Factsheet: NL25_13 Boven Mark -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Boven Mark Code: NL25_13 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda Type: Status: R6 (Langzaam stromend riviertje op zand/klei) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 1 van 354
Karakterschets: De Boven Mark heeft de oorsprong in Koekhoven in België. De Boven Mark is in de jaren 60 van de twintigste eeuw grotendeels gekanaliseerd, terwijl de Mark in België nog een min of meer natuurlijk meanderend karakter heeft. De Boven Mark kent van oudsher vele doorwaadbare plaatsen (voorden) en bruggen. De Boven Mark is circa 15 tot ruim 20 m breed en circa 3 meter diep en wordt gekenmerkt door een regenwaterregime. Bepaalde bovenlopen kunnen in de winter- en zomerperiode droog vallen. _x000d_ Het waterlichaam vormt een belangrijke ecologische relatie met het noordelijke Mark en Vliet systeem en de deelstroomgebieden van de Bovenmark zoals Chaamse Beken, Strijbeeksche beek en Merkske. Deze factsheet heeft betrekking op het Nederlandse deel van het stroomgebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 2 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 3 van 354
Motivering: Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 4 van 354
Beschouwde alternatieven: kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen van waterkeringen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 5 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen riooloverstorten Voorkomen wateroverlast emissies van diverse verontreinigingen en nutriënten diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen door verkeer (weg/rail) en infrastructuur Verkeer Lozing van zware metalen, PAK's en minerale oliën via bermsloten en de afwatering van wegen en bruggen. diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 6 van 354
overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - kwik (Hg) - kwik (Hg) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijdingen voor metolachloor (geen projectie), ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie). Deze overschrijdingen zijn vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. Chemie: overschrijdingen voor kwik (geen projectie). De kwik overschrijding is vermoedelijk toe te schrijven aan atmosferische depositie. Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 7 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,60 E-matig E-matig goed Vis (EKR) 0,50 E-matig E-slecht ntoereiken Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 ontoereiken E-slecht ntoereiken Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 E-matig ontoereiken matig DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 150 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 70-120 E-matig goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R6) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - metolachloor (metlcl) - ammonium (NH4) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: Ogenschijnlijke achteruitgang vis: De vismaatlat voor de beken is aangepast op basis van een internationale vergelijking/afstemming en geeft duidelijk lagere EKR's (die beter recht doet aan de praktijksituatie die je mag verwachten i.r.t. de nuttige doelen). Daarnaast is er voor 2009 gewerkt met een expert oordeel van de waterbeheerder dat mogelijk te positief is geweest. De toestand zoals gemeten in 2014 is daarmee niet 1-op-1 te vergelijken met de ingeschatte toestand in 2009. Voor nutriënten (N en P) is de ingeschatte toestand van de waterbeheerder in 2009 mogelijk iets te positef geweest. In de SGBP1 periode zijn reeds een aantal maatregelen uitgevoerd: aanleg van ecologische verbindingszones, hydrologisch herstel van een deel van de natte natuurparel, beekherstel en vismigratie bevorderende maatregelen. Er resteren echter nog twee stuwen in de Boven-Mark die nog niet passeerbaar zijn voor vissen. Voor SBP2 zijn een aantal maatregelen voorzien in samenwerking tussen het waterschap, de provincie Noord-Brabant en de Vereniging Markdal. De verwachting is dat de ecologische toestand hierdoor in de komende jaren zichtbaar zal verbeteren. Voor nutriënten (N, P) is de opgave nog fors; de combinatie van inrichtingsmaatregelen met maatregelen van agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer kunnen mogelijk naar verwachting tot merkbare verbeteringen leiden. Ook in het Vlaamse deel van de Mark bovenstrooms maakt het Vlaamse bekkenspecifieke deel voor het stroomgebiedbeheerplan Maas melding van noodzakelijke acties en afstemming hierover met Nederland. Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 8 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie C-voldoet nie Ecologie Totaal ontoereiken E-slecht Biologie ontoereiken E-slecht Fysische chemie ontoereiken ontoereiken Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 9 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 2 uitvoering in 2014 Uitgevoerd: 5 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 7 km 6,8 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 6,8 Actief randenbeheer Motivatie: Voorbereidingen voor uitkring van beheersvergoedingen is gereed: maatregel wordt uitgevoerd. duurzaam terreinbeheer [zilver] verminderen emissie gewasbescherming- / bestrijdingsmiddelen Oosterhout Uitgevoerd: 1 Gemeente Oosterhout: mechanisch onkruidbeheer 1 stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Oosterhout Uitgevoerd: 1 Gemeente Oosterhout: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP 1 stuks Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 10 van 354
GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 163 ha Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 163 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 4,7 afgerond in 2010 Ingetrokken: 1,3 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau. Rekenregel: 1km lengte van 10 meter breed. Voortgangsrapportage over 2012: afgerond in 2010. Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 6 ha 2 stuks Uitgevoerd: 1 afgerond in 2010 Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang na omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau KRW Synergieproject Waterakkers Gemeente Breda overige inrichtingsmaatregelen Breda Uitgevoerd: 1 Gemeente Breda: Aannemer is gestart 1 stuks totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 3,14 km Uitgevoerd: 3,14 2,9 afgerond in 2010 en 0,24 in 2009 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Omvang aangepast na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 5 stuks Uitgevoerd: 4 afgerond in 2010 Gefaseerd: 1 gepland voor 2018 Aanleggen vistrappen bij stuwen Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau; 4 zijn er reeds uitgevoerd in 2010. Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 ) stuks Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 11 van 354
opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks ) stuks Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 ) stuks pagina 12 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 9,5 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Beekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Onderdeel van uitvoeringsprogramma Duurzaam en Vitaal Markdal. 6 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 100 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van uitvoeringsprogramma Duurzaam en Vitaal Markdal. Andere richtlijn: Onderzoek Natura2000-gebied Ulvenhoutse Bos en woongebieden uitvoeren onderzoek Breda 1 stuks In samenwerking met WBD en SBB worden maatregelen onderzocht voor de verbetering van de waterhuishouding in het Ulvenhoutse Bos en de naastgelegen woongebieden. Het Ulvenhoutse Bos verdroogt, terwijl de naastgelegen woongebieden te maken hebben met wateroverlast. In het concept-beheerplan voor het Ulvenhoutse Bos is deze afstemming maar beperkt aanwezig. Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 2 stuks pagina 13 van 354
Andere richtlijn: Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Duurzaam en Vitaal Markdal. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Beek - en kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) km ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 14 van 354
Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, kwik kwik, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Vis-kwaliteit kwik, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 15 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Kwik is hoogstwaarschijnlijk afkomstig uit atmosferische depositie. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Anders: Metalochloor betreft een gewasbeschermingsmiddel. Het generieke landelijke/europese beleid is hierop van toepassing. De waterbeheerder heeft hierop geen invloed. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 16 van 354
Naam waterlichaam: Boven Mark Code waterlichaam: NL25_13 pagina 17 van 354
Factsheet: NL25_16 Mark en Vliet -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Mark en Vliet Code: NL25_16 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Type: Status: R6 (Langzaam stromend riviertje op zand/klei) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Breda, Drimmelen, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Steenbergen Nee Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 18 van 354
Karakterschets: Het waterlichaam Mark en Vliet omvat een aantal wateren die als één geheel tot het Mark en Vlietsysteem behoren. De Roosendaalsche en Steenbergsche Vliet wordt met het Mark en Dintelsysteem door het Mark Vlietkanaal verbonden (kunstmatige waterloop). Het systeem omvat verder waterlopen die ontspringen als recreatiehaven in stedelijk gebied (Oudenbosch en Etten Leur). De Mark en Vliet zijn regenrivieren. Op talrijke punten langs de Mark en Vliet kan water worden ingelaten voor de watervoorziening in de polders. Het hele watersysteem mondt uit in het Krammer-Volkerak. Het Mark-Vliet systeem is een belangrijke ader in de zoetwatervoorziening voor diverse waterafhankelijke functies (landbouw, natuur, peilbeheer, visstand, scheepvaart, recreatie) in het beheergebied. Jaarlijks wordt er van april tot oktober water vanuit het Hollandsch Diep via het Mark-Vliet (naast water uit de Vlaamse bovenlopen) verdeeld over het beheergebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen sluizen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen van dammen, dijken, kribben, vaste lagen, stuwen, sluizen, waterkrachtcentrales en/of oeververdediging in Rijkswateren Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen van stuwen in landbouwgebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 19 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 20 van 354
Motivering: Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 21 van 354
Beschouwde alternatieven: kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen van waterkeringen/dammen/sluizen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 22 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen riooloverstorten Voorkomen wateroverlast emissies van diverse verontreinigingen en nutriënten puntbronnen IPPC industrieën Industrie diverse belastingen diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen door verkeer (weg/rail) en infrastructuur Verkeer Lozing van zware metalen, PAK's en minerale oliën via bermsloten en de afwatering van wegen en bruggen. diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging baggeren c.q. verdiepen (incl. zandvang) Recreatie Aantasten ondiepe begroeide/begroeibare zones. regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 23 van 354
overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen overige belastingen scheepvaart Scheepvaart Opwerveling en golfbeweging waardoor waterplantengroei wordt beperkt 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - kwik (Hg) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie). De overschrijdingen van ammonium en zink zijn vermoedelijk deels toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Mogelijk spelen ook overstorten uit het stedelijk gebied een rol. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. Chemie: overschrijding voor kwik (geen projectie). De kwik overschrijding is vermoedelijk toe te schrijven aan atmosferische depositie. Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 24 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,45 ontoereiken E-matig goed Vis (EKR) 0,33 ontoereiken E-matig matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-matig goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 E-matig E-matig matig DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 150 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 70-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R6) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: In de SGBP1 periode is een groot aantal maatregelen uitgevoerd (hydrologisch herstel natte natuurparel, aanleg van ecologische verbindingszones, beekherstel, actief randenbeheer). De mogelijkheden voor aanvullende (her)inrichtings)maatregelen in de SBP2 periode zijn beperkt vanwege het dominante agrarische landgebruik in het stroomgebied. i.r.t. de nuttige doelen. Er zijn nog twee resterende vismigratieknelpunten in dit waterlichaam. De uitgevoerde maatregelen + de aanvullende maatregelen (ecologische verbindingszones en hydrologisch herstel natte natuurparels) zullen in combinatie met maatregelen van agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer leiden tot verdere verbeteringen in de ecologisch toestand en nutriëntenhuishouding in de periode tot eind 2021. Voor eind 2021 zal een analyse uitgevoerd worden voor het inschatten van de haalbaarheid en betaalbaarheid van volledige doelerealisatie in eind 2027. Op basis daarvan zal een besluit worden gedaan over doelaanpassing voor de SGBP3 periode. Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 25 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal ontoereiken ontoereiken Biologie ontoereiken ontoereiken Fysische chemie E-matig E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 26 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: 27,3 km Planvoorbereiding: 5 uitvoering in 2015; correctie na praktijkevaluatie in 2013 In uitvoering: 4 uitvoering in 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Uitgevoerd: 18,3 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau (29 km in totaal) Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie door actualisatie nauwkeurigheid projectendatabase: 27,3 km in totaal Actief randenbeher inrichten mest- / spuitvrije zone Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 298,9 Actief randenbeheer 298,9 km duurzaam terreinbeheer [zilver] verminderen emissie gewasbescherming- / bestrijdingsmiddelen Etten-Leur Uitgevoerd: 1 Gemeente Etten-Leur: chemische bestrijding onkruid. Onhandige omvang/eenheid. het is eigenlijk niet mogelijk eenheid en grootheid om te rekenen gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Drimmelen Uitgevoerd: 1 Gemeente Drimmelen: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP 1 stuks 1 stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 27 van 354
Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Etten Leur 1 stuks Uitgevoerd: 1 Gemeente Etten-Leur: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP. Kees Vissers heeft op 13-02-2014 aangegeven de maatregel te hebben uitgevoerd. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Halderberge 1 stuks In uitvoering: 1 Gemeente Halderberge: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP. In het kader van de samenwerking in de waterketen wordt er op dit moment gewerkt aan gezamenlijke communicatie. Communicatie is niet apart opgenomen in het VGRP Halderberge 2010-2014. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 310 ha Uitgevoerd: 310 Correctie na praktijkevaluatie 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: nauwkeurigheidscorrectie (302 ha in totaal) herstel foutieve aansluitingen riolering opheffen ongezuiverde lozingen Moerdijk 1 stuks Uitgevoerd: 1 Gemeente Moerdijk: Opsporen en herstellen foutaansluitingen riool (incidenteel) incidenteel, daar waar we ze 'tegen' komen of daar waar groot onderhoud wordt uitgevoerd. Geen garantie dat alles in 2015 klaar is. Eenheid is fictief, niet in te schatten herstel foutieve aansluitingen riolering opheffen ongezuiverde lozingen Drimmelen Uitgevoerd: 4 Gemeente Drimmelen: Opsporen en herstellen foutaansluitingen riool (incidenteel) 4 stuks herstel foutieve aansluitingen riolering opheffen ongezuiverde lozingen Halderberge In uitvoering: 1 Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 1 stuks pagina 28 van 354
Gemeente Halderberge: Opsporen en herstellen foutaansluitingen riool (incidenteel). De gemeente is bezig met inventariseren. Op korte termijn (2012) worden de eerste foutaansluitingen aangepakt. Aantal 1 is fictief, het juiste aantal moet volgen uit inventarisatie. Opsporing foutieve aansluitingen gereed. Het verhelpen van de foutaansluitingen is momenteel in uitvoering, Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis 11 ha Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 4 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Ingetrokken: 7 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: getalsmatige correctie omvang na omvorming database op waterlichaamniveau en omvang nog nader te bepalen in 2012 (is nu fictief op 1ha gesteld). Voortgangsrapportage over 2012: omvang voor dit waterlichaam is vastgesteld op 0 ha; opgave is 24 ha gepland voor 2018 (SGBP2) Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 4 stuks Uitgevoerd: 3 afgerond in 2011 Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: nauwkeurigheidscorrectie (3 stuks) KRW Innovatieve aanpak blauwalgen uitvoeren onderzoek Uitgevoerd: 1 afsluitend symposium begin 2013 KRW Innovatieve aanpak blauwalgen 1 stuks RWZI: uitbreiding en/of verbetering verminderen belasting RWZI Planvoorbereiding: 1 Verkenning verplaatsing effluent binnenwater RWZI Nieuwveer 1 stuks RWZI: uitbreiding en/of verbetering verminderen belasting RWZI Uitgevoerd: 1 afgerond in 2011 Verkenning verplaatsing effluent binnenwater RWZ Dinteloord Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Verkenning uitgevoerd: maatregel is niet kosteneffectief. 1 stuks totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 12 km Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 29 van 354
Uitgevoerd: 12 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau verwijderen eutrofe waterbodems Verwijderen verontreinigde bagger Voortgang: m3 Motivering: Planvoorbereiding: 6.000 Waterkwaliteitbaggeren Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP 6.000 m3 ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks ) stuks Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 ) stuks pagina 30 van 354
In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 31 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 7 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Andere richtlijn: Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. afkoppelen verhard oppervlak afkoppelen verhard oppervlak Halderberge afkoppelen verhard oppervlak, waar doelmatig, daarom fictieve grootheid 1 1 ha Andere richtlijn: EVZ Kibbelvaart verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Halderberge Inrichting van ecologische verbindingszone aan de Kibbelvaart 1 km Andere richtlijn: Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 563 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Opsporen en oplossen van foutieve aansluitingen riolering overige emissiereducerende maatregelen Drimmelen 1 stuks In eerste periode KRW-maatreglen is uitvoering gegeven aan het opsporen en oplossen van foute rioolaansluitingen (vuilwater op hemelwater en vice versa). In de nabije toekomst zullen wij dit blijven doen en heeft het onze aandacht. Vispasseerbaar maken stuwen 1 stuks vispasseerbaar maken kunstwerk Andere richtlijn: Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 32 van 354
Andere richtlijn: Andere richtlijn: Andere richtlijn: Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Voortzetting educatieprogramma geven van voorlichting Drimmelen 1 stuks In de eerste periode KRW-maatregelen is uitvoering gegeven aan het opnemen van het geven van educatie. De educatie blijven wij voortzetten. Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Studie beperken geneesmiddelen op oppervlaktewater uitvoeren onderzoek Breda ) stuks ) in totaal 1 stuks voor meerdere waterlichamen. Via het riool verdwijnen jaarlijks grote hoeveelheden medicijnen in het oppervlaktewater. Samen met opleidingsinstituten wordt onderzocht welke maatregelen het meest effectief zijn om de lozing te verminderen. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Beek - en kreekherstel ) km verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Andere richtlijn: Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 33 van 354
Andere richtlijn: ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk ) stuks ) in totaal 11 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Prioritaire stoffen totaal Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 34 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Voor kwik betreft het hoogstwaarschijnlijk atmosferische depositie, een natuurlijke omstandigheid waar de lokale waterbeerder geen invloed op heeft. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor ammonium, zink en metalochloor is het agrarisch landgebruik een van de belangrijkste emissiebronnen. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke Europese/landelijke diffuse bronnen en gewasbeschermingsbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 35 van 354
Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Mark en Vliet Code waterlichaam: NL25_16 pagina 36 van 354
Factsheet: NL25_18 Roode Vaart -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Roode Vaart Code: NL25_18 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Moerdijk Type: Status: M6b (Grote ondiepe kanalen met scheepvaart) Kunstmatig Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Roode Vaart Code waterlichaam: NL25_18 pagina 37 van 354
Karakterschets: De Roode Vaart is een gegraven waterlichaam (kanaal) en is voor een groot deel gesitueerd aan de oostzijde van het industrieterrein Moerdijk. Het kanaal loopt van het Hollandsch Diep tot de Mark en vormde met name in het verleden een belangrijke scheepvaartverbinding tussen het Mark-Vlietsysteem en het Hollandsch Diep. In het verleden is een deel van het kanaal met de binnenhaven van Zevenbergen gedempt. De Roode Vaart loopt nu ter hoogte van Zevenbergen naar de Mark via een duiker door Zevenbergen. Beschermde gebieden: - Vogelrichtlijn Hollands Diep (NL_VOG_111) Status: Kunstmatig Het waterlichaam is door mensen gegraven op een plaats waar voorheen geen water was. Naam waterlichaam: Roode Vaart Code waterlichaam: NL25_18 pagina 38 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging baggeren c.q. verdiepen (incl. zandvang) Recreatie Aantasten ondiepe begroeide/begroeibare zones. regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen overige belastingen scheepvaart Scheepvaart Opwerveling en golfbeweging waardoor waterplantengroei wordt beperkt 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Naam waterlichaam: Roode Vaart Code waterlichaam: NL25_18 pagina 39 van 354
Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021-2,2',4,4'-tetrabroomdifenylether (PBDE47) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor ammonium (geen projectie). Koper voldoet ook na 2e lijns toetsing niet aan de norm. De overschrijdingen van ammonium en koper zijn waarschijnlijk van diverse bronnen afkomstig: landbouw, verkeer, overstorten en scheepvaart. Chemie: overschrijding van tributyltin (projectie) en een gewasbeschermingsmiddel. Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,60 E-matig matig Overige waterflora (EKR) 0,60 E-slecht E-slecht slecht Vis (EKR) 0,60 E-matig matig Fytoplankton (EKR) 0,60 E-matig E-matig matig Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,25 goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 3,80 E-matig goed DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 300 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 40-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,65 goed Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M6b) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - koper (Cu) - ammonium (NH4) Naam waterlichaam: Roode Vaart Code waterlichaam: NL25_18 pagina 40 van 354
Motivering ecologische toestand: Voor de Roode Vaart zijn geen (her)inrichtingsmaatregelen uitgevoerd in de SGBP1-periode. Daarom zijn er geen verbeteringen waargenomen in de toestand van dit waterlichaam tot nu toe. Het expert oordeel van de waterbeheerder voor de situatie in 2009 is hoogstwaarschijnlijk te negatief geweest. Dit kanaal scoort ook voor de SGBP2 periode laag voor uitvoering van maatregelen vanwege de prioriteitstelling tussen alle waterlichamen in het beheergebied. Voor eind 2021 zal op basis van een nadere analyse van haalbare en betaalbare maatregelen (in de context van het totale maatregelpakket voor de Brabantse Delta) worden beoordeeld of aanpassing van de doelen voor de SGBP3 periode is gewenst. In die analyse zullen de mogelijke KRW-meekoppelkansen van de aanleg van een alternatieve zoetwatervoorziening vanuit het Hollands Diep via de Roode Vaart naar het Mark-Vlietsysteem worden meegewogen. Zonder aanvullende maatregelen en zonder meekoppelkansen zal de toestand van dit waterlichaam niet verbeteren. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht E-slecht Biologie E-slecht E-slecht Fysische chemie E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Roode Vaart Code waterlichaam: NL25_18 pagina 41 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 52,27 Actief randenbeheer 52,27 km gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater ) stuks Naam waterlichaam: Roode Vaart Code waterlichaam: NL25_18 pagina 42 van 354
uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 ) stuks ) stuks ) stuks Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Naam waterlichaam: Roode Vaart Code waterlichaam: NL25_18 pagina 43 van 354
Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, tributyltin (kation) Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, Overige waterflora, Vis-kwaliteit Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, Overige waterflora, Overige relevante verontreinigende stoffen, tributyltin (kation), Vis-kwaliteit Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Conform landelijke regelegeving mag tributyltin niet meer worden toegepast (antifouling scheepvaart), Nog aanwezige concentraties in het water kunnen nog lang aanwezig zijn (breekt zeer langzaam af). Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Het kanaal loopt voor een belangrijk deel door stedelijk gebied (kern Zevenbergen). Aanpassing van dit kanaal voor een substantiële verbetering van de ecologische toestand zou om dusdanig ingrijpende maatregelen vragen dat het maatschappelijk draagvlak daarvoor zal ontbreken. Voor ammonium en koper zijn er verschillende emissiebronnen waarvoor de waterbeheerder geen maatregelen ter beschikking heeft. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke Europese/landelijke diffuse bronnen en gewasbeschermingsbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Roode Vaart Code waterlichaam: NL25_18 pagina 44 van 354
Factsheet: NL25_22 Beneden Donge -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Beneden Donge Code: NL25_22 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Type: Status: R6 (Langzaam stromend riviertje op zand/klei) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Dongen, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Oosterhout, Tilburg, Waalwijk Nee Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 45 van 354
Karakterschets: De Benedenloop van de Donge was van oudsher een vrij afstromende licht slingerende beek met natte moerassige veenlagen. Het bovenstroomse deel van dit waterlichaam ontvangt water van de Groote en Hultense Leij bij het verdeelwerk Hulten. De Benedenloop is losgekoppeld van de Bovenloop (Oude Leij) om het stedelijk gebied (onder andere bij Dongen) te vrijwaren van wateroverlast. Door middel van een sifon onder het Wilhelminakanaal wordt het water door de kern van Dongen, via het Koppelkanaal, afgevoerd richting gemaal Keizersveer. Het laatste deel van het riviertje is breder dan 30 m. De bodemsoorten binnen het stroomgebied variëren (zand, veen, rivier- en zeeklei). Op basis hiervan is het watertype R6. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 54% Agrarische Hoofdstructuur; 24% Groene Hoofdstructuur en 22% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: - Habitatrichtlijn Langstraat (NL_HAB_130) Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen van dammen, dijken, kribben, vaste lagen, stuwen, sluizen, waterkrachtcentrales en/of oeververdediging in Rijkswateren Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 46 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 47 van 354
Motivering: Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 48 van 354
Beschouwde alternatieven: kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen van waterkeringen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 49 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen rioolwaterzuiveringsinstallaties Afvalwaterzuivering Het effluent van de rwzi's Kaatsheuvel en Rijen wordt geloosd binnen het stroomgebied, maar niet direct op waterlichaam. Rwzi Dongemond loost op buitenwater (rijkswater) diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen door verkeer (weg/rail) en infrastructuur Verkeer Lozing van zware metalen, PAK's en minerale oliën via bermsloten en de afwatering van wegen en bruggen. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging hoogwaterbescherming: dijken, dammen, kanalen Bescherming tegen overstromingen Harde overgangen tussen water en oever waardoor groei van waterplanten wordt belemmerd. regulering waterbeweging omleiden piekafvoer Bescherming tegen overstromingen Onnatuurlijke stroming regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 50 van 354
regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging dammen in getijdengebied (incl. veiligheid/ energie) Bescherming tegen overstromingen Onnatuurlijk waterpeil regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - kwik (Hg) - 2,2',4,4'-tetrabroomdifenylether (PBDE47) - tributyltin (kation) (TC4ySn) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding van ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie). De overschrijdingen van ammonium en zink zijn vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam en/of de aanwezige RWZI. Chemie: overschrijding van kwik (geen projectie), tributyltin (geen projectie). De overschrijding van 2,2',4,4'-tetrabroomdifenylether is een fout van het programma Aquokit. De stof is nooit boven de rapportagegrens gemeten. De kwik overschrijding is vermoedelijk toe schrijven aan atmosferische depositie en/of aan de aanwezige RWZI. De overschrijding van tributyltin is een "toevalstreffer". Van de 36 metingen in 3 jaar waren er 35 onder de rapportage grens (niet meetbaar). De bron is onduidelijk, de stof wordt niet meer toegepast en bij een historische verontreiniging zou je een meer gelijkmatige belasting verwachten. Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 51 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,45 ontoereiken goed Vis (EKR) 0,33 ontoereiken ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 goed DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 150 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 70-120 E-matig goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R6) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: De ecologische toestand in 2014 is gebaseerd op meetcijfers conform de KRW voorschriften. Voor overige waterflora wijkt het expert oordeel van de waterbeheerder hiervan af (was veel ongunstiger ingeschat). Wat hierbnij meespeelt is dat de maatlat voor overige waterflora technisch is gecorrigeerd op basis van een internationale vergelijking. De EQR op basis van de aangepaste maatlat geeft een beter passend beeld van de ecologische toestand i.r.t. de nuttige doelen. In de periode 2010-2015 is langs een deel van deze waterloop een ecologische verbindingszone aangelegd. Voor de SGBP2 periode is nog een resterend deel van de opgave voor aanleg van ecologische verbindingszones gepland. Tevens is de aanleg van een aantal vispassages gepland. Als gevolg van deze maatregelen zal voor macrofauna en vissen de toestand tegen eind 2021 mogelijk met een klasse zijn verbeterd. De toestand voor fosfor en stikstof zal naar verwachting gelijkblijven. Voor verdere verbetering van fosfor is de waterbeheerder afhankelijk van generiek landelijk beleid en/of maatregelen door agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 52 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal ontoereiken ontoereiken Biologie ontoereiken ontoereiken Fysische chemie E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 53 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 5 uitvoering gepland in 2014 Uitgevoerd: 3 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage 2012: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 8 km 58,7 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 58,7 Actief randenbeheer Motivatie: Voorbereidingen voor uitkering van beheersvergoedingen zijn afgerond. Maatregel wordt uitgevoerd. duurzaam terreinbeheer [zilver] verminderen emissie gewasbescherming- / bestrijdingsmiddelen Waalwijk Uitgevoerd: 1 Gemeente Waalwijk: themische bestrijding onkruid. Gebiedsdossier is ondertekend. 1 stuks J van Westerlo heeft 17-02-2014 laten weten dat een doorlopende maatregel is die in de bedrijfsvoering verankert is. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen van waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 600 ha Gefaseerd: 600 uitvoering gepland voor 2017; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 54 van 354
Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage 2011: 600 ha zijn gepland voor uitvoering in 2015: reële opgave na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau. Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Ingetrokken: 8 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten naar functie viswater Motivatie: Voortgangsrapportage 2012: Vervallen, maatregel niet in dit waterlichaam, aanpassing na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau. Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 8 ha 4 stuks Ingetrokken: 4 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Niet in dit waterlichaam: na aanpassing projectendatabase op waterlichaamniveau. verwijderen eutrofe waterbodems Verwijderen verontreinigde bagger Voortgang: m3 Motivering: Planvoorbereiding: 6.000 Waterkwaliteitbaggeren Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP 6.000 m3 ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek ) stuks Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 55 van 354
In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 56 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Aanleg EVZ 1 stuks aanleg speciale leefgebieden flora en fauna Dongen Andere richtlijn: Natuurvriendelijke inrichting Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 2,8 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Aanleg vispassages vispasseerbaar maken kunstwerk 6 stuks Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Afkoppelen riolering 1 ha afkoppelen verhard oppervlak Geertruidenberg Andere richtlijn: Van riolering afkoppelen van verhardoppervlak Andere richtlijn: communicatie/voorlichting geven van voorlichting Dongen Inwoners informeren over gebruik van onkruidbestrijdingsmiddelen 1 stuks Duurzaam onkruidbeheer 1 stuks overige beheermaatregelen Geertruidenberg Andere richtlijn: Aangepaste onkruidbestrijding GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels 613 ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 57 van 354
Andere richtlijn: Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Herinrichten en verondiepen Nionplas 12 ha verondiepen watersysteem Geertruidenberg Andere richtlijn: Stapsteen in de EVZ Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk ) stuks ) in totaal 11 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 58 van 354
Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Prioritaire stoffen totaal Macrofauna-kwaliteit, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 59 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Voor kwik betreft het hoogstwaarschijnlijk atmosferische depositie, een natuurlijke omstandigheid waar de lokale waterbeerder geen invloed op heeft. Tributyltin is verboden. Zou kunnen wijzen op naijlen van een historische belasting. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor ammonium en zink zijn het agrarisch landgebruik en het stedelijk gebied de belangrijkste emissiebronnen. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder bewoners en ondernemers om maatregelen te treffen. Voor fosfor heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 60 van 354
Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Beneden Donge Code waterlichaam: NL25_22 pagina 61 van 354
Factsheet: NL25_23 Zoom en Bleekloop -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Zoom en Bleekloop Code: NL25_23 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Schelde Provincie Noord-Brabant Bergen op Zoom, Roosendaal Type: Status: R5 (Langzaam stromende middenloop/benedenloop op zand) Kunstmatig Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 62 van 354
Karakterschets: De Zoom vindt zijn oorsprong in België als Spillebeek en Oude Moervaart ter hoogte van de Nol. In Nederland gaat de Spillebeek over in de Zoom. Hier is de in de 15e eeuw gegraven turfvaart als een diepe insnijding in het landschap herkenbaar. Tijdens droge perioden valt een groot deel van de Zoom droog. Door de diepe insnijding de draineert de Zoom een groot gedeelte van de Brabantse Wal. Ten westen van De Zoom mondt de Bleekloop uit in de Zoom. Deze beek is gegraven voor de afwatering van de Brabantse Wal. Beschermde gebieden: - Vogelrichtlijn Brabantse Wal (NL_VOG_128) Status: Kunstmatig Het waterlichaam is door mensen gegraven op een plaats waar voorheen geen water was. 2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen riooloverstorten Voorkomen wateroverlast emissies van diverse verontreinigingen en nutriënten diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen door verkeer (weg/rail) en infrastructuur Verkeer Lozing van zware metalen, PAK's en minerale oliën via bermsloten en de afwatering van wegen en bruggen. diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen overige belastingen overige Overig door aanwezige (cultuurhistorische) stuwen beperkte migratiemogelijkheden Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 63 van 354
3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. In dit geval betreft het projectie van meetgegevens uit het waterlichaam Rietkreek-Lange Water. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding van ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie). De overschrijdingen van ammonium en zink zijn vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Daarnaast kunnen ook overstorten uit het stedelijk gebied een rol spelen. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing (lees: waarbij rekening wordt gehouden met biologische beschikbaarheid) wel. Of voor zink op termijn aan de norm kan worden voldaan is afhankelijk van het generieke beleid (veevoer en uitlogende bouwmaterialen). Chemie: overschrijding van c10-c13 chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie). Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 64 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 E-matig ontoereiken ntoereiken Overige waterflora (EKR) 0,45 E-matig E-matig matig Vis (EKR) Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 ontoereiken ontoereiken matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 ontoereiken ontoereiken ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 150 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 70-120 E-slecht ntoereiken Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R5) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: Ogenschijnlijke achteruitgang Macrofauna: voor 2009 waren er geen meetcijfers voorhanden; het betrof een expert oordeel van de waterbeheerder ('matig') dat mogelijk te positief is geweest gezien de gemeten toestandsklasse in 2014 (ontoereikend). Vissen: In de Zoom geldt geen doelstelling voor vis i.v.m. in stand houden aanwezige stuwtjes vanuit cultuurhistorisch oogpunt. Ogenschijnlijke achteruitgang Zuurstofverzadiging (%): voor 2009 betrof het expert oordeel van de waterbeheerder dat mogelijk te positief is geweest. Het is onbekend waarom de meetcijfers voor 2014 een slechte toestand laten zien. Mogelijk is de beperkte watervoerendheid in droge perioden hierop van invloed. In de SGBP1 periode zijn hydrologische herstelmaatregelen uitgevoerd voor een natte natuurparel in het stroomgebied en is een deel van de ecologische verbindingszone aangelegd. De komende jaren zouden de positieve effecten van deze maatregelen op de ecologische toestand merkbaar moeten worden in de gemeten EKR scores. Voor zowel overige waterflora als makrofauna is de verwachting dat dit in 2021 nog niet zal hebben geleid tot een klasseverbetering. Daarvoor zijn nog aanvullende maatregelen (SGBP2 en 3) nodig. Als gevolg van een aanscherping van het generieke mestbeleid (met name voor stikstof) in combinatie met gebiedsgerichte maatregelen om de efficiëntie van het gebruik van mineralen te vergroten (bijvoorbeeld in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer) wordt een verbetering in de gemeten concentraties voor zowel N als P van 5-10% als prognose voor 2021 ingeschat. Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 65 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal E-matig ontoereiken Biologie E-matig ontoereiken Fysische chemie ontoereiken E-slecht Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 66 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 3 uitvoering in 2014 Uitgevoerd: 3 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 6 km 9,18 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 9,18 actief randenbeheer Motivatie: Voorbereidingen voor uitkering van beheersvergoedingen zijn afgerond: maatregel wordt in de praktijk gebracht. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen provincie en waterschap Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 54 ha In uitvoering: 1 correctie na praktijkevaluatie in 2013; uitvoering in 2014 Uitgevoerd: 53 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 0 stuks Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 67 van 354
Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 68 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 1,6 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 36 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water ) in totaal 8,2 km voor meerdere waterlichamen. Indicatie van totale restopgave voor Schelde deel van het beheergebied. ) km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 69 van 354
Motiveringsgrond Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, zuurstof, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, zuurstof, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen Motivering per motiveringsgrond: Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Overige relevante verontreinigende stoffen: het betreft ammonium en zink uit regenwater en/of agrarisch gebied en/of overstroten uit stedelijk gebied. Hiervoor ligt de nadruk op het generiek landelijke producten en/of diffuse bronnenbeleid. Prioritaire stoffen: betreft een projectie van meetgegevens uit een ander waterlichaam. Is hoogstwaarschijnlijk niet van toepassing voor dit waterlichaam. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Zoom en Bleekloop Code waterlichaam: NL25_23 pagina 70 van 354
Factsheet: NL25_24 Markiezaatsmeer -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Markiezaatsmeer Code: NL25_24 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Schelde Type: Status: M30 (Zwak brakke wateren) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Provincie Zeeland, Provincie Noord-Brabant Bergen op Zoom, Reimerswaal, Woensdrecht Nee Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 71 van 354
Karakterschets: Het Markiezaatmeer is in 1983 ontstaan uit het oostelijk deel van de Oosterschelde door de aanleg van de Markiezaatkade (als onderdeel van de Deltawerken voor waterveiligheid). Hiermee is een stuk integetijdengebied met schorren en slikken ingeruild voor een zwak brak meer dat geleidelijk aan het verzoeten is. Er is dus geen getijdenwerking meer en ook geen aan- en afvoer van zout water. Het meer ontvangt zijn water vooral uit neerslag. Afvoer van water vindt plaats via een overlaat naar het Zoommeer. Het gehele Markiezaatgebied is aangeduid als Natura 2000 gebied. In de zoetwatersituatie levert de van oorsprong mariene waterbodem, die rijkelijk is opgeladen met nutriënten (P en N), fosfaat aan het oppervlaktewater. Dit zorgt voor algenbloei en daarmee een toebel waterysteem met een blijvend risicio op (toxische) (blauw)algenontwikkeling. Beschermde gebieden: - Vogelrichtlijn Markiezaat (NL_VOG_127) Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen van stuwen in landbouwgebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 72 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 73 van 354
Motivering: Verwijderen van waterkeringen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 74 van 354
Beschouwde alternatieven: gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 75 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen overige Overig ntb 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 76 van 354
Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. In dit geval betreft het projectie van meetgegevens uit het waterlichaam Rietkreek-Lange Water. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding van ammonium (geen projectie). Het Markiezaatsmeer wordt voornamelijk gevoed door regenwater. De ammonium bron is onbekend. Chemie: overschrijding van c10-c13 chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie) Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig matig Overige waterflora (EKR) 0,60 E-slecht goed Vis (EKR) 0,40 ontoereiken E-matig matig Fytoplankton (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig matig Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 ontoereiken E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,80 E-matig E-matig matig DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 300-3000 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 6,0-9,0 ontoereiken E-matig matig Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 E-slecht E-slecht slecht Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M30) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 77 van 354
Motivering ecologische toestand: Het Markiezaatsmeer kampt met een hardnekkig, lastig nutriëntenprobleem. De van oorsprong mariene waterbodem is rijkelijk opgeladen met N en P. In de zwak brakke tot zoete watersituatie levert deze bodem P aan de waterfase. Dit zorgt voor een rijkelijke (blauw)algenbloei met een blijvend risico op vorming van voor vissen en vogels toxische stoffen. Dit probleem is niet eenvoudig te tackelen. In de SGBP2 periode is het uitvoeren van een watersysteemanalyse voorzien om kostenffectieve en duurzame maatregelen in beeld te brengen. Voor SGPB3 zal mede op basis van de uitkomsten van die analyse een besluit worden genomen over definitieve KRW doelen en maatregelen. Omdat er in de SGBP2 periode nog geen maatregelen worden uitgevoerd is de prognose voor 2021 dat de ecologische toestand gelijk zal blijven. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht E-matig Biologie E-slecht E-matig Fysische chemie E-slecht E-slecht Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 78 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 1 afgerond in 2009 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) 1 km gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 15 ha In uitvoering: 15 uitvoering voorzien in 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 2 stuks Ingetrokken: 2 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau (geen opgave in dit waterlichaam) totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 1 km Voortgang: km Motivering: Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Voortgnagsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam (reeds uitgevoerd in 2005: 1 km) Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 79 van 354
Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 80 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk Vogelrichtlijn ) stuks ) in totaal 7 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement fosfor totaal Chemische toestand, Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Zuurgraad, fosfor totaal, som C10-C13-chlooralkanen, som a-, b-, c- en d-hch, Overige relevante verontreinigende stoffen, tributyltin (kation), Vis-kwaliteit, Doorzicht Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 81 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden De van oorsprong marien waterbodem die rijk is aan nutriënten levert in de zwak brakke tot zoete situatie P na aan de waterfase. Zonder ingrijpende maatregelen zal deze nalevering decennialang doorgaan. Technisch onhaalbaar Er zijn vooralsnog geen kosteneffectieve en duurzame maatregelen bekend. Hiervoor zal eerst een watersysteemanalyse moeten worden uitgevoerd. Overige relevante verontreinigende stoffen: het betreft ammonium uit regenwater. Hier zijn geen gebiedsspecifieke maatregelen voor mogelijk. Prioritaire stoffen: betreft een projectie van meetgegevens uit een ander waterlichaam. Is hoogstwaarschijnlijk niet van toepassing voor dit waterlichaam. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Markiezaatsmeer Code waterlichaam: NL25_24 pagina 82 van 354
Factsheet: NL25_28 Vennen Groote Meer -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Vennen Groote Meer Code: NL25_28 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Schelde Provincie Noord-Brabant Woensdrecht Type: Status: M12 (Kleine ondiepe zwak gebufferde plassen (vennen)) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Ja Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 pagina 83 van 354
Karakterschets: Het vennencomplex Groote Meer bij Ossendrecht maakt deel uit van een aaneengesloten natuurgebied waaronder het grenspark De Zoom Kalmthoutse Heide. Het ven Groote Meer is te verdelen uit een Westelijk en een Oostelijk gedeelte (Voormeer en Achtermeer). Door de zwakke buffering zijn de vennen Europees gezien één van de belangrijkste habitats voor zachtwatersoorten uit het oeverkruidverbond met kenmerkende soorten als Oeverkruid en Drijvende waterweegbree. Het vennencomplex heeft de status van Vogel- en Habitatrichtlijn gebied. Door de hoge frequente droogval door verdroging van de Brabantse Wal en door aanvoer van eutroof oppervlaktewater vanuit België (Steertse Heide) en Nederland is in de tweede helft van de 20ste eeuw de natuurwaarde van het ven sterk achteruitgegaan. Verder treedt verruiging en eutrofiëring van het ven en venbodem op. Drinkwateronttrekkingen aan zowel Vlaamse als Nederlandse zijde dragen bij aan de droogval van dit waterlichaam. Beschermde gebieden: - Vogelrichtlijn Brabantse Wal (NL_VOG_128) Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 pagina 84 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Motivering: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 pagina 85 van 354
Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. 2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen wateronttrekkingen voor publieke (drink)watervoorziening Drinkwatervoorziening minder kwel regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 pagina 86 van 354
Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. In dit geval betreft het een projectie van meetgegevens uit het waterlichaam Rietkreek-Lange Water. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding van zink (geen projectie). Het vennencomplex Groote Meer wordt voornamelijk gevoed door regenwater. Daarnaast wordt het ven gevoed door een landbouwslootje (grensoverschrijdend vanuit Vlaanderen). Wat betreft zink speelt het landbouwslootje hoogstwaarschijnlijk een rol. Chemie: overschrijding van c10-c13 chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie) Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,60 E-matig E-matig goed Overige waterflora (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig goed Vis (EKR) Fytoplankton (EKR) 0,50 E-matig goed Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,10 goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,00 goed DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 200 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 27,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 4,0-7,5 E-matig goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 goed Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M12) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - zink (Zn) Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 pagina 87 van 354
Motivering ecologische toestand: In de SGBP1 periode (2010 t/m 2015) is er in het stroomgebied van Vennen Groote Meer een integraal KRW synergie project uitgevoerd. Dit beftreft een combinatie van maatregelen op Nederlands grondgebied: hydrologisch herstel van een natte natuurparel, ecologische (her-)inrichting en waterberging. Voor de SGBP2 periode worden geen aanvullende maatregelen voorzien. De verwachting is dat de positieve effecten van de maatregelen van het KRW synergieproject geleidelijk aan zichtbaar zullen worden in de komend jaren. De prognose is daarom dat macrofauna en overige waterflora tegen 2021 in de GEP klasse terecht zullen komen. Kritische onzekerheid hierbij kan de kwaliteit van het aangevoerde water uit Vlaanderen zijn. Aan Vlaamse zijde worden maatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit verkend. Voor vissen is geen doelstelling afgeleid. Dit heeft te maken met het gegeven dat een deel van het vennencomplex in droge perioden droogvalt. Voor drinkwater gebruikt water (beoordeling 2014) Normoverschrijding toestandsbepaling 2014: Toename zuiveringsinspanning: Nee Nee Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie Ecologie Totaal ontoereiken E-matig Biologie ontoereiken E-matig Fysische chemie E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 pagina 88 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 1 stuks Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau (geen opgave voor dit waterlichaam) KRW Synergieproject Inrichting Jagersrust overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 afronding gepland voor eind 2015 KRW Synergieproject Inrichting Jagersrust Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP 1 stuks ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 ) stuks pagina 89 van 354
Gemeente Woensdrecht Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Technisch onhaalbaar Motivering per motiveringsgrond: Kwaliteitselement Chemische toestand, som C10-C13-chlooralkanen, som a-, b-, c- en d-hch, Overige relevante verontreinigende stoffen, tributyltin (kation) Technisch onhaalbaar Er zijn geen gebiedsspeciefieke maatregelen te treffen voor deze stoffen. Aanpak is afhankelijk van generiek landelijk en Europees producten- en diffuse stoffen beleid. Tevens kan instroom van verontreinigd Vlaams water een emissiebron zijn. Voor de prioritaire stoffen betreft het projecties van metingen uit een ander waterlichaam. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 pagina 90 van 354
Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Vennen Groote Meer Code waterlichaam: NL25_28 pagina 91 van 354
Factsheet: NL25_30 Tonnekreek complex -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Tonnekreek complex Code: NL25_30 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Moerdijk Type: Status: M14 (Grote ondiepe gebufferde plassen) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 92 van 354
Karakterschets: Het Tonnekreek-complex bestaat uit een aantal oude kreekrestanten dat door een dijk is afgedamd van het Hollandsch diep. Het krekenstelsel ligt voor het grootste deel in agrarisch gebied. Sommige delen van het krekenstelsel zijn morfologisch nog intact. Dat wil zeggen dat de oorspronkelijke morfologie van een getijdekreek nog herkenbaar is (kreekruggen en eeuwkanten, smalle en brede kreektracées). Andere delen zijn rechtgetrokken en genormaliseerd. Het Tonnekreek-complex heeft een belangrijke wateraanvoer en waterafvoerfunctie. Het water vanuit de kreek wordt via het gemaal Tonnekreek uitgeslagen op het Hollandsch Diep. Herstelopties voor het Tonnekreekcomplex zijn opgenomen in de Krekenvisie West-Brabant 2030. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 84% Agrarische Hoofdstructuur; 9% Groene Hoofdstructuur en 7% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen van dammen, dijken, kribben, vaste lagen, stuwen, sluizen, waterkrachtcentrales en/of oeververdediging in Rijkswateren Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 93 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 94 van 354
Motivering: Verwijderen van waterkeringen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 95 van 354
Beschouwde alternatieven: gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 96 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen riooloverstorten Voorkomen wateroverlast emissies van diverse verontreinigingen en nutriënten diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd (tegennatuurlijk) waterpeil regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 97 van 354
overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor ammonium (geen projectie). De overschrijdingen van ammonium is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Chemie: overschrijding voor som C10-C13-chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie) Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 98 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 E-matig ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,50 E-slecht ontoereiken matig Vis (EKR) 0,40 E-matig ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig matig Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,09 E-matig ontoereiken ntoereiken Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,30 E-slecht ontoereiken ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 200 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 E-slecht goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 E-matig ontoereiken ntoereiken Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M14) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) Motivering ecologische toestand: Achteruitgang vis: De maatlat uit 2009 kon leiden tot foutieve uitkomsten en is daarom gecorrigeerd, mede op basis van de resultaten van een internationale vergelijking (intercallibratie). Door deze aanpassingen en de expert inschatting in 2009 is de gemeten toestand uit 2014 niet goed te vergelijken met de toestand uit 2009. In de SGBP1 periode zijn nog geen maatregelen uitgevoerd voor dit waterlichaam (met uitzondering van actief randenbeheer door agrarische ondernemers). In de SGBP2 periode zal een begin worden gemaakt met herinrichtingsmaatregelen (kreekherstel, ecologische verbindingszones en vispassages). Hierdoor zal de ecologische toestand mogelijk tegen 2021 merkbaar zijn verbeterd. Voor een verbetering van de nutriëntenhuishouding zijn aanvullende maatregelen gewenst (generiek diffuse bronnenbeleid en Deltaplan Agrarisch Waterbeheer). Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 99 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht ontoereiken Biologie E-slecht ontoereiken Fysische chemie E-slecht ontoereiken Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 100 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: 5,6 km Uitgevoerd: 5,6 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 64,76 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 64,76 doorlopende activiteit: jaarlijke beheersvergoeding Actief randenbeheer Motivatie: Doorlopende jaarlijkse activiteit. Voorbereidingen afgerond, maatregel wordt al in praktijk gebracht. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 doorlopende jaarlijkse activiteit Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Doorlopende jaarlijkse activiteit. Voorbereidingen al getroffen, maatregel wordt al in de praktijk gebracht. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 14 ha Uitgevoerd: 14 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Aanpassing omvang na omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau: opgave al gerealiseerd in periode 2007-2009 Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 5 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau 5 ha Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 101 van 354
Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 7,4 km Uitgevoerd: 7,4 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na praktijkevaluatie 2013; dubbeltellingen Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang na omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk Uitgevoerd: 4 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleggen vistrappen bij stuwen Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP 4 stuks ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek ) stuks Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 102 van 354
In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 103 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 2,7 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Onderdeel van de Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: Kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 1,5 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 3 stuks Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 104 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Beek - en kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) km ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk ) stuks ) in totaal 11 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 105 van 354
5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, tributyltin (kation) Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 106 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Tributyltin wordt niet meer toegepast (antifouling scheepvaart). Betreft daarom naijleffect van historische belasting. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor stikstof en fosfor heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammonium is het agrarisch landgebruik de belangrijkste emissiebron. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen (bijvoorbeeld in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer). Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 107 van 354
Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Tonnekreek complex Code waterlichaam: NL25_30 pagina 108 van 354
Factsheet: NL25_34 Aa of Weerijs -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Aa of Weerijs Code: NL25_34 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Breda, Zundert Type: Status: R5 (Langzaam stromende middenloop/benedenloop op zand) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 109 van 354
Karakterschets: Het waterlichaam Aa of Weerijs is genormaliseerd en stroomt richting het noorden door een sterk open intensief agrarisch landschap. De aanwezige kernen Zundert en Rijsbergen liggen op een zandrug en grenzen aan het beekdal. Het gehele waterlichaam is in het huidige landschapsbeeld niet of nauwelijks in het landschap zichtbaar. Het beekdal is geomorfologisch herkenbaar. Verder zijn slechts in het beekdal fragmentarisch kleine landschapselementen in de vorm van oude beekmeanders met beplanting aanwezig. Het waterlichaam wordt sterk gestuwd, maar vormt een belangrijke vismigratieroute naar deelstroomgebieden in Nederland (zoals naar Kleine beek, Turfvaart en Bijloop) en bovenlopen in België. Gedurende 2005-2007 zijn langs stuwen in Nederland en België reeds een aantal vispassages gerealiseerd en zijn langs verschillende tracées van het waterlichaam opnieuw meanders aangebracht (Zaartpark, Effen en Trippelenberg). Verder is er een optrekmogelijkheid voor vissen gerealiseerd tussen de Bijloop en de Aa of Weerijs. Inmiddels zijn alle stuwen vispasseerbaar gemaakt in zowel het Vlaamse als het nederlandse deel. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 74% Agrarische Hoofdstructuur; 20% Groene Hoofdstructuur en 6% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 110 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Motivering: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 111 van 354
Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 112 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen niet IPPC industrieën Industrie diverse belastingen diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging baggeren c.q. verdiepen (incl. zandvang) Recreatie Aantasten ondiepe begroeide/begroeibare zones. regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 113 van 354
overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 (geen normoverschrijdingen) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. 2e lijnstoetsing houdt in 'rekening houdend met biologische beschikbaarheid' van de parameter. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijdingen voor metolachloor (projectie), ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie). De overschrijdingen van ammonium en zink zijn vermoedelijk grotendeels toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 114 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,45 ontoereiken E-matig goed Vis (EKR) 0,33 E-matig ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 ontoereiken E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 E-matig E-matig matig DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 150 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 70-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R5) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - metolachloor (metlcl) - ammonium (NH4) - zink (Zn) Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 115 van 354
Motivering ecologische toestand: Achteruitgang vis: De vismaatlat voor de beken is aangepast op basis van een internationale vergelijking/afstemming en geeft een lagere EKR voor het GEP (die meer recht doet aan het landgebruik behorende bij de nuttige doelen). Daarbij komt dat er voor de toestandsbepaling in 2009 geen meetgegevens conform de KRW-systematiek beschikbaar waren. Deze is derhalve gebaseerd op het expert oordeel van de waterbeheerder. De toestandbepaling in 2014 is daarmee niet 1-op-1 vergelijkbaar met die van 2009 waardoor er nog geen verantwoord oordeel kan worden gegeven voor 'geen achteruitgang'. De verwachting is dat door getroffen maatregelen in het recente verleden (bijvoorbeeld ter verbetering van vismigratie) de toestand voor vissen tegen 2021 verbeterd zal zijn. Kanttekening daarbij is dat het niet uit te sluiten is dat de aanwezigheid van organische microverontreinigingen in het water waaronder (resten en afbraakproducten van) gewasbeschermingsmiddelen belemmerend kan zijn op het halen van het goede ecologische potentieel voor vissen. De verdere aanleg van ecologische verbindingszones (in aanvulling op het gerealiseerde deel in de periode tot eind 2015) zal naar verwachting de komende jaren een positieve impact hebben op de toestand van macrofauna en overige waterflora. In 2021 zal deze naar verwachting voor beide groepen zijn verbeterd. Ook bij macrofauna geldt dat de impact van organische microverontreinigingen het bereiken van het goede ecologische potentieel kan belemmeren. Als gevolg van recent uitgevoerde en nog geplande herinrichtingsmaatregelen in de periode tot eind 2021 zal de situatie voor de nutriëntenhuishouding naar verwachting licht verbeteren. Het is echter onzeker of daarmee N en P in een hogere toestandsklasse terecht zullen komen. Aanvullend generiek beleid in combinatie met maatregelen door ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer zal nodig zijn om een verdere verbetering in de nutriëntenhuishouding te bewerkstelligen. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie C-voldoet Ecologie Totaal ontoereiken ontoereiken Biologie ontoereiken ontoereiken Fysische chemie ontoereiken E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 116 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 12,7 km Voortgang: km Motivering: Planvoorbereiding: 2,7 gepland voor 2015 Uitgevoerd: 10 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: 2012: omzetting van projectendatabase naar waterlichaamniveau: in totaal 12,7 km voor SGBP1 periode Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 2,7 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 2,7 doorlopende maatregel: betreft beheersvergoeding Actief randenbeheer Motivatie: Voorbereidingen van de beheersvergoedingenregeling zijn gereed: maatregel wordt in de praktijk gebracht. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 doorlopende jaarlijkse activiteit Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht door diverse partners als onderdeel van communicatie over water. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 182 ha In uitvoering: 49 uitvoering in 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Uitgevoerd: 133 uitgevoerd in 2012; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau (152 ha uitgevoerd in 2012) Voortgangsrapportage 2013: correctie, in 2012 is minder uitgevoerd dan eerder aangegeven (133ha). Er is 19 ha voorzien voor uitvoering in 2014. Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: 0 ha Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 117 van 354
Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Rekenregel: 1km met een breedte van 10 m. Omvang aangepast na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau. Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 2 stuks Ingetrokken: 2 niet in dit waterlichaam Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage 2012: maatregel is ingetrokken na actualisatie projectendatabase (maatregel niet van toepassing in dit waterlichaam). KRW Synergie Integraal Herstelproject Aa of Weerijs Zundert overige inrichtingsmaatregelen Zundert In uitvoering: 1 Gemeente Zundert: KRW Synergie Integraal Herstelproject Aa of Weerijs Zundert 1 stuks vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 4 stuks Uitgevoerd: 4 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Aanleggen vistrappen bij stuwen Motivatie: Voortgangsrapporatge over 2012: Bijstelling omvang vanwege actualistaie projectendatabase waterschap op waterlichaamniveau. Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater ) stuks Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 118 van 354
uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 119 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 7 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Studie beperken geneesmiddelen op oppervlaktewater uitvoeren onderzoek Breda ) stuks ) in totaal 1 stuks voor meerdere waterlichamen. Via het riool verdwijnen jaarlijks grote hoeveelheden medicijnen in het oppervlaktewater. Samen met opleidingsinstituten wordt onderzocht welke maatregelen het meest effectief zijn om de lozing te verminderen. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 120 van 354
5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 121 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor fosfor en stikstof heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammonium, zink en metalochloor is het agrarisch landgebruik een van de belangrijkste emissiebronnen. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke Europese/landelijke diffuse bronnen en gewasbeschermingsbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 122 van 354
Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Aa of Weerijs Code waterlichaam: NL25_34 pagina 123 van 354
Factsheet: NL25_35 Bovenloop Donge -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Bovenloop Donge Code: NL25_35 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Type: Status: Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Goirle, Tilburg R4 (Permanente langzaam stromende bovenloop op zand) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 124 van 354
Karakterschets: De Oude Leij ontspringt bij Nijhoven in Baarle Nassau. De beek is genormaliseerd en vormt de bovenloop van de Donge. De Oude Leij was van oudsher een vrij afstromende, licht meanderende bovenloop tussen natte moerasachtige laagten. De loop is in de huidige situatie gestuwd. In het beekdal van Oude Leij en Hultense Leij treedt kwel op. Door grondwateronttrekkingen en een versnelde afwatering binnen het stroomgebied is de watervoerendheid van de beek beïnvloed. Tijdens perioden met veel neerslag ontstaan hoge piekafvoeren. Dit heeft een negatief effect op de beekecologie. De bovenloop is losgekoppeld van de benedenloop, zodat er een significante barrière voor vismigratie aanwezig is. In het stroomgebied van het waterlichaam ligt een Natura2000 gebied: VHR Regte Heide/Rielse Laag. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 51% Agrarische Hoofdstructuur; 37% Groene Hoofdstructuur, 10% stedelijk gebied en 2% overig. Beschermde gebieden: - Habitatrichtlijn Regte Heide & Riels Laag (NL_HAB_134) Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 125 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 126 van 354
Motivering: Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 127 van 354
Beschouwde alternatieven: kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 128 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen rioolwaterzuiveringsinstallaties Afvalwaterzuivering Het effluent van rwzi Riel wordt direct op het waterlichaam geloosd diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging omleiden piekafvoer Bescherming tegen overstromingen Onnatuurlijke stroming regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging baggeren c.q. verdiepen (incl. zandvang) Recreatie Aantasten ondiepe begroeide/begroeibare zones. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 129 van 354
overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - nikkel (Ni) - 2,2',4,4'-tetrabroomdifenylether (PBDE47) - tributyltin (kation) (TC4ySn) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding zink (geen projectie). De overschrijdingen van zink is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Chemie: overschrijding voor tributyltin (projectie). De overschrijding van 2,2',4,4'-tetrabroomdifenylether is een fout van de Aquokit. Deze stof is nooit boven de rapportagegrens aangetroffen. Nikkel voldoet na 2e lijnstoetsing niet meer aan de norm. De overschrijdingen nikkel is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Vermoedelijk betreft het hier een (historische) nalevering via het grondwater. Voor tributyltin betreft het een historische belasting. Deze stof mag niet meer worden gebruikt in antifouling (scheepvaart). Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 130 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,45 E-slecht E-matig goed Vis (EKR) 0,33 E-matig E-matig goed Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-matig goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 goed DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 40 E-matig goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 18,0 E-matig ontoereiken matig Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 4,5-8,0 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 50-100 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R4) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: Voor overige waterflora en vissen zijn de maatlatten technisch gecorrigeerd op basis van de uitkomsten van een internationale vergelijking (intercallibratie). Daarbij komt dat de toestand in 2009 is ingeschat op basis van een expert oordeel van de waterbeheerder. Hierdoor is de gemeten toestand in 2014 niet 1-op-1 te vergelijken met de ingeschatte toestand in 2009. In de periode 2010-2015 zijn een groot aantal herinrichtingsmaatregelen uitegvoerd (hydrologisch herstel natte natuurparel, beekherstel, aanleg van ecologische verbindingszones en opheffen van barrières bij stuwen voor vismigratie).ook voor SGBP2 zijn een groot aantal (her-)inrichtingsmaatregelen gepland. Als gevolg van deze maatregelen zal de ecologische toestand naar verwachting in 2021 verder verbeterd zijn. Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 131 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht ontoereiken Biologie E-slecht ontoereiken Fysische chemie E-matig ontoereiken Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 132 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 1 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Uitgevoerd: 4,05 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Ingetrokken: 3,95 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Omvang aangepast: omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau (3,9 km) Voortgangsrapportage over 2012: grotendeels afgerond Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 9 km 0,3 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 0,3 Actief randenbeheer Motivatie: Voorbereidingen voor uitkering van beheersvergoedingen zijn afgerond. Maatregel wordt uitgevoerd. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen van waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 127 ha In uitvoering: 89 uitvoering voorzien voor 2014 Ingetrokken: 38 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: uitvoering na 2015. Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: 1,35 ha Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 133 van 354
