Dongemond in cijfers

Dongemond in cijfers

Dongemond in cijfers Statistische brochure met cijfers over de 6 gemeenten in de Dongemond regio:,,,, en. oktober 2008 Bron gegevens: CBS, SES, Locatus. Databewerking, tabellen, kaarten en grafieken: drs. A. Roda, gemeente (taakgroep Onderzoek & Statistiek). 2

Inhoudsopgave Bevolkingsontwikkeling 4 Bevolkingssamenstelling 6 Huishoudenssamenstelling 8 Wonen 10 Bedrijven en werkgelegenheid 12 Verkeer 14 Land- en tuinbouw 16 Winkelen en detailhandel 18 Besteedbaar inkomen 20 Werklozen en uitkeringsgerechtigden 22 Sport, cultuur en recreatie 24 Ruimtelijke en sociale structuur 26 Onderzoek & statistiek 28 3

Bevolkingsontwikkeling Aantal inwoners op 1 januari 1978 1988 1998 2008 9.644 10.597 11.529 12.386 24.544 26.436 26.484 26.623 17.265 19.907 21.035 20.742 41.368 47.101 51.286 53.785 22.030 24.382 25.575 26.415 12.031 13.291 13.901 14.421 Dongemond 126.882 141.714 149.810 154.372 Noot: inwoners vóór de gemeentelijke herindeling toegerekend aan de nieuwe gemeenten Bevolkingsontwikkeling in de periode 1976-2008 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 1976 1978 1980 1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 Bevolkingsontwikkeling in de periode 1-1-2002 t/m 1-1-2008 natuurlijke groei migratiesaldo geboorten overleden immigratie emigratie 955 538 2.134 2.165 1.556 1.254 4.320 4.801 1.358 1.197 3.842 4.268 3.334 2.611 11.781 11.776 1.942 1.024 4.087 4.855 1.053 737 3.073 3.376 Dongemond 10.198 7.361 29.237 31.241 Noot: migratie is zowel migratie tussen gemeenten als migratie van/naar buitenland 4

Bevolkingsconcentraties (2007) A. Bevolkingsomvang Bevolkingsomvang (aantal inwoners woonkern): 50.000 25.000 10.000 5.000 B. Bevolkingsdichtheid Nieuwendijk Sleeuwijk Almkerk Rijswijk Giessen Uitwijk en Andel Waardhuizen Veen Wijk en Hank Dussen Meeuwen Eethen Genderen Lage Zwaluwe Hooge Zwaluwe Made G berg R veer Raamsdonk Drongelen Wagenberg Terheijden Den Hout Oosteind Bevolkingsdichtheid (inwoners per km 2 ): minder dan 100 inw. 100 499 inw. 500 999 inw. 1.000 2.499 inw. Dorst 2.500 4.999 inw. 5.000 inw. of meer 5

Bevolkingssamenstelling Leeftijdsopbouw op 1 januari 2008 0-19 jaar 20-44 jaar 45-64 jaar 65+ 3.590 4.208 3.022 1.566 6.326 7.947 8.415 3.935 4.725 6.892 6.140 2.985 12.738 16.613 16.077 8.357 6.934 8.463 7.351 3.667 3.738 4.627 4.038 2.018 Dongemond 38.051 48.750 45.043 22.528 Bevolkingspiramide (2008) 85+ 80-84 jaar 75-79 jaar 70-74 jaar 65-69 jaar 60-64 jaar 55-59 jaar 50-54 jaar 45-49 jaar 40-44 jaar 35-39 jaar 30-34 jaar 25-29 jaar 20-24 jaar 15-19 jaar 10-14 jaar 5-9 jaar 0-4 jaar vrouwen mannen 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 1000 2000 3000 4000 5000 6000 700 Aantal inwoners naar etnische herkomst op 1 januari 2008 autochtonen westerse niet-westerse allochtonen allochtonen 11.915 96% 335 3% 136 1% 24.895 93% 1.303 5% 425 2% 19.021 92% 1.184 6% 537 2% 44.606 83% 4.469 8% 4.710 9% 25.160 95% 853 3% 402 2% 13.662 95% 577 4% 182 1% Dongemond 139.259 90% 8.721 6% 6.392 4% Noot: herkomst op basis van geboorteland persoon zelf en diens ouders (2de generatie) 6

