INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING FACTSHEET 2015 CASUS: SCHOOLUITJE ZORGBOERDERIJ WIE ZIJN WIJ? De afdeling algemene Infectieziektebestrijding (IZB) van GGD Hollands Noorden houdt zich bezig met het opsporen van infectieziekten om verspreiding van deze infectieziekten in te dammen. We voeren bronopsporing en contactonderzoek uit bij gemelde infectieziekten en we monitoren trends op infectieziektegebied. We doen onderzoek in de regio en geven voorlichting aan zowel burgers als instellingen. We voeren preventieactiviteiten uit en komen in actie bij uitbraken of crisis op het gebied van infectieziekten. Deze activiteiten voert de afdeling uit voor alle gemeenten in de regio Hollands Noorden. Een patiënte bezoekt het spreekuur van een huisarts met haar kind, dat last heeft van maag-darmklachten. Zij vertelt dat er in de klas van haar kind flink wat zieken zijn nadat de klas een bezoek heeft gebracht aan een boerderij. De huisarts meldt deze situatie aan de afdeling IZB. De melding is voor de afdeling IZB reden om onderzoek te gaan doen. Het gezelschap dat de boerderij bezoekt bestaat uit 31 mensen, 27 schoolkinderen, een leerkracht en drie moeders. Twee tot vijf dagen na dit bezoek treden er bij 19 bezoekers ziekteverschijnselen op bestaand uit koorts, hoofdpijn en spierpijn, gevolgd door buikkrampen en diarree. Uit een vragenlijst, die de afdeling IZB afneemt bij de zieken, komt naar voren dat alle zieken tijdens het boerderijbezoek een glaasje rauwe melk hebben gedronken. In overleg met de huisarts, een arts microbioloog van de Noordwest Ziekenhuisgroep en
Meldingsplichtige ziekten volgens de WPG In 2015 zijn er bij de afdeling IZB 291 meldingsplichtige ziekten gemeld (zie tabel 1). Er is daarbij 445 keer bronopsporing en/of contactonderzoek uitgevoerd. De meest gemelde infectieziekte is kinkhoest, waarvan we dit jaar 159 meldingen hadden. Op nummer twee staat chronische hepatitis B met 37 meldingen. Legionella, ook bekend als veteranenziekte, staat op drie met een onverwacht hoog aantal van 31 meldingen. Meldingen uit instellingen, artikel 26-meldingen * Er werden 83 ziekteclusters gemeld vanuit instellingen die onder artikel 26-meldingen vallen. Kinderdagverblijven en scholen melden vaak vlekjesziekten, zoals vijfde of zesde ziekte of andere infectieziekten die vlekjes van de huid veroorzaken bij kinderen. Regelmatig wordt er een cluster van (virale) buikgriep gemeld in een verzorgingshuis. Een enkele keer gaat het over een cluster van mensen met scabiës. * Artikel 26 van de Wet publieke gezondheid bepaalt dat het hoofd van een instelling, waar voor infectieziekten kwetsbare personen verblijven, een meldingsplicht heeft aan de GGD. Zodoende kan de GGD in een vroeg stadium maatregelen nemen om verdere verspreiding van infectieziekten tegen te gaan, zowel binnen als buiten de instelling. het Expertisecentrum Voedselvergiftiging van het NVWA wordt besloten van een aantal zieken ontlasting te onderzoeken om de verwekker van de klachten te vinden. Ook gaat een inspecteur van het NVWA naar de betrokken boerderij om monsters te nemen uit de melktanks en de hygiëne op het bedrijf te onderzoeken. Van zes zieken wordt de ontlasting onderzocht en bij alle zes wordt Campylobacter gevonden. Ook twee van de melktankmonsters zijn positief voor Campylobacter. Deze uitbraak wordt dus waarschijnlijk veroorzaakt door de aanwezigheid van Campylobacter in de rauwe melk die tijdens het bezoek gedronken is. Dit wordt later bevestigd door moleculair onderzoek, waaruit blijkt dat de Campylobacter stammen in de ontlasting niet te onderscheiden zijn van de stammen in de melkmonsters. Het NVWA adviseert het bedrijf om geen rauwe melk meer aan te bieden aan bezoekers en geeft hygiëneadviezen. Het bedrijf wordt enige tijd onder toezicht gesteld. Alle zieken zijn ruim een week na het begin van de klachten gelukkig weer opgeknapt.
