a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a Kennis naar de maatschappij Afdeling Kennistransfer & Business Development 052600
Informatie over de dienstverlening en taken van Kennistransfer & Business Development 2 3
Inhoudsopgave Kennisvalorisatie Kennisvalorisatie 5 1. Kennis naar de maatschappij brengen 6 2. Uitvindingen 7 3. Contractonderzoek en consultancy 11 4. Co-development en onderzoek in consortia 13 5. Ondernemerschap 14 6. Erasmus MC (Life Science) Incubator 15 7. Erasmus MC Biomedical Fund 16 Resultaten van wetenschappelijk onderzoek kunnen tot innovatie van patiëntenzorg leiden. Kennisvalorisatie is daarom naast patiëntenzorg, onderzoek en onderwijs een belangrijke pijler voor het Erasmus MC. Het is een middel om de ontwikkelde kennis aan de maatschappij over te dragen. De maatschappelijke impact van het Erasmus MC bestaat ondermeer uit hoogwaardige patiëntenzorg en opleidingsactiviteiten. Voor toepassing van wetenschappelijke kennis in de medische praktijk is expliciete kennisvalorisatie vaak van essentieel belang. Een nieuw geneesmiddel, een biomateriaal of een nieuwe diagnostische techniek moet immers verder ontwikkeld, geregistreerd, geproduceerd en gedistribueerd worden om daadwerkelijk een bijdrage te leveren aan de patiëntenzorg. Hiervoor zullen we vrijwel altijd moeten samenwerken met externe partijen, in het bijzonder met bedrijven. We willen hierbij als volwaardige partner optreden en bij commercieel succes ook meedelen in eventuele inkomsten. Deze inkomsten kunnen we goed gebruiken voor vervolgonderzoek en het verbeteren van de kwaliteit van patiëntenzorg. 8. Subsidies 17 9. Contactgegevens 18 4 5
1. Kennis naar de maatschappij brengen 2. Uitvindingen Onze werkwijze Na het eerste contact met de business developer van Kennistransfer vragen we alle relevante gegevens over de inhoud en totstandkoming van de uitvinding op te schrijven in een zogenaamde Invention Disclosure Form (IDF). Vervolgens wordt de uitvinding aan een aantal tests onderworpen, uiteraard onder strikte geheimhouding. Onder andere kijken we of: Er sprake is van een uitvinding met voldoende marktpotentieel; De uitvinding octrooieerbaar is en zo ja of het de moeite waard is om te investeren in octrooiaanvragen; Er een redelijke kans is een partner in het bedrijfsleven te vinden, die kan bijdragen in de kosten van bescherming en verdere ontwikkeling. Kennisvalorisatie start bij de wetenschapper. De afdeling Kennistransfer & Business Development (hierna Kennistransfer ) is er om de onderzoeker te ondersteunen in het proces van kennisvalorisatie. Vanuit de Erasmus MC organisatie heeft de afdeling een verantwoordelijkheid voor het managen van het intellectuele eigendom dat het Erasmus MC bezit. Kennistransfer adviseert met betrekking tot de zakelijke en juridische kant van overeenkomsten tussen universiteit en bedrijfsleven en andere organisaties die met intellectueel eigendom te maken hebben of kunnen krijgen. Kennistransfer heeft experts in dienst met verschillende achtergronden en ervaring op het gebied van kennisvalorisatie. Daaronder vallen het beschermen van uw idee, het opstellen en beoordelen van overeenkomsten, onderhandelingen met potentiële licentienemers, partijen waarmee wordt samengewerkt, externe financiers of bedrijven die wetenschappers vragen om adviesdiensten te verrichten, het opzetten van nieuwe bedrijven en het aanvragen van subsidies. Voor het melden van een uitvinding kunt u contact opnemen met een van onze business developers (tto@erasmus MC.nl) of een Invention Disclosure Form invullen, deze IDF is te vinden: http://intranet.erasmusmc.nl/tto-cs/documenten/ beleidsdocumenten_intern/idf2 Octrooien en licentieverlening: