MULTIDISCIPLINAIRE HORMONENCEL

MULTIDISCIPLINAIRE HORMONENCEL Jaarverslag 2009

INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL... 1 DEEL I: VOORWOORD BIJSTANDSMAGISTRAAT... 2 DEEL II: INLEIDING... 4 DEEL III: VERWEZENLIJKINGEN... 5 1. Verboden stoffen in de vetmesting en doping bij dieren... 5 1.1 Gebruik... 5 1.2. Zwendel acties... 9 2. Humane doping... 12 2.1. Gebruik... 12 2.2. Zwendel... 12 3. Niet conforme geneesmiddelen... 15 DEEL IV: GERECHTELIJKE BESLISSINGEN... 17 DEEL V: BEDREIGINGEN... 19 DEEL VI: SAMENVATTENDE COMMENTAAR... 20 BIJLAGE 1: OVERZICHT MULTIDISCIPLINAIRE HORMONENCEL... 21 BIJLAGE 2: ANALYSERESULTATEN NIET AAN ALLE CRITERIA VOLDAAN... 22 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 1

DEEL I: VOORWOORD BIJSTANDSMAGISTRAAT De vinger aan de pols houden Het aantal niet conforme vaststellingen in de vetmesting is ook in 2009 verder gedaald. Dit is een trend die zich al enkele jaren zet. De multidisciplinaire controles in de vorm van gerichte en verdachte monsternemingen en een consequente en afschrikkende aanpak van de overtreders op zowel bestuurlijk als gerechtelijk vlak leveren resultaten op die voorzichtig hoopvol stemmen. Hoopvol omdat de mistoestanden in de vetmesting uit het einde van de vorige eeuw geleidelijk wegebben. Voorzichtig omdat een analyse van de resultaten niet aan alle criteria voldaan er op wijst dat de strijd om de veiligheid van de voedselketen zonder enige verslapping dient voortgezet te worden. Uit het jaarrapport blijkt eveneens dat de inbeslagnames van hormonale stoffen voor humaan gebruik en niet conforme geneesmiddelen sterk gestegen zijn. Voor sommige sporttakken spreken we niet langer over enkele occasionele rotte appels maar over de ganse korf die bedorven is. Voor de ontembare zucht naar opgefokte spieren en onredelijke sportprestaties in ondermeer fitnesscentra en op bodybuilderwedstrijden betaalt uiteindelijk de ganse gemeenschap de prijs via de sociale zekerheid. Dat er meer inbeslagnames genoteerd zijn van postpakketten met niet-conforme geneesmiddelen en hormonale substanties is te danken aan een betere samenwerking tussen de verschillende partners binnen de hormonen- en dopingcel en de verschillende dopingagentschappen en de bijzondere inzet van de opsporingsactoren op het terrein. De toenemende internetverkoop van namaakgeneesmiddelen en hormonale substanties blijft een voortdurende bekommernis en vergt een geïntegreerde aanpak waarbij er oog is voor zowel een repressief luik gericht op het aanbod als voor een preventief luik gericht op de bestellers en finale gebruikers van de verboden middelen. Voor elke website die ingevolge de acties van de opsporings- en inspectiediensten wordt afgesloten staat er al snel een andere klaar. Ook de medewerking van internationale internet service providers blijft een heikel punt. FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 2

De strijd tegen de illegale sites vergt derhalve extra inspanningen. De verschillende partners zijn gelukkig bereid gevonden om hierin te investeren. Internationale acties om het internet te sweepen zoals de operatie Pangea, waaraan werd deel genomen door 25 landen waaronder België( cf. de beschrijving van deze actie in het jaarrapport onder de rubriek niet conforme geneesmiddelen) kunnen alleen maar toegejuicht worden en verdienen zeker navolging. Francis Clarysse, Hoofdcoördinator Expertisenetwerk Residuen en Voedselveiligheid. FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 3

DEEL II: INLEIDING Dit jaarverslag wordt opgesteld ingevolge de beslissingen van de ministerraad van 17 maart 1995, 20 juni 1997 en 30 maart 2004. Vanaf 1 oktober 1997 werd de nationale hormonencel omgevormd tot een multidisciplinaire hormonencel waarin vertegenwoordigers van alle betrokken diensten zetelen onder het toezicht van de bijstandsmagistraat. 1 Dit jaarverslag geeft een overzicht van de activiteiten en resultaten in de fenomenen hormonen: illegale vetmesting, humane doping, doping bij dieren en farmaceutische criminaliteit in de brede betekenis voor het jaar 2009. Bijzondere dank aan de verbindingsofficieren van de inspectiediensten en de bijstandsmagistraat voor het leveren van informatie en de ondersteuning bij de opmaak van dit jaarrapport. Verantwoordelijke uitgever Eindredactie Vertaling Jan Van den Boeynants Gerechtelijk commissaris Diensthoofd FGP/DJB/Hormonen en Doping Tina Vandesteene Strategisch analiste FGP/DJB/Hormonen en Doping Vertaaldienst geïntegreerde politie Augustus 2010 1 Cfr schema bijlage 1 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 4

