Medisch Protocol Hulphond Nederland Februari 2012 Jeroen Oomen Kim van Kerkhoff
In dit medisch protocol zijn alle medische procedures die van belang zijn voor alle fok- en gebruikshulphonden vastgelegd. Ook is een aantal richtlijnen opgenomen. Dit protocol is bestemd voor alle dierenartsen die met hulphonden in hun praktijk werken,voor gastgezinnen en voor medewerkers bij Hulphond Nederland. Algemeen: Als uitgangspunt geldt dat alle hulphonden in opleiding en hulphonden geplaatst bij cliënten, alleen worden behandeld door een officieel erkend dierenarts. Aankoop: Alle honden die worden aangekocht, moeten binnen 3 werkdagen door een dierenarts worden gekeurd. De pups zijn altijd gechipt. De keuring vindt plaats conform het Europese boekje. Daarnaast vindt een medische check-up plaats van het locomotie apparaat. Vaccinatieschema: Alle honden worden gevaccineerd op de leeftijd van: 6 weken : - Pupvaccinatie (hondenziekte, Parvo, Ziekte van Weill) bij fokker 9 weken : - Parvovirus C - Ziekte van Weill - Neusvaccinatie kennelhoest 12 weken : Cocktail: - Hondenziekte - Leverziekte - Parvovirus - Ziekte van Weil Rabiës ( niet standaard, alleen indien vaccinatie voor vakantie noodzakelijk is) Herhalen : Bordetella en Parainfluenza (neusvaccinatie kennelhoest: bij leeftijd van ca 1 jaar; daarna jaarlijks Weil : jaarlijks Cocktail : 1 x per 3 jaar, de eerste keer op leeftijd van 1 jaar Rabiës : alleen als cliënt voornemen heeft om naar buitenland te gaan met een entstof die een drie jaar geldige immuniteit geeft (Intervet) NOOT: Cliënten blijven dit herhalen tot het moment van overlijden hond. Daarnaast dienen cliënten verplicht jaarlijks een gezondheidscheck te laten uitvoeren door officieel erkend dierenarts.
Ontwormen: (wormmiddel wordt verstrekt door de stichting aan gastgezinnen) Ontwormen vindt plaats op leeftijd van: Leeftijd in weken Externe aankoop Eigen fok 2 Bij fokker Panacur Petpaste 4 Bij fokker Panacur Petpaste 6 Bij fokker Panacur Petpaste 8 Panacur (kuur van 1 week) Plerion 10 Plerion Plerion 12 Plerion Plerion 16 Plerion Plerion 20 Plerion Plerion 24 Plerion Plerion 9 mnd Plerion Plerion 12 mnd Plerion Plerion Daarna elk kwartaal Plerion Plerion Specifiek voor kennelsituatie in Herpen geldt: Een goede ontworming is essentieel om besmettingen tegen te gaan. Alle (nieuwe) honden worden bij binnenkomst direct ontwormd in de daartoe bestemde dierenartsruimte. Alle honden worden tegelijkertijd ontwormd zodat de kans op herbesmetting gering is. De honden in de kennel worden 4x per jaar ontwormd op vaste tijdstippen. Door honden gelijktijdig te ontwormen en zoveel mogelijk in dezelfde kennels te plaatsen kan wormbesmetting zoveel mogelijk voorkomen worden. Diarree Bij acute diarree is behandeling als volgt: Dieetmaatregel: 1 dag alleen bouillon met suiker ( 1 liter/1 eetlepel) daarna tot er sprake is van vaste ontlasting makkelijk verteerbaar voer in kleine porties (voorkeur Intestinal van Royal Canin). Hoeveelheid; normale dag hoeveelheid verdelen over meerdere porties ( 5-6) per dag. Let op: de bouillon mag niet van poeder gemaakt worden omdat dat uienpoeder bevat, dat schadelijk is voor honden. Advies: kipfilet koken en dat vocht geven. De volgende dag kan de kipfilet, heel fijn gesneden, mengen door rijst, die door en door gaar gekookt is. Na drie dagen diarree krijgen honden in de kennel en de pups in opleiding Finidiar toegediend, tenzij de hond echt een zieke indruk maakt. Dierenarts waarschuwen bij: Zieke hond (koorts, braken, niet eten/niet drinken) Bloederige ontlasting Diarree die langer dan 5 dagen duurt 5 e dag diarree: standaardcontrole Giardia (vanaf de derde dag diarree ontlasting verzamelen zodat er op dag 5, als er nog diarree is, meteen op giardia getest kan worden. Vlooien / Teken (vlooien-/ tekenmiddel wordt verstrekt door de stichting aan gastgezinnen)! Alle honden dienen vlo- en teekvrij gehouden te worden met Pulvex. (lees de bijsluiter voor leeftijdsadvies en gebruik)
