Hinderlijkheid van laagfrequent geluid



Vergelijkbare documenten
Richtlijnen voor laagfrequent geluid. VROM / Vercammen curven. Martijn Vercammen

Door TenneT is gevraagd een beoordeling te geven van de optredende laagfrequente geluidniveaus en hieraan een duiding te geven.

NSG dag, 28 maart 2017, Utrecht. Evenementen en db(c)

Windturbines in Nederland - landelijk beeld en normstelling

LFG: Een hardnekkig probleem zonder duidelijke oorzaak

Curves voor laagfrequent geluid, een juridische blik. mr. Suzanne Eekhout

ZOETERMEER - MOOK - GRONINGEN - ROERMOND DÜSSELDORF - DORTMUND - BERLIN - PARIS - LYON - LONDON - LEUVEN - SEVILLA

NSG Richtlijn ter objectivering van LFG klachten

Notitie Situatie Laagfrequent geluid Wetgeving

LAAGFREQUENT GELUID WINDPARK DE

Laagfrequent geluid van windturbines

NAM - locatie Rossum-Weerselo ROW2

Factsheets windturbines en gezondheid

Notitie. Centrale Gelderland laagfrequent geluid. GvL/ EB/ / FF NO. d a t u m : 20 december 2013

Sportzalen: Arbo-eisen voor geluidniveaus onhaalbaar

Reactie op visie gemeente Venlo inzake Windturbinepark Greenport GvL/GvL/KS/OA BR

Nieuwste technieken beperking muziekgeluid

Geluidsspectrum maatgevend voor hinder binnenshuis

Gezondheidsgevolgen van Laag Frequent Geluid. een selectie

Bijna 50% van de bevolking hoort tot 10 db beter dan in de db(a) weging wordt aangenomen.

Laagfrequentgeluidhinder Zelfstandig biofysisch verschijnsel

Wettelijke grenswaarden voor piekniveaus ten gevolge van industriële activiteiten. Jan H. Granneman

Wind op Zee: Effecten van onderwatergeluid? Christ de Jong

Welke bron veroorzaakt de klacht? Meten en rekenen bij de Maasvlakte. Frits van der Eerden

Literatuuronderzoek laagfrequent geluid windturbines

Gebulder op de grond. Het onderzoek heeft zich met name geconcentreerd op Hoofddorp, aangezien daar de meeste klachten zijn geregistreerd van-

CNOSSOS en (stille) wegdekken

Bij optredend stoorlawaai is de betreffende geluidmeting onderbroken c.q. overgedaan.

Schoolgebouwen kunnen beter met een goed akoestisch ontwerp

Oordeelsvorming bij overlast van lfg

Geluidstrategie. Geluid? Programma - deel 1. Wat is 80 db(a)? Hoe meet ik geluid? Welke maatregelen zijn er? Hoe kies ik een maatregel? En daarna?

Wegverkeergeluid bij voegovergangen

RAPPORT. Laagfrequent geluid. In het kader van het MER HHTT. HES Hartel Tank Terminal B.V.

De geluidsomgeving in ziekenhuizen Invloed op patiënt & professional. Jikke Reinten MSc jikke.reinten@hu.nl 28/05/15

DUCO SEMINAR In stilte genieten? Natuurlijk! Geluidproductie bij mechanische ventilatiesystemen in de woningbouw, meer specifiek: Systeem C

Klachten over laagfrequent geluid: hoe kom je tot een diagnose?

Gemeentelijke aanpak van laagfrequent geluid

Kenmerk: Uw kenmerk: Bijlage: Pondera Consult De heer P. Janssen Postbus AN Hengelo. S12091 A WP Nieuwe Waterweg V6.1.

TYPEN LUID ALARM ONTRUIMINGSINSTALLATIES. Agenda. Geluid van ontruimingsinstallaties. Algemeen. Algemeen. Type ontruimingsalarminstallaties

Geluid in de omgeving ten gevolge van evenementen rond de Wijthmenerplas te Zwolle

Kaders normering geluid windturbines

NSG-RICHTLIJN LAAGFREQUENT GELUID

Rapport. Laagfrequent geluid in de omgeving van industrieterrein Lage Weide ten behoeve van mogelijke ontwikkeling windturbines

Rapport inzake het onderzoek naar laagfrequent geluid in Zuidhorn

Bromtoon en trilling, als gevolg van een niet-akoestisch signaal?

