Verkorte versie Jaarstukken 30 MAART 2015
Inhoudsopgave Jaarverslag 3 Verslag van de directie 4 Verslag van de Raad van Toezicht 6 Verslag van de Ondernemingsraad 10 Visie en missie 12 Programmering 14 Educatie 18 Genres in cijfers 20 Evenementen en horeca 22 Marketing en Communicatie 24 Development 26 Financiën 28 Gebouw en Techniek 30 Bestuur, personeel en organisatie 32 Jaarrekening 34 Balans per 31 december 35 Staat van baten en lasten over (na verwerking voorstel resultaat-bestemming) 37 Netto omzetresultaat 38 Fonds De Koninklijke Schouwburg en Het Nationale Toneel 42 Geconsolideerde balans per 31 december 43 Geconsolideerde staat van baten en lasten over 45 Geconsolideerd kasstroomoverzicht 46 Bijlage 1: prestatiegegevens 47 2 JAARSTUKKEN
3 JAARSTUKKEN Jaarverslag
Verslag van de directie Het is verheugend te kunnen vaststellen dat, hoewel een roerig jaar met veel ziekte en verloop onder het personeel, ook een creatief jaar is geweest waarin nieuwe wegen zijn ingeslagen. Programmering De cijfers laten zien dat de Koninklijke Schouwburg zijn publiek onverminderd heeft weten te vinden en te bedienen. Het voortdurend zoeken naar nieuw publiek hoort daar onlosmakelijk bij. Mede daarom hebben we in concrete stappen gezet naar bredere etnische diversiteit en meer variatie in de programmering. Zo bleken de SuriToppers, een daverende show van Surinaamse artiesten, een doorslaand succes. Eens te meer werd duidelijk dat je met je programmering greep kunt krijgen op de samenstelling van je publiek. Lokale gebeurtenissen Het voornemen uit 2013 meer aansluiting te zoeken bij gebeurtenissen in de stad kreeg in concreet gestalte in onder meer onze deelname aan de Open Monumentendag en het Grondwetfestival. Educatie Al in het tweede jaar van het lopende Kunstenplan zijn onze activiteiten op het gebied van educatie een volwassen onderdeel van ons pakket geworden. We bereikten in twee maal zoveel leerlingen als in 2013. Evenementen De omzet in evenementen, die in 2013 fors wegzakte, is in, vooral dankzij een nieuw ontwikkeld vast vergaderarrangement, weer helemaal op het oud niveau terug. De terugval is meer dan goedgemaakt. Marketing en communicatie Ook op het gebied van marketing en communicatie is er in geïnnoveerd: er kwam een nieuwe website met een nieuw ticketingsysteem, die veel mogelijkheden opende. Belangrijk hierbij is dat we deze stap zetten gezamenlijk met onze Alliantie-partners; zo bouwen we verder aan een nauwere samenwerking. Development Dankzij, ook hier, nieuwe activiteiten - zoals de eerste lezing, waarbij begunstigers in kleine groepen samen met dramaturgen van het Nationale Toneel het script van een productie doornemen - zijn de groepen van begunstigers - zakelijk en particulier - in verder gegroeid. Financiën Hoewel de voorstellingen iets minder publiek trokken dan eerdere jaren, nam over al onze activiteiten tezamen het aantal bezoekers toe, met een navenante omzetstijging. Het verdienmodel uit 2000, volgens welk we diverse geldstromen moeten zien te creëren, blijkt opnieuw solide. De verhouding eigen inkomsten / subsidies is 4 JAARSTUKKEN
nagenoeg fifty-fifty, wat voor een organisatie als de onze zeer gezond mag heten. Personeel Op personeel gebied zien we dat de herindeling van de kantoren tot een soepeler interne communicatie heeft geleid. is voor onze medewerkers geen makkelijk jaar geweest. We zijn hen dan ook zeer erkentelijk voor de tomeloze inzet waarmee ze zich door soms moeilijke perioden hebben heen geslagen en van toch een tevredenstellend jaar hebben weten te maken. Die dank gaat ook uit naar de leden van de Ondernemingsraad, met wie wij in een stevige professionaliseringsslag hebben gemaakt, en naar de leden van de Raad van Toezicht, die ons bij de les hebben gehouden. Simon van Driel Directeur-bestuurder Oscar Wibaut Artistiek directeur 5 JAARSTUKKEN