Castratie: Reu wordt, afhankelijk van het op de leeftijd van 6 maanden geobserveerde gedrag, rond de leeftijd van 8 maanden gecastreerd. Indien testikel (s) niet is /zijn ingedaald wordt de pup geopereerd door een door de stichting aangewezen gespecialiseerd chirurg. Sterilisatie: Iedere teef wordt bekeken als potentiële fokteef voor de Stichting. Indien er geen gedragsafwijkingen zijn en de teef positief door alle gezondheidskeuringen voor fokteef * komt, wordt ze niet gesteriliseerd. Worden er wel gedragsafwijkingen geconstateerd of zijn de uitslagen van de gezondheidskeuring niet volgens de hulphondnormen en -waarden dan wordt de teef (bij voorkeur voor en anders zo snel mogelijk na haar eerste loopsheid) gesteriliseerd. * gezondheidskeuring Fokteef: HD A + 2 generaties terug ED vrij+ 2 generaties terug (beoordelingen door Raad van Beheer) Ogen: PRA & RD &Cataract vrij, vrij van Entropion, Ectropion en/of Distichiasis Algemeen: goede gezondheid Röntgen: Van alle honden worden officiële röntgenfoto s gemaakt. De foto s worden gemaakt van: - Heupen Heupen: Goedkeuring om door te gaan als ADL: - HD A - HD B - HD C (minimaal Norberg 20*) *Alles daaronder wordt bij twijfel besproken met Veterinair Medisch Adviseur. Bij niet plaatsen als ADL hond wordt er bekeken of ander traject binnen Hulphond Nederland mogelijk is. (Signaal / Seizure / Anders) -Ellebogen: ED onderzoek: Bij afwijkingen aan de ellebogen wordt advies gevolgd van betreffende specialist. Röntgenfoto s worden gemaakt tijdens de beginperiode van de honden in aftraining op het trainingscentrum. De foto s worden gemaakt door een officiële röntgenoloog en beoordeeld door een door Hulphond Nederland aangewezen en daartoe bevoegde deskundige. Ogen: Ogen moeten worden gekeurd op erfelijke oogafwijkingen door een erkend ECVO specialist. Goedkeuring bij: - PRA : voorlopig vrij - Cataract: voorlopig vrij Bij vaststelling van de overige afwijkingen volgt overleg met oogspecialist, n.a.v. het doel van de hond. Het oogonderzoek vindt ook plaats vanuit de kennel.
Gezondheidsverklaring: Op het moment dat de hond overgedragen wordt naar de cliënt, en dus naar de eigen dierenarts van de cliënt gaat, is het van belang dat er een up to date vaccinatiepaspoort en geldige gezondheidsverklaring met de hond mee gaan. Hulphond Nederland hanteert een standaardformulier voor deze gezondheidsverklaring dat ingevuld en ondertekend wordt door de dierenarts van Stichting of dierenarts van de cliënt. Medische kosten: Tijdens de opleiding van de honden zijn alle medische kosten voor rekening van Hulphond Nederland. Na (contractuele) plaatsing van de hulphond bij de cliënt, zijn de medische kosten voor rekening van de bruikleennemer, de cliënt. Hond bij de Cliënt: Cliënten zijn verplicht hun hulphond te verzekeren! Bij grote, niet acute ingrepen/operaties of behandelingen met een te verwachten kostprijs van 500 of meer, dient vooraf altijd Hulphond Nederland te worden geïnformeerd en moet er toestemming worden gevraagd. Toestemming kan worden verleend door de manager Cliëntenzorg of Directie. Bij twijfel wordt door de manager Cliëntenzorg of Directie een beroep gedaan op de dierenarts van de Stichting. Deze zal in overleg met de dierenarts van de cliënt advies uitbrengen over behandelplan.
