paspoort Oosterschelde
2
Datum uitgifte: 23 januari 2013 De stuurgroep Zuidwestelijke Delta werkt toe naar besluiten over de Zuidwestelijke Delta waarin veiligheid, ecologie en economie zijn geborgd en elkaar onderling versterken. De Zuidwestelijke delta is opgebouwd uit verschillende wateren. Per water worden in 2013 gesprekken met de regio gevoerd om te verkennen welke langetermijnstrategieën kansrijk zijn, welke gebiedsontwikkelingen er spelen en hoe dat kan worden verbonden. Daarbij is de vraag relevant op welke wijze strategieën kunnen worden verbonden met ideeën, initiatieven en plannen van de regio. Voor ieder water is een paspoort opgesteld, waarmee op vergelijkbare wijze informatie wordt aangeboden. Deze informatie dient als ingang voor het gesprek met de regio. Het paspoort geeft in kort bestek de hoofdlijnen van de beschikbare informatie weer. Deze informatie wordt gedurende het proces geactualiseerd. Voor een meer uitgebreide informatie wordt verwezen naar de beschikbare achtergrond documenten. Een overzicht hiervan is achter in het paspoort opgenomen. 3
1. gegevens 4
Naam: Oppervlakte: Schorren: Platen en slikken Jaar van realisatie: Water: Diepte gemiddeld: Diepte maximaal: Oosterschelde 35.076 ha, waarvan water 30.352 ha 643 ha 11.356 ha 1986 Oosterscheldekering Oesterdam, 1987 oostzijde (Philipsdam/Oesterdam) zout, getij - 9 m. NAP - 42 m. NAP 5
2. karakteristiek 6
Water: Ecologie: Economie: Veiligheid: open zeearm met een getijslag van 3,25 meter zonder verbinding met de rivier helder voedsel- en slibarm water schorren met zoutwatervegetatie platen en slikken met schaal- en schelpdieren en wormen voedselbron voor steltlopers, eenden en ganzen kenmerkende soorten: zeehond, bruinvis, zeebaars, harder, drieteenstrandloper, scholekster, tureluur, zeekraal, lamsoor platvis-, mossel-, oester-, staand want-, paling- en kreeftvisserij, aquacultures waterrecreatie (wind- en kitesurfen, recreatievaart) jachthavens en verblijfsrecreatie steden en dorpen aan het water afwatering polderwater landbouw dijken voldoen aan de norm in combinatie met stormvloedkering stormvloedkering 7
3. actuele problemen en lange termijn opgaven KRW NATURA 2000 V N W B A N - Nutrienten A - Algen B - Bodemdieren W - Waterplanten V - Vissen 8
Water: Ecologie: Economie: Veiligheid: platen verdwijnen door zandhonger afname voedselbeschikbaarheid voor vogels als gevolg van verdwijnen platen ruimtedruk op Oosterschelde belemmert foerageer- en rustfunctie N2000-opgaven benoemd, geen maatregelen vastgesteld ruimteconflict tussen functies (schelpdiervisserij / binnenvaart / recreatie) onvoldoende voedsel voor oesters en mosselen ontoereikende capaciteit jachthavens afkalvende vooroevers door zandhonger innovatieve dijken 9
4. actuele maatregelen 10
Water: Ecologie: Economie: Veiligheid: slim suppleren van zand in combinatie met natuurlijke riffen ter behoud platen en schorren op kwetsbare platen suppleren land - water overgangen herstellen jachthavens uitbreiden mosselzaad- en oesterbroedinvanginstallaties uitbreiden vis- en mosselteelt op land slim suppleren om schorren en voorlanden te behouden als één systeem beheren van kering en dijken steenbekleding versterken steenbestortingen langs kwetsbare gebieden 11
5. ontwikkelkansen regio 12
Water: Ecologie: Economie: Veiligheid: zonering gebruik veiligheidbuffer Oesterdam uitwisseling voedselrijk water Zoommeer-Oosterschelde zonering gebruik uitbreiding jachthavens innovaties: zeeboerderij, kustlab, algenteelt, aquacultures green deal Oesterdam innovatieve dijkconcepten maatregelen 2e laag meerlaagsveiligheid klimaatbuffer Oesterdam 13
6. mogelijke lange termijn strategieën vanuit het Deltaprogramma 14