DEEL III: VERWEZENLIJKINGEN 1. Verboden stoffen in de vetmesting en doping bij dieren 1.1 Gebruik Alle landen van de Europese Unie worden geacht dieren en vlees te controleren op aanwezigheid van residu s volgens een controleplan voor gerichte monsternemingen. 2 Deze gerichte monsternemingen gebeuren op onverwachte tijdstippen. Bij een gerichte monsterneming zijn er geen aanwijzingen van gebruik van niet-toegestane stoffen maar worden de bedrijven en karkassen steekproefsgewijze uitgekozen. Deze monsternemingen worden uitgevoerd door het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen zonder tussenkomst van een politiedienst. De gerichte monsterneming is geregeld door artikel 6 van de wet van 15 juli 1985 en door de wet van 5 september 1952. Er worden ook verdachte monsternemingen uitgevoerd maar die kunnen enkel plaatsvinden indien er voorafgaande en daadwerkelijke aanwijzingen zijn van toediening zoals bepaald door artikel 8 van de wet van 15 juli 1985. Het begrip aanwijzingen wordt in de wet niet gespecifieerd maar is door de Interdepartementale Coördinatiecel voor de Controle op de Voedselveiligheid vastgelegd. Als mogelijke aanwijzingen kunnen worden beschouwd: - een niet conform monster na een gerichte monsterneming - het aantonen van verboden stoffen in het slachthuis - het vaststellen van zaken die het gebruik van de stoffen laten vermoeden (injectieplaats, verdachte flacons,...) - inlichtingen omtrent een verdenking van het gebruik van stoffen bedoeld in de wet van 15 juli 1985 - de aanwezigheid van dieren met fysieke kenmerken waardoor het gebruik van deze stoffen kan worden vermoed - de vaststelling van abnormale slachturen in het slachthuis - het feit dat delen werden geamputeerd (oren, staart,...) - onjuiste identificatiegegevens, zoals oormerken die ontbreken of verschillen met het runderpaspoort en vervalste documenten - een aanvankelijk proces-verbaal (parket, klacht,...) - belastende documenten, verklaringen - het bezit van hormonale producten - een zeer hoog slachtgewicht bij vrouwelijke runderen (> 600 kg) - resultaten niet aan alle criteria voldaan De verdachte monsternemingen worden uitgevoerd door het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen, alleen (in het slachthuis) of in samenwerking met de politiediensten (op de bedrijven). Deze monsternemingen worden gepland door de Multidisciplinaire Hormonencel of op vraag van de parketten. Voor doping bij dieren is de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, Directoraat Generaal Dier, Plant en Voeding bevoegd. Bij de gerichte en 2 Richtlijn 96/23/EG FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 5

verdachte monsternemingen zijn drie resultaten mogelijk: conform, niet conform en niet aan alle criteria voldaan. De niet conforme resultaten leveren het bewijs dat illegale groeistimulatoren zijn gebruikt, de resultaten niet aan alle criteria voldaan worden gebruikt als zachte informatie en kunnen als aanwijzing worden gebruikt in de zin van artikel 8 van de wet van 15 juli 1985. 3 Om een beeld te krijgen van enerzijds het aantal resultaten niet conform en niet aan alle criteria voldaan en anderzijds de geografische spreiding ervan, volgt hierna de kaart van 2009 op het niveau van gebruik samen met de kaart van 2008 om te kunnen vergelijken. De resultaten niet aan alle criteria voldaan zijn vergelijkbaar met voorgaande jaren. In Vlaanderen is de geografische spreiding licht gewijzigd maar de verdeling tussen Vlaanderen en Wallonië blijft dezelfde. Het aantal niet conforme vaststellingen is in 2009 echter gedaald. Wat betreft de substanties werden de corticosteroïden, prednisolone en dexamethasone het meest aangetroffen bij niet conforme stalen. Het gebruik van deze corticosteroïden voor vetmestingsdoeleinden is intussen bewezen. Ook bij een aantal stalen die conform waren, zijn sporen van prednisolone aangetroffen maar in onvoldoende concentraties om het als niet conform te beschouwen. Deze vallen onder resultaten niet aan alle criteria voldaan. In deze laatste categorie valt ook de aanwezigheid op van thiouracil en de natuurlijke hormonen waarvan externe toediening moeilijk kan bewezen worden. De problematiek van de resultaten niet aan alle criteria voldaan maakt dat er mogelijke aanwijzingen zijn dat illegale producten worden gebruikt maar dat ze in weinig gevallen kunnen worden hardgemaakt. Het wetenschappelijk comité heeft eind 2009 een duidelijk advies versterkt omtrent de problematiek van het product Prednisolone. In dit advies wordt verwezen naar het nemen van urine of plasma als matrix, bij het nemen van mestmonsters dienen bepaalde voorwaarden voor bewaring in acht genomen te worden. Tevens wordt er ook gesteld dat kleine dosissen prednisolone de gewichtstoename bij dieren kan versnellen. Naast de hormonale stoffen wordt er ook aandacht besteed aan het gebruik van verboden stoffen zoals bepaald door de Verordening 470/2009. Het gaat hier over het eventueel misbruik van chloramfenicol, nitrofuranen en imidazoles. Deze onderzoeken richten zich vooral, naast het gebruik, naar de mogelijke zwendel van deze stoffen. 3 Analyseresultaten niet aan alle criteria voldaan zijn resultaten waar er vermoedens zijn van externe toediening maar die niet voldoen aan de wettelijk voorwaarden om als niet conform te beschouwen Cfr bijlage 2 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 6

