DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING

DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING Hofstade-Zemst Felipe Garcia Del Pino 1 SA 3/ AA-GES 2015-2016 Lector: Verstappen Hannelore

Inhoudsopgave Hoofstuk 1: Beschrijving van het studiegebied... 5 1.1: Kaartuitsneden van je eigen leefomgeving... 5 1.2: Het studiegebied... 10 1.3: Kaartuitsnede topografische kaart... 11 1.4: Kaartomtrek... 12 2.1: De mindmap van je ruime leefomgeving... 13 2.2: Leefomgeving situeren op 4 kenmerkende kaarten... 14 2.3: Situering Ferrariskaart... 16 2.4: Typische kenmerken van de leefomgeving... 18 Hoofdstuk 2: Analyse van de belangrijkste elementen op een topografische kaart... 19 2.1: De coördinaten van je huis... 19 2.2: De declinatie t.o.v. het magnetische noorden... 19 2.3: A4 uitsnede van de topografische kaart... 20 2.4: Altimetrische en planmetrische punten... 21 2.5: De legende... 24 Hoofdstuk 3: Analyse van landschap en reliëf m.b.v de topografische kaart... 25 3.1: Topografische kaart A4-uitsnede... 25 3.2 De reliëfkaart... 26 3.3: Reliëfmodel... 27 3.4: Het dwarsprofiel en het lengteprofiel... 27 3.5: Reliëfdoorsnede met google earth... 28 3.6: verval en verhang... 28 3.7: Hellingsgraad... 28 3.8: Waterscheidingslijn en droge valleien... 29 DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 1

Hoofdstuk 4: Gesteenten in de eigen leefomgeving... 30 4.1: Natuursteen als bouwmateriaal... 30 4.2: Kunststeen als bouwmateriaal... 31 4.3: Historische gebouwen... 32 Hoofdstuk 5: Geologie en geomorfologie van de eigen leefomgeving... 33 5.1: Landschapsfoto s uit de eigen leefomgeving... 33 5.2: De analyse van het bodemprofiel... 35 5.3: Vereenvoudigde kaart tertiaire lagen... 36 Hoofdstuk 6: Bebouwing en bevolking... 38 6.1 De verschillende vormen van bebouwing... 38 6.2 De bebouwde kern van je leefomgeving... 42 6.3: Transect door de bebouwing van Hofstade... 43 6.4: Het onderscheid tussen een stedelijke kern, een verstedelijkte kern en een plattelandskern... 44 6.5: De bevolkingsevolutie van Zemst... 46 6.6: De bevolkingsevolutie per gemeente... 46 6.7: Bevolkingskenmerken per gemeente... 46 DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 2

Lijst met figuren Figuur 1: Topografische kaart leefomgeving 1:10 000 Figuur 2: Topografische kaart leefomgeving 1:25 000 Figuur 3: Topografische kaart leefomgeving 1:50 000 Figuur 4: Topografische kaart leefomgeving 1:100 000 Figuur 5: Topografische kaart leefomgeving 1:250 000 Figuur 6: Het studiegebied (15x15km) 1: 100 000 Figuur 7: Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Figuur 8: Kaartomtrekken van 1:10 000, 1:20 000, 1: 50 000 op 1:100 000 Figuur 9: Mindmap van je ruime leefomgeving Figuur 10: Kaart 1: Geografische streken van België Figuur 11: Kaart 2: Gemeenten, arrondissementen en provincies (1:1 500 000) Figuur 12: Kaart 3: Wegenkaart ruime leefomgeving (1:1 500 000) Figuur 13: Kaart 4: Natuurkundige kaart van België (1:1 000 000) Figuur 14: Ferrariskaart (1771-1778) regio Zemst Figuur 15: Situering Ferrariskaart op een topografische kaart 1:100 000 Figuur 16: Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Figuur 17: Altimetrische fiche + eigen foto Figuur 18: Planmetrische fiche + eigen foto Figuur 19: Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Figuur 20: Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Reliëfkaart Figuur 21: Dwarsprofiel met google earth Figuur 22: Lengteprofiel met google earth Figuur 23: Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Figuur 24: Vietnamese blauwe kalksteen Figuur 25: Chinese blauwe kalksteen Figuur 26: Volkeramische vloertegel Saxum Figuur 27: Landschap kaart, google earth. Boom Figuur 28: Ytong Figuur 29: Landschap kaart, google earth. Maasmechelen Figuur 30: Sint-Romboutstoren, Mechelen Figuur 31: Stadhuis, Mechelen Figuur 32: Foto 1: Vaartdijk, 1981 Hofstade Figuur 33: Foto 2: Tervuursesteenweg, 1981 Hofstade. Figuur 34: Foto 3: Kampenhoutsebaan, 1980 Elewijt. Figuur 35: Foto 4: Boektstraat, 1820 Steenokkerzeel. Figuur 36: Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Reliëfkaart Figuur 37: Bodemboring Figuur 38: Bodemboring schets Figuur 39-45: Stalen bodemboring Figuur 46: Tertiaire lagen leefomgeving Figuur 47: Topografische uitsnede ten NO van Hofstade DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 3

