Regelgeving rond waterstof: van Brussel tot lokaal niveau Marc Steen Instituut voor Energie Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek Europese Commissie GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 1 http://www.jrc.cec.eu.int http://ie.jrc.cec.eu.int marc.steen@cec.eu.int Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek verricht klantgericht wetenschappelijk en technisch onderzoek ter ondersteuning van beleidsvorming op Europees niveau vervult de rol van wetenschappelijke en technische referentie voor de Europese Unie is onafhankelijk van nationale of commerciële belangen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 2
7 Institutes in 5 Member States: Structuur van het GCO IE - Petten The Netherlands Institute for Energy IRMM - Geel Belgium Institute for Reference Materials and Measurements ITU - Karlsruhe Germany Institute for Transuranium elements IPSC - IHCP - IES -IspraItaly Institute for the Protection and the Security of the Citizen Institute for Health and Consumer Protection Institute for Environment and Sustainability IPTS - Seville Spain Institute for Prospective Technological Studies DG, Scientific Strategy & Resource Directorates GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 3 Marktontwikkeling waterstof en brandstofcellen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 4
Inhoud 1. Voorschriften, richtlijnen, normen 2. De Nieuwe Aanpak ( New Approach ) 3. Waterstof en voorschriften 4. Normen voor waterstof 5. Nog te doen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 5 Verhouding tussen voorschriften (regulations) en normen (standards) bron: HySafe GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 6
Voorschriften (regulations): verbindend, niet vrijblijvend overgenomen door en naar gerefereerd in wetteksten beogen meestal veiligheid en bescherming van werknemers, publiek en milieu Normen (standards): bevatten geen wettelijke bepalingen berusten op vrijwillige toepassing worden geïnitieerd en opgesteld door geïnteresseerde partijen dragen bij tot vrij verkeer van goederen en diensten GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 7 Regelgevende autoriteiten in EU-25: Europese Unie (Commissie, Raad, Parlement) Lidstaten Internationale organisaties (ondersteund door verdragen) Vergunninggevers: zien toe op naleving van voorschriften gemandateerd door overheden GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 8
Europese Richtlijnen Europese wetgeving heeft voorrang op nationale wetgeving Een richtlijn is voor elke lidstaat bindend ten aanzien van het te bereiken resultaat. Zij moet in de nationale rechtsorde worden omgezet, waarbij aan de nationale instanties de bevoegdheid wordt gelaten vorm en middelen te kiezen [art. 189 van EG Verdrag] GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 9 Normen gebaseerd op vrijwillige toepassing opgesteld door normalisatieorganisaties: CEN, CENELEC, ISO, IEC, SAE, ASME, Europese normen worden overgezet in nationale normen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 10
Inhoud 1. Voorschriften, richtlijnen, normen 2. De Nieuwe Aanpak (New Approach) 3. Waterstof en voorschriften 4. Normen voor waterstof 5. Nog te doen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 11 Europese Richtlijnen onder de Nieuwe Aanpak harmonisatie van regels binnen EU door vastlegging van voornaamste vereisten schrijven voor wat? maar niet hoe? identificeren fundamentele vereisten waaraan voor gegeven toepassingen voldaan moet worden technische (product-)specificaties worden vervat in geharmoniseerde normen het gebruik van geharmoniseerde normen draagt bij tot het voldoen aan de richtlijnen ( vermoeden van overeenstemming, presumption of conformity ) kaderrichtlijnen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 12
Overzicht new approach directives essential requirements national transcription presumption of conformity Member States mandatory voluntary harmonised standards GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 13 Inhoud 1. Voorschriften, richtlijnen, normen, 2. De Nieuwe Aanpak (New Approach) 3. Waterstof en voorschriften 4. Normen voor waterstof 5. Nog te doen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 14
