Onderzoeksresultaten

Onderzoeksnaam Grote Moraalenquête 2009 Selectie alle vragen Selectiedatum 10-8-2009-25-9-2009 Onderzoeksresultaten - 22-09-2009 1. Hieronder staan zes zaken die mensen belangrijk kunnen vinden. Wilt u de zaken rangschikken door aan te geven wat u het belangrijkste vindt (een 1), het op een na belangrijkste (een 2), tot en met het minst belangrijkste (een 6)? U kunt de pijltoetsen gebruiken of dubbelklikken. Rijk zijn en nooit meer hoeven te werken 5.16 1114 Een gelukkig huwelijk hebben/een gelukkige relatie met je partner 2 1114 Oud worden, ten minste 80 jaar of ouder 4.71 1114 Kinderen krijgen en ze opvoeden 3.77 1114 Een goede gezondheid hebben 1.91 1114 Met plezier naar je werk gaan 3.45 1114 2. Kent u personen die meer te besteden hebben dan uzelf, en zo ja, bent u weleens om die reden jaloers op hen? Ik ken geen personen die meer te besteden hebben dan ik 2.0 22 Ik ken wel personen die meer te besteden hebben dan ik en ik ben nooit jaloers op ze Ik ken wel personen die meer te besteden hebben dan ik en ik ben soms jaloers op ze; hangt van de omstandigheden af Ik ken wel personen die meer te besteden hebben dan ik en ik ben jaloers op ze 3. Wanneer is volgens u iemand in financieel opzicht rijk? Als de waarde van al zijn bezittingen (geld, huis, etc.) minus de eventuele schulden meer dan 50.000 euro bedraagt 51.5 574 45.1 502 1.4 16 14.1 157 idem, meer dan 100.000 euro 11.7 130 idem, meer dan 250.000 euro 15.0 167 idem, meer dan 500.000 euro 24.7 275 idem, meer dan 1.000.000 euro 34.6 385 4. Stel u voor: u krijgt een bedrag van 10.000 euro waarmee u een van de volgende vier dingen kunt doen. Welke van deze vier mogelijkheden zou u kiezen? (We weten dat er ook andere mogelijkheden zijn om zo n bedrag te besteden, maar we vragen u om nu alleen een keuze te maken uit deze vier mogelijkheden.) In een oude sok stoppen, dan weet niemand ervan, ik kan er altijd bij en als de bank failliet gaat heb ik daar geen last van Op een spaarrekening zetten; daar staat het veilig en je krijgt nog een beetje rente ook Aandelen kopen met de mogelijkheid dat je flinke belastingvrije koerswinsten maakt, maar tegelijkertijd met het risico dat je het verkeerd belegt en die aandelen dan minder waard worden Direct uitgeven aan dingen die ik graag zou willen hebben. Wat er ook gebeurt, die kunnen ze dan niet meer van me afpakken 5. En voor welke van de vier mogelijkheden zou u zeker níét kiezen? 1.5 17 69.4 773 9.2 103 19.8 221 In een oude kous stoppen 51.0 568 Op een spaarrekening zetten 1.2 13 Aandelen kopen 32.1 358 Direct uitgeven 15.7 175 Grote Moraalenquête 2009 Pagina 1 van 59