en prognose Aantal inwoners op 1 januari 2005 2010 2015 2020 groei 05-20 12.164 12.049 11.992 12.263 0,8% 26.658 26.050 25.312 24.876-6,7% 20.856 20.888 20.694 20.394-2,2% 52.921 54.391 55.198 55.684 5,2% 26.518 25.796 25.767 25.823-2,6% 14.404 14.247 14.233 14.150-1,8% Dongemond 153.521 153.421 153.196 153.190-0,2% Prognose leeftijdsverdeling op 1 januari 2020 Dongemond 21% 28% 29% 22% 22% 27% 30% 21% 23% 27% 28% 22% 21% 28% 29% 22% 21% 28% 30% 21% 19% 26% 31% 24% 24% 29% 29% 18% 0-19 jaar 20-44 jaar 45-64 jaar 65+ Prognose inwoners naar etnische herkomst op 1 januari 2020 autochtonen westerse niet-westerse allochtonen allochtonen 11.243 92% 515 4% 505 4% 22.224 89% 1.458 6% 1.194 5% 17.870 88% 1.381 7% 1.143 5% 46.363 83% 4.406 8% 4.915 9% 23.546 91% 1.181 5% 1.096 4% 12.698 90% 806 6% 646 4% Dongemond 133.944 88% 9.747 6% 9.499 6% Noot: herkomst op basis van geboorteland persoon zelf en diens ouders (2de generatie) 7

Huishoudenssamenstelling Aantal particuliere huishoudens op 1 januari 2003 2005 2007 gemiddelde grootte (2007) 4.128 4.184 4.289 2,9 10.256 10.371 10.456 2,5 8.346 8.430 8.503 2,4 22.042 22.136 22.613 2,4 9.685 9.868 9.943 2,7 5.340 5.337 5.361 2,7 Huishoudensgrootte op 1 januari 2007 22% 34% 16% 18% 10% 21% 36% 16% 18% 9% 29% 37% 14% 15% 5% 25% 38% 15% 17% 5% 22% 39% 14% 18% 7% 20% 33% 15% 18% 14% 1 persoons 2 persoons 3 persoons 4 persoons 5 of meer Huishoudenssamenstelling op 1 januari 2007 eenpersoons meerpersoonshuishouden een- huishouden zonder kinderen met kinderen ouder- gezin 860 1.298 1.934 197 2.295 3.834 3.875 452 2.114 2.943 2.953 493 6.492 7.761 7.172 1.188 2.103 3.339 4.056 445 1.174 1.703 2.217 267 Dongemond 15.038 20.878 22.207 3.042 8

en prognose Aantal particuliere huishoudens op 1 januari 2005 2010 2015 2020 4.200 4.400 4.600 4.900 10.400 10.700 11.000 11.200 8.400 8.900 9.100 9.300 22.100 23.500 24.400 25.200 9.900 10.100 10.500 10.900 5.300 5.600 5.900 6.100 Dongemond 60.300 63.200 65.500 67.600 Huishoudenssamenstelling op 1 januari 2005 én 2020 5% 4% 4% 4% 5% 5% 5% 6% 4% 5% 4% 5% eenoudergezin gezinnen eenpersoons 75% 71% 75% 66% 71% 61% 67% 60% 75% 65% 75% 64% 20% 24% 21% 29% 24% 33% 28% 34% 21% 30% 21% 31% 2005 2020 2005 2020 2005 2020 2005 2020 2005 2020 2005 2020 Huishoudenssamenstelling op 1 januari 2020 eenpersoons of zonder paren met huishouden kinderen 9 eenoudergezin totaal huishoudens 1.200 3.500 200 4.900 3.300 7.400 500 11.200 3.100 5.700 500 9.300 8.600 15.200 1.400 25.200 3.300 7.100 500 10.900 1.900 3.900 300 6.100 Dongemond 21.400 42.800 3.400 67.600