Figuur 48: NO van Hofstade in Google earth Figuur 49: Landschapsfoto: NO van Hofstade Figuur 50: Topografische uitsnede ten W van Hofstade Figuur 51: W van Hofstade in Google earth Figuur 52: Landschapsfoto 1: Ten W van Hofstade Figuur 53: Landschapsfoto 2: Ten W van Hofstade Figuur 54: Topografische uitsnede: Hofstade dorp Figuur 55: Hofstade dorp in Google earth Figuur 56: Landschapsfoto: Hofstade dorp Figuur 57: Topografische uitsnede ten NO van Hofstade Figuur 58: NO van Hofstade in Google earth Figuur 59: Landschapsfoto 1: NO van Hofstade Figuur 60: Landschapsfoto 2: NO van Hofstade Figuur 61: Bebouwde kern van leefomgeving, Google Earth Figuur 62: Transect door de bebouwing van Hofstade Figuur 63: Fotoreeks 1: Mechelen, Vismarkt Figuur 64: Fotoreeks 1: Mechelen, Stadhuis Figuur 65: Fotoreeks 1: Mechelen, Bruul Figuur 66: Fotoreeks 2: Hofstade, kerk Figuur 67: Fotoreeks 2: Hofstade, Diensten Figuur 68: Fotoreeks 2: Hofstade, lintbebouwing Figuur 69: Fotoreeks 3: Zemst-Laar, veld Figuur 70: Fotoreeks 3: Zemst-Laar, kerk Figuur 71: Fotoreeks 3: Zemst-Laar, lagere school Figuur 72: De bevolkingsevolutie van zemst (2014-2015) Figuur 73: De bevolkingsevolutie van zemst (1989-2014) Figuur 74: Bevolking naar leeftijdsgroepen Zemst Figuur 75: Buitenlandse bevolking van Zemst Figuur 76: Bevolkingsdichtheid van Zemst DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 4

Hoofstuk 1: Beschrijving van het studiegebied 1.1: Kaartuitsneden van je eigen leefomgeving De kaartuitsnede met schaal 1:10 000 konden we niet uit de print-weergave van het Nationaal Geografisch Instituut halen. Daarom moeten we bij benadering de kaart met schaal 1:12 500 beschouwen als de kaart met schaal 1:10 000. DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 5

DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 6

1.2: Het studiegebied Het Studiegebied (15x15 km) 1:100 000 Bron: Nationaal Geografisch instituut. (02-11-2015). Topomap viewer, afdrukweergave http://www.ngi.be/topomapviewer/public?lang=nl& DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 10

1.3: Kaartuitsnede topografische kaart Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Bron: Vilvoorde Zemst 23/7-8 Topografische kaart. (1-1995). Nationaal Geografisch Instituut DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 11

1.4: Kaartomtrek Kaartomtrekken van 1:10 000, 1: 20 000, 1:50 000 op de kaart met schaal 1:100 000 Bron: Nationaal Geografisch instituut. (02-11-2015). Topomap viewer, afdrukweergave http://www.ngi.be/topomapviewer/public?lang=nl& Legende: Blauwe rand: kaart van 1:10 000 Rode rand: kaart van 1:20 000 Zwarte rand: kaart van 1:50 000 DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 12