Melding van besmettingaccidenten In 2015 zijn er 79 besmettingsaccidenten beoordeeld. Het meest voorkomende accident is iemand die zich geprikt heeft aan een gebruikte naald. Voor instellingen, zoals de thuiszorg, handelt de afdeling IZB prikaccidenten af om overdracht van infectieziekten te voorkomen. Ook worden we regelmatig geconsulteerd bij bijt- en seksaccidenten. Verder wordt de afdeling infectieziektebestrijding vaak ingeschakeld om mensen die een risico hebben gelopen op rabiës (hondsdolheid) preventief te behandelen. Publieksvragen Vanuit de regio hebben we 344 vragen gehad over infectieziekten van publiek en professionals. De vragen zijn zeer divers en variëren van vragen over vlekjesziekten en de risico s voor zwangeren, vragen over infectieziekten bij vluchtelingen tot mensen die zich zorgen maken over het oplopen van infectieziekten door zwemmen in open water. Overzicht gemelde infectieziekten 2015 met cijfers van voorgaande jaren 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Groep B2 Hepatitis A 9 5 3 3 3 6 3 2 Hepatitis B Acuut 4 4 12 0 1 1 3 5 Hepatitis B Chronisch 37 43 35 83 35 28 42 37 Hepatitis C Acuut 0 2 0 0 3 2 2 Invasieve groep A-streptokokkeninfectie 7 4 5 10 6 4 Kinkhoest 153 127 47 134 339 54 134 159 Paratyfus B 1 1 2 1 1 STEC / enterohemorragische E.coli-infectie 1 1 1 1 3 2 12 Shigellose 5 9 5 7 17 10 7 Groep C Invasieve pneumokokkenziekte bij kinderen 0 1 2 1 0 0 1 Legionellose 16 10 14 7 21 8 10 31 Leptospirose 2 2 0 1 3 1 6 7 Listeriose 1 1 2 4 2 1 1 Malaria 7 11 7 3 4 5 17 Meningokokkenziekte 13 11 6 3 1 5 6 3 Psittacose 0 0 1 0 1 0 5 2 Totaal meldingsplichtige ziekten 248 225 139 247 432 142 226 291 * Voor uitleg van de verschillende meldingsplichtige groepen en een overzicht van alle meldingsplichtige ziekten zie www.rivm.nl/ Onderwerpen/M/Meldingsplicht_infectieziekten/Welke_infectieziekten_zijn_meldingsplichtig ** Voor een volledige tabel van alle gemelde infectieziekten in regio Hollands Noorden van 2008 tot en met 2015 zie www.ggdhn.nl/files/ Files/Overzicht.pdf
BIJZONDERHEDEN 2015 LEGIONELLA In het eerste kwartaal van 2015 werden er opvallend veel legionellapatiënten gemeld. Om deze verheffing te verklaren hebben we onderzoek gedaan naar de locaties waar de patiënten zich bevonden tijdens de incubatieperiode. Het bleek dat de patiënten verspreid woonden over de regio, maar in Alkmaar was er een klein cluster. Samen met de landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI) is er nagedacht over een mogelijke bron. Het idee was om te onderzoeken waar er natte koeltorens staan in Alkmaar. We hebben contact opgenomen met de gemeente Alkmaar die verantwoordelijk is voor het in beeld hebben van natte koeltorens. Wij hebben hulp gevraagd van de regionale uitvoeringsdienst (RUD) en een week later werd duidelijk dat er in het hele land sprake was van een legionellaverheffing, die overigens tot op heden niet verklaard is. CRISISNOODOPVANG VLUCHTELINGEN In het laatste kwartaal van 2015 was er een hoge instroom van vluchtelingen, met name uit Syrië. In een aantal gemeenten in onze regio zijn vluchtelingen opgevangen in crisisnoodopvang locaties. De afdeling IZB was betrokken bij het opstellen van de draaiboeken voor deze opvang. Er kwamen publieksvragen en vragen van gemeenten binnen over infectieziekterisico s. Veel vragen gingen over tuberculose en scabiës die vluchtelingen zouden meebrengen. Door de vele werkzaamheden en het grote aantal vragen was het noodzakelijk om intern op te schalen volgens het GGD Rampen Opvang Plan.
VOORBEREIDINGEN OP INFECTIEZIEKTEDREIGINGEN Ook in 2015 was er sprake van het risico op introductie van een ebolapatiënt in Nederland. De afdeling IZB heeft samen met huisartsen, ziekenhuizen en ambulancediensten voorbereidingen getroffen voor de opvang van mogelijke ebola-patiënten. Met enige regelmaat is de afdeling IZB geconsulteerd om bij patiënten afkomstig uit Afrika het risico op ebola in te schatten. Ook heeft de afdeling IZB een rol gehad bij het monitoren van hulpverleners die in Afrika in aanraking waren gekomen met ebola-patiënten. WAT DOEN WIJ VOOR UW GEMEENTE? De afdeling IZB is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar en: Onderzoekt meldingen van infectieziekten in uw gemeente. Neemt maatregelen om verspreiding Signaleert tijdig of er wat speelt op het gebied van infectieziektebestrijding. Dit doen we door zowel gebruik te maken van een zorgvuldig opgebouwd netwerk met vele regionale en nationale netwerkpartners en instellingen, als van informatie en signalen van de bevolking. Adviseert aan de burgemeester/de wethouder volksgezondheid als er in de gemeente een ongebruikelijke gebeurtenis is op het gebied van infectieziekten, waar burgers mogelijk vragen over stellen of waar bestuurlijk optreden nodig is. Beantwoordt vragen over infectieziekten van burgers en instellingen. te voorkomen en komt in actie bij uitbraken. Wilt u meer informatie of heeft u vragen over de werkzaamheden van de afdeling IZB, dan kunt u contact met ons opnemen via telefoonnummer 0880 100 535.