Wonen Aantal woningen op 1 januari 2002 2004 2006 2008 4.110 4.165 4.205 4.360 10.216 10.294 10.453 10.570 8.358 8.434 8.480 8.681 21.768 21.924 22.224 22.990 9.593 9.732 9.981 10.058 5.289 5.313 5.378 5.547 Dongemond 59.334 59.862 60.721 62.206 Woningvoorraad naar WOZ-waarde 1 januari 2006 6% 47% 32% 15% 6% 54% 30% 10% minder dan 150.000 150.000 tot 250.000 7% 61% 250.000 tot 400.000 23% 9% 400.000 of meer 11% 61% 21% 7% 5% 52% 31% 12% 9% 41% 36% 14% Woningvoorraad op 1 januari 2006 woningen huurwoningebezetting woning- gemiddelde (totaal) WOZ-waarde 4.205 31% 2,9 246.000 10.453 29% 2,5 240.000 8.480 43% 2,5 205.000 22.224 45% 2,4 211.000 9.981 38% 2,7 215.000 5.378 39% 2,7 239.000 Dongemond 60.721 40% 2,5 221.000 10

Woningvoorraad (2007) A. Woningdichtheid Woningdichtheid (aantal woningen per km 2 ): 10 of minder 11 99 100 499 500 999 1.000 1.999 2.000 of meer B. Gemiddelde WOZ-waarde Lage Zwaluwe Hooge Zwaluwe Wagenberg Terheijden Made Den Hout G berg R veer Raamsdonk Dorst Sleeuwijk Woud- richem Rijswijk Nieuwendijk Hank Oosteind Almkerk Dussen Meeuwen Giessen Andel Eethen Drongelen Gemiddelde WOZ-waarde: lager dan 200.000 200.000 299.000 300.000 399.000 400.000 499.000 500.000 of hoger Veen Genderen geen of weinig woningen Wijk en 11

Bedrijven en werkgelegenheid Aantal bedrijven naar grootteklasse op 1 april 2008 0-4 personen 5-19 personen 20 of meer personen totaal bedrijven 900 102 26 1.028 1.514 162 49 1.725 1.078 199 87 1.364 2.689 457 207 3.353 1.579 246 66 1.891 883 99 38 1.020 Dongemond 8.643 1.265 473 10.381 Noot: grootteklasse op basis van het aantal werkzame personen Ontwikkeling aantal werkende personen 28.000 23.000 18.000 2004 2005 2006 2007 2008 13.000 8.000 3.000 Aantal werkzame personen op 1 april 2008 aantal aantal uitzend- totaal fulltimers parttimers krachten werkzaam 3.460 789 94 4.343 6.445 1.478 119 8.042 9.575 1.933 489 11.997 21.378 4.668 1.088 27.134 7.266 1.253 319 8.838 4.126 939 112 5.177 Dongemond 52.250 11.060 2.221 65.531 Noot: fulltime is 12 uur per week of meer; uitzendkrachten ongeacht aantal uren werkzaam 12

Werkgelegenheid (2008) A. Ontwikkeling werkgelegenheid Groei werkgelegenheid 2004-2008: 12 procent of meer 8 11 procent 4 7 procent 2 3 procent minder dan 2 procent B. Werkgelegenheid gemeenten Werkgelegenheidsfunctie gemeente * (kaart): 17% 7% 15% 24% 8% 24% > 1,0 0,8 1,0 0,7 0,8 < 0,7 27% 14% 19% 61% 2% 23% 23% 44% 17% 47% 10% 26% 40% Noot: * De werkgelegenheidsfunctie is de verhouding tussen het aantal arbeidsplaatsen en de omvang van de beroepsbevolking. Als deze kleiner is dan 1, dan betekent dit dat de omvang van de beroepsbevolking groter is dan het totale aantal arbeidsplaatsen in de gemeente. 52% 2% 24% 19% 55% 13 Aandeel werkzaam in sector (cirkelgrafieken): landbouw en visserij industrie en bouwnijverheid commerciële diensten niet-commerciële diensten

