Beleidsnotitie Bed and Breakfast 2010 Een nadere uitwerking voor de toepassing van de ontheffingsbevoegdheid als omschreven in artikel 3.23 van de Wet ruimtelijke ordening juncto artikel 4.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening, in verband met het medegebruik van woningen ten behoeve van Bed and Breakfast. gemeente Loon op Zand Vastgesteld door de gemeenteraad d.d. 22 juli 2010
Inhoudsopgave 1 Aanleiding... 3 2 Definitie Bed and Breakfast... 3 3 Wettelijke kaders... 3 3.1 Jurisprudentie Raad van State... 4 3.2 Bestemmingsplannen... 4 3.3 Bouwverordening en Bouwbesluit... 4 3.4 Drank- en Horecawet... 4 3.5 Algemene Plaatselijke Verordening... 5 3.6 Milieu... 5 3.7 Parkeren... 6 4 Voorwaarden... 6 5 Procedure... 7-2 -
1 Aanleiding De gemeente Loon op Zand profileert zich als een toeristisch-recreatieve gemeente in het hart van de provincie Noord-Brabant. In het kader daarvan is in maart 2009 de Toeristisch recreatieve visie Loon op Zand vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is opgenomen dat de gemeente Loon op Zand haar positie als recreatiegemeente wil versterken en een toeristische hotspot wil zijn in de regio. Het aanbieden van Bed and Breakfast past hierin en zorgt tevens voor meer diversiteit in de overnachtingsmogelijkheden. Daarnaast is het vestigen van een Bed and Breakfast in de gemeente Loon op Zand binnen een woon- of agrarische bestemming de laatste tijd steeds meer in opkomst. Dat blijkt ook uit het feit dat er een aantal verzoeken is binnengekomen betreffende de vestiging van Bed and Breakfast in de gemeente Loon op Zand. Naar aanleiding van het bovenstaande is het wenselijk om beleid te formuleren over de mogelijkheden voor het vestigen van een Bed and Breakfast in de gemeente Loon op Zand. Om de leefbaarheid van de wijken in de gemeente Loon op Zand te behouden en eventuele overlast van een Bed and Breakfast voor omwonenden te voorkomen, is het van belang om ook beperkende voorwaarden op te nemen in deze beleidsnotitie. In het beleid wordt aangegeven in welke gevallen dergelijke bedrijvigheid of bedrijvigheid die daaraan gelijk valt te stellen binnen een woon- of agrarische bestemming kan worden toegelaten. Hierbij dient naast de ruimtelijke consequenties die toelating van een verblijfsrecreatieve functie binnen een woonbestemming kunnen hebben, tevens aandacht te worden geschonken aan de gevolgen voor het toeristische product in kwalitatieve zin. In deze notitie worden daarom de kaders aangegeven waarbinnen de voornoemde bedrijvigheid kan worden toegelaten binnen een woon- en agrarische bestemming. 2 Definitie Bed and Breakfast Onder het aanbieden van een Bed and Breakfast wordt verstaan: het aanbieden van recreatief nachtverblijf in de vorm van logies met ontbijt binnen bestaande woningen en bijgebouwen. De opzet van Bed and Breakfast is het bieden van een relatief eenvoudige en goedkope overnachtingsmogelijkheid binnen de eigen woning en bijgebouwen voor kortdurend verblijf. De Bed and Breakfast voorziening is een nevenfunctie naast het wonen. Daarom wordt het maximale aantal gasten dat gelijktijdig gebruik mag maken van een Bed and Breakfast in de gemeente Loon op Zand gesteld op vijf. Een Bed and Breakfast verschilt van het hebben van een pension of hotel. Een pension is een eenvoudige logiesaccommodatie, dikwijls gevoerd door een echtpaar of één eigenaar soms met de mogelijkheid tot gehele verzorging (drie maaltijden) voor langere termijn. Een hotel is een horecagelegenheid dat tot hoofddoel heeft het verstrekken van logies (per nacht) met als nevenactiviteiten het verstrekken van maaltijden en/of dranken voor consumptie ter plaatse. Een belangrijk verschil tussen een pension of hotel en een Bed and Breakfast betreft het hoofddoel. In tegenstelling tot een pension of hotel is bij een Bed and Breakfast de woonfunctie het hoofddoel. 3 Wettelijke kaders In dit hoofdstuk worden de wettelijke kaders betreffende een Bed and Breakfast weergegeven. Achtereenvolgens komen aan bod: jurisprudentie van de Raad van State (3.1), bestemmingsplannen (3.2), bepalingen in de bouwverordening en het Bouwbesluit (3.3), de Drank- en Horecawet (3.4), de Algemene Plaatselijke Verordening (3.5), de wettelijke kaders omtrent milieu (3.6) en parkeren (3.7). - 3 -