2.1: De mindmap van je ruime leefomgeving DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 13

2.2: Leefomgeving situeren op 4 kenmerkende kaarten Kaart 1: Geografische streken van België Kaart 2: Gemeenten, arrondissementen en provincies (1:1 500 000) Bron: (ed.). (2012). BELGIË traditionele geografische streken / bodemkaarten. Plantyn Algemene Wereldatlas Kaart 2: Gemeenten, arrondissementen en provincies (1:1 500 000) Kaart 3: Wegenkaart leefomgeving (1:150 000) Bron: (ed.). (2013). Gemeenten, arrondissementen en provincies met benaming en een legende. Nationaal Geografisch Instituut. http://www.ngi.be/nl/nl4-1-1.shtm DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 14

Kaart 3: Wegenkaart ruime leefomgeving (1:150 000) Bron: (ed.). (06-11-2015). ViaMichelin. http://nl.viamichelin.be/web/kaarten-plattegronden?address=1980%20zemst Kaart 4: Natuurkundige kaart van België (1:1 000 000) Bron: The World of Maps. (11-11-2015). BELGIË KAART NATUURKUNDIG. https://www.kaartenenatlassen.nl/belgie-kaart-natuurkundig-333 DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 15

2.3: Situering Ferrariskaart Ferrariskaart (1771-1778) regio Zemst Bron: De Ferraris J. (1771-1778). Sempst. Koninklijke Bibliotheek. http://www.ngi.be/nl/nl1-4-2.shtm DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 16

Situering Ferrariskaart op een topografische kaart 1:100 000 DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 17

2.4: Typische kenmerken van de leefomgeving Mijn leefomgeving wordt gekenmerkt door een aantal zaken. Uit de topografische kaart met schaal 1:10 000 op pagina 1, kan je meteen afleiden dat er een groot recreatiedomein gesitueerd is in mijn kleinere leefomgeving. Het Bloso-Domein van Hofstade is een bekend domein waar men tal van sporten kan komen uittesten of waar men kan gaan wandelen in de natuur. In Zemst is natuur een belangrijke pijler, over heel de gemeente en mijn leefomgeving zijn er een tal van natuurparken waar men kan gaan wandelen, fietsen of paardrijden. Dit vinden we terug op de Topografische kaart Vilvoorde-Zemst op pagina. Daarbovenop valt Mechelen ook in mijn ruime leefomgeving en dus ook het dierenpark Planckendael. Toerisme en ontspanning is een belangrijke pijlers in mijn leefomgeving. Daarnaast is mijn leefomgeving ook op provinciaal vlak heel opvallend. Mijn leefomgeving valt namelijk op de grens met de provincie Antwerpen en de provincie Vlaams-Brabant. Mechelen maakt nog deel uit van Antwerpen en Zemst van Vlaams-Brabant. Dit kunnen we zien op de 2de kaart van de typerende kaarten pagina. Hofstade-Zemst maakt ook deel uit van een druk verkeersgebied. We liggen nog Vlaamse industriegebied, de Vlaamse Ruit en is daarom heel toegankelijk. We hebben namelijk de E19 die loopt van Brussel tot Antwerpen en daarnaast hebben we de Leuvens steenweg die Mechelen verbindt met Leuven. De Leuvense steenweg loopt parallel met de Leuvense vaart, die het mogelijk maakt om kleine hoeveelheden materiaal te vervoeren via het water. Maar de Leuvens vaart is niet de enige waterweg. Hofstade is gesitueerd tussen de Dijle en de Zenne, deze 2 rivieren worden natuurlijk niet gebruikt voor industrie, maar ze zijn toch wel een belangrijk kenmerk in het reliëf van mijn leefomgeving (zie kaart 4 van de typerende kaarten). DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 18

Hoofdstuk 2: Analyse van de belangrijkste elementen op een topografische kaart 2.1: De coördinaten van je huis De UTM coördinaten: 31U (F) 07, 260 km E (S) 50, 018 km N De Lambert coördinaten: X = 161, 120 km en Y = 186, 780 km De geografische coördinaten: 50 59 3 NB en 4 31 43 OL 2.2: De declinatie t.o.v. het magnetische noorden De declinatie voor de Lambertcoördinaten bedraagt: 2. De declinatie voor de UTM-coördinaten bedraagt: 1 05. DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 19