uitsluitend via Kennistransfer Een reden voor Erasmus MC om octrooi aan te vragen is dat bedrijven alleen zullen investeren om een technologie door te ontwikkelen indien zij er zeker van zijn dat er een marktvoordeel en exclusiviteit mee kan worden behaald. Een octrooi (de Engelse aanduiding is patent) is kort gezegd het recht om een ander te verbieden de uitvinding commercieel toe te passen in een bepaald land (c.q. landen), gedurende een bepaalde periode. Op grond van de Rijksoctrooiwet uit 1995 zijn uitvindingen van werknemers van universiteiten of wetenschappelijke instituten eigendom van de werkgever. Een uitvinding die u als wetenschapper bij het Erasmus MC doet is dus eigendom van Erasmus MC. Ook voor bedrijven die op zoek zijn naar nieuwe technologie is Kennistransfer het contactadres binnen het Erasmus MC. Alle octrooiaanvragen dienen binnen het Erasmus MC te worden ingediend en behandeld door de afdeling Kennistransfer. Kennistransfer is door de Raad van 6 7
Bestuur aangewezen als exclusieve vertegenwoordiger met betrekking tot de bescherming en valorisatie van kennis die binnen ons instelling is ontwikkeld. Zie hiervoor het Erasmus MC Octrooibeleid up-date 2011 (Raad van Bestuur besluit d.d 18 oktober 2011). Dit betekent dat onderzoekers of afdelingen van het Erasmus MC niet zonder tussenkomst van Kennistransfer kunnen overgaan tot het indienen van octrooiaanvragen en onderhandelingen met industrie of spin-out bedrijven. Nieuwheid van de uitvinding en publicaties Een octrooiaanvraag kan alleen worden toegekend als de uitvinding absoluut nieuw is. Daarom is het van belang dat degene die een mogelijk octrooieerbare uitvinding doet, deze geheim houdt totdat de octrooiaanvraag is ingediend. Dit hoeft een wetenschappelijke publicatie niet lang in de weg te staan. Voor het voorbereiden en indienen van een octrooiaanvraag is niet meer tijd nodig dan enkele weken. Onmiddellijk na het indienen van de aanvraag kan de uitvinding in de openbaarheid worden gebracht en kan er dus worden gepubliceerd. Kosten Octrooiaanvraag en commerciële activiteiten Een patentaanvraag wordt opgesteld door de externe octrooigemachtigde van het Erasmus MC. Aangezien de diensten van octrooibureaus door het Erasmus MC Europees moeten worden aanbesteed, zijn wetenschappers niet vrij in hun keuze van de octrooigemachtigde. Kennistransfer adviseert tijdens het hele proces van patentaanvraag en bewaakt, in samenwerking met de gemachtigde, de door de autoriteiten opgelegde deadlines voor het indienen van documenten. Voor de exploitatie van een uitvinding kunnen verschillende wegen worden bewandeld, bijvoorbeeld: Verlenen van een (niet) exclusief recht tot gebruik (licentie); Verlenen van een licentie in combinatie met een overdracht in de toekomst; Verlenen van een licentie in ruil voor een wetenschappelijke samenwerking; Overdracht van de rechten op de uitvinding. Bij valorisatie activiteiten houdt het Erasmus MC in eerste instantie zelf het eigendom van octrooien. Aan het bedrijfsleven worden alleen gebruiksrechten (licenties) verleend, tegen betaling van een redelijke vergoeding. Kennistransfer zal in alle gevallen de wetenschappelijke vrijheid (publicatierechten alsmede de De kosten die gemoeid zijn met een octrooiaanvraag worden na instemming van alle betrokkenen voor 50% betaald uit het Erasmus MC Octrooifonds. De overige 50% moet door de betrokken afdeling worden gedragen. Opbrengsten In hoofdlijnen bepaalt het Erasmus MC Octrooibeleid dat inkomsten uit valorisatie van rechten van intellectuele eigendom als volgt worden besteed: 20% voor de uitvinder(s) 40% voor de betrokken afdeling 40% voor Erasmus MC centraal 8 9