3.1 Jurisprudentie Raad van State Uit een uitspraak van de Raad van State 1 is op te maken dat het aanbieden van Bed and Breakfast strijdig is met een woonbestemming indien regelmatig een aantal personen tegen betaling gebruik maakt van de aangeboden mogelijkheid van Bed and Breakfast in het pand. Daarbij gaat het om een steeds wisselend publiek dat voor een korte periode, namelijk een tot enkele nachten, ter plaatse verblijft. Dat is naar het oordeel van de Afdeling een activiteit met een bedrijfsmatig karakter, die niet binnen een woonbestemming past. 3.2 Bestemmingsplannen De bestemmingsplannen in de gemeente Loon op Zand laten Bed and Breakfast binnen een woon- of agrarische bestemming vooralsnog niet toe. Medewerking aan een dergelijk initiatief kan daarom alleen worden verleend door ontheffing te verlenen van het vigerende bestemmingsplan op grond van artikel 3.23 van de Wet ruimtelijke ordening (Wro). In de toekomstige bestemmingsplannen zullen op basis van deze notitie de voorschriften zodanig worden aangepast dat Bed and Breakfast door middel van het verlenen van een binnenplanse ontheffing binnen een woon- of agrarische bestemming onder voorwaarden kan worden toegelaten. Deze voorwaarden worden in hoofdstuk 4 beschreven. Deze beleidsnotitie geldt als een nadere uitwerking voor de toepassing van de ontheffingsbevoegdheid als omschreven in artikel 3.23 Wro juncto artikel 4.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), in verband met het medegebruik van woningen ten behoeve van Bed and Breakfast. 3.3 Bouwverordening en Bouwbesluit De ruimte die voor het bieden van Bed and Breakfast wordt gebruikt, moet voldoen aan de bepalingen van de bouwverordening en het Bouwbesluit. Een bestaande woning zal hier meestal aan voldoen. Voor eventuele inpandige bouwkundige aanpassingen is mogelijk een bouwvergunning nodig. Uitgangspunt is dat een Bed and Breakfast binnen de bestaande bebouwing wordt gerealiseerd. De woning zal hiervoor niet extra uitgebreid kunnen worden, behoudens uitbreidingen welke binnen de bepalingen van het bestemmingsplan passen. Wanneer sprake is van een Bed and Breakfast bij een agrarisch bedrijfsgebouw, mag een dergelijke voorziening onder voorwaarden gerealiseerd worden in bedrijfsruimten. De ruimten welke bestemd zijn voor Bed en Breakfast dienen wel te voldoen aan de eisen die in het Bouwbesluit "bestaande bouw" voor verblijfsruimten gelden. Ten aanzien van de brandveiligheid is voor het kleinschalig aanbieden van een Bed and Breakfast geen gebruiksvergunning nodig. Een gebruiksvergunning is slechts nodig wanneer sprake is van "het bedrijfsmatig of in het kader van verzorging nachtverblijf wordt verschaft aan meer dan tien personen". De voor Bed en Breakfast bestemde ruimte(n) zullen moeten voldoen aan de in het Bouwbesluit voorgeschreven brandveiligheidseisen. Tevens dient men te allen tijde te voldoen aan de bouwverordening van de gemeente Loon op Zand. 3.4 Drank- en Horecawet Op grond van artikel 1 lid 1 van de Drank- en Horecawet wordt onder de definitie van een horecabedrijf verstaan: de activiteit in ieder geval bestaande uit het bedrijfsmatig of anders dan om niet verstrekken van alcoholhoudende drank voor gebruik ter plaatse. Een Bed and Breakfast richt zich op het bieden van overnachting met ontbijt. Gezien de kleinschaligheid van een Bed and Breakfast mag een Bed and Breakfast in de gemeente Loon op Zand geen horecabedrijf zijn in de zin van de Drank- en Horecawet. Het is derhalve niet toegestaan dat een Bed and Breakfast alcoholhoudende drank tegen betaling verstrekt. 1 ABRS, 2 juli 2003 inzake nummer 200206652/1, LJN nummer 9034-4 -