Wat te doen bij calamiteiten: Bij calamiteiten waarbij medisch ingrijpen acuut vereist is, wordt Hulphond Nederland door behandelend dierenarts (of door cliënt of gastgezin) zo spoedig mogelijk geïnformeerd. Hoe te handelen bij chronische aandoeningen: Indien er bij een hond na twee keer behandeling door de eigen dierenarts nog geen verbetering van de klachten optreedt, dient contact te worden opgenomen met Hulphond Nederland en wordt de hond na, overleg met de veterinair adviseur van Hulphond Nederland, eventueel doorverwezen naar een specialist op betreffende terrein. Bijlagen: A. Protocol Giardia besmetting B. Protocol Kennelhoest besmetting C. Protocol groeistoornissen en oorontsteking voor Sterkliniek dierenartsen
Bijlage A. PROTOCOL GIARDIA BESMETTING Giardia-cysten worden massaal met de ontlasting uitgescheiden en zijn meteen en gedurende weken tot maanden besmettelijk voor de omgeving. Hierdoor bestaat er een groot gevaar op herbesmetting. Teleurstellende behandelingen berusten vaak op herbesmetting vanuit de vacht of de omgeving. Stoomreiniging zou wel effectief kunnen zijn bij het terugdringen van de infectiedruk. Giardia overleeft in water of een vochtig milieu erg lang. Kennel Standaard: kennel 1 x per maand preventief reinigen met Chloor, ook al is er geen besmetting voorkomen we zo wellicht dat er een besmetting komt. Binnenkennel schoonmaken met 10% chlooroplossing. Zo ook de bedjes en de wanden schoonmaken met 10% chlooroplossing, daarna schoonspoelen met water, droogtrekken en vervolgens met een doek die in een chlooroplossing heeft gelegen en is uit geknepen /gedroogd, nawrijven. Niet met de hogedrukreiniger! De hond mag pas in de kennel als de kennel helemaal droog is. Kleedjes/dekens die in de kennel liggen dagelijks wassen op 60 C of meer. Buitenkennels met 10% chlooroplossing schrobben, daarna droogtrekken en de honden. De honden pas naar buiten als de buitenkennel helemaal droog is. Wanneer er in de binnen of buitenkennel gepoept wordt direct zorgvuldig en afdoende opruimen. (in plastic zak in vuilnisbak) Dit wordt opgeruimd met plastic zakken, dus niet met de schep. Waar de poep heeft gelegen, dient gereinigd te worden met 10% chlooroplossing. Honden mogen alleen op de stenen speelweides. Daar dient de poep op dezelfde wijze opgeruimd te worden als hierboven beschreven. Bij elke in- en uitgang van de kennel/speelweides moeten de schoenzolen gereinigd worden in de daarvoor bestemde bak. In deze bak zit wederom een 10% chlooroplossing. Daarna drooglopen op een handdoek, deze zal enkele malen per dag vervangen moeten worden en daarna wassen op + 60 C. De hondenverzorgers/kennelmedewerkers dienen wegwerphandschoenen te dragen bij alle schoonmaakwerkzaamheden. Na schoonmaken direct alle gereedschappen reinigen: Droogtrekker, schep, dweil & doeken in de was etc. Dagelijks voer- & drinkbakken reinigen met kokend water en goed afdrogen. Alleen vers drinkwater geven, andere waterbronnen kunnen besmet zijn
Terrein Honden waarvan is vastgesteld dat ze besmet- of verdacht zijn dienen op stenen weides gezet/uitgelaten te worden. Reiniging als hierboven beschreven! Het hele terrein dient direct ontlastingvrij gemaakt te worden en te worden gehouden. De honden in training niet uitlaten op het terrein van hulphond. Alleen op terrein buiten het Hulphond-terrein op verharde ondergrond. Mochten zij zich per ongeluk ontlasten, direct opruimen. Honden Alle honden tegelijkertijd behandelen, ook diegene die geen symptomen vertonen. Van de honden die giardia hebben moeten na behandeling de gehele achterhand gewassen worden. De honden mogen de gehele periode dat er behandeld wordt niet in de kantine komen. In de kantine en trainingsruimte staan geen drinkbakken totdat we vrij zijn van giardia. Het is zinvol om na afloop van een behandeling aan de hand van ontlasting onderzoek te controleren of de behandeling succesvol is geweest. Indien nodig behandeling verlengen. Honden die in deze periode vanuit de gastgezinnen in de kennel komen worden preventief standaard 5 dagen voor binnenkomst behandeld met Panacur. Bussen Geen kleden in de bussen; dus kale ondergrond. De ondergrond reinigen, na elke