Verslag van de Raad van Toezicht De Koninklijke Schouwburg heeft in een moeilijk jaar achter de rug, vooral in de leiding. Des te groter is de waardering van de Raad van Toezicht voor de prestaties van het personeel van de Schouwburg. De Koninklijke Schouwburg is er in in geslaagd meer jeugdige bezoekers aan te trekken. Er zijn succesvolle voorstellingen geprogrammeerd, waaronder een aantal van ons huisgezelschap het Nationale Toneel. Bij de festivals en bijzondere activiteiten, zoals op Prinsjesdag, liet de Koninklijke Schouwburg zich van zijn beste creatieve en flexibele kant zien. In heeft de Schouwburg weer gastvrijheid kunnen bieden aan een groot aantal evenementen. Hiermee is de achteruitgang van 2013 meer dan ingehaald. Het Genootschap KS/NT, de kringen en de vrienden van KS/NT ontwikkelden zich voorspoedig. De Raad heeft in veel aandacht besteed aan de begeleiding en aansturing van de directie. Sinds 1 oktober is een interim directeur-bestuurder, Simon van Driel, aan de directie toegevoegd. Begin december is het vertrek van Hedwig Verhoeven als zakelijk directeur aangekondigd. Artistiek directeur Oscar Wibaut zal medio 2015 vertrekken bij de Koninklijke Schouwburg. In de zomer zijn afspraken gemaakt met het Nationaal Toneel om de samenwerking verder gestalte te geven en uit te breiden. Later, december, is een onderzoek naar een mogelijke fusie tussen de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel in gang gezet. De Raad van Toezicht heeft in zeven maal vergaderd. Twee leden van de Raad van Toezicht vormen de auditcommissie; één lid is lid van het bestuur van de Stichting Development KS NT; twee leden hebben de beide directeuren intensief ondersteund; één lid is bijzonder actief in het bijstaan van Development; één lid onderhoudt de contacten met de Ondernemingsraad. Er zijn dit jaar geen mutaties geweest in de samenstelling van de Raad van Toezicht. De leden van de Raad verrichten hun werkzaamheden onbezoldigd. 6 JAARSTUKKEN
PERSONALIA Raad van Toezicht Directie De heer J.G.A. Bruinsma De heer S.J. van Driel De heer P.M.M. Heijnen (voorzitter) De heer O.A.J.M. Wibaut De heer J.P. ter Horst Mevrouw H.G.G.M. Verhoeven (uit dienst per 1 Mevrouw F. Kaya mei 2015) Mevrouw N.E.G. Ris De heer J.C.M. van Rutte De heer J.M.H. Ybema GEBOORTEDATA EN RELEVANTE (NEVEN)FUNCTIES Raad van Toezicht en directie van de Koninklijke Schouwburg De heer J.G.A. Bruinsma (22-4-1964) Partner KPMG Accountants N.V. Lid Raad van Toezicht Fonds de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel Penningmeester Departement s-gravenhage van de Nederlandse Maatschappij voor Nijverheid en Handel De heer P.M.M. Heijnen (5-10-1953) Voorzitter College van Bestuur ROC Mondriaan Lid Raad van Commissarissen N.V. Stadsherstel Den Haag e.o. Voorzitter Stichting ETV Lid Raad van Toezicht Museon Lid Sectorkamer Welzijn, Zorg, Sport Lid Economische Programma Raad Zuidvleugel Lid Stuurgroep Kansen voor West De heer J.P. ter Horst (11-3-1959) Managing Partner Haque Corporate Affairs, bureau voor communicatie en public affairs Lid Raad van Toezicht Care Nederland Lid Raad van Toezicht LOOT topsport opleiding 7 JAARSTUKKEN