Monsternemingen met resultaten 'niet aan alle criteria voldaan' 2009 Brugge Veurne Ieper Kortrijk Antwerpen Gent Dendermonde Mechelen Oudenaarde Brussel Turnhout Hasselt Leuven Tongeren Tournai Mons Nivelles Namur Huy Liège Verviers Charleroi Eupen Dinant Marche-en-Famenne Monsternemingen 'nacv' 10 5 Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen Juli 2010 Monsternemingen met resultaten 'niet aan alle criteria voldaan' 2008 Brugge Veurne Ieper Kortrijk Antwerpen Turnhout Gent Mechelen Dendermonde Hasselt Tongeren Brussel Leuven Oudenaarde Tournai Mons Nivelles Namur Huy Liège Verviers Charleroi Eupen Marche-en-Famenne Monsternemingen 'nacv' 10 5 Dinant Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen April 2009 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 7

Monsternemingen met resultaten 'niet conform' 2009 Antwerpen Brugge Gent Veurne Mechelen Dendermonde Ieper Kortrijk Brussel Leuven Oudenaarde Turnhout Hasselt Tongeren Tournai Mons Nivelles Namur Huy Liège Verviers Charleroi Marche-en-Famenne Eupen Monsternemingen 'niet conform' 6 3 Dinant Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen Juli 2010 Monsternemingen met resultaten 'niet conform' 2008 Veurne Brugge Ieper Gent Kortrijk Oudenaarde Dendermonde Brussel Antwerpen Mechelen Turnhout Leuven Hasselt Tongeren Tournai Mons Charleroi Nivelles Namur Huy Liège Verviers Eupen Dinant Marche-en-Famenne Monsternemingen 'niet conform' 6 3 Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen April 2009 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 8

1.2. Zwendel acties Om de zwendel kort toe te lichten worden enkele dossiers kort besproken. Hieronder staat de kaart afgebeeld met de verschillende acties van 2009 waarbij inbreuken zijn vastgesteld samen met de kaart van 2008 om te kunnen vergelijken. De acties betreffen huiszoekingen, inbeslagnames en controles depot. Gezien het hier een haalactiviteit betreft, zeggen deze statistieken minstens evenveel over de opsporingsactiviteiten dan over het fenomeen zelf. In 2009 is er een sterke daling doordat er enerzijds minder controles zijn uitgevoerd maar anderzijds ook minder dossiers zijn opgestart. Enkele dossiers worden hierna kort toegelicht. Een onderzoek gestart op basis van diefstal van runderen leidde tot schrijnende vaststellingen in het kader van dierenwelzijn en het aantreffen van hormonale producten (Prednisolone, Rapidexon en Ventipulmin) op een landbouwbedrijf. Een aantal dieren testten eveneens positief op prednisolone tijdens het verdere onderzoek. De Kortrijkse controle-actie op veetransporten was in 2009 aan z n vierde en vijfde editie toe. Deze actie is gericht op het dierenwelzijn, dierenvervoer en het gebruik van verboden hormonale substanties. Er werden inbreuken vastgesteld met betrekking tot de hygiëne, ontbreken van vergunningen, maar er werden geen hormonale producten aangetroffen. Bij een onderzoek in 2008 naar de illegale verdeling van Rapidexon en Carbadox, een kankerverwekkende stof, komt een dierenartsenpraktijk regelmatig in beeld. De betrokkene die een praktijk heeft in Duitsland en België kwam ook al eens in opspraak voor verdeling van niet geregistreerde vaccins en antibiotica. Dit leidde tot een nieuw onderzoek in 2009 naar deze dierenarts. Via telefoniegegevens en via de controle van de toedienings- en verschaffingsdocumenten kwamen de onderzoekers erop uit dat de dierenarts grote hoeveelheden producten (hormonen, antibiotica en vaccins) levert en diagnoses stelt van op 800km afstand. Terwijl de dierenarts zich in Duitsland bevond, gaven boeren telefonisch hun bestelling door die werd klaargemaakt en afgeleverd door z n vrouw. Er werd geen diagnose gesteld (zoals wettelijk verplicht is) en documenten werden vervalst. De aflevering van Doxyral (antibioticum) nam buitensporige proporties aan namelijk 1434 kg in 2008 wat goed is voor de behandeling van bijna 287.000 varkens. Er zijn 35 klanten/bedrijven van de dierenarts bezocht op 2 dagen waarbij verschillende inbreuken zijn vastgesteld. Een dierenarts, gekend voor verschillende inbreuken, is samen met z n handlanger veroordeeld tot een effectieve gevangenisstraf van respectievelijk drie en één jaar. In 2004 liep hij tegen de lamp toen een grote hoeveelheid illegale producten in beslag werden genomen waaronder drugs, dopingproducten maar ook implantaten met hormonale werking, bestemd voor de illegale vetmesting. Deze implantaten waren al lange tijd niet meer aangetroffen. In 2006 trachtte hij een constructie op te zetten om allerhande geneesmiddelen (o.a. hormonen) op papier officieel uit te voeren naar Roemenië, maar in werkelijkheid verkocht hij deze illegale goederen op de Belgische zwarte markt. Naast de FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 9

