Veiligheid van kinderlijmen Voedsel en Waren Autoriteit Regio Noord Postbus 465 9700 AL Groningen Nederland tel +31 (0)50 588 60 00 fax +31 (0)50 588 61 00 e-mail nd@vwa.nl internet www.vwa.nl 1 december 2007
1. INLEIDING In 2006 heeft een breed marktonderzoek plaatsgevonden naar de aanwezigheid van CMRS stoffen in consumentenlijm [1] (Carcinogeen, Mutageen, Reprotoxisch, Sensibiliserend). Er heeft geen handhaving plaatsgevonden, omdat deze monsters anoniem zijn genomen. In 2007 vonden drie spin-off projecten plaats, waarvan dit het eerste project is. Hierin zijn lijmen onderzocht waarmee kinderen werken. Deze lijmen zijn vooral bemonsterd bij groothandels voor scholen. Een aantal stoffen dat naar voren kwam uit het marktonderzoek van 2006 is bepaald in deze monsters. Verder is het vlampunt bepaald. Er zal worden gehandhaafd op wettelijke overtredingen. 2. DOELSTELLING Via een handhavingsonderzoek wordt de veiligheid van lijmen bestemd voor kinderen onderzocht. Er wordt gehandhaafd op wettelijke overtredingen. Uiteindelijke doel van dit project is dat de kinderlijmen die op de markt verkrijgbaar zijn geen verboden CMR-stoffen bevatten of beneden de toegelaten limieten en de gevaarsetikettering op deze lijmen correct is. 3. WERKWIJZE In de periode mei-juni 2007 zijn totaal 37 inspecties uitgevoerd bij met name groothandels en producenten voor scholen. Ook zijn warenhuizen, welke schoolartikelen verkopen, bezocht Totaal zijn 39 stuks lijmproducten voor kinderen bemonsterd. De meest gangbare merken zijn vertegenwoordigd in deze bemonstering. In bijlage 1 is een overzicht van de bemonsterde lijmen voor kinderen terug te vinden. De monsters zijn door het chemisch lab in Noord onderzocht op een aantal stoffen, welke uit het marktonderzoek van 2006 waren gekomen als aandachtstoffen. Dit zijn: methanol, aceton, ethanol, ethylacetaat, isopropylalcohol, methylethylketon, dibutylftalaat, butylacetaat en diisodecylftalaat. Er is tevens gescreend op andere stoffen. Daarnaast is het vlampunt bepaald en de etikettering gecontroleerd. 4. RESULTATEN 4.1 Samenstelling kinderlijmen op de Nederlandse markt De bemonsterde kinderlijm betrof zowel lijmen op waterbasis als lijmen op basis van oplosmiddelen. Op een aantal van deze lijmen staan kreten als non toxic of oplosmiddelvrij, natuurlijke grondstoffen, niet brandgevaarlijk, uitwasbaar, reukloos. 4.2 Stoffen In de onderstaande tabel staat een overzicht van de gevonden stoffen in kinderlijm op de Nederlandse markt. Daarbij wordt ook de indeling volgens de stoffenrichtlijn 67/548/EEG gegeven. Tabel 1: Overzicht gevonden stoffen in kinderlijm (n=39) Stofnaam CAS nr. Aangetroffen in Gehaltes (%) Indeling onderzochte kinderlijm Methanol 67-56-1 0 (0 %) - F R11; T R23/24/25-39/23/24/25 Aceton 67-64-1 9 (23 %) 18-40 F R11; Xi R36; R66 R67 Ethanol 64-17-5 9 (23 %) 2-29 F; R11 ethylacetaat 112-07-2 4 (10 %) 1-3 Xn; R20/21 isopropylalcohol 67-63-0 1 (3 %) 3 F R11; Xi R36; R67 methyl ethylketon 78-93-3 2 (5 %) 0.2 F R11; Xi R36; R66 R67 dibutylftalaat 84-74-2 1 (3 %) 0.4 Repr. Cat. 2 R61; Repr. Cat. 3 R62; N R50 n-butylacetaat 123-86-4 2 (5 %) 65 R10; R66; R67 diisobutylftalaat 84-69-5 1 (3 %) 5-30 F: licht ontvlambaar Xn: schadelijk Repr. Cat 2: reprotoxisch categorie 2 Xi: irriterend T: giftig Repr. Cat 3: reprotoxisch categorie 3 1 Bouma, K. & de Jong, A. CMRS stoffen in consumentenlijm. April 2007. Factsheet VWA ND06K175. ND071951: Veiligheid van kinderlijmen 1/4