Mevrouw F. Kaya (5-11-1969) Eigenaar Kaya Concept Eigenaar Kaya Concept Voorzitter Stichting Women At Work (mede) Oprichter Stichting Kleur in de Zorg, Divaznetwerk.nl en Honderdprocenteigenwijs.nl. Mevrouw N.E.G. Ris (10-2-1955) Directeur Vredenburg Utrecht (tot 1-6-) Interim Manager Comedystrain/ToomlerBV (vanaf 1-10-) Voorzitter bestuur stichting Earport, Amsterdam Voorzitter bestuur stichting Dorst, Amsterdam Voorzitter bestuur stichting Artery, Amsterdam Lid adviescommissie accommodaties Amsterdamse Kunstraad De heer J.C.M. van Rutte (3-6-1950) Lid Raad van Commissarissen SNS Reaal Lid Raad van Commissarissen ORMIT Lid Bestuur ABN AMRO Foundation Lid Raad van Toezicht Health Center Hoenderdaal De heer J.M.H. Ybema (13-6-1965) Financieel directeur BSH Huishoudapparaten BV Lid Raad van Toezicht Care Nederland Mevrouw H.G.G.M. Verhoeven (10-05-1971) Zakelijk directeur Koninklijke Schouwburg Directeur en bestuurder St. Fonds de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel Lid externe selectiecommissie adviseurs Fonds Podiumkunsten Lid comité van aanbeveling Code Cultural Governance Voorzitter Jury VSCD Mimeprijs Bestuurslid en Penningmeester Directie Overleg Haagse Podia (tot november 2013) Bestuurslid Stichting Vier t Leven (tot april 2013) De heer O.A.J.M Wibaut (25-05-1956) Artistiek directeur Koninklijke Schouwburg Lid bestuur Stichting Voiz Lid bestuur Stichting Musica Antica da Camera 8 JAARSTUKKEN
De heer S.J. van Driel (28-04-1947) Directeur-bestuurder Koninklijke Schouwburg, parttime (vanaf 15-10-) Voorzitter Raad van Toezicht Hogeschool Leiden Voorzitter Raad van Toezicht Stichting Pameijer Voorzitter Raad van Toezicht Media Pensioen Diensten Voorzitter Raad van Toezicht Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Nederland Lid Raad van Toezicht Gemeentemuseum Den Haag ROOSTER VAN AF- EN AANTREDEN RAAD VAN TOEZICHT Naam Eerste benoeming Tweede herbenoeming Derde herbenoeming Statutair aftreden De heer J.M.H. Ybema 1-9-2006 1-9-2009 1-9-2012 1-9-2015 De heer J.P. ter Horst 1-6-2007 1-6-2010 1-6-2013 1-6-2016 De heer J.G.A. Bruinsma 1-6-2008 1-6-2011 1-6- 1-6-2017 Mevrouw N.E.G. Ris 1-1-2009 1-1-2012 1-1-2015 1-1-2018 De heer P.M.M. Heijnen 1-1-2010 1-1-2013 1-1-2016 1-1-2019 Mevrouw F. Kaya 1-6-2010 1-6-2013 1-6-2016 1-6-2019 De heer J.C.M. van Rutte 8-5-2012 8-5-2015 8-5-2018 8-5-2021 Leden van de Raad van Toezicht worden benoemd voor een zittingsduur van maximaal drie jaar. Na verloop van de zittingsduur zijn de leden - na voorafgaand advies van de directie - direct herbenoembaar. De leden van de Raad van Toezicht mogen echter niet langer dan één aaneengesloten zittingsperiode van in totaal negen jaar in de Raad zitting hebben. De Raad dient een rooster van aftreden op te stellen. Bij elke benoeming wordt schriftelijk vastgesteld voor welke duur het desbetreffende lid van de Raad van Toezicht wordt benoemd. De leden van de Raad van Toezicht ontvangen geen vergoeding voor hun werkzaamheden voor de Koninklijke Schouwburg. 9 JAARSTUKKEN
Verslag van de Ondernemingsraad is een hectisch jaar geweest. Vooral het eerste deel van het jaar was de werkdruk hoog, en werden we geconfronteerd met relatief veel verloop en ziekteverzuim. De OR ving deze eerste periode veel tekenen op van onrust onder de medewerkers. Maar het was ook het jaar waarin OR en Directie een professionaliseringsslag maakten. Gaandeweg het jaar vond er een kentering plaats en kwam de positieve energie weer terug in de organisatie. De Koninklijke Schouwburg kwam in in een stroomversnelling terecht, met steeds kleine watervalletjes onderweg. Eind lijken we toch in rustiger vaarwater te zijn beland. Er is een ander algemeen beleid ingezet, wat de organisatie positief lijkt te beïnvloeden. De OR heeft in het eerste deel van het jaar een tweedaagse communicatietraining met de Directie gevolgd, om de onderlinge relatie te