Inleiding Het aantal kinderen dat te weinig beweegt en/of overgewicht heeft neemt al een aantal jaren toe. Dit is een belangrijk element van zorg. De gemeente heeft daarom in 2011 besloten zich actief in te gaan zetten bij het stimuleren van bewegen en gezonde voeding en het terugdringen van overgewicht bij se kinderen. Ze heeft hierbij gekozen voor de Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) aanpak. De buurten Geeren Noord en-zuid zijn aangewezen als JOGG buurten evenals de wijk Heuvel. In de afgelopen twee jaar zijn er, door bij JOGG betrokken organisaties, activiteiten georganiseerd op het gebied van voeding en beweging. Voorbeelden hiervan zijn het aanbieden van fruit en water bij sportactiviteiten, het plaatsen van een watertappunt, het onder de aandacht brengen van gezondheid bij professionals, de gezonde sportkantine, beweegaccommodaties (vrouwen in beweging, sterren van morgen), peutergym, het ontwikkelen van een JOGG-flyer en de opzet van een buurttuin. In deze factsheet wordt er een update gegeven van de resultaten betreffende gewicht, voeding en bewegen van JOGG de Geeren en Heuvel over de eerste drie jaar. Als referentie zijn buurten Kesteren/Muizenberg en als geheel meegenomen. Gewicht In figuur 1 zijn de percentages kinderen met overgewicht (incl. obesitas) en obesitas in de jaren 2008 en 2013 weergegeven, voor als geheel, Kesteren/Muizenberg, Heuvel en De Geeren. Deze percentages zijn in 2013 t.o.v. 2008 niet veranderd voor, Kesteren/Muizenberg en de Geeren. Dit betekent dat er sprake is van een stabilisatie in overgewicht. In was het percentage kinderen met overgewicht (incl. obesitas) in 2008 significant lager dan in Heuvel. Dit verschil is in 2013 verdwenen. Heuvel wijkt m.b.t. overgewicht in 2013 dus niet meer af van. Het percentage 0 t/m 11 jarigen met obesitas was in 2008 in significant lager dan in de Geeren. In 2013 was dit verschil niet significant. De Geeren is m.b.t. obesitas in 2013 t.o.v. dus verbeterd.
Voeding In tabel 1 is het voedingsgedrag van 0 t/m 11 jarige kinderen in als geheel, Kesteren/Muizenberg, Heuvel en de Geeren weergegeven voor 2008 en 2013. Ontbijt In 2008 was het percentage 0 t/m 11 jarigen in dat minder dan 5x per week ontbijt (3%) significant lager dan in Heuvel (8%) en de Geeren (9%). In 2013 is er voor Heuvel (1%) t.o.v. (1%) geen significant verschil in het percentage kinderen dat minder dan 5x per week ontbijt. In Heuvel heeft er in de periode 2008-2013 t.o.v. dus een verbetering plaatsgevonden. De Geeren scoort in 2013 nog steeds slechter en Kesteren/Muizenberg volgt zowel in 2008 als in 2013 de trend van. Figuur 1. Gewicht van 0t/m11 jarigen in de Geeren, Heuvel, Kesteren/Muizenberg en 30 % Overgewicht (incl. obesitas) Obesitas 25 20 15 10 5 0 Geeren Heuvel Kesteren/ Muizenberg Geeren Heuvel Kesteren/ Muizenberg 2008 2013 Groenten De percentages 0 t/m 11 jarigen dat niet dagelijks groente eet zijn in 2013 voor Kesteren/Muizenberg, Heuvel en de Geeren niet significant veranderd t.o.v. 2008 en ook niet t.o.v.. De percentages van deze wijken wijzen over de periode 2008-2013 echter wel in dezelfde richting als de percentages van als geheel. Voor geldt dat het percentage kinderen dat niet dagelijks groente eet in 2008 (29%) al significant lager was dan in de hele regio West-Brabant (35%) en dat dit significante verschil in 2013 (: 25%, regio West-Brabant: 31%) in 2013 is gehandhaafd. Fruit In 2008 en 2013 is het percentage 0 t/m 11 jarigen dat niet dagelijks fruit eet in (2008: 26%, 2013: 16%) significant lager dan in de hele regio West- Brabant (2008:32%, 2013: 24%). Voor zowel als de hele regio West- Brabant is er in 2013 t.o.v. 2008 een significante afname te zien van het percentage 0 t/m 11 jarigen dat niet dagelijks fruit eet. De percentages voor Kesteren/Muizenberg, Heuvel en de Geeren zijn in 2013 niet significant veranderd t.o.v. 2008 en ook niet t.o.v.. De percentages van deze wijken in de periode 2008-2013 wijzen echter wel in dezelfde richting als de percentages van als geheel, wat duidt op een mogelijk positieve ontwikkeling.