Evenementen met luide muziek. Erik Roelofsen. Directeur / adviseur Nederlandse Stichting Geluidshinder

Draagbare Gehoortest voor de gehoordrempel van laagfrequent geluid Tussenstand lopend onderzoek. 9 nov 2016 (Varia) door: Chris van Dijk

Wilt u dit bericht verspreiden onder de raadsleden, burgmeeesters en wethouders?

Acoustics. The perfect acoustics of a car. Jan Hoekstra

Trillingen in woningen. normeringen grenzen en ambities

Notitie Dorpshart Soesterberg; geluidbelasting op de omgeving. 1 Inleiding

GELUID & SLAGSCHADUW

Geluid en akoestiek bij onderwijshuisvesting

16 maart Geluidskaarten R. Maat

Praktijk trillingisolatie nabij spoorwegen. Jan Keijzer LBP SIGHT BV

Status gehoor van musici in symphonieorkesten

JANSEN RAADGEVEND INGENIEURSBUREAU

Buren van Lageweide. 8 april Utrecht

4.2 Hinderbeleving en gezondheidseffecten

Omgevingswet vanuit bedrijfsperspectief. Naam spreker: Gerard van Kempen NSG-dag:

De standaard dikte van het coulisse is 200 mm (andere maten bv 100, 150 en 300 mm op aanvraag).

DAIDALOS PEUTZ. bouwfysisch ingenieursbureau. Inhoud. Ghislain Gielen Technical Engineer AirDeck Tel

Normering geluid. Martin van den Berg Directie Klimaat, Lucht en Geluid

ONDERZOEK LAAGFREQUENT GELUID WONING LINDELAAN 18 TE EEN

NBD Geluideisen aan Voegovergangen

Tabel met uitspraken genoemd in presentatie Curves voor LFG een juridische blik 24 mei 2016 VVM Subsectie Laagfrequent Geluid 1

Nachtelijke fluctua.es, hinder en slaapverstoring. - themabijeenkomst geluid(hinder) van windturbines - Joos Vos

Windturbines: gezondheidseffecten, sociale aspecten en hinder

Geluidemissie langzaam rijdende (LNG-)vrachtwagens

Advies wegverharding Het onderzoek en advies is uitgevoerd door het Wegenbouwlab te Heerhugowaard.

Ford automuseum te Hillegom; actualisering 2009 te Hillegom

Lawaaischade bij slechthorenden en hoortoestelgebruik

Geluid van buiten opgestelde Warmtepompen

Een mooi voorbeeld om de drie manieren waarop een trilling zich voortplant te illustreren is de volgende:

Hoorcollege geluidsoverlast: Hoe hou je herrie uit de tuin?

Hinder door laagfrequent geluid in de gemeente Zuidhorn

StAB GERECHTELIJKE OMGEVINGSDESKUNDIGEN. Verslag ex artikel 8:47 Algemene wet bestuursrecht

Toelichting akoestisch

Geluidbelasting van ABUS kraansystemen BV in richting van Panoven 20, IJsselstein

Laag frequent geluid: van bron naar ontvanger. Frits van der Eerden TNO Den Haag

Opleiding Duurzaam Gebouw :

Geluid rond vliegveld Geilenkirchen en Schiphol, zijn er overeenkomsten?

hoort bij activiteiten: praten, muziek informatiedrager: bel, telefoon, sirene Effecten van geluid op een mens:

Wetgeving rond emplacementen in Europa

Bouwlawaai; hoe ermee om te gaan in de praktijk

Airparc Seppe Airport Seppe Arcus van Oranjewoud Paul Kennes en Corine Laman kopie

Buitenschoolse opvang aan de Van Ruysdaellaan 97. Memorandum

Transcriptie:

AKOESTIEK BOUWFYSICA BRANDVEILIGHEID LAWAAIBEHEERSING MILIEUTECHNOLOGIE Hinderlijkheid van laagfrequent geluid Martijn Vercammen!

Laagfrequent geluid (LF) criteria Nationale wetgeving in db(a) LF hindersituaties Voldoet A-weging voor LF geluid db(a) onderschat hinder Aanvullende regelgeving voor LF geluid? Onderzoek aanvullende grenswaarden zijn voorgesteld... er gebeurde niets.. uitspraak RvS: beoordelingsmethode voor LF-geluid tbv milieuvergunning is toegestaan. o ABRvS 13 december 06; 093/1 2

Specifieke kenmerken LF geluid frequentiegebied? Infrageluid Laagfrequente Audio gebied Audio gebied 0 00 000 3

Specifieke kenmerken LF geluid golflengte Weinig absorptie Weinig afscherming Lage geluidisolatie 4

