Fietsworkshop Opkikker 2016
1. Fietsonderdelen 2. Verplichte onderdelen fiets De racefiets - twee goed functionerende remmen: één op het voorwiel en één op het achterwiel De kinderfiets - één goed functionerende rem De gewone fiets - twee goed functionerende remmen (één op het voorwiel en één op het achterwiel)
- Reflectoren: vooraan wit achteraan rood (het weerkaatsende deel mag niet samenvallen met het achterlicht) aan weerszijden van de pedalen wit of geel op de spaken en/of de banden minstens 2 gele of oranje dubbelzijdige reflectoren per wiel - Een wit of geel voorlicht en een rood achterlicht 3. Fietshoogte afstellen De zadelpen van een fiets kan op verschillende manieren gehecht zijn aan het frame. De drie belangrijkste mogelijkheden zijn de volgende: 1) Snelsluiting: Deze sluiting is het eenvoudigst om de hoogte van het zadel te veranderen. Onder het zadel heb je een hendel die je openklikt. Vaak kun je nu al de hoogte van de zadelpen veranderen en daarna de hendel terug dicht duwen. Soms is het echter nodig om het slot verder open te draaien. Je draait de hendel naar links open. Belangrijk is om hierbij de moer aan de andere zijde tegen te houden. Om terug te sluiten draai je de hendel terug naar rechts, terwijl je de moer opnieuw tegenhoudt, en duw je hem dicht. 2) Steeksleutel: Een andere wijze waarop een zadel vast kan zitten, is met een bout. Om deze bout los te maken, heb je een steeksleutel nodig. De grootte van de bout kan variëren. Meestal gebruik je bij een fiets de steeksleutels met steken 11, 13, 14 of 15. Om de zadelpen los te maken, draai je naar links. Draai de bout slechts enkele keren rond. Dit is al voldoende om de zadelhoogte te veranderen. 3) Imbussleutel: De derde manier waarmee je mogelijk de hoogte van een zadel kan veranderen, is met een imbussleutel. Vooral bij de sportievere fietsen komt dit veel voor. Om de zadelpen los te maken, draai je naar links. Tip: Steek de korte zijde in de bout om de sluiting los te maken. Zo heb je een grotere hefboom. Om verder los te draaien, kan je dan de lange zijde gebruiken. Draai de bout nooit volledig uit de sluiting. Draai de sluiting na de aanpassing steeds voldoende aan, zodat de zadelpen niet los komt te zitten tijdens het rijden. Om de ideale hoogte te bepalen, bestaan er verschillende trucjes. Zo kan je de hoogte van de heup nemen of ervoor zorgen dat het been een kleine hoek maakt als de pedaal op zijn laagst staat. Belangrijk is vooral dat je comfortabel op je fiets zit. Bij kinderen kan je er best ook op letten dat ze eenvoudig met hun voeten aan de grond kunnen. 4. Ketting Onderhoud ketting Het is noodzakelijk om de ketting geregeld van onderhoud te voorzien. Afhankelijk van hoe vaak je met de fiets rijdt, is het zeker aan te raden dit maandelijks, driemaandelijks of toch zeker elke zes maanden te doen. Belangrijk is om eerst de ketting te ontvetten en zo al het vuil te verwijderen. Kettingontvetter kan je bij elke fietswinkel of sportzaak kopen. Je kan hiervoor ook ontvetter voor automotoren gebruiken. Je brengt de ontvetter aan op de ketting en wacht enkele minuten. Het vuil kan je nu van de ketting zien lopen. Daarna neem je een vod en maak je de hele ketting proper. Ten slotte breng je opnieuw kettingsmeer aan op de ketting. Overdrijf zeker niet met kettingsmeer!
