwart 16 pionzetten en 4 paardzetten ter beschikking, 20 in totaal dus. Het aantal mogelijke stellingen na de eerste zet van wit en zwart bedraagt 400. Na wits tweede zet is dat aantal al naar 29.200 gestegen en na het zwarte antwoord tot 2.131.600. We zijn dan pas twee zetten ver. Vier zetten voor wit en zwart leveren 318.979.564.000 verschillende mogelijkheden op en na tien zetten zijn dat er 169.518.829.100.544.000.000.000.000.000. Berekeningen veronderstellen dat het totale aantal mogelijke stellingen in het schaakspel een getal omvatten van tien met veertig nullen (10 tot de macht 40). 10.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000. Ter vergelijking: het aantal seconden dat is voorbijgegaan sinds de vorming van het heelal is slechts 10 tot de macht 18. En dat vinden zelfs computers nog veel. Bron: Schaakkalender Ben Zee
KOUDE DOUCHE In de laatste OSBO-ronde tegen Nunspeet 1 had ik met wit de volgende stelling bereikt. Wit staat twee lopers voor en moet dit eenvoudig kunnen winnen. Hij speelt 1. Lh5-e2? In plaats van 1.Kg2 (1 Txh5 gaat niet vanwege De8+) Zwart speelt 1.Te4 2. Dd5, Db6+ 3.Ke1, Th8-e8 4. Tf1-f2, Dxb2 5. Dd1, Dc3+ 6. Kf1, Dxh3+ Hier had wit moeten berusten in eeuwig schaak van zwart na 7. Kf1-e1, Dc3+ 8. Kf1,Dh3+. In plaats van 7.Ke1 speelt hij 7. Kg1, waarna hij een soort zelfmatconstructie creëeert met 7 Txe2 8. Txe2, Tg8+ (9. Kh1, Df3 mat) Nu speelt wit in arren moede 9. Kf2, Dxh2+ 10. Ke1, Dg3+ 11. Kd2, Td8+ 12. Kc2, Txd1 13 Txd1, Dxf4 Hierna resteert een eindspel met Dame en 4 pionnen tegen 2 torens kansloos voor wit. Brrrrrr Dit is een partij waarvan Donner zou zeggen: Had ik maar nooit schaken geleerd! Ben Zee
SCHOONHEIDSWEDSTRIJD Stelling 7 Stille zetten Bovenstaande stelling komt uit de partij Pronk van de Weteringh (interne competitie, 8 februari 2011, stand na de 22e zet van zwart). Wit staat duidelijk beter, maar hoe maak je het op een elegante manier af? In de partij volgde: 23 Dd4, de enige serieuze zet die het mat op h8 voorkomt. 24 Df6 de tweede en beslissende stille zet, Txe7 na Tf8 volgt Pg5 met Pxf7 als dreiging 25. Txe7, Tf5 na Le8 volgt Pd4 met Pe6 als dreiging 26 Dd6 Da5 een wanhoopspoging 27 Txd7 Dxa2 28 Td8+ Kg7 29 Df8+ Kf6 30 Td6 mat
Stelling 8: Torenoffer Carel de Vries (de Cirkel 1) - Arno Arends (Groesbeek 2) 25-3-2011 Wit aan zet. 14. Txe5!! Dxe5 15. Lf4, Dxb2 16. Pd6+, Kd8 17. Pxf7+, Ke8 18. Pd6+!, Kd8 19. Le5!! (meerdere functies: verdedigt de Toren op a1, valt de zwarte dame aan en voorkomt dat de dame op f6 komt),db4 20. Pf7+, Ke8 21.Pxh8 etc.
Opgaven Eerst de oplossingen van de vorige keer. Opgave 13 a. 1,Tg8? 2. Lg3+!, K.. 3. Lb8 en de pion promoveert. b. 1. Te2+ 2. Kb1, Tg1+ 3. Le1!,Te1:+ 4. Kb2 enz. wit promoveert en wint. Opgave14 Nimzowitsch geeft aan: 1.,Pa5+ 2. Kc3, Ka4 3. Lf2, Pc6 4. Le3, Pa7 5. Lf2, Pb5+ 6. Kd3, Kb3 met spoedig een schaak op b4 of b2, waarna de zwarte koning veld c4 verovert. Opgave 15 1.,Te4: 2. fe4:, Lg4 en de dame is gevangen. Opgave 16 1., Le3+ 2. De3:, Tg2+ 3. Kh1, Tg3+ mat De volgende 4 opgaven staan allemaal in het teken van het aftrekschaak. Opgave 17 Opgave 18 Wit begint en wint (4 zetten) Zwart begint en wint (6 zetten) Opgave 19 Opgave 20 Zwart begint en wint (3 zetten) Zwart begint en wint (4 zetten)