2.3: A4 uitsnede van de topografische kaart Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Mijn woning Chiro Woning vriendin Hoofdingang Bloso Domein DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 20

2.4: Altimetrische en planmetrische punten Zoals je kan zien op de Topografische kaart is het altimetrische punt aangeduid met: Het planmetrische punt is aangeduid met: DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 21

Bron: Eigen foto DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 22

Bron: Eigen foto DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 23

2.5: De legende = Mijn woning = Hoofdingang Bloso domein = Chiro Hofstade = Woning vriendin = Omtrek Landschapselement, Bloso domein Hofstade = Altimetrisch punt = Planmetrisch punt DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 24

Hoofdstuk 3: Analyse van landschap en reliëf m.b.v de topografische kaart 3.1: Topografische kaart A4-uitsnede Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 25

3.2 De reliëfkaart Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Reliëfkaart LEGENDE: Niet ingekleurd: 0-7.5m Licht geel: 7.5-10m Donker geel: > 10m DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 26

3.3: Reliëfmodel Zie reliëfblok 3.4: Het dwarsprofiel en het lengteprofiel Zie 3.8 voor de topografische kaart. DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 27

3.5: Reliëfdoorsnede met google earth Dwarsprofiel Lengteprofiel 3.6: verval en verhang Verval Zenne: absolute hoogteverschil tussen twee punten (E en F) in m. E ligt op 10m, F ligt op 6.1m dus het verval bedraagt 3.9m. Verhang Zenne: relatieve hoogteverschil tussen twee punten (E en F) in m/km. = hoogteverschil in m Afstand in km = 3.9m 0.3 km = 13m/km Want op de kaart is 1.5cm gelijk aan 300m of 0.3km in de werkelijkheid. 3.7: Hellingsgraad Het hoogteverschil van punt G tot punt H bedraagt 3.3m (van 7.5m naar 10.8m). De afstand op de kaart bedraagt 4.2m. Dit is 840m in de werkelijkheid aangezien de schaal 1:20 000 is. De hellingsgraad = hoogteverschil x 100 horizontale afstand = 3.3m x 100 840 m = 0.39% Zie 3.8 voor de topografische kaart DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 28

3.8: Waterscheidingslijn en droge valleien Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst AB = dwarsprofiel CD= lenteprofiel EF= verval en verhang GH = hellingsgraad DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 29

Hoofdstuk 4: Gesteenten in de eigen leefomgeving 4.1: Natuursteen als bouwmateriaal Naam gesteente: Vietnamese blauwe kalksteen. Omschrijving: Een kalksteen met een blauwe/grijze kleur die gebruikt wordt voor een oprit, een tuinpad of een terras. Ontginning: Zoals de naam zelf zegt, wordt dit gesteente ontgonnen in Vietnam. Bron: Marschall NV, catalogus 2011-2012. p. 56 Naam gesteente: Chinese blauwe kalksteen. Omschrijving: Een duurzame kalksteen met een mooie intense donkerblauwe kleur. Deze steen in geschikt voor in de tuin of voor brievenbussen. Ontginning: China Bron: Marschall NV, catalogus 2011-2012. p. 50 DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 30

4.2: Kunststeen als bouwmateriaal Naam gesteente: Volkeramische vloertegel Saxum. Omschrijving: Deze tegels zijn keramisch. Dit wil dus zeggen dat ze bestaan uit aardewerk. Deze tegel specifiek is redelijk dun materiaal. Het is een harde en hygiënische tegel. Ontginning: Keramiek ontstaan uit een verhoging van temperatuur en soms ook druk. De grondstof is klei. In België vindt men klei terug in de Rupelstreek. Bron: Kunststeen, volkeramische vloertegel, Hubo. Bron: Google Earth Naam gesteente: Ytong Omschrijving: Ytong is een merknaam voor cellenbeton, voorheen gasbeton genoemd. Dit is een betonsoort die gekenmerkt is door zijn lage dichtheid en sterk isolerend vermogen. Ontginning: Beton bestaat uit grind of zand en een bindmiddel cement. Vaak wordt er hier kwartszand gebuikt bij het maken van cement. En kwartszand kunnen we vinden in Maasmechelen. Bron: Kunststeen, Ytong, Xella. DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 31