Water: Ecologie: Economie: Veiligheid: opties: optimaliseren sedimenthuishouding zoetwater: versterken zelfvoorzienend karakter landbouw via innovatie en slim omgaan met water; voor industrie en drinkwater meer marktwerking; behoud rol overheid optie: lange termijn strategiën benutten voor evenwichtige sedimentbalans optie: lange termijn strategiën benutten voor meekoppelkansen opties: optimaliseren huidige strategie optimaliseren huidige beheersregime Oosterscheldekering innovatieve dijkconcepten niets doen ten aanzien van plaathandhaving maatregelen 2e laag meerlaagsveiligheid 15
7. ruimtelijke plannen rondom oosterschelde 16
Actoren Oosterschelde 1... 2... 3... 4... 5... 6... 7... 8... 9... 10... 11... 12... 13... 14... 15... 16... 17... 18... 2 1 3 4 5 7 6 9 8 11 10 13 12 14 15 16 17 18 17
Colofon januari 2013 Dit paspoort is in opdracht van de Stuurgroep Zuidwestelijke Delta gemaakt door de werkplaats Zuidwestelijke Delta Grafiek en layout Basiskaart Fotos Bosch Slabbers Landschapsarchitecten Posad Loes de Jong, Bosch Slabbers Achtergronddocumenten waarop paspoorten zijn gebaseerd: Overlegorgaan Nationaal Park Oosterschelde (2001) Van de parels en het slik. Eenbeheers- en inrichtingsplan voor de Oosterschelde, Middelburg Zanten, E. van & L.A. Adriaanse (2008) Verminderd getij. Verkenning naar mogelijke maatregelen om het verlies van platen, slikken en schorren in de Oosterschelde te beperken. Middelburg: Rijkswaterstaat Zeeland Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (2009) Definitief aanwijzingsbesluit Natura2000-gebied Oosterschelde, Den Haag Rijkswaterstaat Waterdienst (2009). Brondocument Waterlichaam Oosterschelde, Doelen en maatregelen Rijkswateren, Den Haag: Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Rijkswaterstaat Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2009) Stroomgebiedbeheerplan Schelde 2009-2015, Den Haag Stuurgroep Zuidwestelijke Delta (2011) Veilig veerkrachtig vitaal: Uitvoeringsprogramma Zuidwestelijke Delta 2010-2015+, Middelburg. Stuurgroep Zuidwestelijke Delta (2011) Probleemanalyse Zuidwestelijke Delta: 1e fase langetermijnverkenning, opgaven en verkenning van oplossingsrichtingen 2011-2050-2100, Middelburg: Deltaprogramma Zuidwestelijke Delta. Stuurgroep Zuidwestelijke Delta (2012). Voortgangsrapportage gebiedsprogramma s Uitvoeringsprogramma Zuidwestelijke Delta, Middelburg. Provincie Zeeland (2012). Ontwerp Omgevingsplan Zeeland 2012-2018 Krachtig Zeeland, Middelburg Stuurgroep Zuidwestelijke Delta (2012) Deltaprogramma 2013: Mogelijke strategieën. Middelburg: Deltaprogramma Zuidwestelijke Delta. Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Rijkswaterstaat (2012) Beheer- en Ontwikkelplan voorde Rijkswateren 2010-2015: Werken aan een robuust watersysteem(herziene versie), Den Haag www.zwdelta.nl 18
Legenda water waterrecreatie getijslag 3,25 m. platen en getijslag van 3,25 meter afkalvende vooroevers ecologie mossel-, platvis-, oester-, paling en kreeftvisserij helder water vooroever suppletie economie zilte vegetatie op lage oevers platen en slikken nemen af! innovatieve dijken veiligheid slikken, schorren en platen met flora en fauna frictie recreatie en visserij! slim suppleren zoet water Stad/dorp aan het water zandhonger zandhonger vis en mosselkweek op land zout water vakantiehuisjes te weinig voedsel voor mossel en oester uitbreiding jachthaven getij haven! jachthavens te klein slim omgaan met zoet water dijk staand want keringen en dijken als één systeem beheren Kaderrichtlijn Water: slecht afname platen mossel-, oester percelen pilot zandsuppletie ruimtelijke druk invanginstallatie mossel-, oesterzaad zelfvoorzienendheid landbouwwater ontoereikend matig goed aquacultures en uitbreiding duiksportlocaties uitbreiding mosselzaadvang installaties niet relevant 19