NIS 8 januari 2015 Nieuw rekenmodel overlijdensschade Erik-Jan Bakker Rekenkundig expert Oud rekenmodel overlijdensschade Totaal netto gezinsinkomen wordt verdeeld in: Vaste lasten huur/hypotheek gas water energie verzekeringen etc. Variabele lasten voeding kleding pers. verzorging recreatie etc. Het ExpertiseBureau 1
Oud rekenmodel overlijdensschade Verdeling vaste en variabele lasten over gezinsleden: Vaste lasten in verhouding volwassene: kind 2:1:1 Variabele lasten op basis van de Amsterdamse Schaal (1917) Oud rekenmodel overlijdensschade Vaststelling schade: Bepaling behoefte na overlijden per gezinslid: Toegerekende deel vaste lasten + variabele lasten Bepaling inkomen na overlijden: toerekeningen persoonlijk of gezin (Amsterdamse Schaal) Behoeftigheid (schade) na overlijden per gezinslid: behoefte / toegerekend inkomen Het ExpertiseBureau 2
Kritiekpunten oud rekenmodel Amsterdamse schaal is verouderd onjuiste verdeling Doet geen recht aan maatschappelijke ontwikkelingen Wat zijn de vaste lasten? Vaste lasten van invloed op vrijval variabele last Na overlijden verdeling vaste lasten 2:1 Is vastgestelde behoefte per gezinslid correct? Toerekening inkomens/kosten na overlijden: persoonlijk of gezin? Schade per gezinslid? Praktijk oud rekenmodel Grote spreiding in berekende schade Niet transparant / gecompliceerd Niet uit te leggen aan nabestaanden Het ExpertiseBureau 3
Scheiding rekenkundig / juridisch Juridische aspecten uit rekenmodel halen vaste lasten verdeling 2:1 (Reinders/Delta Lloyd HR 1992) toerekening inkomens na overlijden verdeling schade onder vorderingsgerechtigden verrekening voordelen (bij wie en hoeveel?) Nieuw rekenmodel overlijdensschade Het gezin is een economische eenheid. Basis voor de berekening: netto besteedbare (consumptieve) gezinsinkomen zonder en met overlijden Door het overlijden weggevallen uitgaven van de overledene komen in mindering op het netto besteedbare gezinsinkomen ter bepaling van de behoefte aan levensonderhoud. Het ExpertiseBureau 4
Nieuw rekenmodel overlijdensschade 1. Het netto gezinsinkomen zonder overlijden wordt verminderd met een vastgesteld percentage: Weggevallen Normatieve Uitgaven (WNU) De WNU is afhankelijk van het aantal gezinsleden en de leeftijd van de kinderen zonder overlijden. 2. Het netto gezinsinkomen met overlijden wordt: verhoogd met andere weggevallen uitgaven (WU) verminderd met bijgekomen uitgaven (BU). 3. Het verschil tussen uitkomst 1 en 2 vormt de jaarschade. 4. Geen verdeling van schade over gezinsleden. Rekenmethodiek netto gezinsinkomen zonder overlijden besparing (WNU) behoefte gezin na overlijden behoefte gezin na overlijden feitelijk netto gezinsinkomen na overlijden schade gezin Het ExpertiseBureau 5
WU en BU Van toepassing op netto gezinsinkomen met overlijden Extra Weggevallen Uitgaven (WU): lagere hypotheek door uitkering ORV geen tweede auto meer dure hobby overledene Extra Bijkomende Uitgaven (BU): kosten kinderopvang huishoudelijke hulp verlies zelfwerkzaamheid Weggevallen Normatieve Uitgaven (WNU) Het ExpertiseBureau 6
Nibud onderzoek WNU Definitie netto gezinsinkomen Gezinssamenstelling Twee leeftijdsgroepen kinderen: < 13 jaar en > 13 jaar Inkomensgroepen Opbouw totaal besteedbaar inkomen (Nibud inkomensbegrip) Het ExpertiseBureau 7