bevorderen en te professionaliseren. Na een stroeve eerste sessie kwam er in de tweede sessie ruimte voor een meer constructieve communicatie. Eind heeft de OR ervoor gekozen verdere trainingen te volgen om de kennis op het terrein van de culturele sector te vergroten. Met de instelling van een aantal commissies - onder meer voor Financiën en Personeel - zijn de rollen binnen de OR inmiddels duidelijker verdeeld. De OR schreef dit jaar een Plan van Aanpak ter verbetering van de interne communicatie. Voortvloeiend uit de communicatietraining van OR en Directie zijn er informele koffiemomenten geïntroduceerd, die eens in de maand plaatsvinden en die tot doel hebben beter aangesloten te blijven bij wat er in de organisatie speelt. Zowel de Directie als de OR hebben hier baat bij. Mocht er uit deze gesprekken belangrijke zaken naar voren komen, dan kan er binnen veertien dagen alsnog een officieel gesprek plaatsvinden. Een simpele maar doeltreffende methode om de gewenste communicatie op gang te houden. Na overleg heeft de OR haar instemming verleend aan het Werving, Selectie & Verzuimbeleid. Tevens werd er ingestemd met het nieuwe BHV plan. Een van de OR leden heeft zich intensief beziggehouden met het ontwikkelen van dit plan. Voorts kon de OR instemmen met de aanstelling van een preventiemedewerker en een wijziging van Arbodienst. 10 JAARSTUKKEN
In de loop van werd de heer Simon van Driel aangesteld als interim directeurbestuurder door de RvT. De OR voerde gesprekken met de RvT en met de heer Van Driel. Aan het einde van is er in opdracht van de RvT een onderzoeksopdracht uitgegaan naar een eventuele fusie of mogelijk intensievere samenwerking met het Nationale Toneel, ons huisgezelschap. De uitslag van dit onderzoek en mogelijk vervolgonderzoek zullen de koers van 2015 en de jaren die verder in het verschiet liggen gaan kleuren. Veranderingen lijken einde van aan de horizon te glooien. De verandering van beleid welke een ommekeer teweeg bracht aan het einde van, heeft geleid tot hernieuwd enthousiasme en werkplezier in de organisatie. Dit zijn de handvatten en tools die wij goed kunnen gebruiken in een organisatie die al ruim 210 jaar meebeweegt in de Residentiestad Den Haag. 11 JAARSTUKKEN
Visie en missie De Koninklijke Schouwburg is eerst en vooral een Theater van het Woord. Toneel, voor volwassenen en kinderen, staat centraal. In de schouwburg worden verhalen verteld die te maken hebben met de vraagstukken van deze tijd en de wereld om ons heen. De rituele plek waar de individuele toeschouwer zich met andere individuen verbonden weet in een bijzondere theaterervaring die hen iets nieuws biedt, iets opwindends en iets waarin hij zichzelf kan herkennen en projecteren. Dat is wat in onze visie de Koninklijke Schouwburg is en moet zijn. De Koninklijke Schouwburg is een van de toonaangevende theaters van Nederland, een theater dat ertoe doet bij een breed publiek. We nemen onze functie als theater en kunstinstelling serieus en zien het als onze taak kunstenaar en publiek met elkaar in contact te brengen en de beste voorwaarden te scheppen om de voorstellingen tot hun recht te doen komen en de bezoeker te vermaken. We zien het als een uitdaging een zo breed mogelijk publiek er in een gastvrije en intieme sfeer theaterervaringen te laten beleven die ook na het bezoek blijven doorwerken. Dat vraagt om kwaliteit op alle terreinen, van programmering en horeca tot marketing en dienstverlening. TONEEL Toneel vormt al sinds de 19e eeuw de basis van de programmering: net als in 2013 was ook in 71 % van de voorstellingen een toneelvoorstelling. Daarnaast bieden we verwante