MODULE 4. BESCHRIJVING VAN DE INRICHTING Zowel het omgevingsveiligheidsrapport als het Samenwerkingsakkoord-veiligheidsrapport dienen deze module te bevatten. Het detail waarmee de beschrijving gebeurt hangt af van de resultaten van de risicoanalyse en kan in een Samenwerkingsakkoord-veiligheidsrapport anders zijn dan in het omgevingsveiligheidsrapport (omdat in het omgevingsveiligheidsrapport enkel rekening wordt gehouden met de externe mens- en milieuveiligheid, en in het Samenwerkingsakkoord-veiligheidsrapport ook de interne risicoanalyse moet gedocumenteerd worden). 4.1 BESCHRIJVING VAN ACTIVITEITEN EN INSTALLATIES 4.1.1 Algemeen overzicht van de inrichting Op een algemeen grondplan (dit kunnen uiteraard ook meerdere plannen zijn afhankelijk van de grootte en de complexiteit van de inrichting) worden voor de gehele inrichting weergegeven en benoemd: Bedrijfsterreingrens; Alle installaties (inclusief opslagplaatsen, verlaadplaatsen, etc.) aanwezig op de inrichting, inclusief gebouwen en kantoorgebouwen, met aanduiding van de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen; Transportleidingen; Toegangsweg(en); Interne (spoor)wegen met rijrichting en toegangen (inclusief wachtplaatsen); Nutsvoorzieningen. Deze plannen zijn voorzien van schaal, noordpijl en legende. Het aantal plannen, de grootte en de schaal zijn afhankelijk van het aantal installaties dat moet worden aangeduid. De aanduiding van de verschillende installaties gebeurt met behulp van een duidelijke nummering. In dit onderdeel wordt ook (indien relevant) een algemeen stroomschema toegevoegd. Alle belangrijke (proces)stromen op het terrein worden hierop aangeduid. In het algemeen overzicht wordt enkel een globaal schema verwacht, zodat de onderlinge samenhang tussen de verschillende installaties duidelijk is. Indien nodig kan per installatie een gedetailleerder stroomschema worden opgenomen bij de beschrijving van de installatie. Plannen en stroomschema dienen vergezeld te zijn van een korte begeleidende tekst. 01/11/2016 Leidraad SWA-veiligheidsrapport pagina 4-1
4.1.2 Beschrijving van de installaties en procédés In dit deel worden de verschillende installaties aanwezig op het terrein beschreven. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de installaties met en de installaties zonder (Seveso) gevaarlijke stoffen. De installaties die geen gevaarlijke stoffen kunnen bevatten worden heel beknopt beschreven. De installaties met gevaarlijke stoffen worden in het rapport in detail (zie verder) beschreven. Hieronder wordt bij wijze van voorbeeld voor de verschillende types van installaties een niet-limitatief overzicht gegeven van de aspecten 1 die in het rapport kunnen worden opgenomen. Het is aan te raden om de karakteristieken in tabelvorm weer te geven in het rapport. 4.1.2.1 Procesinstallaties Werking van de installatie binnen het geheel van de inrichting (aanvoerstromen, afvoerstromen, ); Een gedetailleerd processchema of installatiediagram van de installatie met aanduiding van de relevante installatieonderdelen. Daarnaast worden de chemische en fysische reacties (zowel hoofdals nevenreacties, inclusief de ongecontroleerde en ongewenste reacties) die kunnen plaatsvinden in de installatie beschreven. Deze beschrijving gebeurt gestructureerd, en wordt ondersteund door een begeleidende tekst; Grenzen waarbuiten verhoogd gevaar heerst, mogelijkheid van wegloopreacties en specifieke gevaren van de installatie; Werkingsparameters van de installatie zoals temperatuur, druk, inhoud, debiet, productiecapaciteit, aard en hoeveelheid van aanwezige stoffen, ; Veiligheidsmaatregelen, zoals meetapparatuur, kleppen, inbloksystemen. 4.1.2.2 Opslagtanks en tankparken Karakteristieken van de opslagtank (constructie van de tank, aard product, opslagcondities, inhoud en vullingsgraad, afmetingen, maximale aansluitdiameter, ); Karakteristieken van het tankpark (aantal tanks, grootte en constructie van inkuiping, aanwezige leidingen en pompen, ); Veiligheidsmaatregelen, zoals afvoer van vloeistoffen in de inkuiping, koeling van de tanks, overvulbeveiliging, niveaumeting, drukmeting, temperatuurmeting, drukventielen, isolatie, stikstofdeken; Acceptatieprocedure (indien van toepassing). 1 In het rapport worden die aspecten opgenomen die relevant zijn voor de (interne en externe) mens- en milieurisicoanalyse in Module 5. 01/11/2016 Leidraad SWA-veiligheidsrapport pagina 4-2