Uitgevoerd: 1,35 afgerond in 2010 en 2013; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 1 stuks Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam. saneren verontreinigde waterbodems Verwijderen verontreinigde bagger Voortgang: m3 Motivering: Planvoorbereiding: 3.000 Waterkwaliteitbaggeren 3.000 m3 totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 4,5 km In uitvoering: 3,6 uitvoering voorzien in 2014 Uitgevoerd: 0,9 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: opgave berpekter en uitvoering na 2015. vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 4 stuks In uitvoering: 1 uitvoering in 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Uitgevoerd: 3 Aanleggen vistrappen bij stuwen Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: 2 vistrappen zijn al gereed. Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma ) stuks Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 134 van 354
geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 135 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 13,4 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Andere richtlijn: Andere richtlijn: Beekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 4,7 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 343 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 4 stuks Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied ) km uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 136 van 354
Andere richtlijn: Habitatrichtlijn ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Beek - en kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) km ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Prioritaire stoffen totaal Macrofauna-kwaliteit, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 137 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Voor tributyltin en nikkel betreft het hoogstwaarschijnlijk naijlen van historische belasting. Tributyltin is verboden als toepassing in antifouling (shceepvaart); nikkel betreft waarschijnlijk belasting vanuit grondwater. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor ammonium, zink en metalochloor is het agrarisch landgebruik een van de belangrijkste emissiebronnen. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke Europese/landelijke diffuse bronnen en gewasbeschermingsbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 138 van 354
Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Bovenloop Donge Code waterlichaam: NL25_35 pagina 139 van 354
Factsheet: NL25_42 Binnenschelde -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Binnenschelde Code: NL25_42 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Schelde Provincie Noord-Brabant Bergen op Zoom Type: Status: M30 (Zwak brakke wateren) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 140 van 354
Karakterschets: De Binnenschelde binnen de gemeente Bergen op Zoom is in 1988 ontstaan na afsluiting van de Markiezaatsdam. De oorspronkelijke zoute Binnenschelde is na afsluiting door de inlaat van zoet water vanuit het Zoommeer in ongeveer 3 maanden verzoet (brak).water verlaat de Binnenschelde door verdamping en door wegzijging. Het meer wordt gevoed door neerslag en om te voorkomen dat het waterpeil te ver daalt of stijgt wordt periodiek water in- en uitgelaten vanuit het aangrenzende Zoommeer. In verband met de blauwalgenproblematiek vindt inlaat van Zoommeerwater tegenwoordig in het winterhalfjaar plaats. Men laat in die periode extra veel water in om verliezen in de zomer op voorhand te compenseren. Beschermde gebieden: - Vogelrichtlijn Zoommeer (NL_VOG_120) - Zwemwater BINNENSCHELDE (NLBW25_830001) Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 141 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 142 van 354
Motivering: Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied & hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 143 van 354
Beschouwde alternatieven: ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 144 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 145 van 354
Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding van ammonium (geen projectie). Het water van de Binnenschelde is afkomstig van neerslag. Daarnaast wordt er water vanuit het Volkerak-Zoommeer in de Binnenschelde gepompt. Onduidelijk is wat de bron van het ammonium is. Chemie: overschrijding van c10-c13 chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie) Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 E-matig matig Overige waterflora (EKR) 0,50 E-slecht E-matig matig Vis (EKR) 0,40 ontoereiken ontoereiken ntoereiken Fytoplankton (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig matig Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-matig E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,80 E-matig E-matig matig DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 300-3000 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 6,0-9,0 ontoereiken E-matig goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 E-matig goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 E-slecht E-slecht slecht Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M30) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 146 van 354
Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) Motivering ecologische toestand: De Binnenschelde kampt met een hardnekkig, lastig nutriëntenprobleem. De van oorsprong mariene waterbodem is rijkelijk opgeladen met N en P. In de zwak brakke tot zoete watersituatie levert deze bodem P aan de waterfase. Daarnaast wordt de Binnenschelde belast met water uit het Zoommeer. Dit zorgt voor een rijkelijke (blauw)algenbloei met een blijvend risico op vorming van voor vissen en vogels toxische stoffen. Dit probleem is niet eenvoudig te tackelen. In de SGBP2 periode is het uitvoeren van een waterysteemanalyse voorzien om kostneffectieve en duurzame maatregelen in beeld te brengen. Voor SGPB3 zal mede op basis van de uitlkomsten va die analyse een besluit worden genomen over definitieve KRW doelen en maatregelen. Omdat er in de SGBP2 periode nog geen maatregelen worden uitgevoerd is de prognose dat de ecologisch toestand gelijk zal blijven. Maatregelen voor de Binnenschelde zijn ook afhankelijk van de besluitvorming over het wel of niet zout maken van het Volkerak-Zoommeer. Als het Volkerak-Zoommeer op termijn zout wordt gemaakt, dan onstaat er een wenkend perspectief voor structureel oplossen van het (blauw)algenprobleem van de Binnenschelde. De maatregelen die daarvoor nodig zijn en ter voorkoming van het vervangen van een zoetwateralgenprobleem door een zoutwateralgenprobleem, zullen nader moeten worden verkend in een watersysteemanalyse. Deze analyse is ook gericht op verkennen van kosteneffectieve en duurzame maatregelen voor die situatie waarin het Volkerak-Zoommeer en daarmee de Binnenschelde zoet blijven. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht ontoereiken Biologie E-slecht ontoereiken Fysische chemie E-slecht E-slecht Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 147 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 1,5 afgerond in 2011 Ingetrokken: 7,5 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau. Voortgangsrapportage over 2012: nacalculatie, er is 1,5 km uitgevoerd in 2011 in plaats van 1 km. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 9 km 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. Vispasseerbaarheid kunstwerken (stuwen, gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk 1 stuks Uitgevoerd: 1 afgerond in 2011 Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Naar voren gehaald (was gepland voor periode na 2015). Voortgangsrapportage over 2012: maatregel is afgerond in 2011. Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 148 van 354
) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 149 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water ) in totaal 8,2 km voor meerdere waterlichamen. Indicatie van totale restopgave voor Schelde deel van het beheergebied. ) km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk Vogelrichtlijn ) stuks ) in totaal 7 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 Kwaliteitselement Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Doorzicht som C10-C13-chlooralkanen, som a-, b-, c- en d-hch, tributyltin (kation), Chemische toestand, Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, som C10-C13-chlooralkanen, som a-, b-, c- en d-hch, Overige relevante verontreinigende stoffen, tributyltin (kation), Vis-kwaliteit, Doorzicht pagina 150 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden De van oorsprong marien waterbodem die rijk is aan nutriënten levert in de zwak brakke tot zoete situatie P na aan de waterfase. Zonder ingrijpende maatregelen zal deze nalevering decennialang doorgaan. Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Er zijn vooralsnog geen kosteneffectieve en duurzame maatregelen bekend. Hiervoor zal eerst een watersysteemanalyse moeten worden uitgevoerd. Overige relevante verontreinigende stoffen: het betreft ammonium uit regenwater. Hier zijn geen gebiedsspecifieke maatregelen voor mogelijk. Prioritaire stoffen: betreft een projectie van meetgegevens uit een ander waterlichaam. Is hoogstwaarschijnlijk niet van toepassing voor dit waterlichaam. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Binnenschelde Code waterlichaam: NL25_42 pagina 151 van 354
Factsheet: NL25_44 Agger -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Agger Code: NL25_44 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Schelde Provincie Noord-Brabant Woensdrecht Type: Status: M14 (Grote ondiepe gebufferde plassen) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 152 van 354
Karakterschets: De Agger uitwatering is een kreekrestant dat morfologische kenmerken heeft van een licht slingerende brede poldersloot. Het grootste deel van de watergang varieert in breedte van 1 à 2 m tot ruim 10 m met enkele uitschieters naar bijna 20 m. De kreek maakt deel uit van het huidige waterhuishoudkundige systeem en voert zoet kalkrijk en ijzerrijk kwelwater af dat afkomstig is vanuit de Brabantse Wal. De Calfvensche kreek maakt deel uit van het Agger waterlichaam. Dit kreekrestant is ecologisch waardevol en bestaat voornamelijk uit rietland, grasland en broekbosjes. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 70% Agrarische Hoofdstructuur en 30% Groene Hoofdstructuur. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 153 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Motivering: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 154 van 354
Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 155 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen rioolwaterzuiveringsinstallaties Afvalwaterzuivering Het effluent van de rwzi's Putte en Ossendrecht loost binnen stroomgebied, maar niet direct op waterlichaam diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd (tegennatuurlijk) waterpeil regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie regulering waterbeweging dammen in getijdengebied (incl. veiligheid/ energie) Bescherming tegen overstromingen Onnatuurlijk waterpeil regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 156 van 354
overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - kwik (Hg) - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. 2e lijnstoetsing betekent met inachtneming van biologische beschikbaarheid. In dit geval betreft het een projectie vanuit het waterlichaam Rietkreek-Lange Water. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijdingen voor ammonium (geen projectie). Deze overschrijding is vermoedelijk toe schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam en voor een zeer gering aandeel aan de aanwezige twee kleine RWZI's. Zink voldoet wel; de mac (maximaal toelaatbare) waarde wordt overschreden, 2e lijnstoetsing mag in dat geval niet worden toegepast. Verhoging met achtergrondconcentratie mag dan wel. Hierdoor wordt net wel aan de norm voldaan. Chemie: overschrijdingen voor kwik (geen projectie), tributyltin (projectie), som C10-C13-chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie). De kwik overschrijding is vermoedelijk toe te schrijven aan atmosferische depositie en voor een zeer gering aandeel aan de aanwezige twee kleine RWZI's. Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 157 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,50 E-slecht E-matig goed Vis (EKR) 0,40 E-matig ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) 0,60 E-matig goed Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,09 E-matig ontoereiken ntoereiken Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,30 E-slecht E-slecht ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 200 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 E-matig goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 ontoereiken matig Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M14) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) Motivering ecologische toestand: Achteruitgang vis: Op basis van een internationale vergelijking is de maatat voor vis uit 2009 verbeterd. Daarnaast is het toestandsoordeel uit 2009 gebaseerd op een expert oordeel van de waterbeheerder omdat er nog geen metingen conform de KRW systematiek beschikbaar waren. Daarom is de toestandsbepaling uit 2014 niet 1-op-1 te vergelijken met die uit 2009 en kan hieruit geen beoordeeling over wel/geen achteruitgang worden geconcludeerd. Als gevolg van genomen maatregelen in de periode 2010 t/m 2015 (kreekherstel, hydrologisch herstel natte natuurparel, ecologische verbindingszone en vispasseerbaar maken van een stuw) en voorgenomen vervolgmaatregelen voor de periode tot eind 2021, is de verwachting dat de toestand voor macrofauna, vissen en overige waterflora merkbaar zal verbeteren in de komende jaren. Als gevolg van een aanscherping van het generieke mestbeleid (met name voor stikstof) in combinatie met gebiedsgerichte maatregelen om de efficiëntie van het gebruik van mineralen te vergroten (bijvoorbeeld in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer) wordt een verbetering in de gemeten concentraties voor zowel N als P van 5-10% als prognose voor 2021 ingeschat. Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 158 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht ontoereiken Biologie E-slecht ontoereiken Fysische chemie E-slecht ontoereiken Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 159 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 2 uitvoering in 2014 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omvorming van projectendatabase op waterlichaamniveau. Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 2 km 31,47 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 31,47 doorlopende maatregel; betreft beheersvergoeding Motivatie: Doorlopende maatregel met jaarlijkse beheersvergoeding. Voorbereidingen voor de uitkering van beheersvergoedingen zijn afgerond: maatregel wordt uitgevoerd. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 doorlopende activiteit Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 367 ha Planvoorbereiding: 142 uitvoering gepland voor 2015; correctie na praktijkevaluatie in 2013 In uitvoering: 161 Uitvoering in 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Uitgevoerd: 64 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapoportage 2012: uitvoering uitgesteld naar 2014 (projectenrapportage Ron Nouws, 14/02/2013) Voortgangsrapportage 2011: Uitvoering in 2012 en 2013, totale omvang zal waarschijnlijk hoger uitvallen (283 ha). Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: 0 ha Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 160 van 354
Inrichten naar functie viswater Motivatie: Voortgangsrapportage 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 2 stuks In uitvoering: 2 realisatie in 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 inrichten vlakvormige waternatuurelementen Motivatie: Toegevoegd na actualisatie projectendatabase (Ron Nouws, 14/2/2013) totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 1 in 2014 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau. Vispasseerbaar kunstwerken (vistrappen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk 1 km 1 stuks In uitvoering: 1 uitvoering in 2014 Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: uitgestelde vispassage uit periode 2007-2009 Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek ) stuks Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 161 van 354
In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 162 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Aanleg natte ecologische verbindingszone's 4,3 km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: Betreft Kalfsvense Bosloop en Heiloop. Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 11 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Kreekherstel 2,5 km verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Andere richtlijn: Betreft Kalfsvense Bosloop en Heiloop. Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 2 stuks Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied ) km Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 163 van 354
Andere richtlijn: uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) in totaal 36 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Andere richtlijn: Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 11 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water ) in totaal 8,2 km voor meerdere waterlichamen. Indicatie van totale restopgave voor Schelde deel van het beheergebied. ) km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk Vogelrichtlijn ) stuks ) in totaal 7 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 164 van 354
Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 165 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Agger Code waterlichaam: NL25_44 pagina 166 van 354
Factsheet: NL25_45 Rietkreek - Lange Water -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Rietkreek - Lange Water Code: NL25_45 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Schelde Provincie Noord-Brabant Bergen op Zoom, Steenbergen Type: Status: M14 (Grote ondiepe gebufferde plassen) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 167 van 354
Karakterschets: Het waterlichaam Rietkreek-Lange Water bestaat uit de onderdelen Rietkreek en Verkorting/Lange Water. Het Rietkreekcomplex bestaat uit een drietal kreektakken die landschappelijk van elkaar verschillen.de huidige situatie van het krekencomplex kent een heel gedifferentieerd karakter. In de huidige situatie hebben de kreektakken over het algemeen een zoet karakter. Indien verzilting gaat plaatsvinden van het Volkerak/Zoommeer kan de invloed van brakke kwel gaan toenemen. De Verkorting/Lange water is een kreekrestant die ten Westen van Bergen op Zoom binnen de Auvergne polder is gesitueerd. Mocht het Rijk besluiten om het Volkerak-Zoommeer zout te maken dan onstaan er kansen om in dit kreekrestant een zout-zoet overgang te hestellen mits inpasbaar in het ruimtegebruik (Krekenvisie West-Brabant 2030).De kreek ligt aan de voet van de Brabantse Wal en ontvangt daardoor zoete kalkrijke en ijzerrijke kwel. Door de invloed van brakke kwel is met name het zuidelijke deel van het Lange Water brak van karakter. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 168 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 169 van 354
Motivering: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 170 van 354
Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 171 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen rioolwaterzuiveringsinstallaties Afvalwaterzuivering Het effluent van de rwzi's Halsteren en Nieuw Vossemeer wordt direct op waterlichaam geloosd diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd (tegennatuurlijk) waterpeil regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 172 van 354
overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie). De overschrijdingen van ammonium en zink zijn vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Chemie: overschrijding van c10-c13 chlooralkanen (geen projectie), som a-, b-, c- en d-hch (geen projectie) en tributyltin (geen projectie). De bron van van de c10-c13 chlooralkanen is een onduidelijk. Van de 12 metingen in een jaar jaar waren er 11 onder de rapportage grens (niet meetbaar). Vermoedelijk gaat het hier om atmoferische depositie. De overschrijding van tributyltin is een "toevalstreffer". Van de 36 metingen in 3 jaar waren er 35 onder de rapportage grens (niet meetbaar). De bron is onduidelijk, de stof wordt niet meer toegepast in antifouling, bovendien heeft er nooit scheepsvaart op de Rietkreek gezeten. Ook de overschrijding van som a-, b-, c- en d-hch is een "toevalstreffer". Van de 36 metingen in 3 jaar waren er 35 onder de rapportage grens (niet meetbaar). De bron is onduidelijk, de stof wordt al heel lang niet meer toegepast en bij een historische verontreiniging zou je een meer gelijkmatige belasting verwachten. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 173 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken E-matig matig Overige waterflora (EKR) 0,50 E-slecht ontoereiken matig Vis (EKR) 0,40 E-matig E-matig matig Fytoplankton (EKR) 0,60 E-slecht ontoereiken matig Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,09 ontoereiken ontoereiken matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,30 ontoereiken E-slecht ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 200 E-slecht E-matig matig Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 E-matig ontoereiken matig Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M14) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: In 2009 zijn een aantal herinrichtingsmaatregelen uitgevoerd (kreekherstel, hydrologisch herstel natte natuurparel, ecologische verbindingszone). In de periode 2010 t/m 2015 zijn verder geen herinrichtingsmaatregelen uitgevoerd. De Krekenvisie West-Brabant 2030 beschrijft de kansen voor de toekomst. Uitvoering van toekomstige maatregelen is voor een deel van het waterlichaam (Verkorting/Lange water) afhankelijk van de besluitvorming over het aangrenzende Volkerak-Zoommeer (zout of zoet). Als het Rijk besluit om het Volkerak-Zoommeer zout te maken dan ontstaat er een ander te verkennen perspectief voor een zout-zoet gradiënt in Verkorting-Lange Water. Een proef met flexibel peilbeheer wordt uitgevoerd (2014) om te kijken welke peilfluctuaties inpasbaar zijn in de agrarische bedrijfsvoering en welke bijdrage een dergelijke maatregel kan leveren aan ecologisch doelbereik. Voor SGPB2 is een deel van de resterende opgave kreekherstel en de aanleg van ecologische verbindingszones geprogrammeerd. Tevens is de aanleg van 1 vispassage voorzien. Door de maatregelen zal naar verwachting een verbetering in de ecologische toestand zichtbaar worden (prognose 2021). Als gevolg van een aanscherping van het generieke mestbeleid (met name voor stikstof) in combinatie met gebiedsgerichte maatregelen om de efficiëntie van het gebruik van mineralen te vergroten (bijvoorbeeld in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer) wordt een verbetering in de gemeten concentraties voor zowel N als P van 5-10% als prognose voor 2021 ingeschat. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 174 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht ontoereiken Biologie E-slecht ontoereiken Fysische chemie E-slecht ontoereiken Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 175 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 3 afgerond in 2009; getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 3 km 53,26 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 53,26 Actief randenbeheer Motivatie: Voorbereidingen voor uitkering van beheersvergoedingen zijn afgerond: maatregel wordt in de praktijk gebracht. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 63 ha Uitgevoerd: 63 uitgevoerd in 2009; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau. Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis 2,7 ha Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 2,7 correctie na praktijkevaluatie in 2013; dubbeltelling Inrichten naar functie viswater (56, 58) PT: omvang nog te bepalen, nu fictief 1 Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 176 van 354
Inrichting van vlakvormige waternatuur aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 1 stuks Uitgevoerd: 1 afgerond in 2011; getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten van vlakvormige waternatuur elementen Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: omvorming projectendatabase naar waterlichamen, wel een opgave voor dit waterlichaam RWZI: uitbreiding en/of verbetering verminderen belasting RWZI 1 stuks Planvoorbereiding: 1 RWZI Nieuw-Vossemeer: verkenning gebruik effluent voor landbouwwatervoorziening totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 10 km Uitgevoerd: 7,7 afgerond in 2009; getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Ingetrokken: 2,3 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013; dubbeltellingen Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 2 stuks Ingetrokken: 2 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Aanleggen vistrappen bij stuwen Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau (geen opgave in dit waterlichaam) Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting ) stuks Gemeente Woensdrecht Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 177 van 354
Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 178 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. 2,9 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 4,3 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken stuwen vispasseerbaar maken kunstwerk 1 stuks Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 36 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 179 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Andere richtlijn: Andere richtlijn: Kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 4,3 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water ) in totaal 8,2 km voor meerdere waterlichamen. Indicatie van totale restopgave voor Schelde deel van het beheergebied. ) km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk Vogelrichtlijn ) stuks ) in totaal 7 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 180 van 354