Opbouw totaal besteedbaar inkomen (Nibud inkomensbegrip) Opbouw totaal besteedbaar inkomen (Nibud inkomensbegrip) 1. Het Nibud laat het inkomen van de kinderen buiten beschouwing, afgezien van eventueel kostgeld. 2. Pensioenbijdrage, e.d. 3. De nominale premie ZVW (de premie die iedere verzekeringsplichtige betaalt voor zijn zorgverzekering) wordt niet opgenomen in de berekening van het netto inkomen. De inkomensafhankelijke bijdrage ZVW (de werkgeversheffing Zvw en de bijdrage Zvw) dient wel opgenomen te worden. 4. Voor de vaststelling van het netto gezinsinkomen dient het inkomen uit vermogen buiten beschouwing te worden gelaten. De belasting in Box 3 vormt wel onderdeel bij de bepaling van het netto inkomen. Het ExpertiseBureau 8
Uitgaven die gelijk blijven Nibud onderzoek WNU Huur/hypotheek Gas Telecom: vaste telefoon, televisie, internet Inboedelverzekering en opstalverzekering Tijdschrift en/of krantenabonnementen Onderhoudskosten van de woning Reinigingskosten Huisdieren Overig huishoudgeld Nibud onderzoek WNU Uitgaven die onafhankelijk van het inkomen afnemen Elektriciteit Water Heffingen Basisverzekering en aanvullende verzekering (ziektekosten) Aansprakelijkheidsverzekering Uitvaartverzekering Extra ziektekosten (niet verzekerde ziektekosten en eigen risico) Het ExpertiseBureau 9
Nibud onderzoek WNU Uitgaven die afhankelijk van het inkomen afnemen Mobiele telefoon Lidmaatschappen Vervoer Kleding en schoenen Inventaris Recreatie (vakantie en uitgaan) Voeding Persoonlijke verzorging WNU percentages Het ExpertiseBureau 10
WNU percentages Voorbeeld interpolatie tussen WNU percentages Paar zonder kinderen Netto gezinsinkomen van 44.550 per jaar. Netto gezinsinkomen van 36.000 WNU percentage 27,4%. Netto gezinsinkomen van 48.000 WNU percentage 23,9%. WNU percentage na interpolatie: 27,4% + ( ( 44.550 36.000) / ( 48.000 36.000) * (23,9% 27,4%) ) = 24,9%. Het ExpertiseBureau 11
Casus Man (overleden) Nabestaanden: vrouw en 2 kinderen van 6 en 9 jaar Zonder overlijden: Man: arbeidsinkomen 32.000 netto per jaar Vrouw: arbeidsinkomen 16.000 netto per jaar Na overlijden: Vrouw: arbeidsinkomen 16.000 netto per jaar plus nabestaandenpensioen 14.000 netto per jaar. Kind 1: wezenpensioen 2.500 netto per jaar Kind 2: wezenpensioen 2.500 netto per jaar Als gevolg van de uitkering van een overlijdensrisicoverzekering die gekoppeld is aan hypotheek is de hypotheeklast per jaar met 5.000 verminderd. Er zijn extra kosten in verband met verlies van zelfwerkzaamheid van 1.000 per jaar en extra kosten voor kinderopvang van 1.500 per jaar. Casus zonder overlijden inkomen inkomen totaal WNU WNU behoefte man vrouw gezin % gezin 32.000 16.000 48.000 16,10% 7.728 40.272 na overlijden inkomen inkomen totaal totaal schade vrouw kinderen gezin WU BU gezin gezin 30.000 5.000 35.000 5.000 2.500 37.500 2.772 Het ExpertiseBureau 12
Voorbeeldschema nieuw rekenmodel kolom 1 kolom 2 kolom 3 kolom 4 kolom 5 kolom 6 kolom 7 kolom 8 kolom 9 volw. kind 1 kind 2 cons. ink. weggevallen behoefte cons. ink. WU BU schade 1 1 2004 1 1 2009 gezin normatieve gezin gezin gezin gezin gezin jaar lft. lft. uitgaven ZO ZO ZO ZO WNU NO NO NO NO NO 2014 2 10 5 40.000 17,23% 6.893 33.107 27.800 5.000 2.080 2.387 2015 2 11 6 40.000 17,23% 6.893 33.107 27.800 5.000 2.080 2.387 2016 2 12 7 40.000 17,23% 6.893 33.107 27.800 5.000 2.080 2.387 2017 2 13 8 40.000 16,13% 6.453 33.547 27.800 5.000 2.080 2.827 2018 2 14 9 40.000 16,13% 6.453 33.547 27.800 5.000 2.080 2.827 2019 2 15 10 40.000 16,13% 6.453 33.547 27.800 5.000 2.080 2.827 2020 2 16 11 40.000 16,13% 6.453 33.547 27.800 5.000 747 2021 2 17 12 40.000 16,13% 6.453 33.547 27.800 5.000 747 2022 2 18 13 40.000 15,37% 6.147 33.853 27.800 5.000 1.053 2023 2 19 14 40.000 15,37% 6.147 33.853 27.800 5.000 1.053 