2 hoofdverdachten werden nog drie andere betrokkenen veroordeeld tot 12 maanden effectief en 2 keer enkele maanden met uitstel en een boete van 1.100. Een beruchte autostradedierenarts 4 is in de zomer van 2009 uiteindelijk veroordeeld. De dierenarts had op z n hoogtepunt 1.412 klanten en had een zeer lucratieve zaak door het afleveren van geneesmiddelen op bestelling zonder het stellen van een diagnose op het bedrijf. De dierenarts, intussen op rust, is veroordeeld tot 15 maanden gevangenisstraf met uitstel. Er is eveneens 125.000 verbeurd verklaard. Er is intussen een nieuwe rechtsprocedure lopende tegen deze persoon in een ander arrondissement waarbij ook zijn zoon wordt vervolgd. Een andere autostradedierenarts werd in november 2009 veroordeeld. De betrokkene, die pas afgestudeerd was in 2003, hield er al vanaf 2004 een bedenkelijke dierenartsenpraktijk op na zowel in België als in Nederland. Hij verkocht producten, waaronder hormonale producten, zonder diagnose te stellen, factureerde producten aan klanten die ze niet hadden aangekocht/ontvangen, voldeed niet aan de wettelijke bepalingen omtrent toedienings- en verschaffingsdocumenten, Hij werd veroordeeld voor valsheid in geschrifte, gebruik van valse stukken, inbreuken op de hormonenwet van 1985 en inbreuken op de wet van 1991 met betrekking tot de uitoefening van de diergeneeskunde. Dit leverde hem een gevangenisstraf op van 3 jaar met uitstel en een geldboete van 33.000. De onderzoeken in het kader van de zogenaamde autostradedierenartsen worden intensief verder gezet te meer daar er naast illegale groeipromotoren ook andere verboden stoffen worden verhandeld (zie hoger). Ook de opvolging van de parketten in deze materie naar vervolging kan positief genoemd worden. 4 Een autostradedierenarts is een dierenarts die op grootschalige manier geneesmiddelen verkoopt aan eigenaren van dieren zonder de nodige diagnose te stellen. Op die manier worden geneesmiddelen goedkoop aangeboden wat misbruik kan veroorzaken met alle gevolgen voor de volksgezondheid. FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 10

Acties met resultaten 'niet conform' in het kader van zwendel in 'hormonen en doping bij dieren' 2009 Veurne Brugge Gent Antwerpen Turnhout Dendermonde Mechelen Hasselt Ieper Kortrijk Brussel Leuven Oudenaarde Tongeren Tournai Mons Nivelles Namur Liège Huy Verviers Charleroi Eupen Dinant Marche-en-Famenne Acties 'niet conform' 6 3 Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen Juli 2010 Acties met resultaten 'niet conform' in het kader van zwendel in 'hormonen en doping bij dieren' 2008 Veurne Ieper Antwerpen Brugge Gent Dendermonde Mechelen Brussel Kortrijk Oudenaarde Turnhout Hasselt Leuven Tongeren Tournai Mons Nivelles Namur Liège Huy Verviers Charleroi Eupen Dinant Marche-en-Famenne Acties 'niet conform' 6 3 Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen April 2009 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 11