Specifieke kenmerken LF geluid Is het geluid of zijn het trillingen? 5

Specifieke kenmerken LF geluid Is het geluid of zijn het trillingen? 6

Specifieke kenmerken LF geluid Is het geluid of zijn het trillingen? 7

Specifieke kenmerken LF geluid Is het geluid of zijn het trillingen? 8

luidheid 9

luidheid

luidheid 11

Specifieke kenmerken LF geluid Vrijwel altijd tonaal o Ten gevolge van de bron of het ontvangsysteem Tuning-in: hinder neemt toe zodra het geluid wordt waargenomen LF geluid-klagers: stress-gerelateerde klachten Hinder tgv LF geluid is moeilijk te scheiden van tinnitus 12

Specifieke kenmerken LF geluid Praktische problemen Beoordeling gebaseerd op binnengeluidniveaus het is net opgehouden, u had hier een uur geleden moeten zijn Gebrek aan meetgegevens Aandachtspunten meettechniek Hoogdoorlaat filters, microfoons Staande golven in een ruimte A-weegfilter met een steile helling <7dB 1/3 oct 13

streefwaarde voor Infrageluid Indien hoorbaar dan is het ook hinderlijk Streefwaarde = gehoordrempel Wiens gehoordrempel? %? 95%? 14

streefwaarde voor Infrageluid Gemiddelde drempel: Rechte lijn 12 db/oktaaf 96 db(g) G-filter 12 db/oktaaf Gemiddelde drempel minus 2x standaard afwijking 86 db(g) Ca... 3% drempel Gemiddelde individuele standaard afwijking: 5 db 15

LF audio bereik -125 Hz Uitgangspunt? hoorbaar hinderlijk Hindermaat? db(a)? db(c)? db(a)-db(c)? 16

LF audio bereik -125 Hz Gelijke hinderlijkheid LFN criteria 0 90 SPL inside [db] 70 60 ISO226 % gehoordrempel gemiddelde Infrageluid gehoordrempel Inukai Tokita hinder 1981 30 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 17

LF audio bereik -125 Hz Gelijke hinderlijkheid LFN criteria 0 90 SPL inside [db] 70 60 ISO226 % gehoordrempel gemiddelde Infrageluid gehoordrempel db(a) Inukai Tokita hinder 1981 30 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 18

LF audio bereik -125 Hz Gelijke hinderlijkheid LFN criteria 0 90 SPL inside [db] 70 60 30 ISO226 % gehoordrempel gemiddelde Infrageluid gehoordrempel db(a) Inukai Tokita hinder 1981 db(c) 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 19

LF audio bereik -125 Hz Gelijke hinderlijkheid LFN criteria 0 90 db(c)-db(a) db SPL inside [db] 70 60 30 ISO226 % gehoordrempel gemiddelde Infrageluid gehoordrempel db(a) Inukai Tokita hinder 1981 db(c) 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz]

LF audio bereik -125 Hz Gelijke hinderlijkheid LFN criteria 0 90 db(c)-db(a) 30 db SPL inside [db] 70 60 30 ISO226 % gehoordrempel gemiddelde Infrageluid gehoordrempel db(a) Inukai Tokita hinder 1981 db(c) 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 21

LF audio bereik -125 Hz C-A niveau industrie luchtvaart scheepvaart railverkeer wegverkeer 0 5 15 25 verschil C-A niveau [db] 22

LF audio bereik -125 Hz 86 db(g) 25 db(a) db(a) Één situatie.. 23

LF audio bereik -125 Hz 86 db(g) LFG hindersituatie LFG hindersituatie na reduktie 25 db(a) db(a) na reduktie Veel situaties.. van Peutz. van LIS Essen 24

LF audio bereik -125 Hz db(a) lijkt redelijke grenswaarde voor het LF audio bereik ongeveer 5- db(a) lager dan toelaatbare geluidniveaus voor het hele frequentiegebied Conclusies: 0- Hz: 86 db(g) -125 Hz: db(a) Maar vaak wordt dit niveau overschreden door (meestal) niet hinderlijke bronnen zoals bijvoorbeeld vrachtverkeer 25

LFG criteria in verschillende landen LFG criteria 0 90 SPL inside [db] 70 60 ISO226 Average Infrasound hearing Threshold Vercammen [1] 30 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 26

LFG criteria in verschillende landen LFN criteria 0 90 SPL inside [db] 70 60 ISO226 Average Infrasound hearing Threshold Vercammen [1] Germany 30 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 27

LFG criteria in verschillende landen LFN criteria 0 90 SPL inside [db] 70 60 ISO226 Average Infrasound hearing Threshold Vercammen [1] Poland 30 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 28