Waterstof en voorschriften Voorschriften hebben betrekking op toepassingen, en niet op een specifiek product vandaar geen EU richtlijn voor waterstof Waterstoftoepassingen: transport opslag toestellen veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaats waterstof- en brandstofcel voertuigen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 15 H2 Transport transport van gassen onder druk Transport Pressure Equipment Directive (TPED) 1999/36/EG transport van gevaarlijke goederen over de weg ADR kaderrichtlijn 94/55/EG, laatst gewijzigd 2003/29/EG; UNECE-ADR Convention over het spoor: RID kaderrichtlijn 96/49/EG, laatst gewijzigd 2004/110/EG; COTIF Convention over zee: IMO binnenwateren: ADNR Convention lucht: IATA/ICAO GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 16
H2 Opslag toestellen werkend onder druk Pressure Equipment Directive (PED) 97/23/EG druktanks voor gasopslag Simple pressure vessels 87/404/EEG GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 17 CE keurmerk gebaseerd op H2 toestellen 98/37/EG 94/4/EG 97/23/EG 73/23/EEG 89/336/EEG 87/404/EEG Machinery safety directive Equipment and protective systems intended for use in potentially explosive atmosphere Pressure equipment directive Low voltage directive Electromagnetic compatibility directive Simple pressure vessels GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 18
Veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaats Minimumvoorschriften voor de verbetering van de gezondheidsbescherming en van de veiligheid van werknemers die door explosieve atmosferen gevaar kunnen lopen 1999/92/EG: ATEX Richtlijn Preventie van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken, alsmede de beperking van de gevolgen daarvan op mens en milieu Seveso II 1996/82/EG, laatst gewijzigd 2003/105/EG GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 19 Certificering van voertuigen Autoproducenten moeten voldoen aan wettelijke bepalingen vóór een voertuig goedgekeurd en ingeschreven kan worden Om redenen van efficiëntie en kostenbesparing moeten die bepalingen zoveel mogelijk wereldwijd uniform en gelijkwaardig zijn. Europa: USA: Toekomst: Type approval volgens ECE voorschriften of EC richtlijnen Self-certification naar FMVSS Global Technical Regulation - GTR GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 20
Waterstof-brandstofcel voertuigen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 21 Goedkeuringen en vergunningen voor stationaire toepassingen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 22 Bron: EIHP
installatie en gebruik van brandstofcellen in een commercieel gebouw GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 23 Bron: US permitting guide Inhoud 1. Voorschriften, richtlijnen, normen, 2. De Nieuwe Aanpak (New Approach) 3. Waterstof en voorschriften 4. Normen voor waterstof 5. Nog te doen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 24
Normen voor waterstoftoepassingen tankstations, waterstofcomponenten, detectors, waterstofkwaliteit, adapters en verbindingen: ISO/TC 197 Hydrogen technologies. brandstofcel beproevingsmethodes en performance measurements IEC/TC 105 Fuel cell technologies. materiaalcompatibiliteit voor waterstofopslag: ISO/TC 58 Gas cylinders http://hcsp.ansi.org/ http://www.fuelcellstandards.com/matrix.htm GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 25 Inhoud 1. Voorschriften, richtlijnen, normen, 2. De Nieuwe Aanpak (New Approach) 3. Waterstof en voorschriften 4. Normen voor waterstof 5. Nog te doen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 26
Noodzakelijk verder RCS onderzoek tankstations: geharmoniseerde lay-out criteria, risico-analyse waterstofsensoren en lekdetectiemethodes geharmoniseerde en algemeen aanvaarde evaluatiemethodes voor de bepaling van waterstofopslagcapaciteit, duurzaamheid van brandstofcellen, karakterisering en vastlegging van kwaliteit van waterstof als brandstof voor verschillende toepassingen materiaalcompatibiliteit verbindings- en overgangsstukken veiligheid bij de productie, transport, opslag en gebruik van waterstof recyclen van brandstofcellen GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 27 implementeren van een aangepast mechanisme voor wereldwijde harmonisering van RCS om duplicatie en proliferatie van divergerende nationale belangen te vermijden bevorderen van Global Technical Regulations (GTR) in UNECE/ WP.29/GRPE/ informele groep voor waterstof-brandstofcel voertuigen via de Global Cooperation Group (GCG) internationale samenwerking op het gebied van veiligheidsonderzoek, met prioriteit voor toepassingen in transport samenwerking in pre- en co-normatief onderzoek internationaal uitwisselen van ervaring door beleidsmakers, overheden en vergunninggevers GCO-ECN Waterstofdag April 06/ 28