6. Wie is naar uw mening het meest schuldig aan de huidige kredietcrisis? De top van de ondernemingen, die uit was op een hoog inkomen en hoge bonussen 35.8 399 De overheid, die veel te laat daadwerkelijk heeft ingegrepen 6.6 74 De aandeelhouders, die gingen voor hoge aandelenkoersen 11.0 122 Wij allemaal, omdat iedereen dacht dat de bomen tot in de hemel konden groeien 46.6 519 7. Er volgt nu een aantal stellingen. Wilt u voor elke stelling aangeven of u het er in grote lijnen mee eens bent of mee oneens? Bij sommige stellingen hebben we andere antwoordmogelijkheden aangegeven. Bij enkele stellingen zijn wij ook benieuwd naar uw motivatie. Als puntje bij paaltje komt, zal ik mijn eigen financiële belangen voor laten gaan boven eventuele financiële belangen van anderen. Eens 71.5 797 Oneens 28.5 317 8. Sommige mensen zeggen: Belasting is diefstal. Welke van de onderstaande uitspraken komt het meest in de buurt van wat u daarover denkt? Is absoluut niet waar 50.5 563 Zit soms wel iets in 45.3 505 Is eigenlijk wel waar 3.2 36 Is zeker waar 0.9 10 9. Het bezit van zwart geld zou volgens mij streng bestraft moeten worden. Eens 62.5 696 Oneens 37.5 418 10. Ik zou bereid zijn tot 10 procent van mijn salaris in te leveren als met behulp daarvan voorkomen kan worden dat een aantal collega s van mij wordt ontslagen. Over het algemeen mee eens 65.2 726 Over het algemeen mee oneens 34.8 388 11. Ik heb bij een verzekeringsmaatschappij weleens een wat hogere waarde dan de werkelijke gedeclareerd van iets wat gestolen of kapot was. Waar 11.0 122 Onwaar 89.0 992 12. Sinds het uitbreken van de financiële crisis vertrouw ik geen enkele financiële instelling meer. Eens 21.5 240 Oneens 78.5 874 13. De kredietcrisis toont aan dat de overheid de markt niet zomaar zijn gang kan laten gaan. Eens 86.1 959 Oneens 13.9 155 14. Geld maakt niet gelukkig Eens 69.2 771 Oneens 30.8 343 15. Geld maakt corrupt Hier kunt u uw keuze motiveren. Eens, want... [ Open antwoorden ] (zie bijlage) 41.4 461 Oneens, want... [ Open antwoorden ] (zie bijlage) 58.6 653 Grote Moraalenquête 2009 Pagina 2 van 59

16. Het bezit van veel geld maakt mensen meestal onaardig Eens, want... [ Open antwoorden ] (zie bijlage) 27.8 310 Oneens, want... [ Open antwoorden ] (zie bijlage) 72.2 804 17. In de media wordt te veel gesproken en geschreven over geld en economie. Eens 50.5 563 Oneens 49.5 551 18. Ieder mens zou 1 procent van zijn inkomen moeten weggeven aan goede doelen. Eens 59.3 661 Oneens 40.7 453 19. De inkomensverschillen zijn in ons land veel te groot. Eens 55.5 618 Oneens 44.5 496 20. Aan vrienden moet je nooit geld lenen. Eens, want... [ Open antwoorden ] (zie bijlage) 28.4 316 Oneens, want... [ Open antwoorden ] (zie bijlage) 71.6 798 21. Een tv-presentator als Paul Witteman mag van mij best tweemaal de Balkenende-norm (171 duizend euro) verdienen. Eens 31.2 348 Oneens 68.8 766 22. Sommige mensen hebben hun spaargeld op een IJslandse bank gedeeltelijk verloren. Welke van de twee onderstaande stellingen komt het dichtst bij uw mening? Pech voor ze, maar toch 'eigen schuld, dikke bult' 74.6 831 Zielig, konden ze niks aan doen, de Nederlandse overheid moet ze helpen 25.4 283 23. Ik heb nog nooit met iemand onenigheid over geldzaken of erfenissen gehad. Eens 64.0 713 Oneens 36.0 401 24. Geld is belangrijk voor mij. Klopt helemaal 13.3 148 Is gedeeltelijk waar 76.0 847 Nee, dat gaat niet voor mij op 10.7 119 25. Ik vind mijzelf in vergelijking met anderen nogal vrijgevig. Eens 33.3 371 Oneens 15.9 177 Dat kan ik niet beoordelen 50.8 566 26. Ik beschouw mezelf in financieel opzicht als: Rijk 14.1 157 Niet rijk, maar ik mag niet mopperen 49.6 552 Noch rijk, noch arm 24.7 275 Niet arm, maar het kan beter 9.7 108 Arm 2.0 22 Grote Moraalenquête 2009 Pagina 3 van 59