Tabel 1. Voedingsgedrag van 0t/m11 jarigen in de Geeren, Heuvel, Kesteren/Muizenberg en Percentage ouders dat de gezondheid van kind (heel) goed vindt Percentage ouders dat van mening is dat gewicht kind (veel) te hoog is Percentage kinderen dat niet dagelijks groente eet Percentage kinderen dat niet dagelijks fruit eet Percentage kinderen dat minder dan 5x per week ontbijt Kesteren/ Muizenberg Heuvel Geeren 2008 2013 2008 2013 2008 2013 2008 2013 96 95 96 96 92 96 90 89 8 7 8 7 8 6 11 10 29 25 35 30 33 21 36 25 26 16 26 23 22 13 30 19 3 1 4 0,4 8 1 9 7 Geel = significant verschil tussen en Regio, Roze = significant verschil tussen wijk en, Blauw = significant verschil tussen 2008 en 2013 Bewegen In tabel 2 is het beweeggedrag van 0 t/m11 jarige kinderen in als geheel, Kesteren/Muizenberg, Heuvel en de Geeren weergegeven voor 2008 en 2013. Minimaal 2x/week 1 uur sporten bij een vereniging Ten opzichte van (resp. 29% en 37%) zijn er in de Geeren (resp. 18% en 17%) zowel in 2008 als 2013 significant minder 0 t/m 11 jarigen die minimaal 2x per week 1 uur sporten bij een sportvereniging. Wekelijks sporten bij een vereniging Het percentage 0 t/m 11 jarigen dat wekelijks sport bij een vereniging is in (81%) in 2008 significant hoger dan in de Geeren (56%). In 2013 is dit significante verschil verdwenen. In de Geeren heeft er in de periode 2008-2013 t.o.v. dus een verbetering plaatsgevonden. Het percentage 0 t/m 11 jarigen dat wekelijks sport bij een sport vereniging is in 2013 in (85%) significant hoger dan in de wijk Heuvel (72%). 2x per week sporten op school Wanneer we kijken naar de percentages van t.o.v. de regio dan zien we dat het percentage 0 t/m 11 jarigen in in zowel 2008 als 2013 significant lager is dan in de hele regio West-Brabant. In de wijk Heuvel (resp 81% en 63%) wordt zowel in 2008 als 2013 significant vaker 2x per week op school gesport dan in (resp 53% en 44%). In de Geeren wordt er in 2008 juist significant minder vaak 2x per week op school gesport,. Dit verschil is in 2013 niet meer significant.
Tabel 2. Beweeggedrag van 0t/m11 jarigen in de Geeren, Heuvel, Kesteren/Muizenberg en Percentage kinderen dat minimaal 2x per week 1 uur sport bij een vereniging Percentage kinderen dat wekelijks sport bij een vereniging Percentage kinderen dat 2x per week sport op school Percentage kinderen met zwemdiploma (vanaf 4 jaar) Percentage kinderen met zwemdiploma (vanaf 8 jaar) Percentage kinderen dat minimaal 7 uur per week beweegt Kesteren/ Muizenberg Heuvel Geeren 2008 2013 2008 2013 2008 2013 2008 2013 29 37 30 34 25 27 18 17 81 85 76 84 76 72 56 73 53 44 50 32 81 63 39 31 61 65 64 62 45 47 39 45 93 97 94 96 71 91 68 74 86 88 83 86 81 88 74 77 Geel = significant verschil tussen en Regio, Roze = significant verschil tussen wijk en, Blauw = significant verschil tussen 2008 en 2013 Zwemdiploma Het percentage kinderen met een zwemdiploma vanaf 4 jaar is voor in zowel 2008 als 2013 (resp. 61% en 65%) significant hoger dan in Heuvel (resp. 45% en 47%) en in de Geeren (resp. 39% en 45%). Voor kinderen met een zwemdiploma vanaf 8 jaar is er in (93%) in 2008 een significant verschil met Heuvel (71%). In 2013 is het percentage kinderen met een zwemdiploma vanaf 8 jaar in Heuvel significant afgenomen t.o.v. 2008 en vergelijkbaar met als geheel. In de Geeren zijn er zowel in 2008 (68%) als 2013 (74%) significant minder kinderen vanaf 8 jaar met een zwemdiploma dan in. Minimaal 7 uur per week bewegen Ten opzichte van (86%) is het percentage 0 t/m 11 jarigen in de Geeren (74%) dat minimaal 7 uur per week beweegt in 2008 significant lager. In 2013 is dit verschil niet meer zichtbaar. Beeldschermen In 2008 is het percentage kinderen dat 2 of meer uur per dag tv/video/dvd kijkt in (9%) significant lager dan in Heuvel (19%). Dit verschil is in 2013 niet meer waarneembaar. In vergelijking met (resp. 9% en 12%) is in de Geeren (resp. 28% en 22%) het percentage kinderen dat 2 of meer uur per dag tv/video/dvd kijkt zowel in 2008 als 2013 significant hoger. Ouders In zowel 2008 als 2013 is het percentage niet-westers allochtone 0 t/m 11 jarigen in (resp. 13% en 12%) significant lager dan in de wijken Heuvel (resp. 27% en 22%) en de Geeren (resp. 54% en 51%).