Bron: Google Earth 4.3: Historische gebouwen. Leisteen Glas Bron: eigen foto Leisteen is het metamorf gesteenten van klei. Glas is een metamorf gesteenten van zand en zandsteen is een sedimentaire gesteenten van zand. Zandsteen Glas Zand/kalksteen Leisteen Blauwe natuursteen Bron: eigen foto DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 32

Hoofdstuk 5: Geologie en geomorfologie van de eigen leefomgeving 5.1: Landschapsfoto s uit de eigen leefomgeving Foto 1: Vaartdijk, 1981 Hofstade. Eigen foto Foto 2: Tervuursesteenweg, 1981 Hofstade. Eigen foto Foto 3: Kampenhoutsebaan, 1980 Elewijt. Eigen foto Foto 4: Boektstraat, 1820 Steenokkerzeel. Eigen foto LEGENDE: Horizon = Zoals je kan zien zijn de vier foto s een laagvlakte. We hebben ook geen enkele hellingsgraad of hoogteverschil. DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 33

Topografische kaartuitsnede (A4 blad) Vilvoorde-Zemst Reliëfkaart Foto 1 Foto 2 Foto 3 LEGENDE: Foto 4 Niet ingekleurd: 0-7.5m Licht geel: 7.5-10m Donker geel: > 10m DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 34

5.2: De analyse van het bodemprofiel 10 cm O-horizont (humuslaag) 25 cm A-horizont (Humusaanrijkingslaag) E-horizont (uitlogingshorizont) 60 cm 68 cm 78 cm Bh-horizont (chemische humusaanrijking) Bfe-horizont (ijzeraanrijkingshorizont) C-horizont (moedermateriaal + aanwezigheid van water) 110 cm DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 35

5.3: Vereenvoudigde kaart tertiaire lagen TERTIAIRE LAGEN LEEFOMGEVING L. Zomergem L. Onderdale L. Ursel L. Wemmel F. Lede F. Brussel Lid van Zomergem = grijsblauw klei Lid van Onderdale = donkergrijs tot grijsgroen zand, pyrietconcreties, glauconieten glimmerhoudende Lid van Ursel = grijsblauwe tot blauwe klei, wanneer Lid van Asse niet afzonderlijk gekarteerd is deze inbegrepen in het Lid van Ursel Lid van Wemmel = grijs tot groen fijn zand, kleihoudend, glauconiethoudend, basisgordel met Nummulites wemmelensis Formatie van Lede = lichtgrijs fijn zand, soms kalksteenbanken, kalkhoudend, fossielhoudend (Nummelites variolarius), soms glauconiethoudend, basisgrind Formatie van Brussel = beekgrijs fijn zand, kalkhoudend, soms fossielhoudend, kiezel- en kalkzandsteenbanken DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 36