5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement chloride, Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht chloride, Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 181 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Rietkreek - Lange Water Code waterlichaam: NL25_45 pagina 182 van 354
Factsheet: NL25_47 Molenkreek complex -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Molenkreek complex Code: NL25_47 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Steenbergen Type: Status: M30 (Zwak brakke wateren) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 183 van 354
Karakterschets: Het Molenkreek-complex bestaat uit de Barend (brede deel), Molenkreek, Potmarkreek en Derriekreek. De kreken zijn landschapsecologisch nog goed herkenbaar. Langs een deel van de kreken zien we flauwe oevers, bestaande uit vlakke stroken welke lager liggen dan de oeverwal en vaak door een steilrand gescheiden zijn van de aangrenzende hoger liggende percelen.de kreken hebben een belangrijke functie in de af- en aanvoer van water. Herstelopties voor het Molenkreekcomplex zijn beschreven in de Krekenvisie West--Brabant 2030. Als besloten wordt het Volkerak-Zoommeer zout temaken, dan ontstaan er kansen om in een deel van dit krekencomplex herstel vaneen zout-zoet gradiënt te realiseren (mits inpasbaar in het ruimtegebruik voor de nuttige doelen). Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 85% Agrarische Hoofdstructuur; 11% Groene Hoofdstructuur en 4% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Anders, zie toelichting Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Motivering: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 184 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen door verkeer (weg/rail) en infrastructuur Verkeer Lozing van zware metalen, PAK's en minerale oliën via bermsloten en de afwatering van wegen en bruggen. regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 185 van 354
3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor ammonium (geen projectie). De overschrijding van ammonium is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. koper voldoet na 2e lijns toetsing wel. Chemie: overschrijding van c10-c13 chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie) Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,50 E-slecht E-slecht ntoereiken Vis (EKR) 0,40 E-matig E-matig matig Fytoplankton (EKR) 0,60 E-slecht ontoereiken matig Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-slecht E-slecht slecht Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,80 ontoereiken ontoereiken ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 300-3000 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 6,0-9,0 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 E-slecht E-slecht ntoereiken Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 186 van 354
: deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M30) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - koper (Cu) - ammonium (NH4) Motivering ecologische toestand: In de SGBP1 periode (2010-2015) is een begin gemaakt met de uitvoering van maatregelen voor kreekherstel en ecologische verbindingszones. In de SGBP2 periode zal de uitvoering worden doorgezet. Naar verwachting zullen hierdoor tegen 2021 verbeteringen in de ecologische toestand merkbaar worden. De opgave voor verbetering van de nutriëntenhuishouding is fors. Hiervoor zullen maatregelen noodzakelijk zijn in het kader van generiek diffuse bronnenbeleid en door agrarische ondernemers als uitwerking van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht E-slecht Biologie E-slecht E-slecht Fysische chemie E-slecht E-slecht Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 187 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: Planvoorbereiding: 2 uitvoering gepland voor 2015 Uitgevoerd: 1 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau 3 km Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 15,38 Actief randenbeheer Motivatie: doorlopende jaarlijkse activiteit 15,38 km gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: Ingetrokken: 9 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau (geen opgave voor dit waterlichaam) Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Ingetrokken: 2 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau 9 ha 2 ha Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 188 van 354
totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 4 km Planvoorbereiding: 0,8 uitvoering gepland in 2015 Uitgevoerd: 2,7 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Ingetrokken: 0,5 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks ) stuks Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen ) stuks Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 189 van 354
In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 190 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 3,1 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 16 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 3,1 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van de Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 191 van 354
Andere richtlijn: Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Beek - en kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) km ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, tributyltin (kation) Fytoplankton-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 192 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Historische belasting via antifouling op schepen (nu verboden). Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor stikstof en fosfor heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammoniumis het agrarisch landgebruik de belangrijkste emissiebron. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameter is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen (bijvoorbeeld in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer). Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 193 van 354
Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Molenkreek complex Code waterlichaam: NL25_47 pagina 194 van 354
Factsheet: NL25_48 Kruislandse kreken -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Kruislandse kreken Code: NL25_48 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Roosendaal, Steenbergen Type: Status: M14 (Grote ondiepe gebufferde plassen) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 195 van 354
Karakterschets: Het waterlichaam Kruislandse kreken bestaat uit een complex van oude kreektakken en wielen. De kreken zijn ontstaan na dijkdoorbraken waarvan de bressen gedurende lange tijd open zijn gebleven. Het gebied wordt gevoed met water vanuit de hogere zandgronden rond Heerle, Wouw tot aan de Wouwse Plantage (via de Ligne). Met name het bovenstroomse deel van de Kruislandse kreken is landschapsecologisch waardevol met herkenbare kreekruggen en eeuwkanten. Het Roode weel is hydrologisch geïsoleerd van de overige kreken. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 84% Agrarische Hoofdstructuur; 9% Groene Hoofdstructuur en 7% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen van dammen, dijken, kribben, vaste lagen, stuwen, sluizen, waterkrachtcentrales en/of oeververdediging in Rijkswateren Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 196 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 197 van 354
Motivering: Verwijderen van waterkeringen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 198 van 354
Beschouwde alternatieven: gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 199 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen riooloverstorten Voorkomen wateroverlast emissies van diverse verontreinigingen en nutriënten diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen door verkeer (weg/rail) en infrastructuur Verkeer Lozing van zware metalen, PAK's en minerale oliën via bermsloten en de afwatering van wegen en bruggen. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 200 van 354
overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor ammonium (geen projectie). De ammonium overschrijding is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. Zink voldoet wel; de mac waarde wordt overschreden, 2e lijnstoetsing mag dus niet. Verhoging met AC mag dan wel. Hierdoor wordt net wel aan de norm voldaan. Chemie: overschrijding voor som C10-C13-chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie) Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 201 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,50 E-slecht E-matig goed Vis (EKR) 0,40 E-matig goed Fytoplankton (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig goed Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,09 E-matig E-matig goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,30 E-slecht E-slecht slecht DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 200 E-matig matig Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 E-matig E-matig goed Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M14) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) Motivering ecologische toestand: Voor overige waterflora en vissen zijn de maatlatten technisch gecorrigeerd op basis van de uitkomsten van een internationale vergelijking (intercallibratie). De EQRs die daarbij horen geven een beter passend beeld i.r.t. de nuttige doelen (ruimtegebruik) in het stroormgebied. Daarbij komt dat de toestand in 2009 is gebaseerd op een expert inschatting van de waterbeheerder. De toestand in 2014 (op basis van KRW-conforme meetcijfers) kan daarom niet 1-op-1 worden vergeleken met de toestand in 2009 (expert inschatting). In de periode 2010-2015 is een groot aantal maatregelen uitgevoerd (kreekherstel, hydrologisch herstel van een natte natuurparel en aanleg van ecologische verbindingszones). Voor de SGBP2 periode is ook een groot aantal maatregelen gepland. Naar verwachting zal de ecologische toestand in 2021 hierdoor merkbaar verbeterd zijn. Voor stikstof heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. Generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer zal nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. De normoverschrijding voor chloride heeft te maken met natuurlijke achtergrondconcentraties (invloed van brakke kwel in de ondergrond van deze voormalige zoutwater deltakreken). Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 202 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht ontoereiken Biologie E-slecht ontoereiken Fysische chemie E-slecht E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 203 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 4 uitvoering in 2014 Uitgevoerd: 2 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage 2012: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau 6 km Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 40,1 Actief randenbeheer Motivatie: Doorlopende jaarlijkse activiteit 40,1 km gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en gemeenten Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 140 ha In uitvoering: 140 in 2014; Correctie na praktijkevaluatie 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgnagsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Ingetrokken: 6 Correctie na praktijkevaluatie 2013; was dubbeltelling Inrichten naar functie viswater (56, 58 Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 6 ha 7 km pagina 204 van 354
Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 4,5 uitvoering in 2014 Uitgevoerd: 1,1 Ingetrokken: 1,4 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau verwijderen eutrofe waterbodems Verwijderen verontreinigde bagger Voortgang: m3 Motivering: Planvoorbereiding: 3.000 Waterbodemsanering Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP 3.000 m3 ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek ) stuks In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 205 van 354
Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 206 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 12 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 19 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 11,8 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Is onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) 1 stuks vispasseerbaar maken kunstwerk Andere richtlijn: Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 207 van 354
Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 208 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor ammonium is het agrarisch landgebruik een van de belangrijkste emissiebronnen. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke Europese/landelijke diffuse bronnen en gewasbeschermingsbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Kruislandse kreken Code waterlichaam: NL25_48 pagina 209 van 354
Factsheet: NL25_49 Oude Maasje -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Oude Maasje Code: NL25_49 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Geertruidenberg, Waalwijk Type: Status: R8 (Zoet getijdenwater (uitlopers rivier) op zand/klei) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 210 van 354
Karakterschets: Het Oude Maasje is eenzijdig verbonden met de Bergsche Maas; het fungeert als boezem voor water uit het rivierengebied. Door de verbinding heeft het een belangrijke ecologische relatie met het rivierengebied. De breedte varieert. In het westen waar het waterlichaam in verbinding staat met de Bergsche Maas is deze het breedst. Ter hoogte van Keizersveer bevindt zich in het waterlichaam een keersluis die dicht wordt gezet tijdens perioden van hoge afvoeren op de rivieren. Water dat afkomstig is van de Donge wordt via een koppelingskanaal door het gemaal Keizersveer uitgeslagen op het Oude Maasje. Daarnaast loost de RWZI bij Waspik op het waterlichaam. De oevers van het waterlichaam zijn verdedigd met voornamelijk stortsteen en zijn begroeid met voornamelijk riet en wilgensoorten. Verder komt een aantal zeldzame planten voor zoals o.a. groot moerasscherm en blauwe waterereprijs. Rijkswaterstaat heeft het waterkwaliteitsbeheer gedelegeerd aan het waterschap. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 42% Agrarische Hoofdstructuur; 50% Groene hoofdstructuur en 8% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 211 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 212 van 354
Motivering: Verwijderen van waterkeringen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 213 van 354
Beschouwde alternatieven: verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 214 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen rioolwaterzuiveringsinstallaties Afvalwaterzuivering Het effluent van de rwzi Waspik wordt direct op waterlichaam geloosd diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen verontreinigde waterbodem overig Potentiele bron van zware metalen, PAK's, e.d. overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen overige belastingen scheepvaart Scheepvaart Opwerveling en golfbeweging waardoor waterplantengroei wordt beperkt Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 215 van 354
3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021-2,2',4,4'-tetrabroomdifenylether (PBDE47) - tributyltin (kation) (TC4ySn) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding van ammonium (geen projectie). De ammonium overschrijding is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam en/of aan de aanwezige RWZI. koper voldoet na 2e lijns toetsing wel. Chemie: overschrijding van tributyltin (projectie) Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,50 E-matig E-matig goed Overige waterflora (EKR) 0,55 E-matig goed Vis (EKR) 0,31 E-matig ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,14 goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,50 E-matig E-matig matig DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 300 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 6,0-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 70-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R8) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 216 van 354
Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) Motivering ecologische toestand: Achteruitgang vis: NIEUWE MAATLAT VOOR R-8. De geconstateerde achteruitgang is dus geen echte achteruitgang, maar een rekenkundig gevolg van een NIEUWE maatlat. In de periode 2020-2015 is een ecologische verbindingszone aangelegd. De restopgave voor deze maatregel wordt in de SGBP2 periode uitgevoerd. De effecten hiervan zullen mogelijk zichtbaar worden tegen 2021 door een verbetering van de toestand voor macrofauna en vissen. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie Ecologie Totaal E-matig ontoereiken Biologie E-matig ontoereiken Fysische chemie E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 217 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 218 van 354
KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 ) stuks ) stuks ) stuks Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 1,2 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 219 van 354
5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Prioritaire stoffen totaal stikstof totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit stikstof totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 220 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Tributyltin: mag niet meer worden toegepast in antifouling (scheepvaart); betreft hoogstwaarschijnlijk naijlen van historische belasting. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor ammonium is het agrarisch landgebruik een van de belangrijkste emissiebronnen. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om passende maatregelen te treffen. Voor stikstof heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. Generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer zal nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 221 van 354
Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Oude Maasje Code waterlichaam: NL25_49 pagina 222 van 354
Factsheet: NL25_50 Bavelse Leij -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Bavelse Leij Code: NL25_50 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Alphen-Chaam, Breda, Gilze en Rijen Type: Status: R4 (Permanente langzaam stromende bovenloop op zand) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 223 van 354
Karakterschets: De Bavelse Leij ontspringt in Breda. Er monden een aantal beekjes (de Kerkdreef en de Huisdreefloop) uit op de Bavelse Leij. De Broekloop ontspringt op Landgoed Valkenberg en mondt ook uit in de Bavelse Leij. Een zijwatergang van de Broekloop, de Leeuwerikloop, voert water vanuit landbouwgebied. Alvorens in de Broekloop uit te monden wordt dit water eerst door een zuiveringsmoeras geleid. De bovenlopen van de Bavels Leij vallen s zomers regelmatig droog. Lokaal zorgt kwel voor overlast wat wordt verzameld en afgevoerd wordt naar de Bavelse Leij. Het Voorbos is een Natura2000 gebied en heeft daardoor een beschermde status.het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 53% Agrarische Hoofdstructuur; 39% Groene Hoofdstructuur en 8% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: - Habitatrichtlijn Ulvenhoutse Bos (NL_HAB_129) Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 224 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 225 van 354
Motivering: Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 226 van 354
Beschouwde alternatieven: kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 227 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 (geen normoverschrijdingen) (geen normoverschrijdingen) Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 228 van 354
Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijdingen voor metolachloor (projectie) en ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie). De ammonium en zink overschrijdingen zijn wellicht toe te schrijven aan overstorten uit het stedelijk gebied. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing met PNEC-pro wel. Chemie: oordeel wordt blauw omdat na 2e lijnstoetsing nikkel wél voldoet. Nikkel was de (enige) stof die er voor zorgde dat chemie (lees: prioritaire stoffen) niet voldeed. Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,60 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,60 E-matig E-matig goed Vis (EKR) 0,45 E-matig ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 goed DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 40 E-matig goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 18,0 E-matig goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 4,5-8,0 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 50-100 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R4) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - metolachloor (metlcl) - ammonium (NH4) - zink (Zn) Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 229 van 354
Motivering ecologische toestand: Achteruitgang vis: De vismaatlat voor de beken is aangepast op basis van een internationale vergelijking (intercallibratie). De EKR's per toestandklasse sluiten beter aan op het ruimtegebruik i.r.t. de nuttige doelen. De geconstateerde achteruitgang is dus geen echte achteruitgang, maar een rekenkundig gevolg van een strengere maatlat. Er zijn in de SGBP1 periode (2010-2015), afgezien van actief randenbeheer nog geen maatregelen uitgevoerd. Voor SGBP2 is aanleg van een ecologische verbindingszone gepland. Door deze maatregel zal naar verwachting tegen 2021 een lichte verbetering zichtbaar worden in de ecologische toestand. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet Ecologie Totaal ontoereiken ontoereiken Biologie ontoereiken ontoereiken Fysische chemie E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 230 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 1,1 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 1,1 Actief randenbeheer Motivatie: Doorlopende maatregel met jaarlijkse uitkering van beheersvergoedingen. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 231 van 354
KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 232 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone (EVZ) verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 1 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 1,5 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 9 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 9 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Andere richtlijn: Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km pagina 233 van 354
) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Beek - en kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) km ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 234 van 354
Motiveringsgrond Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Macrofauna-kwaliteit, Overige waterflora, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, Overige waterflora, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Motivering per motiveringsgrond: Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor ammonium en zink zijn het agrarisch landgebruik en overstorten in stedelijk gebied waarschijnlijk de belangrijkste emissiebronnen. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers en bewoners om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 235 van 354
Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Bavelse Leij Code waterlichaam: NL25_50 pagina 236 van 354
Factsheet: NL25_51 Chaamse beken -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Chaamse beken Code: NL25_51 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Alphen-Chaam, Breda, Gilze en Rijen Type: Status: R4 (Permanente langzaam stromende bovenloop op zand) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 237 van 354
Karakterschets: Het waterlichaam Chaamse Beken ligt ten zuidoosten van Breda en wordt ten westen begrensd door het stroomgebied van de Boven Mark, ten noorden door Breda, in het oosten door de Chaamse Bossen. Het stroomgebied van de Chaamse Beken omvat de stromen van de zes beken: de Chaamse Beek, de Groote of Rode beek, Laagheiveltse Beek, Heikantse Beek, Broekse Beek en de Valkenburgse Leij, die samenkomen en uitmonden in de Chaamse Beek. De beekdalen liggen duidelijk diep ingesneden in het landschap. Door de diepe ligging werken de beken sterk drainerend. Regenwater infiltreert op de hoge gronden (met name de Chaamsche Bossen) en komt weer als kwel aan de oppervlakte in de lager gelegen beekdalen. Naast (directe) voeding met neerslagwater worden de beken daarmee ook deels gevoed door ondiep grondwater. De beken zijn gedeeltelijk gestuwd om water in droge periode vast te houden. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 26% Agrarische Hoofdstructuur; 72% Groene Hoofdstructuur en 2% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: - Habitatrichtlijn Ulvenhoutse Bos (NL_HAB_129) Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 238 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Motivering: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 239 van 354
Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. 2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect puntbronnen rioolwaterzuiveringsinstallaties Afvalwaterzuivering Het effluent van rwzi Chaam wordt geloosd binnen het stroomgebied, maar niet direct op waterlichaam diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 240 van 354