Het percentage 0 t/m 11 jarigen waarvan beide ouders laag zijn opgeleid is zowel in 2008 als 2013 in (resp. 3% en 2%) de Geeren (resp. 17% en 10%) significant lager dan in de Geeren (resp. 17% en 10%). Wanneer we kijken naar het percentage 0 t/m 11 jarigen waarvan beide ouders laag/midden zijn opgeleid, dan is er in zowel (resp. 14% en 8%), de regio (16% en 10%) als Kesteren/Muizenberg (16% en 9%) en Heuvel (36% en 17%) een significante afname te zien in de periode 2008-2013. Conclusies Stabilisatie van overgewicht en obesitas Het percentage 0 t/m 11 jarigen met overgewicht (incl. obesitas) is in 2013 t.o.v. 2008 voor zowel de regio West-Brabant, als de buurten Kesteren/Muizenberg en de Geeren Noord en -Zuid gestabiliseerd. Hoewel op wijkniveau (nog) niet aantoonbaar, is er in vergelijking met het lokale niveau () in Heuvel in 2013 een significante afname van het percentage kinderen met overgewicht (incl. obesitas) en in de Geeren een significante afname van het percentage kinderen met obesitas. Op de goede weg naar een gezonder voedingspatroon Voor wat betreft voeding kunnen er uit de resultaten vier belangrijke conclusies worden getrokken: als geheel is in de afgelopen jaren gezonder gebleven dan de regio West-Brabant als het gaat om ontbijten, de consumptie van groente en fruit.tevens is betreffende de consumptie van fruit gezonder geworden dan in 2008. Verder is Heuvel nu, in tegenstelling tot 2008, voor wat betreft het ontbijten vergelijkbaar met. Tenslotte lijken zowel Heuvel als de Geeren, hoewel (nog) niet significant aantoonbaar, een stap te hebben gezet op weg naar een gezonder voedingspatroon. Een stap in de richting van het in beweging krijgen van 0 t/m 11 jarigen Ten opzichte van 2008 lijkt er in de Geeren een stap in de goede richting te zijn gezet met het in beweging krijgen van 0 t/m 11 jarigen. De cijfers wijzen vrijwel allemaal in dezelfde richting (vaker wekelijks sporten bij een vereniging en vaker in het bezit van een zwemdiploma, maar minder vaak sporten op school), maar het verschil is vaak (nog) niet significant. Daarnaast is het verschil met op een aantal punten nog groot. In Heuvel is een en ander niet zo duidelijk waarneembaar. In deze wijk is er alleen een duidelijke toename te zien in het aantal kinderen (vanaf 8 jaar) met een zwemdiploma. Dit betekent dat er op het gebied van bewegen nog een flinke inzet nodig is in zowel Heuvel als de Geeren. Samenstelling van de wijk In de periode 2008-2013 is het opleidingsniveau in Heuvel toegenomen. Terwijl het percentgage kinderen waarvan beide ouders laag zijn opgeleid gelijk is gebleven is het percentage kinderen waarvan beide ouders midden/laag zijn opgeleid afgenomen. Deze verandering is in de Geeren niet significant waargenomen, maar de percentages wijzen wel in de zelfde richting als die van Heuvel. Uitgever: GGD West-Brabant, 2014 Meer informatie: GGD West-Brabant Renate Martens & Sandra Kuiper, Team epidemiologie, lokaal gezondheidsbeleid Postbus 3024 5003 DA Tilburg T (076) 528 20 00 F (076) 521 60 62 I www.ggdwestbrabant.nl In opdracht van Gemeente