3.5 Algemene Plaatselijke Verordening Op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente Loon op Zand wordt onder een horecabedrijf verstaan: de voor het publiek toegankelijke, besloten ruimte waarin bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was logies wordt verstrekt of dranken worden geschonken of rookwaren of spijzen voor directe consumptie worden bereid of verstrekt. Onder een horecabedrijf worden in ieder geval verstaan: een hotel, restaurant, pension, café, cafetaria, snackbar, discotheek, buurthuis of clubhuis (artikel 2.3.1.1 APV). Op basis van de bovenstaande beschrijving moet een Bed and Breakfast worden aangemerkt als een horecabedrijf op basis van de APV. Ingevolge artikel 2.3.1.2, eerste lid, van de APV is het verboden een horecabedrijf te exploiteren zonder vergunning van de burgemeester. Ingevolge artikel 2.3.1.2, vierde lid, onder c APV kan de burgemeester categorieën horecabedrijven aanwijzen waarvoor het in het eerste lid genoemde verbod niet geldt. Gelet op de kleinschaligheid van de bedrijvigheid van een Bed and Breakfast is besloten van deze laatste bevoegdheid gebruik te maken en deze bedrijvigheid aan te merken behorende tot de categorie horecabedrijven waarvoor artikel 2.3.1.2, eerste lid, van de APV niet geldt. In de algemene toelichting van afdeling 2.3 van de APV valt het volgende te lezen: een aantal categorieën van kleinschalige horecagelegenheden, waar de openbare orde evident niet in het geding is, heeft naar de mening van de VNG geen vergunning nodig. Immers de noodzaak van bescherming van de openbare orde, de openbare veiligheid (en het voorkomen van overlast) ontbreekt. In artikel 2.3.2.1 van de APV wordt onder een inrichting verstaan: elke al dan niet besloten ruimte waarin, in de uitoefening van beroep of bedrijf, aan personen de mogelijkheid van nachtverblijf of gelegenheid tot kamperen wordt verschaft. Op basis van deze definitie moet een Bed and Breakfast worden aangemerkt als een inrichting. Op grond van artikel 2.3.2.3 van de APV zijn inrichtingen verplicht om een nachtregister bij te houden. Aangewezen toezichthouders van de gemeente Loon op Zand kunnen hierop controle uitoefenen. 3.6 Milieu Op grond van de Wet milieubeheer (Wm) is er sprake van een inrichting als voldaan wordt aan de definitie van een inrichting in artikel 1.1 lid 1 Wm én als een activiteit is aangewezen in het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer (Ivb). Onder artikel 1.1 lid 1 Wm valt: elke door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid die binnen een zekere begrenzing pleegt te worden verricht. Op grond hiervan kan een Bed and Breakfast een inrichting zijn. Een activiteit dient echter ook te zijn aangewezen in het Ivb. In het geval van een Bed and Breakfast is categorie 18.1 2 van het Ivb van toepassing. In categorie 18.2 is een uitzonderingsbepaling opgenomen. Indien voorzieningen aanwezig zijn voor het gelijktijdig kunnen verstrekken van uitsluitend logies en ontbijt aan ten hoogste 15 personen is 18.1 niet van toepassing. Met andere woorden, dan is er geen sprake van een inrichting zoals bedoeld in de Wm. Uit de voorwaarden, die zijn opgenomen in hoofdstuk 4 van deze notitie, blijkt dat maximaal vijf personen tegelijkertijd van de Bed and Breakfast gebruik mogen maken. Op een Bed and Breakfast in deze vorm is de Wm niet van toepassing. 2 Categorie 18 Ivb: 18.1. Hotels, restaurants, pensions, cafés, cafetaria's, snackbars en discotheken, alsmede aanverwante inrichtingen waar tegen vergoeding logies worden verstrekt, dranken worden geschonken of spijzen voor directe consumptie worden bereid of verstrekt. 18.2. Voor de toepassing van onderdeel 18.1 blijven buiten beschouwing inrichtingen waar: a. voorzieningen aanwezig zijn voor het gelijktijdig kunnen verstrekken van uitsluitend logies en ontbijt aan ten hoogste 15 personen, of b. ten hoogste 15 standplaatsen voor kampeermiddelen aanwezig zijn. - 5 -
