Utrecht, september 2013 Mr. Lydia Janssen
Aanleiding voor nieuwe wet Onzekerheid over wat te doen met signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling Een meldcode schept duidelijkheid over de te zetten stappen en kan daarmee beroepskrachten ondersteunen 2
Inhoud nieuwe wet Verplichting om meldcode te hebben; Verplichting om de kennis en het gebruik te bevorderen; Juridisch kader voor het Steunpunt Huiselijk Geweld Meldrecht huiselijk geweld 3
Notabene Meldcode richt zich op geweld in huiselijke kring (niet de locatie is bepalend maar de relatie); Verplichte meldcode maar geen meldplicht voor relationeel geweld; Doel van de meldcode is geweld stoppen en hulp bieden; Brede definitie van kindermishandeling (Wjz) en van huiselijk geweld (Wmo); NB: Wel een meldplicht voor geweld in zorg - en andere professionele relaties 4
Wet richt zich op de sectoren: (jeugd)gezondheidszorg, waaronder geestelijke gezondheidszorg en Awbz-zorg; jeugdzorg; onderwijs, van basisschool tot en met hoger onderwijs, inclusief leerplicht; kinderopvang; maatschappelijke ondersteuning; justitie waaronder het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers. 5
Daarnaast geldt de verplichte meldcode voor: Vrij gevestigde beroepskrachten die onder (artikel 3 of artikel 34) van de Wet op de Beroepen in de individuele gezondheidszorg vallen, zoals: artsen, verpleegkundigen, verloskundigen, tandartsen, apothekers, gezondheidszorgpsychologen, psychotherapeuten, fysiotherapeuten, diëtisten, logopedisten, podotherapeuten, ergotherapeuten, optometristen en laboranten. 6
Plaats van de meldcode Onderdeel van verantwoorde zorg Toezicht door de inspecties Jeugdzorg, Gezondheidszorg, Onderwijs en V&J: Toezicht door het gemeentebestuur op MO en kinderopvang; Toetssteen voor het handelen van beroepskrachten; Instellingen bepalen inhoud eigen code, wet (amvb) noemt de verplichte (minimum) inhoud 7
Functie van het basismodel Ondersteuning en voorbeeld bij het maken van een eigen instellingscode Stappen van de meldcode sluiten aan bij eerder ontwikkelde protocollen en codes 8
Verplichte inhoud meldcode de vijf stappen; verantwoordelijkheden en eindverantwoordelijkheid voor beslissing over melden; info over beroepsgeheim-meldrecht-meldcode; welke stappen bij v.g.v., eergerelateerd geweld, huwelijksdwang, seksueel misbruik; kindcheck bij volwassen cliënten als medische conditie of omstandigheden een risico vormen voor de kinderen 9
De vijf stappen van het basismodel 1. Signalen in kaart brengen en vastleggen; (kindcheck) 2. Collegiaal overleg, advies AMK / SHG en/of deskundige letselduiding; 3. Gesprek met cliënt, tenzij; 4. Taxeren van het geweld en bij twijfel verplichte raadpleging AMK / SHG; 5. Beslissen: zelf hulp bieden of (ook) melden. 10
Aandachtspunten Openheid in de richting van de cliënt bij het zetten van de stappen, tenzij Signalerings en risicotaxatie instrumenten gebruiken en doorontwikkelen Meldingen van meerderjarigen waarvoor geen toestemming wordt gegeven 11
Verantwoordelijkheden van de instellingen Zorgen dat er een meldcode beschikbaar is; Kennis en gebruik van de meldcode bevorderen; Daarnaast ook: Werkprocessen aan laten sluiten op de stappen; Werking van de meldcode regelmatig evalueren; 12
Van basismodel naar eigen code De algemene termen en begrippen op de instelling toespitsen zodat duidelijk wordt: Wie verantwoordelijk is voor welke stappen, wie eindverantwoordelijk is voor beslissing over melding; Wat van beroepskrachten wordt verwacht die de stappen zelf niet zetten; Wie er (binnen de instelling) beschikbaar zijn voor advies en ondersteuning. Zo nodig: welke stappen bij specifieke vormen van geweld en inhoud kindercheck. 13
Implementatie Structurele scholing in risicosignalering, gespreksvoering e.d. Goede werkafspraken met AMK en SHG over advisering en terugkoppeling na melding; Afstemming van instellingscode op interne werkprocessen 14