Vocht- en zoutbeperking Informatie voor patiënten F0300-1011 december 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44 MCH Westeinde, Lijnbaan 32, Postbus 432, 2501 CK Den Haag 070 330 20 00
Inleiding De arts heeft bij u een hartprobleem vastgesteld. Om uw hartprobleem te behandelen krijgt u een vochtbeperking en een natriumarm dieet. U moet dit dieet ook thuis blijven volgen. In deze folder vindt u informatie over het dieet en tips hoe u zich makkelijker aan het dieet kunt houden. Waar zit vocht in Als u een vochtbeperking heeft mag u per dag niet meer vocht gebruiken dan de arts u heeft verteld. Niet alleen in drinken, zoals melk, water, thee en koffie zit vocht. Er zit ook vocht in fruit, vla, yoghurt, ijs, soep, en drinkvoeding. Vochtgebruik bijhouden U moet al het vocht dat u gebruikt optellen. U kunt dit doen door met behulp van een maatbeker de inhoud te meten van kopjes, bekers, glazen en dergelijke die u gebruikt. Houd gedurende 24 uur bij op een lijstje hoeveel u drinkt. Of neem een 1,5 liter fles en vul deze s morgens met water. Elke keer dat u iets gedronken heeft vult u het kopje of glas dat u heeft gebruikt met water uit de fles en gooit dat weg. Zo krijgt u een indruk wat u gedronken heeft en wat u nog mag drinken de rest van de dag. Tips Verdeel het vocht over de dag. De vochtbeperking is makkelijker vol te houden wanneer u meerdere keren per dag kleine hoeveelheden drinkt Probeer geen extra vocht te gebruiken voor het innemen van uw medicijnen. Neem uw medicijnen bijvoorbeeld in met een eetlepel vla, yoghurt of appelmoes Als u 1 stuk fruit eet (bijvoorbeeld een sinaasappel), hoeft u dit niet bij het vocht te rekenen dat u maximaal mag gebruiken. Bij twee stuks fruit moet u 100 ml optellen bij uw totaalvocht Vocht- en zoutbeperking F0300-1011 december 2011 2
Een dorstig gevoel Door de vochtbeperking kunt u een dorstig gevoel krijgen. Hieronder staan enkele tips wat u hiertegen kunt doen. - op een ijsblokje zuigen: u heeft dan langer vocht in de mond dan wanneer u gewoon drinkt. U kunt het ijsblokje lekkerder maken door vers vruchtensap aan te lengen met water en dit in te vriezen - zure dranken nemen: deze zijn dorstlessend - een snoepje (bijvoorbeeld een pepermuntje) nemen - kleine slokjes nemen, eventueel met een rietje drinken - zoetstof gebruiken in plaats van suiker Waarin zit veel zout? - Smaakmakers zoals: Maggi, aromat, bouillonpoeder of -blokjes, ketjap, kruidenmixen voor groente en vlees, Marmite - Kant en klare soepen, bouillon en sauzen - Kant en klare diepvriesproducten, bijvoorbeeld pizza s, spinazie a la crème - Kant en klaar maaltijden - Vleeswaren, zoals bacon, pekelvlees, rauwe ham, alle soorten droge worst - Vis zoals haring, stokvis, kibbeling, ansjovis Hoe kan natriumarm eten lekker zijn? - Bereid eten met verse of gedroogde tuinkruiden - Bereid eten met: peper, kerrie, nootmuskaat, knoflook, citroensap, paprikapoeder, foelie, laurier, kruidnagels, kruidenbuiltjes en azijn - Kook of smoor de groente kort in weinig water, hierdoor blijft de smaak beter behouden - Gebruik smeerbaar beleg zoals jam, appelstroop of roerei in plaats van zoute vleeswaren - Kazen met minder zout zijn: Cantenaar, Maaslander en Milner Vocht- en zoutbeperking F0300-1011 december 2011 3
Waaraan merk ik dat het minder goed gaat? Als u één of meerdere van de volgende verschijnselen heeft, neemt u dan contact op met uw huisarts, cardioloog of hartfalenverpleegkundige: - uw benen, enkels, vingers of buik worden dik - schoenen of kleding gaan strakker zitten - gewichtstoename van meer dan 2 kg in 3 dagen - u heeft last van kortademigheid - toenemende vermoeidheid - steeds een vol gevoel hebben, buikpijn, misselijkheid - hartkloppingen - gevoel van verkoudheid en hoesten zonder slijm - verwardheid en onrust - s nachts vaker plassen - overdag minder plassen, urine is donkerder Tot slot Hieronder staan de belangrijkste adviezen op een rij: - Neem medicijnen iedere dag op dezelfde tijdstippen in - Drink niet meer dan de arts u voorschrijft - Gebruik natriumarme voeding en voeg geen extra zout toe aan het eten - Weeg uzelf minimaal twee keer per week, bij voorkeur s ochtends. Hierdoor kunt u tijdig merken of uw gewicht toeneemt. Gewichtstoename kan een teken zijn dat uw lichaam vocht vasthoudt - Drink niet teveel melk, dit geeft slijmvorming en maakt dat u een dorstig gevoel houdt - Zout en suiker geven een dorstgevoel. De vochtbeperking is makkelijker vol te houden wanneer u weinig zout en suiker gebruikt Vragen Heeft u nog vragen over de vocht- of zoutbeperking of het medicijngebruik, neemt u dan contact op met de huisarts, cardioloog of hartfalenverpleegkundige. Vocht- en zoutbeperking F0300-1011 december 2011 4
Meer informatie Meer informatie over hartfalen en het dieet kunt u vinden in de folders van de Hartstichting, Dieet bij hartfalen en Hartfalen. Aanbevolen websites: www.hartstichting.nl www.dieetbijhartfalen.nl www.heartfailurematters.org Vocht- en zoutbeperking F0300-1011 december 2011 5