hondenwisseling, met chloordoek. De chloordoek mag maar 1 keer gebruikt worden. Afhankelijk van hoeveel honden er besmet zijn, worden er bussen aangewezen waarin deze besmette honden vervoerd kunnen worden. Alle bussen dienen ontsmet te worden met de chlooroplossing. Trainingsmaterialen Honden die besmet zijn dienen per hond een eigen tugtouw, apport enz, te hebben. Dit mag dus niet voor een andere hond gebruikt worden en dienen dagelijks gereinigd te worden in de was van + 60 C.. Honden van buitenaf kunnen op dit moment niet in de trainingsruimtes getraind worden! Tugtouwtjes en alle apporteervoorwerpen enz., met andere woorden alles wat in aanraking komt of kan komen met speeksel van de honden reinigen zoals eerder beschreven. Dagelijks gereinigd worden in de was van + 60 C.. Lichtknopjes etc, met een chloordoek reinigen. Deze doek 1 maal gebruiken daarna opnieuw wassen. Voor iedere hond een eigen beloningszakje, deze iedere dag na gebruik wassen (wasmachine) Speelgoed zorgvuldig reinigen
Bijlage B: PROTOCOL KENNELHOEST BESMETTING Kennelhoest is een syndroom waarbij verschillende virussen en bacteriën een rol kunnen spelen. De belangrijkste verwekkers zijn het para-influenzavirus en de bacterie Bordetella bronchiseptica. De symptomen zijn het gevolg van de lokale vermeerdering van de ziekteverwekkers in of op de slijmvliezen. Besmetting van kennelhoest gaat via de lucht, waardoor andere honden vrij simpel besmet kunnen worden met het virus. Net als een verkoudheid bij mensen, kunnen de honden elkaar aansteken. Het hoesten van de hond (het slijm) is zeer besmettelijk voor andere honden. Klinische verschijnselen van kennelhoest: Hoestende honden; De hond heeft een harde droge hoest, die vaak lijkt op kokhalzen. Meestal is er geen slijm bij het hoesten, het klein beetje wat wel los komt wordt meestal door geslikt. Zelden is de hond algemeen ziek, zeker in het begin is er vaak geen koorts en zijn ze nog actief en levendig. Het is eigenlijk een ontsteking van de voorste luchtwegen, die bij verwaarlozing ook naar de diepere luchtwegen kan gaan en dan eventueel een longontsteking kan veroorzaken. Honden met een lage weerstand ofwel immuniteit zullen na infectie de ziekteverwekker ook langdurig in hoge doses uitscheiden. Gezonde honden met een goede bescherming en een hoge weerstand maken de ziekteverwekker snel onschadelijk. Maar als zij steeds opnieuw met de ziektekiemen geconfronteerd worden, is de kans groot dat hun uiteindelijke weerstand ook afneemt. Intranasaal vaccineren: houdt in via een neusspray. Een neusspray werkt veel directer omdat de entstof direct bij de slijmvliezen en voorste luchtwegen terechtkomt. Als de hond ingeënt is geeft dit geen 100% garantie dat hij geen kennelhoest krijgt, maar als de hond het krijgt zijn de verschijnselen vaak mild. Het is vergelijkbaar met de griepprik bij de mens. Doel: Een hoge immuniteit opwekken op de slijmvliezen in de voorste luchtwegen, waardoor vermenigvuldiging van Bordetella en para-influenza zoveel mogelijk wordt gereduceerd. Ook worden de ziekteverwekkers op dat moment onschadelijk gemaakt voordat ze schade aan de slijmvliezen kunnen veroorzaken." Let op: De honden mogen een week voor enting geen antibiotica toegediend kregen. Deze antibiotica zouden het bacteriële deel van de entstof kunnen afbreken. De neusspray werkt slechts een half jaar. Het moment van enten; vlak voor de dieren in de kennel gaan van belang. Met de neusspray-enting zal wel een veel snellere afweer worden verkregen en mag men ook verwachten dat de lokale afweer beter wordt gestimuleerd. Verminderde weerstand, stress, veel blaffen of een hogere infectiedruk verhogen de kans op verspreiding en aanslaan van de infectie. De ziekte wordt verspreid door deeltjes die bij het hoesten worden rond gesproeid en door opgegeven slijm. Een hoestende hond moet dus bij andere honden vandaan gehouden worden om verspreiding te voorkomen. Houd er rekening mee dat besmetting ook via mensenhanden of kleding kan plaats vinden. Ga er altijd van uit dat de infectiekans zeker blijft bestaan zolang de hond hoest. LET OP: mogelijk zoönotisch gevaar voor mensen met een verlaagde immuunstatus.