theatergenres als cabaret, vernieuwend muziektheater en intieme theaterconcerten. De specifieke kenmerken van de grote zaal (intiem, goede spraakakoestiek) maken die zaal daarvoor bij uitstek geschikt. In de programmering bieden we een divers aanbod van theatervormen en houden we rekening met de diversiteit - naar leeftijd en etniciteit - van ons publiek. De Koninklijke Schouwburg blijft zich voortdurend vernieuwen. We brengen de klassieken in een eigentijdse interpretatie en zoeken daarnaast naar nieuwe stukken die het publiek van nu kunnen blijven aanspreken. In het spanningsveld tussen traditie en vernieuwing zoeken we het juiste evenwicht: de kunstenaars mogen in hun vernieuwingsdrang niet te ver voor de troepen gaan uitlopen en aldus het contact met het publiek verliezen. 12 JAARSTUKKEN
Kinderen zijn het publiek van de toekomst. Daarom geven we hen veel aandacht. Om de jeugd bij het toneel en het theater in het algemeen te betrekken, bieden we een aparte jeugdprogrammering en gaan we door met het ontwikkelen van educatieve activiteiten. De Koninklijke Schouwburg zoekt in zijn programmering actief aansluiting bij de actualiteit, die voor Den Haag vaak een politieke is. We werken ook actief mee aan de ontwikkeling van nieuw theatertalent, onder andere met twee jonge artists in residence. UITDAGINGEN Veel moderne kunst vraagt om introductie en uitleg, opdat de toeschouwer een beter begrip en rijkere ervaring heeft. Door randprogrammering - lezingen, voordrachten, uitleg, interviews met makers - willen we die passende context scheppen voor onze voorstellingen. We blijven aansluiting zoeken bij actuele thema s en gaan ook niet-theatrale activiteiten organiseren rondom thema s die leven in de samenleving, of bij een bepaalde groep in de samenleving, en die gaan over domeinen die grote verwantschap vertonen met theater en kunst: literatuur, wetenschap, filosofie, (cultuur)geschiedenis, politiek en dergelijke. Die activiteiten kunnen de vorm krijgen van themadagen, lezingen of theatercolleges, maar ook bijvoorbeeld van talkshows. We willen ons publiek verbreden door veel aandacht te schenken aan de diversiteit ervan, naar leeftijd, nationaliteit en etniciteit; en door zelf een palet van uiteenlopende theatervormen te bieden. 13 JAARSTUKKEN
Programmering Dat de economische malaise nog niet achter de rug is, viel net als in 2013, ook in te merken. Er was de nodige inspanning voor nodig om mensen naar de Schouwburg te krijgen. Voor beide jaren zijn onze ramingen van het aantal bezoekers te optimistisch gebleken. Toch trok de Schouwburg in nauwelijks minder mensen dan in 2013: 93.539 tegen 95.257 TONEELAANBOD: NATIONALE TONEEL Het Nationale Toneel, huisbespeler van de Koninklijke Schouwburg, gaf in 51 voorstellingen in de Koninklijke Schouwburg, zes meer dan in 2013. Bij een gelijkblijvend bezettingspercentage kwamen we uit op 18.826 bezoekers. De bezettingsgraad bleef daarmee dertien procent achter op de raming. Artistiek gezien heeft het NT een mooi jaar achter de rug. The Shakespeare-voorstellingen As You Like It en De Storm waren zeer geslaagd, net als Blauwdruk voor een nog beter leven, een stuk met een scherpe, eigentijdse tekst. De Prooi werd hernomen en trok zes voorstellingen lang zo n 450 bezoekers, waaronder veel bezoekers die weinig naar toneel gaan. Madame Rosa, waarmee het vijftigjarig toneeljubileum van Anne-Wil Blankers werd gevierd, was een waardige en toegankelijke voorstelling, die een breed publiek trok. Voorstellingen: 51; bezoekers: 18.826 TONEELAANBOD: OVERIGE GESUBSIDIEERDE (BIS)GEZELSCHAPPEN De gezelschappen brachten twintig verschillende