Verkeer Aantal motorvoertuigen op 1 januari 2007 personenauto s motortweewielers bedrijfswagens totaal voertuigen 5.779 443 2.566 8.788 12.392 1.138 3.803 17.333 9.706 801 2.912 13.419 25.513 1.689 7.182 34.384 11.724 843 4.373 16.940 6.662 567 2.964 10.193 Dongemond 71.776 5.481 23.800 101.057 Aantal personenauto s op 1 januari 2007 per 1.000 inwoners: 465 per huishouden: 1,24 442 1,18 479 Oo sterhout 1,13 468 1,14 466 1,19 470 A alburg 1,35 Aantal personenauto s op 1 januari 1998 2000 2003 2007 4.674 5.023 5.336 5.779 10.451 11.014 11.683 12.392 8.486 8.935 9.401 9.706 20.743 22.145 25.374 25.513 9.667 10.200 10.938 11.724 5.409 5.693 6.265 6.662 Dongemond 59.430 63.010 68.997 71.776 14

Verkeer A. Verkeersintensiteit (2007) N285 Hoofdwegen: A59 autosnelweg N283 provinciale weg Terheijden Raamsdonksveer N282 Made N629 Hank Dorst N631 Sleeuwijk Almkerk Dussen N283 N322 Motorvoertuigen per etmaal (weekdag): minder dan 5.000 5.000 8.999 9.000 12.999 13.000 16.999 17.000 of meer geen telgegevens Wijk en N267 Bron telgegevens: provincie B. Auto s per huishouden (2007) Nieuwendijk Hank Sleeuwijk Almkerk Dussen Rijswijk Giessen Uitwijk en Andel Waardhuizen Meeuwen Eethen Veen Wijk en Genderen Lage Zwaluwe G berg Drongelen Hooge Zwaluwe Made R veer Raamsdonk Wagenberg Terheijden Den Hout Oosteind Gemiddeld aantal personenauto s per huishouden: minder dan 1,0 1,0 1,2 1,3 1,5 Dorst 1,6 of meer geen of weinig huishoudens 15

Land- en tuinbouw Bedrijven en werkgelegenheid in de agrarische sector aantal bedrijven werkzame personen t.o.v. 2003 2007 2003 2007 alle banen 134 126 380 375 9,0% 280 263 1.204 1.086 14,0% 56 48 186 179 1,6% 188 169 690 606 2,3% 172 159 528 538 6,4% 144 126 389 401 8,3% Dongemond 974 891 3.377 3.185 5,0% Grondgebruik land- en tuinbouw (2007) Areaal cultuurgrond: 74% 5% 21% 4.163 ha. 76% 3% 21% 6.150 ha. 74% 6 20% 74% 4% 22% 1.335 ha. 3.458 ha. akkerbouw tuinbouw grasland 69% 5% 26% 6.418 ha. 59% 2% 39% 3.571 ha. Omvang veestapel in 2007 rundvee varkens pluim- geiten, overige vee schapen dieren 7.253 7.269 -- 7.025 126 7.982 35.983 352.964 5.197 3.325 2.301 6.993 320.000 1.032 22 7.196 56.141 83.380 1.521 5.185 4.261 7.424 44.030 4.651 297 4.563 -- 174.784 3.794 921 Dongemond 33.556 113.810 975.158 23.220 9.876 Noot: overige dieren zijn met name paarden & pony s en konijnen & pelsdieren 16