Honden Alle entingsboekjes van de honden die de kennel inkomen worden direct gecontroleerd. Enting mag bij binnenkomst niet ouder zijn dan een half jaar. Blijkt bij controle dat een hond niet meer voldoende gevaccineerd is dan krijgt hij diezelfde dag nog een neusenting. Honden die hoesten worden in een quarantaine gehuisvest totdat ze behandel en/of geënt zijn. Eenmaal geënt worden de honden een dag later ondergebracht bij de andere honden Hoestende honden niet in de ruimtes laten komen waar ook andere honden (van buiten) kunnen komen. Hoestende honden behandelen met "rust" gezonde voeding & hoestsiroop. Bij hele ernstig zieke honden, koorts, contact met de dierenarts over wel/geen ontstekingsremmer. (normale temperatuur tussen de 38 en 39 graden) Trainen Geen normale lijnen / halsbanden maar met een borsttuig lopen, trainen, verplaatsen. Trainers / Hondenverzorgers Trainers & hondenverzorgers die ook pups bezoeken of andere honden (ook van buiten) goed handen wassen en andere kleding aan. Voeding Voer vochtig maken (brokken weken) om prikkeling van de keel te voorkomen. Kennel Drinkbakken & voerbakken na elke voeding / drinkbeurt schoonmaken.
Bijlage C: PROTOCOL GROEISTOORNISSEN EN OORONTSTEKING VOOR STERKLINIEK DIERENARTSEN Gezien het toekomstige belang en de economische waarde van honden van Hulphond Nederland is het van groot belang dat bepaalde aandoeningen in de jeugd adequaat behandeld worden met als doel de dieren te behouden voor Hulphond Nederland door beperking van de medische gevolgen in de toekomst. Groeistoornissen Deze dienen zich meestal aan op een leeftijd van 4-7 maanden. Het betreft vooral OCD aandoeningen van schouder, elleboog en hak. Kreupelheid en startkreupelheid worden het meest beschreven als klinisch klacht. Dieren die beiderzijds zijn aangedaan hoeven geen kreupele gang te vertonen. Na een eerste klinisch onderzoek kan rust al dan niet in combinatie met een gepaste NSAID geadviseerd worden. Het spreekt voor zich dat voeding (A-merk pupvoeding ZONDER bijvoeding) en beweging ( 5 minuten per maand leeftijd AAN de lijn of beduidend korter los) gecontroleerd dienen te worden. Indien de klachten recidiveren en/of persisteren dienen diagnostische röntgenfoto s te worden gemaakt welke ter medebeoordeling voorgelegd moeten worden aan een orthopedisch werkend SK-dierenarts. In onderling overleg met Hulphond Nederland kan dan eventueel tot chirurgie besloten worden en een geschikte dierenarts daarvoor aangewezen worden. Indien chirurgie niet aan de orde is zal de hond voorlopig onder (maandelijkse) controle blijven totdat de groeistoornis is verdwenen. Oorontsteking Oorontsteking wordt middels het geldende protocol behandeld met inachtneming van het antibioticaformularium Hond. Indien de initiële therapie niet werkt dient een bacteriologisch onderzoek te worden gedaan in combinatie met een antibiogram. Behandeling dient er op gericht te zijn om chronische ontstekingen te voorkomen.