producties, verdeeld over 25 voorstellingen. De bezettingsgraad was met 41 % lager dan in 2013. Daarvoor zijn twee oorzaken aan te wijzen: het gaat in deze categorie veelal om vernieuwend theater, waar een relatief kleine publiek voor is. Daarnaast presenteerden we in een groter aantal jonge en onbekende gezelschappen dan gewoonlijk. De Pelikaan, de in de pers geroemde voorstelling van de jonge Susanne Kennedy, die een radicale artistieke visie uitdraagt, was van hoog artistiek gehalte, maar heeft ongetwijfeld veel toneelbezoekers met een klassieke visie gechoqueerd. De Warme Winkel introduceerde met Gavrilo Princip, hun eerste voorstelling in de grote zaal, zeer experimentele verteltechnieken. Er kwamen tweehonderd bezoekers op af - voor een experimentele voorstelling als deze een heel behoorlijke opkomst. 14 JAARSTUKKEN
Circus Treurdier werd met Spektakel X door de Koninklijke Schouwburg geïntroduceerd in Den Haag, vooral omdat het een vernieuwende en voor een jong publiek aantrekkelijke productie is. De voorstelling werd in de stad op locatie gespeeld. Er waren ook ingrijpende bewerkingen van klassieke stukken: Hamlet vs Hamlet en Platonov waren artistiek gezien prachtige voorstellingen, die van een zeer eigentijdse opvatting getuigden. Welkom in het bos van Alex van Warmerdam was dit jaar dé hit van het gesubsidieerde toneel. Het programma trok twee maal een volle zaal. Voorstellingen: 25; bezoekers: 6.370. De bezettingsgraad liep op van 47% in 2013 naar 50% in. TONEELAANBOD: VRIJE PRODUCTIES De vrije producenten brengen over het algemeen toegankelijk toneel, wat resulteert in een hoger bezoekpercentage: 67. In 2013 was dit percentage nog 58. Die stijging duidt er hopelijk op dat het publiek toch weer bereid is meer geld uit te geven voor theater. Opvallende producties dit jaar, die ook veel publiek trokken, waren De Donkere Kamer van Damokles en Gejaagd door de Wind. De Verleiders, het drieluik over actuele economische affaires, zoals recentelijk die rond vastgoedfraude, was zowel artistiek als commercieel een succes, waar een nieuw publiek op afkwam. Het door De Meervaart voor Turkse en Marokkaanse acteurs geproduceerde Kapsalon trok een breed, jong publiek met een niet- Westerse achtergrond. Voorstellingen: 43; bezoekers 17.601. De bezettingsgraad nam toe van 61% in 2013 naar 69% in. TONEELAANBOD: JEUGDTHEATER Voor kinderen vanaf twee jaar tonen we nog steeds tweewekelijkse peuter- en kleutervoorstellingen. De voorstellingen in het Paradijs (voor 2 tot 4 jaar) trekken heel veel publiek. We willen dit onderdeel nog verder gaan uitbreiden. Vooral tijdens de schoolvakanties werden er meer activiteiten voor kinderen (niet alleen voorstellingen, maar ook workshops e.d.) gepresenteerd. De grote zaal komt wat moeilijker vol, maar de bezoekcijfers zijn bevredigend. Lang en Gelukkig (voor de leeftijden 8+), de traditioneel populaire familievoorstelling van het Ro Theater heeft het ook dit jaar onverminderd goed gedaan: de Grote Zaal zat drie maal vol. De achttien voorstellingen tijdens festival De Betovering trokken evenzeer een groot jeugdig publiek. Samen met het Theater aan het Spui stemden we ook dit jaar de programmering zo af dat we uiteindelijk voor de allerkleinsten tot een wekelijks toneelaanbod kunnen komen. Voorstellingen (Toneel jeugd en familie, schoolvoorstellingen en Muziektheater jeugd en familie): 82 ; bezoekers 13.834 15 JAARSTUKKEN