3. Contractonderzoek en consultancy vrijheid om met andere partijen contracten te sluiten) van het Erasmus MC te waarborgen. Bovendien zullen we willen voorkomen dat een samenwerking met de industrie andere wetenschappelijke projecten van een of meer afdelingen van het Erasmus MC negatief beïnvloedt. Voordelen voor de licentiegever en licentienemer; Erasmus MC en het bedrijf Een licentie biedt voordelen voor de licentiegever (houder van de octrooirechten) en de licentienemer. Voor een bedrijf is een licentie een mogelijkheid om een uitvinding te kunnen gebruiken en daarmee een competitief voordeel te behalen op zijn concurrenten. Voor het Erasmus MC is het verlenen van licenties de manier om bijzondere, commercieel relevante kennis verder te laten ontwikkelen, en uiteindelijk beschikbaar te maken voor de maatschappij. Het kan ook een manier zijn om een samenwerkingsrelatie te starten. Voor meer informatie over licentieovereenkomsten wordt verwezen naar onze Juridisch Advies pagina op de website: www.erasmusmc.nl/tto/juridisch/ Van contractonderzoek en consultancy is sprake als het Erasmus MC een opdracht van een bedrijf of instelling krijgt om onderzoek uit te voeren of advies te geven dat geheel of gedeeltelijk door die externe partij wordt gefinancierd. Bij zuivere contractresearch geeft het bedrijf in belangrijke mate aan welk werk uitgevoerd dient te worden. De onderzoeker bepaalt samen met het bedrijf de wetenschappelijke aanpak en stelt een realistisch eindresultaat voor. Voordat het contractonderzoek wordt gestart, worden de afspraken in een schriftelijke overeenkomst vastgelegd. In deze overeenkomst wordt tevens vastgelegd welke rechten de opdrachtgever op de toepassing van de resultaten van het onderzoek krijgt. Contractonderzoek kan ook gepaard gaan met subsidie. Afhankelijk van de subsidieregeling waarvan gebruik wordt gemaakt, vraagt ofwel de opdrachtgever ofwel het Erasmus MC de subsidie aan en ontvangt de fondsen. Hoe ziet een licentie er uit? Bij de overeenkomsten met licentienemers streven we naar fair deals voor alle betrokkenen. We maken onder meer afspraken over de wijze waarop het bedrijf de technologie gaat vermarkten (het bedrijf mag de uitvinding niet op de plank laten liggen ), de verdere ontwikkeling van de betreffende uitvinding, de kosten van de octrooien, en hoe Erasmus MC zal delen in commerciële successen. Dit kunnen royalty s zijn of andere betalingen. Onderzoekers die aanvragen voor contractresearch krijgen, overleggen met Kennistransfer. Wij adviseren en helpen de onderzoeker met de overeenkomst. Indien nodig wordt contact gelegd met de opdrachtgever en onderhandeld over de voorwaarden. Hiervoor is de benodigde juridische en andere expertise binnen Kennistransfer aanwezig. Indien echter specifieke deskundigheid nodig is (bijvoorbeeld bij internationale belastingkwesties), kan de afdeling expertise inhuren bij partijen uit haar netwerk die over dergelijke kennis beschikken. 10 11
4. Co-development en onderzoek in consortia Als u juridisch advies nodig heeft of wanneer u assistentie nodig heeft bij besprekingen met externe partijen, neem dan gerust contact op met een van de juridische adviseurs van Kennistransfer. Het team kan verder assisteren bij het vinden van een partner voor nader onderzoek. Wie mag contracten tekenen? In de Bevoegdhedenregeling Erasmus MC wordt formeel geregeld welke personen er bevoegd zijn om namens het Erasmus MC verplichtingen aan te gaan (contracten te tekenen). Deze vertegenwoordigingsbevoegdheid komt op grond van de wet toe aan de Raad van Bestuur (Voorzitter RvB). De Raad van Bestuur heeft op basis van de Bevoegdhedenregeling tekeningbevoegdheid gedelegeerd aan bepaalde functionarissen binnen het Erasmus MC (o.a. Portefeuillehouders en Afdelingshoofden). Deze gedelegeerde bevoegdheden zijn gekoppeld aan en afhankelijk van de waarde en de looptijd van het contract. Denk eraan: Erasmus MC onderzoekers zijn in beginsel niet bevoegd om zelf contracten te tekenen! Veel onderzoek vindt plaats in consortia waarin zowel bedrijven als andere kennisinstellingen participeren. Bekende voorbeelden daarvan zijn publiek- private samenwerkingsverbanden zoals BBasic, Commit, TBSC, CTMM, BMM, TI-Pharma en DPI. Ook vindt er veel onderzoek in Europees verband plaats via de Kaderprogramma s van de EU. Bij deze samenwerkingsvormen worden de onderzoekskosten maar gedeeltelijk gedekt door de subsidies en investeert het Erasmus MC door geld of middelen bij te dragen. Omdat de onderzoekskosten niet volledig worden gedekt, wordt bij het aangaan van de samenwerkingsovereenkomst aandacht geschonken aan de eigendom van toekomstige onderzoeksresultaten en de valorisatie daarvan. Het opstellen van een samenwerkingscontract waarbij meerdere partijen zijn betrokken is een complexe aangelegenheid waar de juristen van Kennistransfer ervaring mee hebben. Verplicht positief advies van Kennistransfer bij het verlenen van rechten op onderzoeksresultaten Voor alle contracten waarin sprake is van bescherming, gebruik, overdracht of bezwaring van intellectuele eigendomsrechten, is een positief advies van de Directeur Kennistransfer & Business Development vereist. Dit geldt in het bijzonder voor het verstrekken van rechten (licentieverlening of overdracht van eigendom) op uitvindingen en onderzoeksresultaten aan derden en het aanvragen van octrooien. Door deze procedure wordt de bescherming van de intellectuele eigendom van het Erasmus MC goed geregeld en kunnen we er zo goed mogelijk voor zorgen dat de kennis gebruikt kan worden in de maatschappij. De bevoegdhedenregeling Erasmus MC is te vinden op de website: http://intranet.erasmusmc.nl/directie_personeel/bevoegdhedenregeling/?view=standard 12 13
5. Ondernemerschap 6. Erasmus MC (Life Science) Incubator Kennistransfer ondersteunt zowel individuele wetenschappers als wetenschappelijke en klinische afdelingen in het proces om van een idee > wetenschappelijk onderzoek> octrooiaanvragen > naar een licentie aan een bestaand bedrijf of aan een Erasmus MC spin-out bedrijf. Voor veel belovende, maar onrijpe technologie kan het zinnig zijn een bedrijf te starten dat met externe financiering de ontwikkeling van de technologie ter hand neemt. Kennistransfer kan ook in dit proces diensten verlenen. De Erasmus MC Incubator is een infrastructuur waarin spin-off/out bedrijven kantoor- en labruimte kunnen huren. Daarnaast beschikt de Incubator over een krediet-faciliteit voor spin-offs/outs. De afdeling Kennistransfer faciliteert de daadwerkelijke ontwikkeling van spin-offs/outs. Ondernemende onderzoekers en afdelingen worden in het gehele proces van kennisvalorisatie ondersteund door experts op het gebied van intellectueel eigendom, juridische zaken, waardering van idee of product, marktonderzoek, onderhandelingen met derden, opzetten van bedrijven. Erasmus MC Holding B.V. en de Stichting Administratiekantoor De Erasmus MC Holding B.V. is de houdstermaatschappij die het Erasmus MC gebruikt voor aandelen van spin-out (-off) bedrijven (spin-out verwijst naar nieuwe bedrijven, die (mede) door het Erasmus MC worden opgezet; terwijl spin-off verwijst naar bedrijven die verbonden zijn met een bestaand bedrijf). De afdeling Kennistransfer voert de administratie voor Erasmus MC Holding en adviseert zowel de betrokken wetenschapper als de bedrijfsleiding bij het opzetten van spin-out bedrijven. Verder faciliteert de afdeling Kennistransfer de Stichting