LFG criteria in verschillende landen LFN criteria 0 90 SPL inside [db] 70 60 ISO226 Average Infrasound hearing Threshold Vercammen [1] Sweden 30 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 29

LFG criteria in verschillende landen LFN criteria 0 90 SPL inside [db] 70 60 ISO226 Average Infrasound hearing Threshold Vercammen [1] Denmark 30 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequency [Hz] 30

LFG criteria in verschillende landen LF geluid criteria 0 90 geluidniveau binnen [db] 70 60 30 ISO226 % gehoordrempel gemiddelde Infrageluid gehoordrempel Vercammen [1] NSG 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequentie [Hz] 31

LFG criteria in verschillende landen LF geluid criteria 0 geluidniveau binnen [db] 90 70 60 30 ISO226 % gehoordrempel gemiddelde Infrageluid gehoordrempel Vercammen [1] Polen Duitsland Zweden Denemarken NSG 4 5 6,1 8 12, 16 25 31, 63 0 125 160 0 2 frequentie [Hz] 32

LFG criteria in verschillende landen meeste criteria gaan uit van max. 1/3 octaafbandniveaus Er zijn verschillen tussen de criteria Infrageluid ( hinderlijk indien hoorbaar ) o Denemarken: ok o Duitsland: gemiddelde gehoordrempel: hoog o Polen: laag o Zweden & NSG: ontbreekt LF audio bereik o Geen duidelijk uitgangspunt. Slechts ervaring met gevallen van hinder ten gevolge van LF geluid o Denemarken: db(a) o Zweden, Duitsland, Polen: ca. gehoorddrempel<< db(a) (met name in oktaafband 63 Hz) 33

LFG criteria Het is moeilijk om de ingewikkelde hinderbeleving in een eenvoudige streefwaarde vast te leggen Achtergrond geluid o Polen: 6- db above background noise o Duitsland, Denemarken: dagperiode + 5 db Impuls-achtige geluiden: o Denemarken: 5 db straf Tonaal geluid o Duitsland: moet tonaal zijn (toets) Spectrum/maskering o Duitsland: db(c)-db(a)> db Fluctuaties:-- 34

LFG fluctuatie Fluctuaties in de Hz 1/3 octaaf band Frequentie [Hz] tijd [s] 35

LFG fluctuatie grondgeluid 36

LFG criteria Het is moeilijk om de ingewikkelde hinderbeleving in een eenvoudige streefwaarde vast te leggen Achtergrond geluid o Polen: 6- db above background noise o Duitsland, Denemarken: time of day Impuls-achtige geluiden: o Denemarken: 5 db penalty Tonaal geluid o Duitsland: a tonality check Spectrum/maskering o Duitsland: db(c)-db(a)> db Fluctuaties:-- Tuning-in:-- 37

LFG criteria Grondgeluid Schiphol db(a) 38

LFG criteria: buiten? Geluidreductie buiten-binnen Onderzoek NL spreidingsbereik Onderzoek USA spreidingsbereik Te grote spreiding 39

Uitspraak RvS ABRvS 13 december 06; 093/1 Op basis van veelheid aan onderzoek: LFG=oorzaak objectiveerbare hinder Voorgestelde systematiek ( VROM 1989 ) wordt internationaal breed gedragen Keuze drempel 3 à % methodisch verdedigbaar (ook andere internationaal gehanteerde methoden laten enige hinder toe) Conclusie: voorgestelde systematiek is een bruikbare methode In concrete case: geen hinder; geen nadere voorwaarden Voor nieuwe gevallen: voorwaarden in beginsel wel mogelijk

LFG criteria Open eindjes Toelaatbare niveaus of sommeren? Invloed fluctuerend geluid op hinderbeleving Expositie grondgeluid Schiphol Normstelling buiten? 41

Conclusies Het is in beginsel mogelijk streefwaarden voor LFG te formuleren De criteria in een aantal landen verschillen van elkaar Voor infrageluid is het mogelijk om een helder uitgangspunt te definieren (niet hoorbaar..) Voor het LF audio gebied: uitgangspunt is minder duidelijk (praktijksituaties) Varieert tussen gehoordrempel en db(a) Maar Invloed achtergrondgeluid en fluctuaties zou onderdeel moeten zijn van de beoordeling Hoe om te gaan met grote variatie overdracht buiten-binnen? en sommatie van frequentiebanden..? normale geluiden zoals van een vrachtwagens en bussen kunnen (aanzienlijk) hogere geluidniveaus veroorzaken. 42