3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 (geen normoverschrijdingen) (geen normoverschrijdingen) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor metolachloor (projectie en zink (geen projectie). De zink overschrijdingen is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam en/of aan de aanwezige RWZI. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,60 E-matig ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,60 ontoereiken ontoereiken matig Vis (EKR) 0,45 E-matig ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-matig E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 E-matig E-matig matig DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 40 E-matig E-matig goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 18,0 E-matig matig Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 4,5-8,0 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 50-100 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 241 van 354
: deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R4) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - metolachloor (metlcl) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: Achteruitgang vis: De vismaatlat voor de beken is aangepast op basis van een internationale vergelijking (intercallibratie) en geeft lagere EKR's die beter recht doen aan de impact van het ruimtegebruik voor nuttige doelen. De geconstateerde achteruitgang is dus geen echte achteruitgang, maar een rekenkundig gevolg van een strengere maatlat. In de periode 2010-2015 is een groot aantal maatregelen uitgevoerd (hydrologisch herstel natte natuurparel, beekherstel, aanleg van een ecologische verbindingszone en vispasseerbaar maken van een aantal stuwen.). Voor de SGBP2 periode is nog een aantal ha hydrologisch herstel natte natuurparels voorzien. Als gevolg van alle maatregelen zal de ecologische toestand richting 2021 merkbaar verbeteren. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet Ecologie Totaal ontoereiken ontoereiken Biologie ontoereiken ontoereiken Fysische chemie E-matig E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 242 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 4 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 2 Ingetrokken: 2 Correctie op projectendatabase na evaluatie praktijksituatie in 2013 Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Voortgangsrapportage: correctie, in 2010 is niet alles uitgevoerd, restant gepland voor 2014. Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 3,3 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 3,3 Actief randenbeheer Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: betreft doorlopende activiteit. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Alphen-Chaam In uitvoering: 1 Gemeente Alphen Chaam: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gilze en Rijen In uitvoering: 1 Gemeente Gilze en Rijen: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP 1 stuks 1 stuks Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 243 van 354
gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Breda 1 stuks Uitgevoerd: 1 Gemeente Breda: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP communicatieplan stedelijk water in uitvoering. In april week v/h water als onderdeel daarvan GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 334 ha Uitgevoerd: 334 afgerond in 2010; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Voortgangsrapportage over 2012: correctie, niet alles is uitgevoerd in 2010; restant is gepland voor 2014 herstel foutieve aansluitingen riolering opheffen ongezuiverde lozingen Gilze en Rijen In uitvoering: 1 Pas op!! fictieve grootheid Gemeente Gilze en Rijen: Opsporen en herstellen foutaansluitingen riool (incidenteel) Omvang is fictief en dient nog via onderzoek vastgesteld te worden. 1 stuks herstel foutieve aansluitingen riolering opheffen ongezuiverde lozingen Breda 1 stuks Uitgevoerd: 1 Gemeente Breda: Opsporen en herstellen foutaansluitingen riool (incidenteel) lopen diverse onderzoeksprojecten met diverse technieken. Fouten worden hersteld Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 0 ha 1 stuks Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 17,5 km pagina 244 van 354
Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 15,6 Correctie na praktijkevaluatie 2013 Ingetrokken: 1,9 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 16 stuks Uitgevoerd: 16 afgerond in 2010; getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleggen vistrappen bij stuwen, diverse locaties Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 245 van 354
Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 246 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Foutaansluitingen 1 stuks opheffen ongezuiverde lozingen Gilze en Rijen Andere richtlijn: Controle van de HWA en DWA aansluitingen Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 98 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Overstort op Leijbeemd 1 stuks opstellen nieuw plan Gilze en Rijen Andere richtlijn: Realiseren NBW-alternatief Andere richtlijn: Andere richtlijn: Samenwerken in de waterketen Kring West Brabant overige emissiereducerende maatregelen Gilze en Rijen 1 stuks Uitwerken tot een doelmatig (en afgestemd) maatregelenprogramma en afspraken over beheer afvalwaterketen gericht op het behalen van ecologische doelstellingen vanuit de KRW. Hierbij is het globaal meetplan wat uitgevoerd is in SWWB verband leidend Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Beek - en kreekherstel ) km Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 247 van 354
Andere richtlijn: verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk ) stuks ) in totaal 11 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 248 van 354
Motiveringsgrond Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Motivering per motiveringsgrond: Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor fosfor en stikstof heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammonium en zink is (zijn) het agrarisch landgebruik en/of effluent van een RWZI de belangrijkste emissiebron(nen). De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder burgers en ondernemers om maatregelen te treffen. Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 249 van 354
Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Chaamse beken Code waterlichaam: NL25_51 pagina 250 van 354
Factsheet: NL25_52 Strijbeekse beek -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Strijbeekse beek Code: NL25_52 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Alphen-Chaam, Baarle-Nassau Type: Status: R4 (Permanente langzaam stromende bovenloop op zand) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 251 van 354
Karakterschets: Het waterlichaam Strijbeeksche beek is een zijbeek van de Boven-Mark. Het waterlichaam vormt voor een groot deel de landsgrens tussen Nederland en België. De huidige situatie van de Strijbeeksche beek kent een aanzienlijk percentage van meandering binnen aanwezige natuurgebieden. De potenties voor beekherstel zijn daarmee relatief groot, mede in relatie tot plannen voor herinrichting van het Markdal. Met name het meest bovenstroomse deel is genormaliseerd en stroomt door landbouwgebied.algeheel kan geschetst worden dat de beek stroomt door bos, kleinschalig landschap, open graslanden en intensievere landbouwgebieden. Tijdens droge perioden vallen de smalle haarvaten van het beeksysteem droog. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld:48% Agrarische Hoofdstructuur; 51% Groene Hoofdstructuur en 1% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 252 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Motivering: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 253 van 354
Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 254 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen door verkeer (weg/rail) en infrastructuur Verkeer Lozing van zware metalen, PAK's en minerale oliën via bermsloten en de afwatering van wegen en bruggen. diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 255 van 354
overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - kwik (Hg) - nikkel (Ni) - kwik (Hg) - nikkel (Ni) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor metolachloor (projectie), ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie). De overschrijdingen van ammonium en zink zijn vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. Chemie: overschrijding van kwik (geen projectie). De kwik overschrijding is vermoedelijk toe te schrijven aan atmosferische depositie. Na 2e lijnstoetsing met PNEC pro voldoet nikkel niet meer aan de norm. Vermoedelijk betreft het hier een (historische) nalevering via het grondwater. Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 256 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,60 E-matig ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,60 E-matig E-matig goed Vis (EKR) 0,45 E-matig E-matig goed Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 ontoereiken ontoereiken ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 40 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 18,0 E-matig goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 4,5-8,0 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 50-100 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R4) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - metolachloor (metlcl) - ammonium (NH4) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: Voor macofauna is in 2009 een expert inschatting van de waterbeheerder gegeven (klasse matig). De meetgegevens conform de KRW systematiek laten voor 2014 een ontoereikende toestand zien. De expert inschatting uit 2009 lijkt te positief te zijn geweest. In de SGBP1 periode (2010-2015) is een belangrijk deel van de opgave voor hydrologisch herstel natte natuurparel gerealiseerd. Dit is vooral van belang voor herstel van grondwaterafhankelijke terrestrische natuur. Voor herstel van de ecologische toestand van de Strijbeekse Beek zelf zijn beekherstel en de aanleg van ecologisch verbindingszones nodig. Maatregelen hiervoor zijn voorzien voor de SGBP2 periode. Door alle maatregelen zal de ecologische toestand tegen 2021 naar verwachting merkbaar zijn verbeterd. Voor verbetering van de nutriëntenhuishouding resteert een aanzienlijke opgave. Maatregelen door agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer en het generieke diffuse bronnenbeleid zijn hiervoor noodzakelijk. Ook zullen maatregelen in Vlaanderen nodig zijn; de beek vormt voor een deel van zijn loop de landsgrens. Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 257 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie C-voldoet nie Ecologie Totaal E-matig ontoereiken Biologie E-matig ontoereiken Fysische chemie ontoereiken E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 258 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 4,4 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 4,4 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 180 ha Uitgevoerd: 180 uitgevoerd in 2010; getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau (geen opgave voor dit waterlichaam) Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis 3,9 ha Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 3,9 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 1 stuks Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 259 van 354
Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Aanpassing omvang na omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 8,4 km Uitgevoerd: 8,4 afgerond in 2009: getalsmatige correctie na praktijkevaluatie 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang na omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau Vispasseerbaar maken kunstwerk vispasseerbaar maken kunstwerk 1 stuks Uitgevoerd: 1 uitgevoerd in 2009; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Motivatie: Aanpassing omvang na omvorming projectendatabase op waterlichaamniveau Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 ) stuks pagina 260 van 354
In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 261 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 3,8 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Beekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 3 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Voor een deel grensvormend met Vlaanderen: afstemming is noodzakelijk. Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 16 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Voor een deel grensvormend met Vlaanderen: afstemming is noodzakelijk. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 262 van 354
Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, kwik, nikkel Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 263 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Voor kwik betreft het hoogstwaarschijnlijk atmosferische depositie, een natuurlijke omstandigheid waar de lokale waterbeheerder geen invloed op heeft. Voor nikkel betreft het hoogstwaarschijnlijk historische belasting, naijleffect via grondwater. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor fosfor en stikstof heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammonium en zink is het agrarisch landgebruik een van de belangrijkste emissiebronnen. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 264 van 354
Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Strijbeekse beek Code waterlichaam: NL25_52 pagina 265 van 354
Factsheet: NL25_54 Galdersche beek -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Galdersche beek Code: NL25_54 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Alphen-Chaam, Breda, Zundert Type: Status: R4 (Permanente langzaam stromende bovenloop op zand) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 266 van 354
Karakterschets: De Hazeldonksche beek ontspringt in de Lange Gooren, iets ten oosten van Waaijenberg, en stroomt in noordelijke richting in de richting van Breda. Nadat de beek de A16 gepasseerd is wordt de beek de Galdersche Beek genoemd. De beek mondt vervolgens ten noorden van Galder uit in de Boven Mark. De Galdersche en de Hazeldonksche Beek zijn permanent watervoerend (gevoed door ondiepe kwel). Zij zijn circa 4 m breed en 1,5 m diep. De beek is op een aantal punten beschoeid en over zijn totale lengte genormaliseerd, met uitzondering van het gedeelte van de Galdersche Beek in het Galdersche bos waar hij gereguleerd is. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 86% Agrarische Hoofdstructuur; 12% Groene Hoofdstructuur en 2% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 267 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Motivering: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 268 van 354
Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 269 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 270 van 354
3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - nikkel (Ni) - kwik (Hg) - nikkel (Ni) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijdingen voor metolachloor (projectie) en zink (geen projectie). De overschrijdingen van zink is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. Chemie: overschrijdingen voor nikkel (geen projectie). De overschrijdingen nikkel is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Vermoedelijk betreft het hier een (historische) nalevering via het grondwater. Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 271 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,45 E-matig goed Vis (EKR) 0,33 E-matig E-matig matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 ontoereiken E-slecht slecht DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 40 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 18,0 E-matig matig Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 4,5-8,0 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 50-100 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R4) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - metolachloor (metlcl) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: In de SGBP1 periode (2010-2015) is een begin gemaakt met beekherstel en is een stuw vispasseerbaar gemaakt. Voor SGBP2 zijn voorzetting van beekherstel, hydrologisch herstel van natte natuurparels en aanleg van ecologische verbindingszonesvoorzien. Dankzij al deze maatregelen zal de ecologische toestand tegen 2021 merkbaar verbeterd zijn. Voor een verbetering van de stikstofhuishouding zijn maatregelen gewenst in het kader van generiek mestbeleid en maatregelen door agrarische ondernemers in het kader van bijvoorbeeld het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie C-voldoet nie Ecologie Totaal ontoereiken ontoereiken Biologie ontoereiken ontoereiken Fysische chemie ontoereiken E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 C-voldoet nie pagina 272 van 354
Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 273 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: Ingetrokken: 3 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 3 km 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 18 ha Ingetrokken: 18 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau (totaal 30ha). Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 1 stuks Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: uitgevoerd in 2012 totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 3 km Uitgevoerd: 0,8 Correctie na praktijkevaluatie 2013 Ingetrokken: 2,2 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 274 van 354
vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk Uitgevoerd: 1 afgerond in 2012 Aanleggen vistrappen bij stuwen Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP 1 stuks ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) stuks ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 275 van 354
) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 276 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 3,4 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Andere richtlijn: Andere richtlijn: Beekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 7,5 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 28 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 277 van 354
Andere richtlijn: Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Beek - en kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) km ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, kwik, nikkel Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 278 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Voor kwik betreft het hoogstwaarschijnlijk atmosferische depositie, een natuurlijke omstandigheid waar de lokale waterbeheerder geen invloed op heeft. Voor nikkel betreft het hoogstwaarschijnlijk nalevering uit grondwater (historische belasting vanuit de landbouw). Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor stikstof heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammonium en zink is het agrarisch landgebruik de belangrijkste emissiebron. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen (bijvoorbeeld in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer). Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 279 van 354
Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Galdersche beek Code waterlichaam: NL25_54 pagina 280 van 354
Factsheet: NL25_57 Bijloop - Turfvaart -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Bijloop - Turfvaart Code: NL25_57 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Breda, Etten-Leur, Zundert Type: Status: R4 (Permanente langzaam stromende bovenloop op zand) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 281 van 354
Karakterschets: Het stroomgebied van Turfvaart-Bijloop is één van de grootste natte natuurgebieden in West-Brabant. Het gebied kent ook een rijk verleden. De aanwezigheid van de Turfvaart, aangelegd om turf uit het hoogveengebied naar de steden te vervoeren, is hier het bewijs van. Door alle inrichtingsmaatregelen in het verleden (normalisatie, aanleg van kades) is het natuurlijke karakter van de beek verloren gegaan.de Bijloop is van oorsprong een natuurlijke beek, die ontspringt op landgoed de Moeren. De Bijloop ligt duidelijk in een beekdal. Op de Bijloop komen verschillende zijwaterlopen uit: de Blikloop, Flessenloop en Lange Matenloop. Door alle inrichtingsmaatregelen in het verleden (normalisatie, aanleg van kades) is het natuurlijke karakter van de beek verloren gegaan. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 50% Agrarische Hoofdstructuur; 47% Groene Hoofdstructuur en 3% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 282 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Motivering: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 283 van 354
Beschouwde alternatieven: Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 284 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. regulering waterbeweging omleiden piekafvoer Bescherming tegen overstromingen Onnatuurlijke stroming regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 285 van 354
3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - nikkel (Ni) - nikkel (Ni) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor metolachloor (projectie) en zink (geen projectie). Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. De overschrijdingen van zink is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Chemie: oordeel wordt rood omdat na 2e lijnstoetsing nikkel niet (meer) voldoet. De overschrijdingen nikkel is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Vermoedelijk betreft het hier een (historische) nalevering via het grondwater. Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,60 E-slecht ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig goed Vis (EKR) 0,45 E-matig ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-matig E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 E-matig ontoereiken ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 40 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 18,0 ontoereiken matig Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 4,5-8,0 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 50-100 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 286 van 354
: deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R4) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - metolachloor (metlcl) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: Achteruitgang vis: De vismaatlat voor de beken is aangepast op basis van een internationale vergelijking (intercallibratie). De aangepaste maatlat geeft lagere EKR's per toestandsklasse hetgeen beter aansluit op het ruimtegebruik voor de nuttige doelen in het stroomgebied. Daarbij komt dat de toestand in 2009, bij gebrek aan KRW conforme meetcijfers, gebaseerd is op een expert inschatting van de waterbeheerder. Deze inschatting is mogelijk ook te positief geweest. In de SGBP1 periode (2010-2015) is een begin gemaakt met beekherstel en aanleg van een ecologisch verbindingszone. Tevens is een groot deel van de opgave voor hydrologisch herstel natte natuurparel uitgevoerd. In de SGBP2 periode zal beekherstel, de aanleg van ecologische verbindingszones en hydrologisch herstel van natte natuurparels worden voortgezet. Als gevolge van de reeds genomen en geplande maatregelen zal de ecologische toestand tegen 2021 merkbaar verbeterd zijn. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht ontoereiken Biologie E-slecht ontoereiken Fysische chemie E-matig ontoereiken Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 287 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 0,5 oplevering voorzien voor 2014 Uitgevoerd: 2 in 2013 uitgevoerd Ingetrokken: 0,5 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau. 3 km gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Roosendaal Uitgevoerd: 1 geborgd via VGRP Gemeente Roosendaal: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Continue activiteit 1 stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Rucphen Uitgevoerd: 1 Gemeente Rucphen: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP 1 stuks GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: Planvoorbereiding: 218 uitvoering voorzien voor 2014 Uitgevoerd: 222 440 ha Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 288 van 354
Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau. herstel foutieve aansluitingen riolering opheffen ongezuiverde lozingen Roosendaal Uitgevoerd: 1 Opsporing is opgenomen in dagelijks werk gemeente Gemeente Roosendaal: Opsporen en herstellen foutaansluitingen riool (incidenteel) continue-activiteit 1 stuks Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 1 afgerond in 2009 Ingetrokken: 3 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: getalsmatige correctie door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 4 ha 8 stuks In uitvoering: 8 uitvoering in 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau (meer dan eerder opgegeven). Voortgangsrapportage over 2012: uitvoering voorzien voor 2015. KRW Synergieproject Helofytenfilter Zunderste Moeren overige emissiereducerende maatregelen 1 stuks Ingetrokken: 1 Resultaat nader onderzoek: maatregel is niet kosteneffectief KRW Synergieproject Helofytenfilter Zunderste Moeren Motivatie: Voortganghsrapportage over 2011: Nadere verkenning naar kosteneffectiviteit alvorens besluit tot uitvoering. Voortgangsrapportage over 2012: maatregel is niet kosteneffectief en zal niet worden uitgevoerd. totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 7,9 km Uitgevoerd: 7,9 Correctie na praktijkevaluatie 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang na actualisatie projectendatabase op waterlichaamniveau Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 ) stuks pagina 289 van 354
Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 290 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Aanleg natte ecologische verbindingszone's 3 km Andere richtlijn: verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. afkoppelen verhard oppervlak van riolering 1,25 ha Andere richtlijn: afkoppelen verhard oppervlak Rucphen in VGRP 2013-2017 is in 2016 en 2017 afkoppelen voorzien van in totaal ca. 1,25 ha. Betreft gehele gemeente Rucphen. Beekherstel 2,3 km Andere richtlijn: verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels 15 ha Andere richtlijn: gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Verminderen emissie bestrijdingsmiddelen stad 1 stuks Andere richtlijn: verminderen emissie gewasbescherming- / bestrijdingsmiddelen Zundert Verminderen emissie bestrijdingsmiddelen stad- FASERING UIT SGBP1 Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 291 van 354
Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Beek - en kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) km ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 292 van 354
Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, nikkel Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Temperatuur, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 293 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Betreft historische belasting: naijleffect vanuit grondwater. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor stikstof en fosfor heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammonium en zink is het agrarisch landgebruik de belangrijkste emissiebron. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 294 van 354
Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Bijloop - Turfvaart Code waterlichaam: NL25_57 pagina 295 van 354
Factsheet: NL25_59 Molenbeek -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Molenbeek Code: NL25_59 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Roosendaal Type: Status: R5 (Langzaam stromende middenloop/benedenloop op zand) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 296 van 354
Karakterschets: De Molenbeek is een langzaam stromende laaglandbeek gelegen ten zuiden van Roosendaal. De beek ontspringt bij Swartenheuvel, ten oosten van Kalmthout in België. De bovenloop is gelegen in België waar deze beek de Kleine Aa genoemd wordt. De Midden- en benedenloop ligt in Nederland. De Molenbeek stroomt verder door het stedelijk gebied van Roosendaal en mondt uit in het Mark-Vliet kanaal. Het huidige beeld van de Molenbeek is te beschrijven als sterk gestuwd en genormaliseerd (overgedimensioneerd). Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 74% Agrarische Hoofdstructuur; 20% Groene Hoofdstructuur en 6% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 297 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 298 van 354
Motivering: Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 299 van 354
Beschouwde alternatieven: (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 300 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging baggeren c.q. verdiepen (incl. zandvang) Recreatie Aantasten ondiepe begroeide/begroeibare zones. regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 301 van 354
overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - nikkel (Ni) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor ammonium (geen projectie) en zink (geen projectie) koper voldoet wel na 2e lijns toetsing. De overschrijdingen van ammonium en zink zijn vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Daarnaast kunnen overstorten uit stedelijk gebied een rol spelen. Chemie: overschrijding van c10-c13 chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie) Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 302 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,45 ontoereiken E-matig goed Vis (EKR) 0,33 ontoereiken ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-slecht ontoereiken ntoereiken Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 ontoereiken ontoereiken ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 150 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 70-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R5) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: In de SGBP1 periode (2010-2015) is een aanzienlijk deel van de opgave voor beekherstel en ecologische verbindingszones gerealiseerd. Tevens is een aantal stuwen vispasseerbaar gemaakt. Voor de SGBP periode (2016-2021) is een voortzetting van uitvoering van deze maatregelen voorzien in samenwerking met de Provincie Antwerpen en de Vlaamse Milieumaatschappij als onderdeel van de stroomgebiedvisie Kleine Aa/Molenbeek. Als gevolg van de uitgevoerde en nog geplande maatregelen zal de ecologische toestand tegen 2021 waarschijnlijk merkbaar verbeteren. Voor verbetering van de nutriëntenhuishouding zijn zowel in Vlaanderen als Nederland maatregelen noodzakelijk door agrarische ondernemers. Aan Nederlandse zijde kan dit bijvoorbeeld als uitwerking van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 303 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie Ecologie Totaal ontoereiken ontoereiken Biologie ontoereiken ontoereiken Fysische chemie E-slecht ontoereiken Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 304 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: 20,5 km Uitgevoerd: 16 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Ingetrokken: 4,5 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase naar waterlichaamniveau Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 4,65 Actief randenbeheer Motivatie: Doorlopende jaarlijkse activiteit 4,65 km gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen van waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Ingetrokken: 4 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Voortgnagsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave voor dit waterlichaam 4 ha KRW Synergieproject OAS Gemeente Rucphen overige emissiereducerende maatregelen Rucphen Uitgevoerd: 1 Gemeente Rucphen: 1 stuks Stimulering aanpak diffuse bronnen burgers/bedrijven 1 stuks Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 305 van 354
geven van voorlichting Ingetrokken: 1 niet haalbaar en betaalbaar gebleken Project stimulering aanpak diffuse bronnen burgers/bedrijven Molenbeek totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 3,6 km Uitgevoerd: 3,6 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013; uitgevoerd in 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 ) stuks pagina 306 van 354
Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 307 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 1,3 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Onderdeel van stroomgebiedvisie Kleine Aa/Molenbeek met Vlaanderen. Andere richtlijn: Beekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 0,8 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van stroomgebiedvisie Kleine Aa/Molenbeek met Vlaanderen. Andere richtlijn: vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 2 stuks Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van stroomgebiedvisie Kleine Aa/Molenbeek met Vlaamse partners. Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 308 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) vispasseerbaar maken kunstwerk ) stuks ) in totaal 11 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, nikkel, tributyltin (kation) Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 309 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Nikkel: historsische landbouwbelasting via nalevering uit grondwater. Tributyltin: reeds verboden in antifouling (scheepvaart). Betreft naijleffect van historische belasting. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor stikstof en fosfor heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammonium en zink is het agrarisch landgebruik een van de belangrijkste emissiebronnen. Ook riooloverstorten kunnen een bijdrage leveren. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder burgers ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 310 van 354
Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Molenbeek Code waterlichaam: NL25_59 pagina 311 van 354
Factsheet: NL25_61 Ligne -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Ligne Code: NL25_61 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Bergen op Zoom, Roosendaal, Steenbergen Type: Status: M14 (Grote ondiepe gebufferde plassen) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 312 van 354
Karakterschets: De Ligne is te verdelen in een bovenstroomse gedeelte (beekkarakter, tot en met de Brabantse Wal) en een benedenstrooms gedeelte (kreektype). Het benedenstroomse deel is qua omvang van doorslaggevend belang bij de bepaling van het watertype. Het bovenstrooms deel is gegraven en maakte historisch gezien deel uit van de West-Brabantse Waterlinie (verdedigingswerken). Het gebied waar de Ligne nu is gesitueerd was oorspronkelijk een moerasachtig gebied. Vanaf het Oudslandse Laag richting het Noorden (Steenbergen) heeft de Ligne een kreekkarakter. Dit vanwege de eb en vloed die vroeger aanwezig was op de Steenbergsche Vliet. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 34% Agrarische Hoofdstructuur; 50% Groene Hoofdstructuur en 16% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen van stuwen in landbouwgebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 313 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 314 van 354
Motivering: Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 315 van 354
Beschouwde alternatieven: kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen van waterkeringen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 316 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd (tegennatuurlijk) waterpeil regulering waterbeweging hoogwaterbescherming: dijken, dammen, kanalen Bescherming tegen overstromingen Harde overgangen tussen water en oever waardoor groei van waterplanten wordt belemmerd. regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 317 van 354
overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - som C10-C13-chlooralkanen (sc10c13clakn) - som a-, b-, c- en d-hch (shch4) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding van en zink (geen projectie). koper voldoet na 2e lijns toetsing wel. De overschrijdingen van zink is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Chemie: overschrijding van c10-c13 chlooralkanen (projectie), som a-, b-, c- en d-hch (projectie) en tributyltin (projectie) Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 318 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 E-slecht E-matig goed Overige waterflora (EKR) 0,50 E-slecht E-matig goed Vis (EKR) 0,40 E-matig goed Fytoplankton (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig goed Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,09 E-matig E-matig goed Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,30 E-slecht E-slecht slecht DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 200 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 ontoereiken goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 ontoereiken E-slecht slecht Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M14) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - zink (Zn) Motivering ecologische toestand: In de SGBP1 periode (2010-2015) is een begin gemaakt met hydrologisch herstel natte natuurparel en ecologische verbindingszones. In de SGBP2 periode is de resterende opgave gepland voor beekherstel, ecologische verbindingszones en een vispassage. Daarnaast zal hydrologisch herstel van natte natuurparels worden voortgezet. Door al deze maatregelen zal de ecologische toestand tegen eind 2021 merkbaar zijn verbeterd. Voor verbetering van de stikstofhuishouding zal generiek diffuse bronnenbeleid in combinatie met maatregelen door agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn. Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 319 van 354
Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht E-matig Biologie E-slecht E-matig Fysische chemie E-slecht E-slecht Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 320 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 1 in 2013: correctie na praktijkevaluatie in 2013 Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam 1 km afkoppelen verhard oppervlak afkoppelen verhard oppervlak Bergen op Zoom Voortgang: ha Motivering: In uitvoering: 60 Gemeente Bergen op Zoom: Afkoppelen regenwater naar opp. water vordert gestaag en zit daarmee ruim op schema. 60 ha gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 185 ha In uitvoering: 128 uitvoering in 2014; correctie na praktijkevaluatie in 2013 Ingetrokken: 57 correctie na praktijkevaluatie in 2013 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Getalsmatige correctie na omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau. Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna Planvoorbereiding: 2 uitvoering in 2015 2 stuks Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 321 van 354
Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Getalsmatige correctie opgave door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau. KRW Synergieproject Inrichting Grote en Kleine Melanen Bergen op Zoom overige inrichtingsmaatregelen Bergen op Zoom 1 stuks In uitvoering: 1 Gemeente Bergen op Zoom: Voor Kleine Melanen is baggeren en oeverinrichting gereed; Groote Melanen wacht op toestemming waterschap totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: Ingetrokken: 2 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam 2 km verwijderen eutrofe waterbodems Verwijderen verontreinigde bagger Voortgang: m3 Motivering: Planvoorbereiding: 3.000 Waterkwaliteitbaggeren Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP 3.000 m3 ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater ) stuks Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 322 van 354
uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 323 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 2,4 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Andere richtlijn: Beekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 7,4 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. EVZ bij Kraggeloop 1 km verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Bergen op Zoom Andere richtlijn: invulling ecologische verbindingszone Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 75 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Vispasseerbaarheid (vispassage; gemaal) 1 stuks vispasseerbaar maken kunstwerk Andere richtlijn: Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 324 van 354
Andere richtlijn: Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, tributyltin (kation) Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Fytoplankton-kwaliteit, Macrofauna-kwaliteit, stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit, Doorzicht Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 325 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Reeds verboden in toepassing als antifouling voor scheepvaart. Betreft naijlen van historische belasting. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor stikstof en fosfor heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammonium en zink is het agrarisch landgebruik de belangrijkste emissiebron. Voor zink spelen mogelijk ook rioolverstorten in stedelijk gebied een rol. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers en inwoners om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 326 van 354
Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Ligne Code waterlichaam: NL25_61 pagina 327 van 354
Factsheet: NL25_62 Merkske -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Merkske Code: NL25_62 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Baarle-Nassau Type: Status: R4 (Permanente langzaam stromende bovenloop op zand) Natuurlijk Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 328 van 354
Karakterschets: Het Merkske is een grotendeels grensvormende beek en is één van de weinige Brabantse beken die nog hun oorspronkelijke karakteristieke meanderende loop hebben behouden. Het beekdallandschap van het Merkske is gelegen in het grensgebied tussen Baarle Nassau en het Vlaamse Hoogstraten; meer dan de helft van het stroomgebied vindt zijn oorsprong in België. Het Merkske is een belangrijke zijbeek van de Mark. De beek stroomt in een sterk ingesneden dal. Vanwege het aangrenzende landgebruik ligt de beek voor een groot deel van haar lengte te diep ingesneden in het landschap; de relatief snelle afstroming heeft een negatieve impact op het volledig kunnen realiseren van de goede ecologische toestand. Ook Vlaanderen heeft het Merkske gekarakteriseerd als een natuurlijke laaglandbeek (Kempische beek op zand). Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Natuurlijk Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 329 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door run-off (afstromend wegwater en regenwaterriolen) afwatering Afstromend wegwater en regenwaterriolen zijn een significante bron van zware metalen (koper, zink) en een lokale bron van nutriënten. diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen diffuse bronnen door verkeer (weg/rail) en infrastructuur Verkeer Lozing van zware metalen, PAK's en minerale oliën via bermsloten en de afwatering van wegen en bruggen. diffuse bronnen overige diffuse bronnen (vooral atmosferische depositie) Overig Atmosferische depositie komt in alle waterlichamen voor. Het is een significante bron van PAK's en een kleine bron van zware metalen en nutriënten. wateronttrekkingen voor landbouw, bosbouw en visserij (o.m. irrigatie) Landbouw vast of sterk gereguleerd waterpeil regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) Verandering afvoerkarakteristiek, Vermindering natuurlijke processen en verlies van natuurlijke paaiplaatsen en natuurlijke vegetaties/ en leefgebieden regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering door vermindering natuurlijke beekprocessen, negatief effect op biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 330 van 354
overige belastingen bovenstroomse aanvoer (voorbelasting buitenland) Waterhuishouding (overig) Belasting met nutriënten en chemische stoffen 3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021 - kwik (Hg) - kwik (Hg) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijdingen voor metolachloor (projectie) zink (geen projectie). Koper voldoet na 2e lijnstoetsing wel. De overschrijdingen van zink is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Chemie: overschrijdingen voor kwik (geen projectie). De kwik overschrijding is vermoedelijk toe te schrijven aan atmosferische depositie. Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 331 van 354
Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,60 E-matig ontoereiken matig Overige waterflora (EKR) 0,60 E-matig E-matig goed Vis (EKR) 0,60 E-matig ontoereiken matig Fytoplankton (EKR) NVT NVT NVT Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,11 E-matig E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 2,30 E-matig E-matig matig DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 40 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 18,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 4,5-8,0 goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 50-100 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) NVT NVT NVT Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier R4) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - metolachloor (metlcl) - zink (Zn) Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 332 van 354
Motivering ecologische toestand: Ogenschijnlijke achteruitgang vis: De vismaatlat voor de beken is aangepast op basis van een internationale vergelijking/afstemming. Aan de hand van deze bijgestelde maatlat wordt een beter beeld verkregen van de praktijksituatie i.r.t. nuttige doelen. De toestand in 2009 (op basis van een expert oordeel van de waterbeheerder) is mogelijk te positief geweest. Daarmee is er op dit moment geen oordeel te geven over wel/geen achteruitgang. Ook voor macrofauna is het expert oordeel van de waterbeheerder voor 2009 mogelijk te positief geweest. In de SGBP1 periode is er een groot aantal maatregelen uitgevoerd (hydrologisch herstel natte natuurparel, beekherstel en aanleg van ecologische verbindingszones). Voor SGBP2 heeft Vlaanderen het Merkske aangeduid als 'prioritair speerpuntgebied'. Dit houdt in dat men, samen met Nederland, met gerichte maatregelen tegen 2021 de Goede Ecologische Toestand haalbaar acht. Om die reden zet het waterschap ook in op het samen met gebiedspartners realiseren van de resterende maatregelen. Als gevolg hiervan zullen tegen 2021 naar verwachting duidelijke verbeteringen in de ecologische toestand merkbaar worden. Omdat het in de regel een aantal jaren na uitvoering van maatregelen duurt voordat verbeteringen zichtbaar worden, is hetb onzeker of de foede ecologische toestand al volledig in 2021 kan worden gehaald. Herintroductie van beekprik en rivierdonderpad kan op langere termijn mits integraal herstel van het beeksysteem voldoende effect sorteert. Daarbij is het onzeker of herintroductie gaat lukken. Daarnaast is de fysisch chemische toestand een aandachtspunt (N, P en overige relevante chemische stoffen). Een gezamenlijke, integrale aanpak met Vlaanderen is gewenst. Agrarische ondernemers zullen daarbij ook een substantiële bijdrage moeten leveren via maatregelen in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Voor herstel van de vispopulatie is het ook van belang dat de twee resterende stuwen in het waterlichaam Boven-Mark vispasseerbaar worden gemaakt. Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie C-voldoet nie Ecologie Totaal E-matig ontoereiken Biologie E-matig ontoereiken Fysische chemie E-matig E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 333 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 1 afgerond in 2010 Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: getalsmatige correctie omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone 2 km 2,56 km Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 2,56 Actief randenbeheer Motivatie: Voorbereidingen voor uitkering van beheersvergoedingen zijn afgerond. Maatregel wordt in de praktijk gebracht. duurzaam terreinbeheer [zilver] verminderen emissie gewasbescherming- / bestrijdingsmiddelen Baarle Nassau 1 stuks Uitgevoerd: 1 Gemeente Baarle-Nasau: mechanisch onkruidbeheer J Braspennings heeft 13-02-2014 laten weten dat het een doorlopende maatregel is die de gemeente Baarle-Nassau in haar bedrijfsvoering heeft verankerd. gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen provincie en waterschap Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 229 afgerond in 2010; correctie na praktijkevaluatie in 2013 229 ha Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 334 van 354
Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2012: Getalsmatige correctie omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau; rekenregel 1km beek met 10 meter brede strook totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 1 ha 4 km Uitgevoerd: 1,7 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Ingetrokken: 2,3 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks KRW metingen oppervlaktewater Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 ) stuks pagina 335 van 354
uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 336 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 2,3 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Samenwerking met Vlaanderen zal worden georganiseerd. Andere richtlijn: Beekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 14,5 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Samenwerking met Vlaanderen zal worden georganiseerd. Andere richtlijn: Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 145 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 337 van 354
Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, kwik, Macrofauna-kwaliteit, Vis-kwaliteit Overige relevante verontreinigende stoffen Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Voor kwik betreft het hoogstwaarschijnlijk atmosferische depositie, een natuurlijke omstandigheid waar de lokale waterbeerder geen invloed op heeft. Voor de vis- en macrofaunakwaliteit geldt dat de effecten van de uitgevoerde maatregelen gedeeltelijk na 2021 merkbaar zullen worden in een verbetering van de ecologische toestand. Voor de herintroductie van een beekprik en rivierdonderpad geldt dat er een onzekerheid blijft in de kans van welslagen. Technisch onhaalbaar Voor ammonium, zink en metalochloor is het agrarisch landgebruik vermoedelijk de belangrijkste emissiebron. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameters is sterk afhankelijk van het generieke Europese/landelijke diffuse bronnen en gewasbeschermingsbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen. Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Merkske Code waterlichaam: NL25_62 pagina 338 van 354
Factsheet: NL25_63 Gat van den Ham -DISCLAIMER- Deze factsheet behoort bij het ontwerp water(beheer)plan. De hier weergegeven Toestand 2014 en de realisatie van de maatregelen in de periode 2010-2015 zijn gebaseerd op de meest recente gegevens. In de loop van 2015 zullen deze onderdelen worden geactualiseerd op basis van de dan beschikbare gegevens. 1. Basisgegevens Dit onderdeel beschrijft de kenmerken en de status van het waterlichaam en geeft informatie over de beschermde gebieden, die een relatie met het waterlichaam hebben. Naam: Gat van den Ham Code: NL25_63 Deelstroomgebied: Waterbeheerder: Provincies: Gemeenten: Maas Provincie Noord-Brabant Drimmelen Type: Status: M14 (Grote ondiepe gebufferde plassen) Sterk Veranderd Wateronttrekking t.b.v. menselijke consumptie: Nee Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 339 van 354
Karakterschets: Het waterlichaam Gat van den Ham bestaat uit een drietal kreken in het gebied: Zwaluwse Haven, Gat van den Ham en de Vloedspui. Het zijn de relicten van de vroegere getijdenwerking in het gebied. De kreken hebben veelal nog steile oevers en zijn met de ruilverkaveling veel van hun grillige structuur verloren. De kreken staan nu via een sluis in verbinding met de Amer. Water van de Zwaluwse Haven kan via deze sluizen rechtstreeks worden geloosd op de Amer. Herstelopties voor dit krekenstelsel zijn opgenomen in de Krekenvisie West-Brabant 2030. Het landgebruik in het stroomgebied is als volgt verdeeld: 81% Agrarische Hoofdstructuur; 8% Groene Hoofdstructuur en 11% stedelijk gebied. Beschermde gebieden: Er zijn geen relevante beschermde gebieden voor dit waterlichaam. Status: Sterk Veranderd Hydromorfologische herstelmaatregelen die niet uitgevoerd kunnen worden vanwege significante negatieve effecten aan gebruiksfuncties en/of milieu in bredere zin: Maatregelen wel beschouwd, niet uitvoerbaar gebruiksfuncties Milieu in brede zin Scheepvaart, havens, recreatie Activiteiten waarvoor water wordt opgeslagen Waterhuishouding en bescherming tegen overstromingen Overige duurzame activiteiten Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Hermeandering beken in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied Fal Fal Fal Tru Fal Fal Verwijderen waterkeringen Fal Fal Fal Tru Fal Fal Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 340 van 354