De lijmen met hogere gehaltes aan oplosmiddelen (zoals aceton en ethanol) zijn ingedeeld als irriterend en licht ontvlambaar. Methanol is niet aangetroffen in de kinderlijm. Wel is een laag gehalte dibutylftalaat gevonden in 1 lijm. Dibutylftalaat is ingedeeld als reprotoxisch categorie 2 en 3. Consumenten producten, waaronder lijmen, mogen niet meer dan 0.5% bevatten aan stoffen met een indeling van reprotoxisch categorie 2. Het gevonden gehalte bedroeg 0.4% en voldeed aan deze grenswaarde. Er zijn verder geen CMRS stoffen aangetroffen in de kinderlijm. 4.3 Etikettering Voor 9 monsters is een schriftelijke waarschuwing opgemaakt voor het ontbeken van (een deel van) de gevaarsetikettering. Dit betreft het ontbreken van het gevaarssymbool licht ontvlambaar en/of irriterend, VGA (voelbare gevaarsaanduiding), R-zinnen en adresgegevens. Het ontbreken van deze gevaarsetikettering valt niet in de categorie overtreding waarvoor een boeterapport of procesverbaal wordt opgemaakt. 5. CONCLUSIE De onderzochte kinderlijmen bevatten nagenoeg geen CMR stoffen. In 1 lijm is een laag gehalte aan dibutylftalaat aangetroffen (reprotoxisch categorie 2 en 3). Het gehalte lag onder de wettelijke limiet. De gevaarsetikettering met name van de kinderlijmen op basis van oplosmiddelen was niet altijd volledig. Hiervoor zijn 9 schriftelijke waarschuwingen op gemaakt. Gezien de geringe blootstelling en de samenstelling van kinderlijmen kan worden geconcludeerd dat deze veilig zijn voor de doelgroep kinderen. BIJLAGEN Bijlage 1: Overzicht bemonsterde lijmen voor kinderen ND071951: Veiligheid van kinderlijmen 2/4
Bijlage 1: Overzicht bemonsterde lijmen voor kinderen Tabel 1: Analyseresultaten stoffen in kinderlijm (%), vlampunt ( C), ontbrekende etikettering en maatregelen ISI nr. Omschrijving Etiket MeOH Aceton EtOH EtAC IPA MEK DBP BuAC DIBP* Vlampt C Ontbreken etiket Maatregel 44673878 interlijm waterbasis, oplosmiddelen 4,5 vrij 44673886 universele schoollijm waterbasis 44673894 universele schoollijm irriterend, licht ontvlambaar 36,2 25,1 < 21 C VGA, straat. SW 44673908 alleslijm licht ontvlambaar 23,9 25,1 1,1 0,2 < 21 C Xi. VGA te klein SW 44673916 alleslijm oplosmiddelen vrij 44683105 plastieklijm kinderen 8+ 64,7 44683229 glitterlijm 44683237 lijm universeel 0,4 44683407 lijm uitwasbaar 44756102 kinderlijm oplosmiddelen vrij 44756129 lijm diverse kleuren water uitwasbaar 44756137 schoollijm 44756153 allesplakker uitwasbaar 23,3 25,4 1,1 < 21 C Xi. R36, R66 R67, VGA SW 44756161 allesplakker oplosmiddelen vrij 44756188 witte PVA lijm 44756196 plakstift voor kinderen oplosmiddelvrij 44756218 plakpoeder kinderen 3+ 44867214 plaksel waterbasis 44867222 aragom natuurlijke grondstoffen 44867249 hobbylijm waterbasis 44867257 knutslelijm waterbasis 4,5 44867265 alleslijm acetonbasis 36 24,7 < 21 C VGA, telnr. SW 56503102 hobby lijm irriterend, licht ontvlambaar, 17,8 1,5 2,5 2,8 30 < 21 C VGA te klein +onjuiste plek SW vinylharsen 56503129 Junior lijm, sterk + schoon zonder waterbasis oplosmiddel ideaal voor kinderen 56503137 lijm uitwasbaar 56503145 plakstift kinderen 3+ 56503188 knutsellijm non toxic 56503196 plakstift oplosmiddelen vrij, uitwasbaar ND071951: Veiligheid van kinderlijmen Bijlage 1 3/4
ISI nr. Omschrijving Etiket MeOH Aceton EtOH EtAC IPA MEK DBP BuAC DIBP* Vlampt C Ontbreken etiket Maatregel 58546763 lijm licht ontvlambaar 36 24,5 < 21 C Xi; F (ondersch.) VGA. nom.vol. SW R36/R66/R67 en straat. 58546771 allesplakker uitwasbaar 58546798 alleslijm licht ontvlambaar 23 27 1,1 0,2* < 21 C Xi, R 36,66,67, S2,46 SW 58830577 knutsellijm uitwasbaar 58830585 alleslijm acetonbasis, licht 36,1 26,9 < 21 C VGA, telnr, adres SW ontvlambaar, irriterend 58830593 alleslijm acetonbasis, licht 39,9 28,9 < 21 C F; Xi; adres; tel. VGA. SW ontvlambaar, irriterend 58830607 knutsellijm waterbasis, uitwasbaar, geen oplosmiddelen, kinderen 3+ 58830623 lijmpen uitwasbaar, kinderen 3+ 67504585 kinderlijm verwijderbaar 67828992 plastieklijm 66,4 67829476 knutsellijm niet brandgevaarlijk, uitwasbaar, reukloos MEOH: methanol IPA: isopropyl alcohol BuAC: n-butylacetaat F: licht ontvlambaar SW: schriftelijke waarschuwing EtOH: ethanol MEK: methyl ethylketon DIBP: diisobutylftalaat Xi: irriterend EtAC: ethylacetaat DBP: dibutylftalaat * indicatief bepaald VGA: voelbare gevaarsaanduiding ND071951: Veiligheid van kinderlijmen Bijlage 1 4/4