27. Sinds de kredietcrisis maak ik me zorgen over mijn financiële toekomst. Ja, regelmatig 6.3 70 Een enkele keer 38.7 431 Zelden of nooit 55.0 613 28. Wat is op dít moment belangrijker: het oplossen van de huidige financiële en economische crisis, of het streven naar een duurzaam milieubeleid? Het oplossen van de huidige financiële en economische crisis 14.1 157 Het streven naar een duurzaam milieubeleid 28.0 312 Beide zijn even belangrijk 57.9 645 29. Wat is uw leeftijd? Tot 25 jaar 10.7 119 25-34 jaar 9.1 101 35-44 jaar 11.3 126 45-54 jaar 20.6 230 55-64 jaar 27.6 308 65 jaar en ouder 20.6 230 30. Wat is uw geslacht? Vrouw 41.1 458 Man 58.9 656 31. Wat is uw opleiding? Basisonderwijs 2.1 23 VMBO 1.6 18 MBO 6.8 76 VWO 8.2 91 HBO 34.5 384 Wetenschappelijk Onderwijs 46.9 522 32. Wat is uw woonplaats? Groningen 4.4 49 Friesland 3.1 35 Drenthe 2.0 22 Overijssel 4.1 46 Flevoland 1.8 20 Gelderland 9.7 108 Utrecht 10.0 111 Amsterdam 8.1 90 Rest van Noord-Holland 9.4 105 Rotterdam 3.9 43 Rest van Zuid-Holland 16.2 180 Zeeland 1.6 18 Noord-Brabant 12.4 138 Limburg 3.7 41 Buitenland 9.7 108 Grote Moraalenquête 2009 Pagina 4 van 59

33. Wat zijn uw werkzaamheden? Voltijd baan in loondienst 28.5 317 Voltijd baan, zelfstandig 9.2 103 Parttime baan 16.7 186 Gepensioneerd 25.5 284 Student 11.8 132 Doe geen betaald werk 8.3 92 34. Wat is uw inkomen? 'Modaal' is ongeveer 30.000,- euro bruto per jaar Beneden modaal 25.8 287 Ongeveer modaal 23.4 261 Boven modaal 50.8 566 35. Wat is uw godsdienst? Geen godsdienst 66.8 744 Rooms-katholiek 14.1 157 Nederlands hervormd 4.0 45 Gereformeerd 4.0 45 Overig christelijk 5.9 66 Joods 0.4 4 Islamitisch 0.3 3 Overig niet-christelijk 4.5 50 36. Hebt u een eigen woning? En zo ja, wat is de WOZ-waarde daarvan? Nee, ik heb geen eigen woning 33.3 371 Ja, ik heb een eigen woning met een WOZ-waarde onder 300.000 euro 31.0 345 Ja, ik heb een eigen woning met een WOZ-waarde tussen 300.000 euro en 500.000,- euro Ja, ik heb een eigen woning met een WOZ-waarde tussen 500.000 euro en 700.000 euro Ja, ik heb een eigen woning met een WOZ-waarde boven 700.000 euro 37. Bezit u momenteel aandelen en/of obligaties 25.3 282 6.7 75 3.7 41 Ja 36.4 406 Nee 63.6 708 38. Spaart u met enige regelmaat op een spaarrekening? Ja 77.9 868 Nee 22.1 246 39. Hebt u ooit weleens een erfenis met een waarde van meer dan 5000 euro ontvangen? Ja 38.7 431 Nee 61.3 683 Grote Moraalenquête 2009 Pagina 5 van 59

40. Hoeveel geeft u per jaar aan goede doelen? Ik geef niets aan goede doelen 8.5 95 Ik geef in totaal minder dan 100 euro 21.7 242 Tussen 100 en 250 euro 26.7 297 Tussen 250 en 500 euro 14.5 161 Tussen 500 en 1000 euro 13.3 148 Meer dan 1000 euro 15.4 171 41. Hartelijk dank voor uw medewerking! De uitkomsten van dit onderzoek worden gepubliceerd in Filosofie Magazine nummer 9 (verschijnt 29 oktober 2009). Grote Moraalenquête 2009 Pagina 6 van 59