AMVB BODEMENERGIE BORGINGSPROCES Aan : SRE-Gemeenten Van : Harold Roeleven en Maaike van Roij Datum : 2013 Onderwerp : Borging en registratie Besluit bodemenergiesystemen Algemeen Er zijn gemeenten die kennis willen hebben van, of willen sturen op ontwikkelingen met een positieve bijdrage aan energiebesparing of klimaatdoelstellingen met behulp van Warmte Koude Opslag (WKO) en WKOmasterplannen. Deze gemeenten willen we graag op de hoogte brengen van het voornemen tot het besluit bodemenergiesystemen. Dit besluit bodemenergiesystemen gaat over open en gesloten WKO systemen. Geothermie wordt in dit besluit buiten beschouwing gelaten (Mijnwet). Op 1 juli 2013 zal voor bodemenergiesystemen een nieuwe regeling gelden. Het besluit daarover (25 maart 2013) is gepubliceerd in het Staatsblad 112 op 29 maart 2013. Het besluit wordt ingevoegd in ondermeer het Activiteitenbesluit. Vanuit het Energietransitieproject Energie en Ondergrond is gevraagd om vooruitlopend op het inwerking treden van het besluit een voorstel voor een borgingsproces te maken. Waarom een borgingsproces? Zonder borging krijgt de AMvB geen status, aandacht en plaats binnen de gemeente en verliest het een sturingsinstrument voor WKO en zicht op WKO. Door de overgang van een deel van de bodemtaak naar de ODZOB, zal zowel toezicht, handhaving als vergunningverlening of melding conform de kwaliteitscriteria van BOR geborgd moeten zijn. Dat betekent dat zowel in het handhavingsuitvoeringsprogramma als in milieu-uitvoeringsprogramma aandacht besteed moet worden aan bodemenergiesystemen. Om welke WKO systemen gaat het? Gesloten WKO worden de bevoegdheid van de gemeente. Uitzonderingen daarop zijn: Wanneer het gesloten WKO-systeem in een provinciale Wabo inrichting wordt toegepast, dan is dat gezag het bevoegde gezag; Andersom geldt ook dat wanneer het open WKO-systeem in een gemeentelijke Wabo inrichting wordt toegepast, dat dan de gemeente het bevoegde gezag is voor een open systeem. Wel vindt hierover landelijk nog discussie plaats; Wanneer een interferentie gebied voor WKO door de gemeente wordt ingesteld, is de gemeente bevoegd gezag voor de gesloten en het eerste aanspreekpunt voor open energieopslagsystemen (m.u.v. geothermie). In het besluit is naast een vergunningsplicht sprake van een melding voor (gesloten) WKO systemen. Daarvoor is een registratie nodig. Het besluit wordt per 1 juli 2013 van kracht. Daarom is het zaak om gevallen die nu spelen reeds te registreren. Dit kan met het reeds ontwikkelde regionale meldingsformulier (zie ook deze notitie). Het blijkt uit eerdere ervaringen, dat er weinig achteraf gemeld wordt. Deze gegevens zijn wel relevant voor optimale beheersing van de ondergrond. De melding na de inwerkingtreding zal waarschijnlijk digitaal gebeuren via aim.vrom.nl en het Landelijk Grondwater Register.
Hoe kom je als gemeente in aanraking met open/gesloten WKO systemen? Er kan een aanvraag voor een WKO systeem worden ingediend binnen het onderdeel bouwen van de omgevingsvergunning (EPC-norm). Indien binnen een gemeentelijke Wabo inrichting een WKO installatie wordt geplaatst, dient dit vooraf gemeld of aangevraagd te worden. Gesloten energiesystemen met een vermogen van 70kW of meer en/of de systemen gelegen in interferentiegebieden zijn omgevingvergunningsplichtig (Omgevingsbeperkte milieutoets). Daarnaast kunnen vragen van installateurs binnen komen en kunnen toezichthouders booractiviteiten tegenkomen tijdens de installatie van een WKO. Hoe ziet het hele traject rondom registratie WKO eruit binnen een gemeente? Het borgingsproces kan er als volgt uit zien: Ingangen WKO installaties Melding/constatering/klacht EPC/vergunningsaanvraag Wabo/toezicht/Afdeling EZ Vraag Planbeoordeling: Masterplan WKO vastgesteld? Ja, dan gemeente bevoegd gezag Wabo inrichting > provinciale inrichting: Provincie bevoegd gezag ook bij een gesloten systeem Open WKO (provincie bevoegd gezag) Geloten systeem (gemeente bevoegd gezag) Gesloten systeem > 70 Kw vergunningsplichtig Registratie OLO (OmgevingsLoket Online), AIM (Activiteitenbesluit Internet Module = aim.vrom.nl), BRO (basisregistratie ondergrond)en DINO-loket BIS (Bodeminformatiesysteem) Toezicht/handhaving? Toets gecertificeerde installateur (lijst beschikbaar op internet) Toets vormvereisten bij melding Matig toezicht, geen handhaving. Borging en evaluatie Tijd en geld voor registratie in milieuprogramma Tijd en geld voor toezichtswijze in milieuwerkprogramma Evaluatie van effecten van het borgingsproces Waar moet je rekening mee houden? Allereerst de beschermingsgebieden, de boringsvrije zones, archeologische waarden en bodem en grondwaterverontreiniging. Indien aanwezig moet je rekening houden met masterplannen en/of interferentiegebieden. Op de site van het SIKB (www.sikb.nl) is een Handhaving Uitvoering Methode (HUM) en een Besluit Uitvoering Methode (BUM) voor gemeenten gepubliceerd die als leidraad kan dienen. 2