Motivering per gebruiksfunctie: Gebruiksfunctie: Waterhuishouding, bescherming tegen overstromingen, afwatering Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 341 van 354
Motivering: Verwijderen van waterkeringen: Het verwijderen van waterkeringen heeft via het mechanisme veiligheid nagenoeg altijd negatieve consequenties op één of meerdere gebruiksfuncties. Omdat het areaal waar schade optreedt bij het verwijderen van de waterkering over het algemeen vele hectaren bedraagt, is het verplaatsen van gebruiksfuncties alleen tegen onevenredig hoge kosten mogelijk. Beperken piekafvoeren in bovenlopen agrarisch gebied: Het vasthouden van water in de bovenlopen van het watersysteem door middel van stuwen en verondiepen van waterlopen heeft in dit gebied aanzienlijke gevolgen voor de landbouw. Door deze ingrepen wordt optimale waterhuishoudkundige situatie verstoord en treedt opbrengstderving op als gevolg van vernatting. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hanteren natuurlijk waterpeil in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Een natuurlijke fluctuatie van het peil heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoort en opbrengstderving aan de orde is. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Hermeandering beken in agrarisch gebied: Het hermeanderen van beken heeft als doel meer variatie te creëren in het stromingspatroon en substraat van beken. Om dit te realiseren en eventuele negatieve effecten op de waterhuishouding te compenseren, moet areaal worden vrijgemaakt ten behoeve van het verleggen van de beek en wellicht voor mogelijke inundaties die zullen plaatsvinden vanwege het gewijzigde profiel. Hierdoor gaat areaal voor de landbouw verloren, dat in het dichtbevolkte Nederland slechts beperkt en tegen relatief hoge kosten beschikbaar is. Bovendien worden inundaties vanwege de water / slibkwaliteit op veel plaatsen uit milieuoverwegingen ongewenst geacht. Aanpassen van de gebruiksfuncties is slechts mogelijk als grondeigenaren tegen een acceptabele prijs schadeloos worden gesteld of functieverplaatsing mogelijk is. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de landbouwfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebieden met een intensief agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. In gebieden met een landbouwfunctie betreft het bijvoorbeeld de teelt van gewassen die optimaal renderen bij een bepaalde grondwaterstand, maar ook aan de berijdbaarheid van percelen die nodig is voor een goede bedrijfsvoering. Het dempen van waterlopen of het verhogen van de drainagebasis heeft tot gevolg dat de optimale waterhuishoudkundige situatie wordt verstoord en opbrengstderving aan de orde is. Bovendien leiden de afgenomen mogelijkheden voor waterafvoer ertoe dat regenwater plaatselijk lang op het land blijft staan. De ontstane opbrengstderving is meestal niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verwijderen stuwen in intensief agrarisch gebied: De waterhuishouding in gebied met een agrarische functie vraagt om een gereguleerd grondwaterpeil. Een te laag grondwaterpeil is ongewenst in gebieden met een landbouwfunctie (verminderde opbrengsten). Het peil van het oppervlaktewater is sterk bepalend voor de grondwaterstand. Dit oppervlaktewaterpeil wordt gereguleerd door stuwen. Het verwijderen van deze stuwen heeft daarmee een verstoring van de grondwaterstand tot gevolg. Bovendien kan door het ontbreken van stuwen niet meer worden ingespeeld op situaties van langdurige droogte of hoge afvoeren. De grondwaterstand wordt in groot deel van het jaar lager en extreem lage grondwaterstanden houden langer aan. De ontstane opbrengstderving voor de landbouw is niet te mitigeren door bewezen aanpassingen in de goede landbouwpraktijk. Het enige alternatief is verplaatsing van functies. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor verplaatsing van de Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 342 van 354
gebruiksfunctie is dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Beschouwde alternatieven: Hanteren natuurlijk waterpeil in stedelijk gebied: De waterhuishouding in het stedelijk gebied is gebaad bij een gereguleerd grondwaterpeil. Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een tijdelijk hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast zal ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Een te laag grondwaterpeil is eveneens ongewenst in het stedelijk gebied in verband met de afname van stabiliteit van funderingen (door bijvoorbeeld paalrot) en kades. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie: Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van de gebruiksfunctie in dit in dit gebied alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Verhogen drainagebasis in stedelijk gebied: Oppervlaktewaterpeilen hebben een rechtstreekse invloed op het grondwaterpeil. In lager gelegen gebieden met een stedelijke functie is een hoger grondwaterpeil ongewenst, omdat hierdoor wateroverlast kan ontstaan in bijvoorbeeld kelders en kruipruimten (ongezonde leefomgeving). Juist om dit soort problemen te voorkomen is in het verleden regelmatig drainage aangelegd om de grondwaterstand verder te kunnen reguleren. Het verhogen of verwijderen hiervan leidt in vrijwel alle gevallen tot de eerder genoemde ongewenste verschijnselen. Verplaatsing van de stedelijke functie (wonen en werken) is doorgaans geen optie. Gezien het beperkt beschikbare areaal voor aanpassing van gebruiksfunctie in dit alleen mogelijk tegen onevenredig hoge kosten. Alternatieven voor de ingrepen die hebben geleid tot het sterk veranderde karakter van het waterlichaam zijn beschouwd, maar deze zijn verworpen om de volgende reden(en): - Ja, onevenredig hoge kosten - Ja, technisch onhaalbaar Motivering: Geen uitvoerbare, betaalbare alternatieven beschikbaar. Zie ook de gedetailleerde motivering bij Artikel 4.3a. Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 343 van 354
2. Belastingen en effecten van menselijke activiteiten Voor de analyse van een waterlichaam wordt gebruik gemaakt van de DPSIR methode: Drivers - Pressures - State - Impact - Responses. Bepaalde functies (D) zorgen voor een belasting (P) die invloed heeft op de toestand (S) en het functioneren van het waterlichaam (I), die vragen om een respons (R) via maatregelen en/of toepassing van een uitzondering. Dit blok beschrijft de significante belastingen (D) op het waterlichaam en geeft informatie over de effecten ervan (P). Bij de volgende onderdelen komen S, I en R aan bod. Menselijke activiteiten en effecten Hoofdgroep Belasting Functie Effect diffuse bronnen door landbouwgronden Landbouw Belasting met nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen regulering waterbeweging hoogwaterbescherming: dijken, dammen, kanalen Bescherming tegen overstromingen Harde overgangen tussen water en oever waardoor groei van waterplanten wordt belemmerd. regulering waterbeweging sluis (ook gemaal): verlagen waterstand (peilbeheersing) Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging stuw: verschil waterstand : verhogen waterstand (peilbeheersing) Landbouw Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. regulering waterbeweging kanalisatie c.q. normalisatie van de waterloop Waterhuishouding (overig) tegennatuurlijk peilbeheer belemmert ecologische ontwikkeling. Tevens migratieknelpunt regulering waterbeweging verlies oeverzones en overstromingsvlaktes Waterhuishouding (overig) minder ruimte voor natuurlijke processen, afname leefgebied en opgroeigebied flora en fauna, lage biodiversiteit regulering waterbeweging oeververdediging, duikers, overkluizing, kribben Waterhuishouding (overig) Geen geleidelijke land-water overgang met gevolgen voor water- en oeverplanten, macrofauna en vis regulering waterbeweging versnelde waterafvoer Afwatering biologie regulering waterbeweging barrières (niet of moeilijk (vis)passeerbare gemalen, stuwen, dammen etc.) Waterhuishouding (overig) Belemmering migatiemogelijkheden voor vis. overige belastingen intensief beheer en onderhoud (incl. oevers) Voorkomen wateroverlast effecten op waterkwaliteit, samenstelling levensgemeenschappen en hydrologisch regime overige belastingen recreatie (water en oever) Recreatie verstoring, waterplanten en/of oevervegetatie overige belastingen sportvisserij Overig Effecten op waterkwaliteit, visstand, recreatief (mede-)gebruik oevers overige belastingen visstandsbeheer Overig Verstoring natuurlijk evenwicht vislevensgemeenschappen Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 344 van 354
3. Doelen en toestand Dit onderdeel beschrijft doelen en toestand (S) van het waterlichaam. Daarbij wordt gemotiveerd indien wordt afgeweken van nationaal vastgestelde doelen en de toestand achteruit gaat. Duidelijk wordt voor welke biologische groepen en stoffen het waterlichaam niet voldoet (I). Chemische toestand Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 Prognose 2021-2,2',4,4'-tetrabroomdifenylether (PBDE47) - tributyltin (kation) (TC4ySn) - tributyltin (kation) (TC4ySn) Motivering chemische toestand: de term projectie betekent het kopiëren van oordelen van wél bemeten waterlichamen naar gelijksoortige, niet bemeten waterlichamen. Specifiek verontreinigende stoffen: overschrijding voor ammonium (geen projectie). De ammonium overschrijding is vermoedelijk toe te schrijven aan het agrarisch karakter van het waterlichaam. Chemie: overschrijding voor tributyltin (projectie) Ecologische toestand Biologie GEP Toestand 2009 Toestand 2014 Prognose 2021 Macrofauna (EKR) 0,55 ontoereiken E-matig goed Overige waterflora (EKR) 0,50 E-slecht E-slecht ntoereiken Vis (EKR) 0,40 E-matig E-matig matig Fytoplankton (EKR) 0,60 ontoereiken E-matig goed Algemeen fysische chemie Fosfor totaal (zomergemiddelde) (mg P/l) 0,09 E-matig E-matig matig Stikstof totaal (zomergemiddelde) (mg N/l) 1,30 E-slecht ontoereiken ntoereiken DIN (winterperiode) (mg N/l) NVT NVT NVT Zoutgehalte (zomergemiddelde) (mg Cl/l) 200 goed Temperatuur (max. waarde) (gr.c) 25,0 goed Zuurgraad (zomergemiddelde) (-) 5,5-8,5 E-matig goed Zuurstofverzadiging(sgraad)(zomergemiddelde) (%) 60-120 goed Doorzicht (zomergemiddelde) (m) 0,90 E-matig goed Legenda: blauw = zeer goed groen = goed geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht leeg = geen gegevens : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Afhankelijk van het type KRW-waterlichaam dat gebruikt is voor de toestandsbeoordeling (het doeltype, hier M14) zijn bepaalde maatlatten niet van toepassing. Deze maatlatten zijn met NVT in de toestandskolommen gemarkeerd. Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 345 van 354
Specifiek verontreinigende stoffen Normoverschrijding Rapportage toestand 2014 - ammonium (NH4) Motivering ecologische toestand: In de SGBP1 periode (2010-2015) is een aanzienlijk deel van de herstelopgave (hydrologisch herstel natte natuurparel, ecologsiche verbindingszone en kreekherstel) uit gevoerd. Aanvullende maatregelen zijn voorzien voor de SGBP2 periode. Als gevolg van de uitgevoerde en geplande maatregelen zal de ecologische toestand waarschijnlijk tegen 2021 merkbaar zijn verbeterd. Voor verbetering van de stikstofhuishouding zijn maatregelen nodig in het kader van het generieke diffuse stoffenbeleid en/of maatregelen door agrarische ondernemers bijvoorbeeld in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW)> Eindoordeel Toestand 2009 Toestand 2014 Chemie Totaal C-voldoet nie Ecologie Totaal E-slecht E-slecht Biologie E-slecht E-slecht Fysische chemie E-slecht E-matig Specifiek verontreinigende stoffen C-voldoet nie Legenda: - Chemie: blauw = goed/voldoet rood = niet goed/voldoet niet - Ecologie: blauw = zeer goed groen = goed/voldoet geel = matig oranje = ontoereikend rood = slecht/voldoet niet : deze toestandsbeoordeling betreft een beheerdersoordeel. Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 346 van 354
4. Maatregelen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn (R). Er zijn landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. De landelijke maatregelen staan in het maatregelprogramma bij het stroomgebiedbeheerplan. Gebiedsgerichte maatregelen staan hieronder in tabellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. maatregelen in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 2. overige maatregelen uitgevoerd in de periode t/m 2015 3. maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 4. maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Verder is aangegeven wanneer een maatregel is gericht op de opgave op grond van een beschermd gebied. Maatregelen opgevoerd in SGBP 2009 voor de periode t/m 2015 Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 22,3 km Voortgang: km Motivering: In uitvoering: 2 uitvoering in 2014 Uitgevoerd: 7 Correctie na praktijkevaluatie 2013 Ingetrokken: 13,3 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013; dubbeltellingen Aanleg natte ecologische verbindingszone's (28, 49, 57) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau (totaal 21, 3 km) Voortgangsrapporrage over 2012: correctie, totaal 22,3 km. Actief randenbeheer inrichten mest- / spuitvrije zone Voortgang: km Motivering: Uitgevoerd: 145,2 Actief randenbeheer Motivatie: Doorlopende jaarlijkse activiteit 145,2 km gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting 1 stuks Uitgevoerd: 1 Voorlichting over bestrijdingsmiddelen, mest aan particulieren en/of bedrijven/bijdragen waterschap en provincie Motivatie: Voorbereidingen zijn afgerond: maatregel wordt in praktijk gebracht als onderdeel van watercommunicatieprogramma's. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Voortgang: ha Motivering: 83 ha Uitgevoerd: 83 afgerond in 2010 en 2011 Hydrologisch herstel natte natuurparels (52, 59, 68) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau (totaal 116 ha) Voortgangsrapportage over 2012: correctie, in totaal 83 ha. Inrichten naar functie viswater aanleg speciale leefgebieden voor vis Voortgang: ha Motivering: Uitgevoerd: 1,4 afgerond in 2011 2 ha Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 347 van 354
Ingetrokken: 0,6 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten naar functie viswater (56, 58) Motivatie: Voortgangsrapportage over 2011: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau; rekenregel: 1 km lengte met 10 meter breedte. Inrichten vlakvormige waternatuurelementen aanleg speciale leefgebieden flora en fauna 1 stuks Ingetrokken: 1 getalsmatige correctie na omzetting projectendatabase op WL niveau Inrichten vlakvormige waternatuurelementen (24, 36) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau: geen opgave in dit waterlichaam totaalpakket (beek- en kreekherstel & waternatuur lijn) verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water Voortgang: km Motivering: 3 km Uitgevoerd: 3 getalsmatige correctie na praktijkevaluatie in 2013 Totaalpakket beek- en kreekherstel & waternatuur lijn (29, 47, 48, 24, 26) Motivatie: Aanpassing omvang door omvorming projectendatabase naar waterlichaamniveau Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP Evaluatie SGBP1 en WBP1/opstellen SGBP2/WBP2 opstellen nieuw plan In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Evaluatie SGBP ) stuks ) stuks gezamenlijk voorlichting en educatie programma geven van voorlichting Gemeente Woensdrecht ) stuks Planvoorbereiding: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Gemeente Woensdrecht: Gezamenlijk voorlichting en educatie programma opnemen in VGRP Gemeente helaas niet bereikbaar. Status wordt door PT op planvoorbereiding gezet. KRW metingen oppervlaktewater uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet ) stuks KRW metingen oppervlaktewater ) stuks Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 348 van 354
uitvoeren onderzoek In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Metingen formeel KRW meetnet Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater Maatregelen zwemwater overige inrichtingsmaatregelen In uitvoering: 1 ) in totaal 1 stuks voor het beheergebied waterbeheerder. Verplichtingen KRW/zwemwater ) stuks ) stuks Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 349 van 354
Maatregelen gepland voor de periode 2016-2021 Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone's verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water 5,3 km Uitgegaan is van aanleg van een volledige zone van 25 meter (10 meter langs de 'natte' en 15 meter langs de 'droge' oever). De 10 meter is voor rekening van het waterschap, de 15 meter voor rekening van gemeenten. Disclaimer: deze maatregel kan alleen (volledig) worden uitgevoerd wanneer de provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: Andere richtlijn: GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparels gewenste grond- en oppervlaktewaterregime 35 ha Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water 1,4 km Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van Krekenvisie West-Brabant 2030. Andere richtlijn: vispasseerbaar kunstwerken (vistrap; gemaal) vispasseerbaar maken kunstwerk 1 stuks Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 350 van 354
Andere richtlijn: Gedifferentieerd onderhoud in het beheergebied uitvoeren actief vegetatie- / waterkwaliteitsbeheer Habitatrichtlijn ) km ) in totaal 258 km voor meerdere waterlichamen. Gedifferentieerd onderhoud van waterlopen is een goede praktijk voor het verbeteren van de waterkwaliteit doordat het zorgt voor meer variatie aan leefgebieden voor planten en dieren in het water en de natte oeverzone. Het draagt daarmee bij aan de ecologische doelstellingen van de KRW. Maatregelen gepland voor de periode 2022-2027 Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; sluizen) 1 stuks vispasseerbaar maken kunstwerk Andere richtlijn: Aanleg natte ecologische verbindingszone ) km verbreden / nvo; langzaam stromend / stilstaand water Andere richtlijn: ) in totaal 125,9 km voor meerdere waterlichamen. Andere richtlijn: Beek - en kreekherstel verbreden / hermeanderen / nvo; (snel) stromend water ) km ) in totaal 76,8 km voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. GGOR/Hydrologisch herstel natte natuurparel ) ha gewenste grond- en oppervlaktewaterregime Andere richtlijn: ) in totaal 622 ha voor meerdere waterlichamen. Vispasseerbaar maken kunstwerken (stuwen; gemalen) ) stuks vispasseerbaar maken kunstwerk Andere richtlijn: Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 351 van 354
) in totaal 11 stuks voor meerdere waterlichamen. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. Disclaimer: Voor alle (her)inrichtingsmaatregelen (aanleg natte ecologische verbindingszones, beek- en kreekherstel, vispassages, hydrologisch herstel natte natuurparels) geldt dat deze alleen (volledig) kunnen worden uitgevoerd wanneer provinciale cofinancieringsmiddelen beschikbaar komen en de benodigde grondpositie kan worden geregeld. Waar mogelijk zal ook gebruik gemaakt worden van landelijke en/of Europese subsidiemogelijkheden. Door deze onzekerheden van technische en financiële aard kan het zijn dat gedurende de planperiode de conclusie moet worden getrokken dat niet alle voorgenomen km en/of ha voor eind 2021 kunnen worden gerealiseerd. 5. Toepassing uitzonderingen Als de toestand niet aan de doelen voldoet kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn, maar er kan ook van een uitzondering gebruik gemaakt worden (R). De KRW biedt ruimte om af te wijken van de doelen. Zo kan de realisatie van doelen worden gefaseerd en kunnen doelen worden verlaagd. Ook mag rekening worden gehouden met bepaalde nieuwe ontwikkelingen. Dit alles moet wel passen binnen de randvoorwaarden van de richtlijn. Het gebruik van deze uitzonderingen en de motiveringen hierbij worden hier weergegeven. Fasering van doelbereik tot na 2021 Voor alle stoffen en kwaliteitselementen waarvoor in onderdeel '3. Status, doelen en toestand' is aangegeven dat de prognose voor 2021 niet "goed" is, is fasering aan de orde. Motiveringsgrond Natuurlijke omstandigheden Onevenredig kostbaar Technisch onhaalbaar Kwaliteitselement Chemische toestand, tributyltin (kation) stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit stikstof totaal, Overige waterflora, fosfor totaal, Overige relevante verontreinigende stoffen, Vis-kwaliteit Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 352 van 354
Motivering per motiveringsgrond: Natuurlijke omstandigheden Antifouling toepassing in scheepvaart is niet meer toegestaan. Betreft naijlen van historische belasting. Onevenredig kostbaar Onevenredig hoge kosten Het volledig halen van de KRW doelstellingen voor eind 2021 is niet mogelijk omdat de daarmee samenhangende lastenontwikkeling disproportioneel wordt geacht. In het Bestuursakkoord Water (2011) is afgesproken dat de waterschappen gaan meebetalen aan enkele taken van de Rijksoverheid en desondanks de lastenontwikkeling gematigd houden. Naar aanleiding van de motie van Veldhoven (TK 27625, nr. 215) heeft de Tweede Kamer het begrip gematigde lastenontwikkeling vertaald naar een tariefstijging kleiner dan 5% per jaar, inclusief inflatie. Het investeringsvolume voor het Waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021 is, naast gebiedspecifieke afwegingen, bepaald op basis van deze nationale spelregels. Het waterschap zet haar middelen in voor verschillende kerntaken: inrichting, beheer en onderhoud van watersystemen, afvalwaterzuivering, waterkeringen en vaarwegen. Het waterschap hanteert hierbij een integrale filosofie: Dit betekent dat in de praktijk vaak wisselende combinaties van maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan meerdere watersysteemdoelen. De KRW opgave betreft vooral maatregelen voor watersystemen en afvalwaterzuivering. Indien het waterschap de volledige KRW-opgave voor 2021 zou realiseren, zijn er meer middelen nodig. Het waterschap kan deze middelen niet zelf ter beschikking stellen, binnen het voornoemde kader voor een proportionele tariefontwikkeling. Andere wettelijke taken, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, zouden daarmee in het gedrang komen. Zie voor een meer gedetailleerde onderbouwing de financiële paragraaf in het waterbeheerplan Brabantse Delta 2016-2021. Technisch onhaalbaar Technische haalbaarheid maatschappelijk draagvlak/grondverwerving Vanwege het benodigde maatschappelijke draagvlak vindt grondverwerving vrijwel altijd plaats op vrijwillige basis. Gezien de omvang van de resterende herinrichtingsopgave voor beken en kreken is het niet aannemelijk dat de benodigde grondpositie hiervoor volledig gerealiseerd kan worden voor eind 2018. Hierbij is eind 2018 als uiterste datum genoemd omdat er ook voldoende tijd moet zijn voor voorbereiding en uitvoering van maatregelen. Kansen om grond te verwerven zijn vaak gebonden aan bepaalde gebeurtenissen (ruilverkaveling, bedrijfsovernames), die zich naar verwachting niet in de periode 2026-2021 op alle wenselijke locaties binnen waterlichamen zullen voordoen Dergelijke grootschalige gebiedsprocessen kennen mede als gevolg van juridische procedures een doorlooptijd die de planperiode overschrijdt. Bovendien zou het op korte termijn willen verwerven van alle benodigde gronden voor de totale resterende opgave leiden tot een substantiële verhoging van de grondprijs met een negatieve impact op de betaalbaarheid van het hele maatregelpakket. Genoemde aspecten hebben als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Technische haalbaarheid - uitvoeringscapaciteit Inrichtingsmaatregelen vormen een groot deel van het maatregelpakket. Zowel overheden als uitvoerende organisaties (aannemers) voeren momenteel al maatregelen uit. Het totale resterende pakket aan KRW maatregelen vraagt een forse versnelling van uitvoering als het hele pakket voor eind 2021 zou moeten worden gerealiseerd. Voorbereiding en uitvoering vragen specifieke kennis en capaciteiten, die in beperkte mate aanwezig is. Uitvoering van alle benodigde inrichtingsmaatregelen in de tweede planperiode van het SGBP is dan ook niet mogelijk. Dit heeft, in combinatie met de benodigde grondpositie, als consequentie dat fasering (verdeling van de resterende opgave over SGBP2 en SGBP3) nodig is. Voor stikstof en fosfor heeft de waterbeheerder geen gebiedsspecifieke maatregelen tot zijn beschikking. In aanvulling op actief randenbeheer zal generiek landelijk beleid in combinatie met inzet van de agrarische ondernemers in het kader van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer nodig zijn om verdere verbetering te kunnen realiseren. Voor ammoniumis het agrarisch landgebruik de belangrijkste emissiebron. De waterbeheerder heeft hiervoor geen maatregelen ter beschikking. Het bereiken van verbeteringen voor deze parameter is sterk afhankelijk van het generieke landelijke diffuse bronnenbeleid in combinatie met draagvlak onder ondernemers om maatregelen te treffen (bijvoorbeeld in het kader van het deltaplan Agrarisch Waterbeheer). Doelverlaging Conform beleidsafspraken wordt voor 2021 niet overgegaan tot doelverlaging. Tijdelijke achteruitgang Wordt er beroep gedaan op art. 4.6 KRW m.b.t. tijdelijke achteruitgang? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.6 KRW. Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 353 van 354
Nieuwe ontwikkelingen Wordt er beroep gedaan op art. 4.7 KRW m.b.t. nieuwe veranderingen in fysische omstandigheden van het waterlichaam? Er wordt geen beroep gedaan op art. 4.7 KRW. Naam waterlichaam: Gat van den Ham Code waterlichaam: NL25_63 pagina 354 van 354