TONEELAANBOD: INTERNATIONALE PROGRAMMERING In de Grote Zaal werden dit jaar drie producties gebracht: Tis a Pity She s a Whore van het vermaarde Engelse gezelschap Cheek by Jowl (in samenwerking met het Holland Festival), en in het kader van het project Get Lost Ivanov van de Iraanse Mehr Theatre Group en O Jardim van de Braziliaanse maker Leonardo Moreira. De eerstgenoemde voorstelling werd goed bezocht, de belangstelling voor de twee overige - in de pers geloofde - voorstellingen liet te wensen over. Get Lost is een samenwerking tussen een aantal grote Nederlandse schouwburgen en een aantal fondsen om het Nederlandse publiek met belangrijk nietwesters theater in aanraking te brengen. Het is ondanks de kwaliteit van het gebodene ook na twee jaar moeilijk gebleken er voldoende publiek voor te interesseren, zodat de Koninklijke Schouwburg zijn deelname aan het project heroverweegt. STET The English Theatre, bracht in het Paradijs drie voorstellingen voor volwassenen en drie voor kinderen, op één slecht bezochte productie na alle uitverkocht. In het programma The Guildhall Graduates kregen drie pas afgestudeerden van de fameuze Londense theaterschool de Guildhall School of Music & Drama gelegenheid hun afstudeerproject te presenteren in het Paradijs, een unieke mogelijkheid om kennis te maken met jong Brits talent, aldus de Volkskrant. Voorstellingen: 25, waarvan 5 in de grote zaal en 20 in Het Paradijs; bezoekers: 2.143 MUZIEK: OPERA De opera s in de schouwburg werden dit jaar goed bezocht. Purcels Dido en Aeneas van Barokopera Amsterdam trok een goed publiek; de twee opera-producties van Opera2Day - Medee in de Grote Zaal van de schouwburg en het locatieproject La Troupe d Orfée in de Grote of St Jacobskerk - zaten elk bomvol en werden hogelijk gewaardeerd. Voorstellingen: 11; bezoekers: 3.162 MUZIEK: MUZIEKTHEATER Al onze muziektheaterproducties waren dit jaar kleine musicals. De bio-musicals Adèle en Sonneveld van respectievelijk Sanne Wallis-De Vries/Paul Groot en Tony Neef trokken goed gevulde zalen. De Kleine Blonde Dood, naar het boek van Boudewijn Büch, bleek door zijn literaire inslag goed bij ons te passen. Tijdens het Grondwetsfestival op 29 maart, waarmee tweehonderd jaar koninkrijk werd gevierd, bracht de Koninklijke Schouwburg Broers, De Gebroeders Hogendorp. De twee voorstellingen op die dag werden goed bezocht. Samen met het Paard van Troje haalden we de Israelische singer/songwriter Asaf Avidan naar Nederland voor zijn eerste en enige Nederlandse concert, dat heel goed werd bezocht. We brachten nog vier andere concertprogramma s, waarvan SuriToppers - een daverende 16 JAARSTUKKEN
show van Surinaamse muzikanten voor een al even enthousiast publiek - met een bomvolle zaal de absolute uitschieter was. Voorstellingen: 16; bezoekers: 5.853 MUZIEK: MUSICALS Bij de twee grote musicals die we brachten, Tick Tick Boom! en Vijftig tinten De Parodie, bleven de bezoekersaantallen beneden de verwachting. Duidelijk is dat dit genre niet geschikt is voor de Schouwburg. Voorstellingen: 4; bezoekers: 1.036 CABARET We hebben dit jaar minder cabaret gebracht dan in de meeste voorgaande jaren (31 vs 48 voorstellingen in 2013). Debet daaraan was vooral het feit dat er in gewoonweg minder shows werden aangeboden dan gebruikelijk. We verwachten dat het aanbod in 2015 weer aantrekt, en zullen daar ook gretig gebruik van maken. De bezettingsgraad bij het cabaret was, met gemiddeld 83 %, hoog. Claudia de Breij deed vier zeer goed bezochte voorstellingen, die zowel artistiek als commercieel heel sterk waren. Freek de Jonge bracht voor een eivolle zaal met Als je Me nu Nog Niet Kent een ijzersterke nieuwe show. En Paul van Vliet wist opnieuw op de zondagmiddag met zeventien voorstellingen een ongekend aantal - tienduizend - Hagenaars naar de Schouwburg te krijgen. Hij brengt het komend jaar opnieuw