Welke gegevens heb je globaal nodig voor de registratie van een WKO systeem: NAW gegevens en X,Y, coördinaten; Grondeigenaar; Voor niet vergunningsplichtige systemen ( maximale capaciteit tot 70 kw) een situatieschets met noordpijl van ten minste 1:1000 waarop aangegeven staat de ligging van het bodemenergiesysteem en het thermische invloedsgebied; De relevante nabijgelegen bodemenergiesystemen en hun invloedsgebied; Certificering en erkenningsregeling van de boorder en installateur (incl. gegevens, BRL SIKB 2100 en 2101); Diepte van het systeem; Gegevens van de installateur en de boorder; Gegevens circulatievloeistof (maximale temperatuur 30C o ) en warmte/koude; Werking en energierendement installatie; Aanwezigheid van aandachtgebieden. Op de volgende pagina is een voorzet gegeven hoe een regionaal meldings/vergunningsformulier voor gesloten bodemenergiesystemen eruit kunnen zien. Hierin komen deze gegevens nader aan de orde. 3
Hoe zou een regionaal meldings/vergunningsformulier voor gesloten bodemenergiesystemen eruit kunnen zien? Aanwijzing voor het bevoegd gezag: Alle regels in kolom 2 moeten verplicht worden ingevuld. In kolom 3 worden ze door het bevoegd gezag afgevinkt. Ontvangen op: Door: Registratienummer: Gepland tijdstip installatie: Naam en adres eigenaar: Kolom 2: Verplicht invullen Kolom 3: Indien kolom 2 is ingevuld, hier afvinken ( ) Invullen door bevoegd gezag. Let op: Minimaal 4 weken na ontvangst van dit formulier. Adres, X,Y coördinaten locatie (indien anders als dat van de eigenaar): Naam en adres melder: (indien anders als dat van de eigenaar/- vergunningaanvrager) Erkenningsnummer grondboorder en/of installateur: Naam en adres grondboorder en/of installateur: Beschrijving van de kenmerken van het systeem: Ingevuld (indien iemand anders als grondeigenaar)? Let op: Zonder erkenningsnummer overtreding bij inwerkingtreding besluit Voor niet vergunningsplichtige systemen (maximale capaciteit tot 70 kw) een situatieschets met noordpijl van minimaal schaal 1:1.000 met de ligging van het bodemenergiesysteem en het thermische invloedsgebied tov de omgeving en relevante nabijgelegen bodemenergiesystemen en haar/hun invloedsgebied(en) 4 Bijgevoegd? Let op: bijvoegen van situatieschets is verplicht Let op: check of er geen interferentie optreedt met eerder geïnstalleerde bodemenergiesystemen. Systeemdiepte (in meter): Ingevuld en maximaal 80 meter? Let op: dieper dan 80
Wat is de gebruikte circulatievloeistof? Wordt er lekdetectie gebruikt indien de circulatievloeistof water is met toevoegingen? Wordt de druk van de circulatievloeistof continu gemeten indien gewerkt wordt opslag in een buffertank? Worden bodembeschermende voorzieningen en maatregelen getroffen indien bodembedreigende stoffen worden gebruikt? Is de maximale temperatuur van de circulatievloeistof ten hoogste 30 graden Celsius? Vindt registratie plaats van: De temperatuur van de circulatievloeistof in de retourbuis? Weergave van de hoeveelheden koude en warmte? Wat is het energierendement van de installatie? Bij eventuele buitengebruikstelling heeft u de verplichting de installatie te de-installeren. (verwijderen vloeistof en terugplaatsing klei of kleiachtig materiaal). U bent hiermee bekend? Wordt het systeem aangelegd in of nabij een: Grondwaterbeschermingsgebied; Boringsvrije zone Archeologisch waardevol gebied Grond- of grondwaterverontreiniging Cultuurhistorisch landschap Masterplan (WKO) Interferentiegebied (WKO) Geef aan welk aandachtsgebied van toepassing is. Geef daarbij tevens aan of het gelegen is in het gebied of vlakbij gelegen en in dit geval hoeveel meter de WKO daarvandaan is. meter is niet gewenst; Richtlijn Provincie; n.n.t.b. Ingevuld tenzij nvt? Ingevuld tenzij nvt? Ingevuld tenzij nvt? Zijn de genoemde aandachtsgebieden niet van toepassing? Let op: Indien wel van toepassing. KWO is niet of slechts onder voorwaarden van de desbetreffende regeling in het gebied toegestaan. Check dit alvorens in te stemmen met de melding of de vergunning te verlenen. 5
Samengevat de indeling van systemen en bevoegdheden Warmte Koude opslagsysteem Open of gesloten nee Geothermie ja Interferentie gebied? nee Open systeem Provincie ja Gesloten systeem meer dan 70 kw nee Gemeente Meldingsplicht: Let op de vormvereisten en registratie. Gemeente (afstemming met provincie?) ja Wabovergunning (OBM): Let op de vormvereisten en registratie 6