2. Humane doping 2.1. Gebruik Het gebruik van doping bij sporters wordt geregeld door decreten uitgevaardigd door de Gemeenschappen. Hierin worden aan de controleartsen specifieke bevoegdheden gegeven. De lokale en federale politie heeft slechts een algemene en geen bijzondere bevoegdheid in het kader van deze decreten. De Franse Gemeenschap vroeg in 2009 vijf keer bijstand van de politie bij een dopingcontrole van een bodybuildingwedstrijd. De eerste competitie bleek op het laatste moment om mysterieuze redenen te zijn verplaatst naar s ochtends waardoor niemand meer aanwezig was op het moment van de controle. De andere controles leverden samen 13 positieve gevallen en 7 weigeringen om de test af te leggen op. Een weigering wordt beschouwd als een positieve dopingtest. De politie leverde 1 keer bijstand bij een controle van een bodybuildingwedstrijd door de Vlaamse Gemeenschap. Vier van de gecontroleerde bodybuilders testten positief. Daarnaast werd een gemeenschappelijke actie opgezet in een fitnesszaak waarbij een zoeking werd gedaan in de fitnesszaak en 18 sporters werden getest. Na ontleding van de urinestalen bleken 6 stalen positief. 2.2. Zwendel De aanpak van de zwendel in hormonale producten is een federale materie. Eerst worden hierna enkele dossiers besproken. Daarna volgt een kaart met de acties van 2009 die zijn uitgevoerd in het kader van de zwendel in humane doping en waarvan de hormonencel op de hoogte is gebracht door één van de partners van de cel, samen met een kaart van 2008 om te vergelijken. De acties hebben betrekking op huiszoekingen en inbeslagnames. Zo wordt steeds proces-verbaal opgesteld door de douane, de politie, het FAVV 5 en FAGG 6 wanneer bij controle van postzendingen wordt vastgesteld dat het om een inbreuk gaat op de hormonenwetgeving en met name het KB van 12 april 1974. Het aantal vaststellingen is in 2009 heel sterk gestegen. Bij de vaststellingen hebben we 2 hormonale producten nl. Melatonine en DHEA 7 uit de tellingen gehaald. Melatonine wordt gebruikt om de slaap te bevorderen, DHEA wordt vaak gepromoot als middel tegen veroudering. Indien tijdens een inbeslagname enkel Melatonine/DHEA voorkomt, wordt deze bij niet conforme geneesmiddelen geteld ondanks het feit dat dit hormonale substanties zijn. Men kan er immers vanuit gaan dat de gebruiker zich laat misleiden door publiciteitscampagnes. De inbreuken op de kaarten humane doping hebben verband met producten die sportprestaties verbeteren of de fysieke figuur verbeteren. Na een melding dat er op een koopsite anabolen werden aangeboden, werd een grondige zoeking gedaan op het internet. Het bleek dat 2 broers, waarvan één nog net minderjarig was, een handeltje in anabolen hadden opgezet. Via een Nederlander die ze via het net hadden leren kennen, werden ze verkoper van anabolen. Met de pc van hun vader hadden ze advertenties geplaatst op 17 5 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen 6 Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten 7 Dehydroepiandrosteron FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 12