Land- en tuinbouw A. Bedrijfstype (2007) 43% 10% 33% 18% 47% 49% 56% 11% 41% 12% 60% 12% 33% 47% 57% 28% 8% 35% Agrarische bedrijven naar hoofdtype: gewassen veeteelt gemengd B. Agrarisch bodemgebruik (2006) Sleeuwijk Nieuwendijk Hank Rijswijk Giessen Andel Almkerk Dussen Eethen Veen Wijk en Lage Zwaluwe G berg R veer Meeuwen Hooge Zwaluwe Made Raamsdonk Wagenberg Terheijden Den Hout Oosteind Aandeel agrarisch gebruik (% t.o.v. totale landoppervlakte): 80 procent of meer 65 79 procent 50 64 procent Dorst 35 49 procent minder dan 35 procent 17

Winkelen Koopkrachtbinding en toe- en afvloeiing koopkrachtbinding koopkrachttoevloeiing koopkrachtafvloeiing 36% 43% 64% 39% 14% 61% 52% 12% 48% 77% 40% 23% 38% 15% 62% 27% 24% 73% Toelichting: koopkrachtbinding is de mate waarin inwoners hun inkopen doen in de eigen gemeente; koopkrachttoevloeiing is de mate waarin bestedingen in een gemeente, komen van inwoners uit een andere gemeente; koopkrachtafvloeiing is de mate waarin inwoners hun bestedingen doen in een andere gemeente. Beoordeling winkelvoorzieningen per gemeente (2005) Geer- Drimmelehout Ooster- truiden- berg Bereikbaarheid 7,7 7,6 7,8 7,7 7,8 7,8 Variatie en aanbod 7,1 7,1 7,4 7,5 7,3 6,9 Prijsniveau aanbod 7,1 7,0 7,2 6,9 7,0 6,6 Sfeer winkelgebied 7,5 7,3 7,4 7,4 7,3 7,5 Veiligheid 7,4 7,4 7,6 7,4 7,5 7,7 Parkeertarieven * -- -- -- 6,2 -- -- Parkeergelegenheid 7,5 7,4 7,2 6,8 7,4 7,0 Horeca-aanbod 5,7 7,0 7,5 7,1 6,7 5,8 Algemeen oordeel 7,1 7,2 7,3 7,4 7,3 7,1 Noot: * betaald parkeren is alleen van toepassing in het centrum van Detailhandel per gemeente in 2007 aantal totaal VVO per VVO nietdagelijks winkels m 2 VVO 1.000 inw. 111 18.624 1.515 80% 178 26.240 987 70% 125 23.275 1.121 75% 401 99.884 1.857 83% 166 35.690 1.346 75% 87 22.540 1.573 81% Dongemond 1.068 226.253 1.472 78% Noot: VVO = verkoopvloeroppervlakte (winkeloppervlakte) 18

Detailhandel A. Winkelvloeroppervlakte (2007) Dordrecht A27 Gorinchem Hoofdwegen: A59 autosnelweg Sleeuwijk N283 provinciale weg N322 N267 Wijk en N283 Made A59 N285 N629 Terheijden Raamsdonksveer N631 Waalwijk Winkelvloeroppervlakte (m 2 VVO in woonkernen groter dan 5.000 inw.): 300.000 Breda B. Kooporiëntatie (2005) N282 Gorinchem 20% 100.000 50.000 10.000 belangrijkste koopgemeente buiten de eigen gemeente Breda 34% 18% Breda 14% 27% 19 7% Waalwijk 43% Aandeel inwoners dat nietdagelijkse artikelen in eigen gemeente koopt: 75 procent of meer 60 74 procent 40 59 procent 30 39 procent minder dan 30 procent

Besteedbaar inkomen Gemiddeld besteedbaar inkomen personen 2002 2003 2004 2005 17.600 17.700 17.900 18.500 17.900 17.800 17.600 18.500 17.300 17.200 17.300 17.700 17.900 18.000 17.900 18.600 17.900 17.900 17.700 18.500 17.900 17.600 17.500 18.300 Nederland 17.800 17.700 17.700 18.200 Noot: netto besteedbaar inkomen van personen met volledig jaarinkomen in belastingjaar Gemiddeld besteedbaar inkomen naar leeftijd (2005) 10.500 8.200 9.100 8.500 9.800 9.500 8.900 19.700 21.200 17.700 18.800 15.100 22.700 18.300 20.900 15.400 18.700 22.500 16.000 19.200 22.900 15.300 19.100 23.000 14.500 19.000 21.300 16.100 Nederland tot 25 jaar 25-44 jaar 45-64 jaar 65+ Gemiddeld besteedbaar inkomen huishoudens 2002 2003 2004 2005 32.100 32.400 32.500 34.400 31.900 31.900 31.100 33.300 30.700 30.400 30.300 31.300 30.300 30.300 30.100 31.500 32.200 32.200 31.800 33.500 32.200 31.900 31.400 33.200 Nederland 29.200 29.000 29.000 30.100 Noot: netto besteedbaar inkomen van huishoudens in belastingjaar 20