Ketting vooraan af De ketting kan vooraan van het tandwiel zijn gesprongen. Er bestaat een trucje om op een eenvoudige manier de ketting er terug op te krijgen. Je schakelt op je buitenste blad en blijft trappen. Uiteindelijk zal de ketting er meestal terug op springen. Dit werkt natuurlijk wel enkel bij een fiets met vooraan twee of drie tandbladen. Bij een fiets met slechts een versnelling vooraan of wanneer de ketting er langs buiten is afgelopen, ga je de ketting er manueel opleggen. Als je een fiets met achterderailleur hebt, ga je het kleine hulptandwiel onder de derailleur naar voor duwen om de ketting te verlengen. Zo kan je eenvoudig de ketting terug op zijn plaats leggen. Je hoeft de ketting er slechts op een paar tanden op te plaatsen en vooruit te trappen, dan valt hij goed. Ketting achteraan af Als de ketting er achteraan afligt, gaan we deze er altijd manueel terug opleggen. Anders bestaat er een kans dat je de derailleur in het wiel gaat trekken. We verlengen de ketting door het hulptandwiel naar voor te duwen en leggen de ketting opnieuw op het tandwiel. Als de ketting tussen het wiel en de tandwielen verzeild is geraakt, kan je altijd het wiel er even uitnemen om op een eenvoudige manier de ketting er opnieuw op te krijgen. Begin nooit te wringen! Tip: Wanneer je de ketting er terug oplegt, schakel naar de middelste tandwielen en vermijd de buitenste versnellingen. Het kan namelijk zijn dat het bereik van de derailleur niet meer correct is. Hierdoor zal de ketting er steeds weer aflopen wanneer je ofwel op je hoogste ofwel je laagste versnelling schakelt. 5. Band vervangen Rem openzetten Om een wiel eenvoudig uit de fiets te halen, kan je best eerst de rem openzetten. Aangezien er verschillende soorten remmen bestaan, varieert de methode hiervoor. Bij een zij-optrekrem (sportievere fietsen) vind je aan de zijkant van de rem een hendeltje dat je naar boven kunt duwen. Bij een V-brake (stadfietsen) ga je de remmen dichtduwen en de remkabel bovenaan uit zijn houder halen. Bij een Cantilever-rem kan je naast de rem de remkabel uit zijn houder halen. Wiel losmaken Voor je een band vervangt, ga je eerst het wiel uit de voor- of achtervork halen. Het wiel kan op verschillende manieren aan de vork zijn gehecht. 1) Snelsluiting: Net als bij het zadel, kan je de snelsluiting open trekken. Nu ga je de hendel open draaien. Let op: Houd aan de andere zijde de sluiting tegen, anders draai je jezelf verloren. 2) Bouten: Je gaat de bouten losdraaien met een steeksleutel (meestal steek 13, 14 of 15). Ook hier is het nodig om de bout aan de andere zijde tegen te houden. Dit is niet altijd eenvoudig en hiervoor heb je soms een tweede steeksleutel voor nodig. 3) Achterwiel: Schakel je versnelling naar het kleinste tandwiel en maak vervolgens je wiel los. Je kan dit doen door even op je wiel te duwen of het hulptandwiel naar voor te duwen en zo
de ketting te verlengen. Op die manier kan je de ketting van het tandwiel halen en het wiel uit het kader halen. 4) Speciale remmen (bv. trommelrem), spatbord: Soms zit het wiel nog verbonden met andere elementen. Deze ga je eerst moeten losmaken voor je het wiel eruit kan nemen. Let steeds op de volgorde waarmee je alles losmaakt, zodat je deze achteraf in de juiste volgorde er weer kan op plaatsen. Voor het losmaken van wielen met bv. een trommelrem, kan je best eerst even ten rade bij een fietsenmaker of op het internet. Binnenband vervangen Je gaat eerst de binnenband helemaal laten leeglopen (als dit nog niet is gebeurd). Dit doe je door het ventiel open te draaien en in te duwen. Nu ga je met bandafnemers de buitenband van het wiel halen. Begin ergens weg van het ventiel, aangezien daar het meeste druk staat. Je hoeft de buitenband natuurlijk niet helemaal van het wiel te halen. Het is voldoende om deze langs een kant los te maken, zodat je aan de binnenband kunt. Nu ga je de binnenband uit het wiel halen. Je begint met het ventiel dat je naar boven duwt en uit de buitenband haalt. Vervolgens kan je eenvoudig de rest van de binnenband eruit halen. Voor je verdergaat, kan je best eerst even de buitenband en de velg van het wiel controleren. In de buitenband kunnen namelijk scherpe dingen zitten, zoals spijkers en stenen, die je moet verwijderen. De velg van het wiel kan ook gebogen zijn, waardoor deze in de binnenband prikt. Deze moet je dan rechttrekken of je zal een nieuw wiel moeten kopen. Blaas de nieuwe binnenband een klein beetje op voordat je hem in het wiel gaat plaatsen. Zo voorkom je dat de binnenband ergens gedraaid zal zitten. Je plaatst eerst het ventiel op zijn plaats en gaat vervolgens de binnenband verder onder de buitenband plaatsen. Ten slotte ga je de buitenband terug op het wiel leggen. Je begint rond het ventiel, aangezien hier het meeste druk zit. Vervolgens ga je verder met de rest van de buitenband. Het kan zijn dat je het laatste deel van de buitenband moeilijk terug op het wiel krijgt. Probeer dan de buitenband uit te rekken. Dit doe je door het wiel om te draaien en de buitenband naar het laatste deel toe te duwen. Lukt dit niet, gebruik dan de botte kant van een bandafnemer. Zo heb je het minste kans om de binnenband plat te prikken. Als laatste stap ga je nog even controleren of de band terug goed op het wiel is geplaatst. Neem de as van het wiel langs beide kanten vast en draai het wiel rond. Bekijk of de band overal goed op het wiel zit.