3.7 Parkeren De activiteiten betreffende de vestiging van een Bed and Breakfast dienen infrastructureel goed inpasbaar te zijn en geen aanmerkelijke toename te betekenen van de verkeersbelasting. De extra parkeerdruk die voortkomt uit het toegevoegde gebruik dient opgevangen te worden op eigen terrein. Dit mag er dus niet toe leiden dat de initiatiefnemer zelf niet meer op eigen terrein kan parkeren. Alleen binnen de (verkeerskundige) bebouwde kom kan van het bovenstaande in sommige gevallen van worden afgeweken. Hier dient rekening gehouden te worden met de gegevens met betrekking tot de bezettingsgraad van de parkeerplaatsen in de gemeente Loon op Zand. 4 Voorwaarden Zoals in hoofdstuk 1 van deze beleidsnotitie is aangegeven, is het van belang om ook beperkende voorwaarden op te nemen om de leefbaarheid van de wijken te behouden en eventuele overlast van een Bed and Breakfast voor omwonenden te voorkomen. Het college van burgemeester en wethouders kan medewerking verlenen voor het vestigen van een Bed and Breakfast in de gemeente Loon op Zand onder de volgende voorwaarden 3 : 1. een Bed and Breakfast is toegestaan binnen de eigen woning en/of (vrijstaande) bijgebouwen mits de hoofdfunctie, te weten wonen of agrarisch gehandhaafd blijft; 2. de initiatiefnemer van de toeristisch-recreatieve overnachtingsmogelijkheid dient zelf de hoofdbewoner van de woning te zijn; 3. de verblijfsruimte moet voldoen aan de bepalingen van de bouwverordening en het Bouwbesluit; 4. het is niet toegestaan dat een Bed and Breakfast alcoholhoudende drank tegen betaling verstrekt; 5. de voorziening ten behoeve van Bed and Breakfast dient binnen de bestaande bebouwing te worden gerealiseerd. Nieuwbouw ten behoeve van verblijfsrecreatie is uitgesloten; 6. de voorziening mag door de bouwkundige opzet, indeling en maatvoering niet functioneren als een zelfstandige woning. Dit betekent ook dat een aparte kookgelegenheid niet is toegestaan; 7. maximaal twee slaapkamers van een woning mogen gebruikt worden ten behoeve van Bed and Breakfast, met dien verstande dat er minimaal één slaapkamer beschikbaar blijft voor de bewoner(s) van de woning; 8. het maximale aantal bedden/slaapplaatsen op een slaapkamer van ten hoogste 15 m² bedraagt drie; 9. het maximale aantal bedden/slaapplaatsen op een slaapkamer groter dan 15 m² bedraagt vier; 10. het maximale aantal gasten dat gelijktijdig gebruik mag maken van de Bed and Breakfast is gesteld op vijf; 11. ter voorkoming van permanente bewoning wordt een maximumverblijfsduur gehanteerd van één week; 12. de activiteiten moeten infrastructureel goed inpasbaar zijn en geen aanmerkelijke toename van de verkeersbelasting tot gevolg hebben; 13. de extra parkeerdruk die voortkomt uit het toegevoegde gebruik dient opgevangen te worden op eigen terrein. Dit mag er dus niet toe leiden dat de initiatiefnemer zelf niet meer op eigen terrein kan parkeren. Alleen binnen de (verkeerskundige) bebouwde kom kan van het bovenstaande in sommige gevallen worden afgeweken. Hier dient rekening gehouden te worden met de gegevens met betrekking tot de bezettingsgraad van de parkeerplaatsen in de gemeente Loon op Zand; 14. controle op het verblijf vindt plaats door middel van een nachtregister dat de gemeente kan opvragen bij de initiatiefnemer; 15. gasten zijn toeristenbelasting verschuldigd. 3 Wanneer na het verlenen van ontheffing blijkt dat niet wordt voldaan aan de voorwaarden zal er handhavend worden opgetreden en zal de ontheffing worden ingetrokken. - 6 -
Het is voorstelbaar dat de voorwaarden voor bepaalde situaties te beperkend zijn. Daarom kan in bepaalde gevallen, na een zorgvuldige afweging, gemotiveerd afgeweken worden van de voorwaarden zoals in deze beleidsnotitie opgenomen. Adressen die zijn aangesloten bij de stichting Vrienden op de Fiets dienen ook te voldoen aan de voorwaarden, zoals opgenomen in deze beleidsnotitie. 5 Procedure Inwoners van de gemeente Loon op Zand, die van plan zijn om een Bed and Breakfast te starten, kunnen contact opnemen met het Ondernemersloket van de gemeente Loon op Zand omtrent vragen over het starten van een Bed and Breakfast. Vervolgens kan er een verzoek om medewerking worden gericht aan het college van burgemeester en wethouders. Wanneer aan de voorwaarden wordt voldaan, kan het college ontheffing van het ter plaatse geldende bestemmingsplan verlenen ten behoeve van de Bed and Breakfast activiteiten. - 7 -