Besteedbaar inkomen (2005) A. Type huishouden 19.000 32.500 41.800 28.400 19.200 17.000 32.700 32.300 40.700 42.200 25.400 30.800 17.600 31.400 40.100 G berg 26.900 16.700 31.500 43.200 25.800 20.600 30.700 41.400 35.900 Gemiddeld besteedbaar inkomen naar type huishouden: eenpersoonshuishouden paar zonder kinderen paar met kind(eren) eenoudergezin B. Lage inkomens Huishoudens in dorpen / wijken met besteedbaar inkomen 14.200 (40% van alle landelijke huishoudens): 35 procent of minder 36 40 procent 41 45 procent 46 procent of meer geen of weinig huishoudens 21

Werklozen en uitkeringsgerechtigden Aantal niet-werkende werkzoekenden per gemeente (2007) werkzoekenden zonder baan WWuitkeringen bijstandsuitkeringen 144 84 40 425 298 110 416 251 190 1.121 713 650 309 169 130 178 97 60 Dongemond 2.593 1.612 1.180 Werkloosheidspercentages op 1 januari Aandeel niet-werkende werkzoekenden t.o.v. de beroepsbevolking 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 2004 2005 2006 2007 2008 Aantal arbeidsongeschikten (AO) per gemeente 2001 2003 2005 2007 452 463 431 291 1.535 1.510 1.373 923 1.268 1.228 1.104 638 3.043 3.011 2.707 1.605 1.103 1.114 1.058 683 613 578 542 353 Dongemond 8.014 7.904 7.215 4.493 22

Uitkeringsontvangers (2006) A. Uitkeringsontvangers Aandeel uitkeringsontvangers ABW / WWB, AO en WW (t.o.v. alle 15-64 jarigen): lager dan 10 procent 10 12 procent 13 15 procent 16 18 procent 19 procent of hoger B. Algemene Bijstandsuitkeringen ABW / WWB-ontvangers per 1.000 huishoudens: 5 of minder 6 14 15 24 25 39 40 of meer 23

Sport, cultuur en recreatie Belangrijkste voorzieningen per gemeente (2008) naam plaats (gemeente) Theaters: c.c. De Schattelijn (G berg) c.c De Mayboom Made () Theater De Bussel () Vestzaktheater De Schelleboom () c.c. Het Oude Kerkje Sleeuwijk () Minitheater Schoonhoeve Wagenberg () c.c. () c.c. t Rondeel () Jachthavens: Biesbosch Marina () Jachthaven De Amer () Jachthaven De Meerpaal (G berg) Jachthaven Vissershang Hank () Jachthaven Crezée Lage Zwaluwe () Jachthaven De Oude Sluis () Jachthaven Sleeuwijk Sleeuwijk () Jachthaven Terheijden Terheijden () Jachthaven De Steur () Jachthaven Trident Yachting Wijk en () Musea: Museum De Roos (G berg) Speelgoedmuseum Op Stelten () Nationaal Automobiel Museum Raamsdonksveer (G berg) Biesboschmuseum () Oudheidskamer () Visserijmuseum () Zwembaden: Zwembad De Schans (G berg) Zwembad Veldzicht Genderen () Zwembad De Kikvors Giessen () Recreatieoord Kurenpolder Hank () Sportfondsenbad De Randoet Made () Zwembad Arkendonk () Zwembad De Blikken () Recreatieoord De Warande () Zwembad De Ganzewiel Raamsdonksveer (G berg) Sportfondsenbad t Puzzelbad Terheijden () Noot: volgens de digitale gemeentegidsen 24