4.1.2.3 Magazijnen Karakteristieken van het magazijn (afmetingen, compartimentering, openingen, opslagcapaciteit, materiaal muren en poorten, dakconstructie, ); Karakteristieken van de opslag (aard producten, type verpakkingen, stapelhoogte, ); Acceptatieprocedure (hoe wordt beslist waar welke producten worden opgeslagen?, hoe wordt register van aanwezige producten bijgewerkt?, ); Veiligheidsmaatregelen, zoals informatie over de brandbestrijdingssysteem, poorten, rookluiken, inkuiping, ); Informatie over de laad- en losplaatsen en laad-en losoperaties. 4.1.2.4 Open opslagplaatsen Karakteristieken van de opslag (oppervlakte, type ondergrond, overdekking, compartimentering, ); Aard van de opgeslagen producten en verpakking; Veiligheidsmaatregelen, zoals opvang van lekken, brandbeveiliging en -beveiliging; Informatie over de laad- en losplaatsen en laad-en losoperaties. 4.1.2.5 Verlaadplaatsen (incl. wachtplaatsen) Karakteristieken van de wachtplaatsen, verlaadplaatsen en verladingen (aard van producten, uitvoering van de wacht- en/of verlaadplaats, wachttijden, frequentie van verlading, duur van verlading, ); Beschrijving van o.a. losflexibels, losarmen en pompen (type pomp, pompdebiet, pompdruk); Veiligheidsmaatregelen, zoals toezicht, noodstopsystemen, debietinstellingen, opvang van lekken, controle van juiste overslag. 4.1.2.6 Leidingen Karakteristieken (ligging boven- of ondergronds, aard producten, debieten, diameter en lengte leiding, ); Veiligheidsmaatregelen, zoals inbloksystemen, gasdetectie, opvangvoorzieningen; Gegevens van compressoren en pompen (type compressor, type pomp, pompdebiet, pompdruk). 4.1.2.7 Inkuipingen Ingeval in de risicoanalyse gebruik wordt gemaakt van specifieke gegevens van de inkuiping (bv. ingeval van een hellende inkuiping, ondergrondse opvangputten, aanwezige opvanggoten, ), dient hierover in het rapport de nodige informatie voorzien te worden (bv. aard ondergrond, afmetingen, opvanginhoud, ). 01/11/2016 Leidraad SWA-veiligheidsrapport pagina 4-3
4.1.2.8 Ondersteunende activiteiten en nutsvoorzieningen In dit deel worden de verschillende ondersteunende activiteiten beschreven. Bijzondere aandacht gaat naar de nutsvoorzieningen die gevaarlijke stoffen bevatten. Dit gaat ondermeer over aardgasleidingen (incl. ontspanstations), gas-, olie- of stookolietanks (incl. verladingen), labo, onderhoudsactiviteiten, ). Voor elk van deze onderdelen worden ook de genomen veiligheidsmaatregelen weergegeven. Voor de beschrijving van de karakteristieken van de installaties (zoals tanks en leidingen met gevaarlijke producten) wordt verwezen naar de beschrijving in de eerdere paragrafen van dit hoofdstuk. 4.2 BESCHRIJVING VAN DE GEVAARLIJKE STOFFEN In dit deel worden de gevaarlijke stoffen (stoffen die vallen onder het toepassingsgebied van de Sevesorichtlijn) beschreven die aanwezig zijn of kunnen zijn in de inrichting. De belangrijkste eigenschappen worden bij voorkeur weergegeven in tabelvorm. Chemische naam van de stof; CAS nummer; GHS-gevarenaanduiding (H-zinnen en H-klasse cfr. geharmoniseerde indeling (CLP-verordening) 1, of indien afwijkend de SDS-fiche van de stof); Sevesocategorie; Kook-, vlam- en smeltpunt; Dampspanning; Relatieve dichtheid; Zelfontstekingstemperatuur; Explosiegrenzen; Toxiciteitsgegevens. Ingeval in de risicoanalyse (Module 5.2, 5.3 en 5.4) gewerkt wordt met representatieve stoffen, dient de keuze ervan in het veiligheidsrapport gemotiveerd te worden en worden de eigenschappen van de representatieve stoffen hier weergegeven. Voor meer toelichting omtrent het gebruik van representatieve stoffen wordt verwezen naar het [Richtlijnenboek VR] 2. 4.3 ONGEVALSCASUÏSTIEK In dit deel wordt een selectie van relevante (schier)ongevallen (intern of extern aan de inrichting) beschreven. De bedoeling is dat men aan de hand van deze relevante ongevallen of schierongevallen 1 Terug te vinden op de ECHA-webstek. 2 Richtlijnen met betrekking tot het gebruik van representatieve stoffen zijn nog in opmaak. 01/11/2016 Leidraad SWA-veiligheidsrapport pagina 4-4
conclusies trekt en veiligheidsmaatregelen treft op basis van deze ervaringsgegevens. Het is niet enkel de bedoeling om ongevallen uit het verleden te beschrijven, maar ook wat men uit deze ongevallen heeft geleerd en hoe de inrichting deze ongevallen probeert te vermijden. 4.3.1 Interne casuïstiek In dit deel worden zowel (zware) ongevallen als schierongevallen beschreven die intern (binnen de eigen groep) zijn voorgevallen. Naast de beschrijving van de omstandigheden, oorzaken en gevolgen van deze incidenten, dient men aan te geven welke voorzorgsmaatregelen zijn getroffen om soortgelijke incidenten in de toekomst te vermijden. 4.3.2 Externe casuïstiek Naast de interne casuïstiek worden eveneens de zware ongevallen in soortgelijke inrichtingen die relevant kunnen zijn voor de inrichting beschreven. Deze inrichtingen kunnen dezelfde installaties of dezelfde gevaarlijke stoffen in gelijkaardige omstandigheden gebruiken. Met behulp van databanken of uit de literatuur worden gegevens verzameld over deze ongevallen en worden de omstandigheden en de gevolgen van het ongeval besproken. Bovendien worden de oorzaken van dit ongeval weergegeven. Op basis van deze gegevens wordt aangegeven hoe intern met deze gevaren wordt omgegaan. Er wordt met andere woorden aangegeven welke maatregelen getroffen zijn om soortgelijke ongevallen te voorkomen. 01/11/2016 Leidraad SWA-veiligheidsrapport pagina 4-5