verschillende koop- en biedsites. Zij waren niet enkel verdelers van dergelijke producten maar als fitnessbeoefenaar ook gebruikers. Personen, die producten wensen aan te kopen bij de broers, maken hun bestellingen per mail of MSN 8 n.a.v. de advertenties die zij geplaatst hadden op internetsites. Zij maken vervolgens de gelden van deze bestellingen over op het rekeningnummer van de oudste. De broers maken de bestellingen over aan hun Nederlandse leverancier, die per post vanuit Nederland de bestellingen overmaakt aan de kopers. Aan de hand van de stortingen op het rekeningnummer werden verschillende kopers geïdentificeerd. Hieruit bleek dan ook dat sommigen zich reeds eerder bezighielden met het aanschaffen van verboden producten en ook gebruik maakten van andere kanalen en/of leveranciers. De samenwerking tussen douane en DJB/Horm had in een dossier gestart in 2008, een bijzonder vervolg in 2009. Bij een douanecontrole in 2008 bleek een postpakket sigaretten uiteindelijk 1650-tal tabletten anabolica te bevatten. De echtgenoot van de bestemmeling was een gedetineerde. Het onderzoek leidde tot een huiszoeking in de fitnesszaal, douches, washok van de gevangenis in 2009 en een controle van de cel van de gedetineerde waarbij in totaal meer dan 700 tabletten en flacons hormonen werden aangetroffen. De douane onderschepte een zending afkomstig uit Thailand met een 900-tal pillen en ampullen. De pillen hebben verschillende kleuren en vormen. De lokale politie deed verder onderzoek en tijdens de huiszoeking werden meer dan duizend producten aangetroffen niet alleen anabolen maar ook groeihormonen, anti-oestrogenen, leverproducten en voedingssupplementen. Enkele maanden later wordt de broer van de gedetineerde verdacht van een gewapende overval. Tijdens de huiszoeking in dat dossier heeft de politie ongeveer 5500 pillen anabolica en een 400-tal flesjes, voornamelijk groeihormonen aangetroffen. Documenten wijzen op handel in anabolica. De inbeslaggenomen producten zouden voor de verdachte 12.500 pure winst opleveren. Meer dan 10 000 vials anabole steroïden werden gevonden in de bagage van een passagier afkomstig uit Egypte. Het betreft voornamelijk Testosterone enanthate afkomstig uit Teheran. Daarnaast bleek er ook een beperkte hoeveelheid anti-oestrogenen en middelen tegen leverproblemen tussen de bagage te zitten. Deze vials waren verstopt in een metalen koffer en een sporttas. De waarde van deze inbeslagname wordt geschat op ongeveer 55.000. Een huiszoeking bij de verdachte leverde niks op maar er wordt wel verder onderzoek gedaan. 8 Chat programma: Microsoft Network FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 13

Acties met resultaten 'niet conform' in het kader van zwendel in 'humane doping' 2009 Antwerpen Turnhout Veurne Brugge Gent Dendermonde Mechelen Hasselt Ieper Kortrijk Oudenaarde Brussel Leuven Tongeren Tournai Mons Nivelles Huy Liège Verviers Charleroi Namur Eupen Dinant Marche-en-Famenne Acties 'niet conform' 10 5 Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen Juli 2010 Acties met resultaten 'niet conform' in het kader van zwendel in 'humane doping' 2008 Veurne Brugge Gent Dendermonde Antwerpen Mechelen Turnhout Hasselt Tongeren Ieper Oudenaarde Kortrijk Brussel Leuven Tournai Mons Nivelles Huy Liège Verviers Charleroi Namur Dinant Marche-en-Famenne Eupen Acties 'niet conform' 10 5 Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen April 2009 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 14

3. Niet conforme geneesmiddelen De verkoop van illegale producten via het internet neemt explosief toe. De verkopers gaan steeds professioneler te werk. De producten worden aangeboden op schijnbaar professionele websites waarop allerlei producten en kuren worden aangeboden. Er gelden zelfs kortingen bij grote bestellingen! De herkomst van deze websites is echter moeilijk te achterhalen omdat wordt gebruikgemaakt van buitenlandse domeinnamen en servers. De aanpak richt zich in de eerste plaats op het aanbod maar ook op het resultaat van de verkoop door o.a. het onderscheppen van illegale producten die via postpakketten worden verstuurd. De gegevens op de kaarten die volgen zijn inbreuken vastgesteld door het FAGG en de douanedienst GAD 9 Zaventem en zijn dus slechts een gedeelte van de inbreuken. Het aantal inbreuken in het kader van niet conforme geneesmiddelen ligt veel hoger dan de inbreuken bij de vetmesting of humane doping. De schaal van deze kaarten is dan ook aangepast. Meer dan 60 % van de inbeslaggenomen producten betreffen potentiestimulerende middelen. De andere producten betreffen vooral afslankmiddelen maar ook slaapmiddelen, pijnstillers, antidepressiva en zelfs antibiotica worden via internet besteld. Al deze producten kunnen namaak zijn, vooral potentiestimulerende middelen, pijnstillers en antibiotica blijken populaire producten voor namaak te zijn. Voor het tweede jaar op rij werd deelgenomen aan een internationale actie. Vorige keer werd een Internet Sweepday gedaan door enkele landen waarbij illegale sites werden aangepakt. Dit jaar werd deze actie uitgebreid naar een volledige week en namen 25 landen deel waaronder België. Deze International Internet Week of Action of anders genoemd operatie Pangea II vond plaats in november en werd gecoördineerd door Interpol en IMPACT (International Medical Products Anti-Counterfeiting Taskforce) 10. De aandacht ging voornamelijk uit naar drie belangrijke diensten betrokken bij internetverkoop: de Internet Service Providers, de betaalsystemen en de post- en koerierdiensten. De samenwerking tussen geneesmiddelenagentschappen, politie en douanediensten leidde tot het afsluiten van 94 websites en de inbeslagname van ongeveer 168.000 pillen. De Belgische inspanningen leidden tot onderzoeken naar enkele Belgische websites, het aanpakken van advertenties op koop- en biedsites en de controle van postzendingen in Zaventem en Bierset. De in beslag genomen producten behoren tot: - Potentiestimulerende middelen - Hormonen - Antibiotica - Vermageringspillen 9 Groep AntiDrugs 10 Deze taskforce valt onder de Wereldgezondheidsorganisatie. FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 15