Sport, cultuur en recreatie (2008) J S S C S J Z S Z C S Z J C J J Z J S Z J B Z C C Z m J Z B S Z S Sport: S sportpark sporthal Z S Z zwembad golfbaan S Cultuur: theater cultureel centrum museum J S Belangrijkste functie: wonen land- en tuinbouw bos, natuur en recreatie industrie Dagrecreatie: kinderboerderij J m jachthaven overdekt winkelcentrum Verblijfsrecreatie: C B camping hotel bungalowpark 25

Ruimtelijke en sociale structuur Ruimtelijke structuur op 1 januari 2008 bevolkingsdichtheid woningdichtheid adressendichtheid mate van stedelijkheid 246 86 306 niet 277 110 649 weinig 777 325 923 weinig 752 321 1.378 matig 252 96 571 weinig 292 112 299 niet Noten: dichtheid per km 2 landoppervlak; (omgevings)adressendichtheid (o.a.d.) is gemiddeld aantal adressen per km 2 en op basis daarvan wordt de mate van stedelijkheid bepaald Bodemgebruik per gemeente (2005) 7% 3 3 80% 3 4% 6% 3 1 65% 11% 14% 22% 4% 5% 47% 19% 2 25% 4% 4% 54% 2% 10% 6% 2 1 59% 13% 19% 6% 3 1 83% 3 5% bebouw d verkeer recreatie agrarisch bos en natuur binnenw ater Sociale structuur op 1 januari 2008 85- plussers minderheden eenoudergezinnen gezinnen op soc. minimum 3) 179 136 197 290 361 425 452 520 279 537 493 500 695 4.710 1.188 1.300 315 402 445 490 241 482 267 320 Noten: 1) niet-westerse allochtonen; 2) in 2007; 3) globaal aantal huishoudens eind 2005 26

Ruimtelijke en sociale structuur A. Mate van stedelijkheid (2007) Mate van stedelijkheid (op basis van o.a.d.): zeer sterk stedelijk sterk stedelijk matig stedelijk weinig stedelijk niet stedelijk B. Uitkeringsontvangers (2006) Aandeel uitkeringsontvangers ABW / WWB, AO en WW (t.o.v. alle 15-64 jarigen): lager dan 10 procent 10 12 procent 13 15 procent 16 18 procent 19 procent of hoger 27

Onderzoek & Statistiek Al meer dan 25 jaar Onderzoek & Statistiek in Op 1 september 1980 nam de gemeente een heuse sociograaf (sociaal-geograaf) in dienst. Diens taken en werkzaamheden staan uitgebreid beschreven in een omvangrijke notitie uit 1985 met als titel: Sociaal-wetenschappelijk Onderzoek in de gemeente (Sociografisch Onderzoek). Het werk bestond uit: het verzorgen van statistisch basismateriaal (statistiek), de analyse van feitelijke en toekomstige ontwikkelingen (onderzoek) en het adviseren op basis van onderzoek én statistiek. De term sociograaf wordt al jaren niet meer gebruikt, maar de taakomschrijving klopt, ruim 25 jaar later, in grote lijnen nog steeds. Wel is de wijze waarop het werk wordt uitgevoerd sterk veranderd. Een groot verschil met vroeger zijn de hulpmiddelen die de beleidsadviseur Onderzoek & Statistiek (onderzoeker) vandaag de dag gebruikt. Vroeger was het nog grotendeels handwerk (veel turven en handmatig lijstjes invullen). Tegenwoordig is dit werk ondenkbaar zonder gebruik van de computer en specialistische software. Actuele statistische informatie en allerlei onderzoeksrapporten over de gemeente, zoals de Burgerijenquête en de Atlas van zijn te vinden op pagina s Feiten en cijfers op de website van de gemeente. 28