Administratiekantoor Erasmus Personeelsparticipaties. Deze stichting beheert de aandelen in het kapitaal van spin-out bedrijven die zijn uitgereikt aan of verworven door wetenschappers in dienst van het Erasmus MC. Op deze wijze wordt de wetenschappelijke onafhankelijkheid van wetenschappers beschermd, het betreffende beleid is nader uitgewerkt in de Erasmus MC Participatieregeling. http://www.erasmusmc.nl/tto-cs/documenten/beleidsdocumenten_extern/participatieregeling_full De diensten van de afdeling Kennistransfer die verleend worden ten behoeve van nieuwe bedrijven of het beheer van aandelen, zijn maatwerk. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de medewerkers van de afdeling Kennistransfer. 14 15
7. Erasmus MC Biomedical Fund 8. Subsidies Na het oprichten van een bedrijf komt er een moment dat er additioneel kapitaal nodig is om de verdere ontwikkeling van het bedrijf zeker te stellen. Het Erasmus MC heeft in samenwerking met de Gemeente Rotterdam en de Rabobank in 2007 het Erasmus MC Biomedical Fund opgericht. Dit fonds heeft een capaciteit van 11 miljoen en heeft daardoor de mogelijkheid om in Erasmus MC spin-off/out bedrijven te investeren tot ongeveer 1 miljoen per bedrijf. Het is de verwachting dat het fonds in de toekomst zal groeien naar een omvang van 20 miljoen. Voor meer informatie over het Erasmus MC Biomedical Fund wordt doorverwezen naar de website van het fonds: http://www.erasmusmcfund.nl Is een project nog niet rijp voor de markt of gaat het om het vernieuwen of verbreden van ons onderwijs, dan wel verdieping van ons onderzoek of stimulering van de carrière van talentvolle onderzoekers, dan kan de aanvraag van subsidie de meest geëigende weg zijn. De afdeling Kennistransfer kent in dat geval de weg naar de meest geschikte subsidieverstrekker. Innovatiesubsidies: Is er eerste meer onderzoek nodig alvorens een project marktwaardig kan worden genoemd, dan komt het mogelijk in aanmerking voor een innovatiesubsidie. Onderzoekssubsidies: Meer onderzoeksmogelijkheden met meer onderzoekssubsidies. De afdeling Kennistransfer kan assisteren bij het identificeren en binnenhalen van subsidiegelden. Onze subsidieadviseurs beschikken over de expertise om in elke fase van de subsidieaanvraag de juiste ondersteuning of adviezen te geven. Diverse andere mogelijkheden: WBSO (subsidie in de vorm van een korting op de loonbelasting); Erasmus MC Vriendenfonds, Stichting Vrienden van het Sophia, Daniel den Hoed Stichting, en diverse kleine fondsen. Het proces van subsidieaanvragen is lastig. De regels, voorwaarden en procedures zijn complex, de planning is soms lastig voorspelbaar. De afdeling Kennistransfer kan helpen bij het vinden van de juiste subsidiemogelijkheden en bij het indienen van de aanvraag volgens de richtlijnen van de subsidieverstrekker. We kennen de regels en procedures, we kennen de calls' en deadlines, weten wat er tussen de regels staat en organiseren workshops en trainingen om onderzoekers optimaal voor te bereiden op deze lastige klus. 16 17
9. Contactgegevens Voor meer informatie over kennistransfer kunt u contact op nemen met een van onze medewerkers. Bezoekadres Erasmus MC Technology Transfer & Business Development Westblaak 132, 3e verdieping (10 min. loopafstand van het EE-gebouw) 3012 KM Rotterdam Tel. 010 7044155 E-mail: tto@erasmus MC.nl Postadres Erasmus MC Technology Transfer Office Postbus 2040 3000 CA Rotterdam Voor uitvoerige informatie zie: www.erasmusmc.nl/tto/ Colofon Uitgave: Erasmus MC Afdelingen: Kennistransfer & Bussiness Development Communicatie Fotografie: Alain Gil Gonzalez Piet Smaal Illustraties: Auke Herrema Vormgeving/ Drukwerk: Océ-Nederland B.V. 18 Publicatie: mei 2012 19