2024 2 20 15 40.000 15,37% 6.147 33.853 27.800 5.000 1.053 2025 2 21 16 40.000 15,37% 6.147 33.853 27.800 5.000 1.053 2026 2 17 40.000 17,83% 7.133 32.867 26.400 5.000 1.467 2027 2 18 40.000 17,83% 7.133 32.867 26.400 5.000 1.467 2028 2 19 40.000 17,83% 7.133 32.867 26.400 5.000 1.467 2029 2 20 40.000 17,83% 7.133 32.867 26.400 5.000 1.467 2030 2 21 40.000 17,83% 7.133 32.867 26.400 5.000 1.467 Totaal 28.683 Vergelijking rekenmodel overlijdensschade oud versus nieuw Casus gezinsinkomen Casus 1 1,5x modaal Casus 2 1,5x modaal Casus 3 3x modaal Casus 4 1,5x modaal Casus 5 3x modaal Situatie 2 kinderen partner geen inkomen 2 kinderen partner wel inkomen 2 kinderen partner wel inkomen geen kinderen partner geen inkomen geen kinderen partner wel inkomen Het ExpertiseBureau 13
Casus 1 Casus 2 Casus 3 Casus 4 Casus 5 VL 40% 202.000 32.000 74.000 176.000 0 VL 50% 235.000 50.000 120.000 220.000 68.000 VL 60% 270.000 84.000 171.000 264.000 136.000 nieuw 236.000 24.000 169.000 219.000 135.000 300.000 250.000 200.000 150.000 100.000 50.000 0 Casus 1 Casus 2 Casus 3 Casus 4 Casus 5 VL 40% VL 50% VL 60% nieuw Overschot hogere inkomens Nibud hanteert de sluitende begroting. Vanaf een netto besteedbaar inkomen van 48.000 per jaar is sprake van een overschot op de begroting. Niet mogelijk vast te stellen welk deel van overschot kan worden toegeschreven aan volwassene die wegvalt. Overschot in zijn geheel toegeschreven aan het huishouden en niet opgenomen in WNU percentage. Indien in een betreffende casus in verband met overschot een correctie is gewenst, kan dit met de weggevallen uitgaven worden bewerkstelligd. Het ExpertiseBureau 14
Verdeling onder vorderingsgerechtigden Aanbeveling is de berekende schade NIET te verdelen onder de individuele gezinsleden. Indien desondanks namens betrokkenen een verdeling van de schade wordt voorgestaan, kan gebruik gemaakt worden van de door het NIBUD/CBS aangehouden percentages. aantal kinderen in gezin %% totaal %% per kind %% ouder 1 17% 17% 83% 2 26% 13% 74% 3 33% 11% 67% 4 40% 10% 60% Voorbeeld verdeling schade ouder kind 1 kind 2 gezin 74% 13% 13% 2.772 2.051 360 360 Let op! De verdeling moet in de berekening per jaar worden vastgesteld. Uiteindelijke totale schade per gezinslid is afhankelijk van looptijd kinderen en gezinssamenstelling Het ExpertiseBureau 15
Kapitalisatie/Sterftekans Kapitalisatie overeenkomstig de gangbare praktijk, rekening houdend met rendement en inflatie. De jaarlijkse sterftekanscorrectie zal niet in de kapitalisatie worden meegenomen. In plaats daarvan zal worden uitgegaan van een einde looptijd berekening of, indien die niet vast staat, de statistische eindleeftijd. In beginsel uitgangspunt de statistische leeftijd van de overledene, tenzij de achtergebleven partner haar statistische eindleeftijd vóór die van de overledene ligt. Voordelen nieuwe model Eenvoudiger en transparanter Goed uit te leggen aan nabestaanden Vrijval variabele lasten op basis van actuele cijfers Geen discussie over vaste lasten Geen discussie toerekening inkomens na overlijden Minder spreiding in berekende schade Zuiverder beeld financiële behoefte gezin na overlijden Door middel van WU en BU: berekening op maat Het ExpertiseBureau 16
Discussiepunten Toekomstige ontwikkeling: zowel voor de situatie zonder overlijden als na overlijden Discussie over weggevallen uitgaven (WU) en bijkomende uitgaven (BU) Verrekening voordelen Verdeling gezinsschade indien nodig Vragen? Het ExpertiseBureau 17
Dank voor jullie aandacht! Het ExpertiseBureau 18