Inbreuken mbt niet conforme geneesmiddelen 2009 Antwerpen Veurne Brugge Gent Dendermonde Mechelen Turnhout Hasselt Ieper Kortrijk Oudenaarde Brussel Leuven Tongeren Tournai Mons Charleroi Nivelles Namur Huy Liège Verviers Eupen Dinant Marche-en-Famenne Aantal inbreuken 50 25 5 Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen Juli 2010 Inbreuken mbt niet conforme geneesmiddelen 2008 Brugge Veurne Ieper Kortrijk Antwerpen Turnhout Gent Dendermonde Mechelen Hasselt Tongeren Leuven Oudenaarde Brussel Tournai Nivelles Liège Mons Namur Huy Verviers Charleroi Marche-en-Famenne Eupen Aantal inbreuken 50 25 5 Dinant Neufchateau Arlon Bron: FGP/DJB/Hormonen April 2009 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 16

DEEL IV: GERECHTELIJKE BESLISSINGEN 11 1. AANTAL VONNISSEN EN ARRESTEN HORMONEN VOEDSELVEILIGHEID Correctionele vonnissen Antwerpen 6 5 Dendermonde 5 9 Gent 2 3 Kortrijk 2 3 Leuven 1 - Oudenaarde 0 2 Tongeren - 2 Turnhout 17 4 Veurne 1 - Arresten Hoven van Beroep Gent t. Corr. Rb. Gent 1 - t. Corr. Rb. Oudenaarde 1 - Luik t. Corr. Rb. Luik 1 - t. Corr. Rb. Marche-en-Famenne 1 - Bergen t. Corr. Rb. Doornik 1 1 TOTAAL 39 28 11 Deze statistische gegevens werden afgeleid uit de rechterlijke beslissingen die aan de Hoofdcoördinator werden overgemaakt. Er wordt geenszins gepretendeerd dat alle in 2009 in kracht van gewijsde getreden vonnissen en arresten verwerkt zouden zijn in deze statistieken. FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 17

2. AANTAL BEKLAAGDEN & STRAFMAAT HORMONEN VOEDSELVEILIGHEID TOTAAL 83 44 ٠ hoofdgevangenisstraffen 23 7 totaal effectief 10 jaar en 4 maanden 3 jaar en 3 maanden totaal met uitstel 8 jaar en 4 maanden 7 maanden ٠ geldboeten 24 34 totaal effectief 167.150 139.137 totaal uitstel 63.375 158.145 ٠ opschorting uitspraak veroordeling 21 6 ٠ vrijspraak 10 4 ٠ eenvoudige schuldigverklaring - 1 ٠ werkstraf 8-٠ bijzondere verbeurdverklaring 127.000 - (totaal) ٠ ontslag van rechtsvervolging 2 2 ٠ verval van de strafvordering 6 2 FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 18

DEEL V: BEDREIGINGEN De rol van de multidisciplinaire hormonencel bij de behandeling van deze bedreigingen is door de politiehervorming veranderd. De hormonencel volgt nog steeds de bedreigingen op maar haar rol wordt beperkt tot het aanmelden van deze bedreigingen aan de lokale politie via de algemene directie van de administratieve politie directie operaties. In navolging van de MFO-5 12 is het de Algemene Directie Crisiscentrum (ADCC) van het ministerie van Binnenlandse zaken die de beschermingsmaatregelen oplegt aan de lokale politie. In afwachting van deze opgelegde maatregelen neemt de lokale politie op eigen initiatief de nodige beschermingsmaatregelen. De hormonencel vraagt steeds dat er contact zou genomen worden met het slachtoffer van de bedreiging. Controlerende ambtenaren stellen zich bij het uitoefenen van hun functie vooral bloot aan mogelijke vormen van corruptie en aan bedreigingen vanuit het criminele milieu. Momenteel bestaan deze bedreigingen vooral uit verbaal geweld evenals uit lichte vormen van fysiek geweld en vandalisme (krassen in voertuigen, lekke banden, ) In 2009 waren er 9 dossiers waarbij 13 agenten van het FAVV in de uitvoering van hun taak werden bedreigd. Deze dossiers werden door het FAVV voor verder gevolg overgemaakt aan de Multidisciplinaire Hormonencel. Er wordt bij de parketten aangedrongen op een behandeling van deze bedreigingen. Deze aanpak resulteerde in 3 veroordelingen waarvan 1 veroordeling bij de rechtbank te Gent tot 1.100 boete en een schadevergoeding. De twee andere veroordelingen bij de rechtbank te Dendermonde leidden tot 550 boete en een schadevergoeding enerzijds en een veroordeling tot 15 dagen gevangenisstraf en 550 boete anderzijds. Aantal bedreigingen - personen 20 15 10 5 0 2005 2006 2007 2008 2009 Jaar 12 Ministeriële richtlijn MFO-5 van 23 december 2002 houdende de opdrachten van federale aard uit te oefenen door de lokale politie, wat betreft de opdrachten van bijzondere bescherming van personen en onroerende goederen. FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 19