5.4: Synthese van de analyse reliëf, bodem en ondergrond Ik heb mijn bodemboring uitgevoerd in het zogenaamde Spokenbos van Hofstade. Het maakt juist net geen deel uit van het Bloso-domein te Hofstade. Het bos is een dennenbos, waar veel wandelaars en fietsers passeren omwille van de mooie wandelpaden en mountainbikeparcours. In het midden van het bos bevind zich een klein vijvertje. De week van mijn bodemboring had het ook fel geregend, maar op de dag zelf was het redelijk warm. Nu dit verklaard waarom we een redelijk hoog niveau hebben van het grondwater. De groen/grijze kleur geeft de reductie weer. Aan de hand hiervan zie je dan ook het niveau van het grondwater. Als we gaan kijken op Geopunt, zien we dat de plek waar ik heb geboord zich bevind in Sdg-zone. Dit is een zone waar een matig natte zandbodem duidelijke ijzer en/of humus B horizont. Bij mijn bodemboring zien we duidelijk dat de beide horizonten aanwezig zijn. De textuur klasse is lemig zand. Als we de kaart erbij halen over de pedologie van België zien we dat we ons bevinden in een gebied van natte zand- en leemgronden. We hebben een bodemboring uitgevoerd, die dus een zandbodem heeft als moedermateriaal. Maar als we eens gaan kijken naar de tertiaire lagen, ligt mijn bodemboring in het Lid van Ursel. De beschrijving hier van deze tertiaire laag is de volgende: bestaat uit een homogene, grijsblauwe klei tot zware klei, die niet kalk- of fossielhoudend is. Dit is vrij hard in tegenspraak met het bodemtype. De plek waar ik geboord heb, is op het randje van een recreatiepark dat als bodemtype een OB-bodem heeft. Dit wil zeggen dat de mensen een rol heeft gespeel in de aanleg van deze bodem. De putten van het Bloso-domein zijn ontstaan bij de aanleg van de spoorlijn Hofstade-Weerde. Ze hadden dit zand nodig om een effe spoorlijn aan te leggen. Van deze grote putten hebben ze dan later een recreatiepark gemaakt, het huidige Bloso-domein. Dit zijn allemaal factoren waarmee we rekening moeten houden. Het bos waarin ik heb geboord is een dennenbos. De bomen staan allemaal ook mooi op een rij, we kunnen er dus vanuit gaan dat dit bos een aangeplant bos is. Ze hebben dit aangeplant voor het overtollige zand weg te camoufleren. We kunnen dus concluderen dat deze plek in zekere zin ook beïnvloed is geweest door de mens. Maar waar zich wel een bodem heeft kunnen ontwikkelen. Dit verklaard ook waarom er een tegenspraak is tussen de tertiaire lagen en de bodemtype. DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 37

Hoofdstuk 6: Bebouwing en bevolking 6.1 De verschillende vormen van bebouwing Verspreide bebouwing Topografische uitsnede ten NO van Hofstade NO van Hofstade in Google earth Bron: topografische kaart 1:20000 Bron: Google Earth Landschapsfoto: NO van Hofstade Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 38

Geconcentreerde bebouwing Topografische uitsnede ten W van Hofstade W van Hofstade in Google earth Bron: topografische kaart 1:20000 Bron: Google Earth Landschapsfoto 1: Ten W van Hofstade Landschapsfoto 2: Ten W van Hofstade Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 39

Lintbebouwing Topografische uitsnede: Hofstade dorp Hofstade dorp in Google earth Bron: topografische kaart 1:20000 Bron: Google Earth Landschapsfoto: Hofstade dorp Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 40

Geïsoleerde woonwijk Topografische uitsnede ten NO van Hofstade NO van Hofstade in Google earth Bron: topografische kaart 1:20000 Bron: Google Earth Landschapsfoto 1: NO van Hofstade Landschapsfoto 2: NO van Hofstade Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 41

6.2 De bebouwde kern van je leefomgeving DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 42

6.3: Transect door de bebouwing van Hofstade 4 1 2 6 5 4 3 5 3 2 6 1 1 = open bebouwing, openbaar zwembad, 2 = Dicht bebouwd, rand dorp, 3 = centrum bebouwde kern, 4 = centrum bebouwde kern (kerk), 5 = centrum bebouwde kern, 6 = rand dicht bebouwde kern. DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 43

6.4: Het onderscheid tussen een stedelijke kern, een verstedelijkte kern en een plattelandskern Stedelijke kern Mechelen Verstedelijkte kern Hofstade Plattelandskern Zemst-Laar Uitzicht Historisch centrum met markt als centraal punt van de stad. Uitgestrekte geconcentreerde bebouwing Gesloten bebouwing Rond stadscentrum: dicht bebouwde stadswijken met gesloten bebouwing hoogbouw Dorpscentrum: lintbebouwing Minder uitgestrekt geconcentreerde bebouwing Dorpswijken: open bebouwing en geconcentreerde bebouwing Dorpsrand: geïsoleerde woonwijken Dorpscentrum: enkele straten met woningen. Open bebouwing Lintbebouwing aan de invalswegen Geen of weinig winkels Functie Historisch centrum: Toerisme + stadhuis Centrum: Handel en diensten Centrum: Winkelen Centrum: Horeca café en restaurant, (Nov)hotel Openbare diensten: Secundaire scholen, lagere scholen, hoge school Diensten aan personen: dokter, banken, kappers, reisbureaus Ontspanning: Recreatie domein in stadsrand, cinema, zwembad, sportzalen, voetbalstadia Centrum: Kerk Centrum: Handel en diensten Horeca: Café en restaurant Openbare diensten: lagere scholen Dienst aan personen: Dokter, kappers, banken Ontspanning: Recreatie domein, zwembad, sporthal, voetbalterrein, ontmoetingscentrum Centrum: kerk Horeca: café Openbare diensten: lagere school Landbouwgronden woonfunctie DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 44