DEEL VI: SAMENVATTENDE COMMENTAAR De dalende trend van het aantal vastgestelde inbreuken met betrekking tot het gebruik, toedienen aan landbouwdieren en de handel in deze hormonale stoffen gaat verder. Niettemin moeten we ervoor zorgen dat de ernstige inspanningen van de laatste jaren niet worden teniet gedaan door de aandacht nu plots te laten verslappen, als het ware misleid door de successen. Het in beslag nemen van hormonale stoffen voor humaan gebruik kent een hausse evenals het aantreffen van de niet-conforme geneesmiddelen. Deze aanzienlijke stijging van het aantal inbeslagnames is zeker te danken aan de betere samenwerking tussen de verschillende partners betrokken in de strijd tegen hormonenhandel. Illegale producten liggen vandaag de dag, door de toegankelijkheid en het gebruiksgemak van het internet, binnen het bereik van iedereen. Daarnaast werken de hoge winsten en de lage pakkans een stijging van het aantal inbreuken nog meer in de hand. Dit is een trend die zich zeker nog verder door zal zetten. FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 20

Bijlage 1: overzicht Multidisciplinaire Hormonencel MULTIDISCIPLINAIRE HORMONENCEL Landbouw Volksgezondheid FAVV FOD VVVL FAGG NOE DG DPV SOE Financiën DA: NOD Binnenlandse Zaken Politie DJB/Horm Justitie Bijstandsmagistraat FAVV : NOE: FOD VVVL DG DPV: FAGG: SOE: DA: NOD: FGP/DJB/Horm: Bijstandmagistraat: Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Nationale Opsporingseenheid van het FAVV verbindingsambtenaar: de Hr. W. Gillis Federale Overheidsdienst Volksgezondheid Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, Directoraat Generaal Dier, Plant en Voeding verbindingsambtenaar: de Hr. L. Derolez Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten Speciale Onderzoekseenheid van het FAGG verbindingsambtenaar: de Hr. R. Vancauwenberghe Douane en Accijnzen: Nationale OpsporingsDirectie verbindingsambtenaar: de Hr. O. Hons Federale Gerechtelijke Politie Directie van de bestrijding van de criminaliteit tegen goederen Dienst Hormonen en Doping verbindingsambtenaar: de Hr. J. Van den Boeynants Parket-generaal Gent de heer F. Clarysse FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 21

Bijlage 2: Analyseresultaten niet aan alle criteria voldaan Analyseresultaten niet aan alle criteria voldaan zijn resultaten waar er vermoedens zijn van externe toediening maar die niet voldoen aan de wettelijk voorwaarden om als niet conform te beschouwen. Er zijn verschillende mogelijkheden die tot een resultaat niet aan alle criteria voldaan leiden: 1) hoge concentraties natuurlijke stoffen kunnen worden teruggevonden maar het kan niet wetenschappelijk worden bewezen dat het om externe toediening gaat 2) kleine concentraties stoffen kunnen worden teruggevonden die zeker extern zijn toegediend maar waarvan de concentratie te laag ligt om te vervolgen, de kans op een tegenstrijdige tegenanalyse is te groot 3) producten kunnen worden teruggevonden in een matrix die niet erkend is waardoor vervolging niet mogelijk is 4) producten kunnen worden teruggevonden volledig conform de procedures maar er is onvoldoende restmateriaal voor tegenanalyse waardoor dit als conform moet worden beschouwd De natuurlijke stoffen die momenteel worden teruggevonden zijn alfa-oestradiol, alfatestosteron, alfa- en beta-boldenone. Deze stoffen kwamen enkele jaren geleden ook vaak voor. Daarnaast is in 2009 prednisolone maar vooral thiouracil een frequent voorkomende stof. De relevantie van de informatie van het aantreffen van deze producten wordt soms in vraag gesteld aangezien het niet is bewezen dat er illegale groeistimulatoren zijn toegediend. De discussie draait om het feit of deze stoffen al dan niet endogeen zijn. FGP/DJB/Hormonen en doping Pagina 22