Fotoreeks 1: Mechelen Fotoreeks 2: Hofstade Fotoreeks 3: Zemst - Laar Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto Bron: Felipe Garcia Del Pino, eigen foto DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 45

6.5: De bevolkingsevolutie van Zemst Natuurlijke aangroei Migraties Bevolking op 1 januari 2014 Geboorten overlijden Saldo Inwijking uitwijking Saldo Totaal, Bevolking op 31 december 2014 Zemst 22587 200 187 13 1188 1012 176 22776 Bron: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (http://statbel.fgov.be/nl/modules/publications/statistiques/bevolking/bevolking_-_cijfers_bevolking_2010_- _2012.jsp) 6.6: De bevolkingsevolutie per gemeente 6.7: Bevolkingskenmerken per gemeente DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 46

Bron: Bevolkingsevolutie gemeente Zemst: FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie (http://statbel.fgov.be/nl/modules/publications/statistiques/bevolking/bevolking_- _cijfers_bevolking_2010_-_2012.jsp) Bron: Bevolking naar leeftijdsgroepen Zemst: http://aps.vlaanderen.be/svr/demografie.html Bron: Buitenlandse bevolking van Zemst: http://aps.vlaanderen.be/svr/demografie.html Bron: Bevolkingsdichtheid van Zemst: http://aps.vlaanderen.be/svr/demografie.html DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 47

Bespreking van de 3 grafieken Zoals we kunnen zien neemt de bevolking van Zemst de laatste jaren toe. Dit brengt heel wat zaken met zich mee. Als eerste kunnen we afleiden dat meeste inwoners in Zemst tussen de 40 en de 54 jaar oud zijn. Dit kan je verklaren doordat men toen een stadsvlucht had. De meeste veertigers en vijftigers zijn zich in Zemst komen vestigen toen men in de periode van de stadsvlucht zat. Het was zeer aantrekkelijk om in een gemeente te gaan wonen die er toen een beetje landelijk uitzag. En vandaag de dag is dit de grootste bevolkingsgroep. Wat we ook kunnen afleiden uit deze grafiek is da de bejaarden in kleine maten aanwezig zijn. In Zemst zijn er ook al bijvoorbeeld van weinig tot geen rusthuizen en dergelijke, wat al heel doorslaggevend kan zijn. Naarmate het bevolkingsaantal stijgt, stijgt ook de buitenlandse bevolking van Zemst. We zien een rechtlijnige toename. Er is meer inwijking dan uitwijking van de buitenlandse bevolking. We kunnen concluderen dat dit fenomeen wel als normaal kan beschouwd worden. De laatste jaren is er veel meer immigratie van alle landen ter wereld dan vroeger. Dus ook de buitenlandse bevolking in Zemst neemt toe. Maar dit blijft natuurlijk nog altijd wel miniem als we de buitenlandse bevolking vergelijken met de totale bevolking van Zemst. Het derde puntje is de bevolkingsdichtheid. Ook hier zien we dat de bevolkingsdichtheid stijgt. Wat vrij logisch is als de bevolkingsevolutie van Zemst stijgend is. Daarnaast hebben we ook een stijgende buitenlandse bevolking dat zich komt vestigen in Zemst. Dus we kunnen concluderen dat de bevolkingsdichtheid per km^2 ook omhoog gaat aangezien de oppervlakte van Zemst gelijk blijft. DIDACTISCHE DOCUMENTEN VAN DE EIGENLEEFOMGEVING - NOVEMBER 2015 48