een programma. Voorstellingen: 31; bezoekers: 16.988 FESTIVALS De Koninklijke Schouwburg organiseerde of nam dit jaar deel aan een aantal festivals: Festival De Betovering, een Haags festival voor kinderen tijdens de herfstvakantie, kon in de Koninklijke Schouwburg ook dit jaar weer op grote belangstelling bogen. De voorstellingen in het Paradijs en in de grote zaal werden goed tot zeer goed bezocht door een breed en steeds diverser publiek. De twee geplande voorstellingen van Robin Hood moesten worden samengevoegd tot één, omdat er voor twee voorstellingen te weinig publiek was. Zoals gebruikelijk trok het Crossing Border festival weer veel bezoekers uit brede lagen van de bevolking. Alle ruimtes van het gebouw bruisten van de activiteiten. Dat gold ook voor het Haags Uitfestival, dat dit jaar drieduizend bezoekers naar de Schouwburg trok. Artiesten van naam traden op en de hele dag door waren er vóór het gebouw en in de foyer activiteiten voor kinderen. Tijdens de Museumnacht waren er de hele nacht rondleidingen door de schouwburg, die in recordtempo waren uitverkocht. Festivals:;6; Festivaldagen: 11; bezoekers 7.618 17 JAARSTUKKEN
Educatie Voor educatie was 2013 een goed jaar. pakte nog beter uit: er werden meer en diversere activiteiten ontplooid en we ontvingen veel meer kinderen dan verwacht. Meer nog dan in 2013 hebben scholieren - vanaf groep één t/m de laatste klas van het voortgezet onderwijs - in de weg naar de Koninklijke Schouwburg weten te vinden. KLEUTERS EN PEUTERS Voor de heel kleintjes (van 2 t/m 4 jaar) was er in het Paradijs om de twee weken een voorstelling. We hebben ernaar gestreefd daarin verschillende genres - naast toneel ook dans en muziek - aan bod te laten komen, om de bezoekertjes een zo n divers mogelijke kennismaking met het theater te bieden. In november hebben we voor de tweede keer een kleuterrondleiding gedaan door het gebouw, onder leiding van een actrice van NTJong. Na de rondleiding deden de kinderen gezamenlijk mee aan een workshop, waarna ze in het Paradijs voor hun ouders of begeleiders een presentatie gaven. Er deden veertig kinderen mee; in 2015 willen we deze activiteit verder uitbreiden. PRIMAIR ONDERWIJS Voor de leerlingen in het primair onderwijs - de basisschool - werden drie titels (in plaats van de ene titel in het voorgaande seizoen) geprogrammeerd, die alle tezamen goed waren voor negen voorstellingen: twee van Theatergroep Maas, drie van Frank Groothof en vier van Van Engelenburg Theaterproducties. De negen voorstellingen, die geprogrammeerd stonden onder schooltijd, trokken 3.165 jonge bezoekers. Naast de voorstellingen werd er voor de kinderen ook een aantal workshops gegeven. Zo werden voorafgaand aan de voorstellingen van Theatergroep Maas vanuit de Koninklijke Schouwburg vijftien workshops georganiseerd die in de klas werden gedaan. Er namen 407 leerlingen aan deel. RONDLEIDINGEN EN WORKSHOPS Er is in ook een begin gemaakt met het ontwikkelen van voorstellingsonafhankelijke producten, om zo het gebouw voor jongeren meer open te stellen en hen de schouwburg op een andere manier dan voor alleen voorstellingen te laten ervaren. Zo is er een digitale rondleiding ontwikkeld, waarbij kinderen uit de groepen 5 t/m 8 met een ipad met daarop het rondleidingsprogramma het gebouw ingaan en allerlei dingen ontdekken. Deze activiteit 18 JAARSTUKKEN
wordt nog verder uitgebouwd met het organiseren van een parallelle workshop voor klassen. Zo kan de hele klas in kleine groepjes de rondleiding volgen en ondertussen deelnemen aan een workshop. EINDMUSICAL Basisschool t Palet uit de Schilderswijk heeft, net als in 2013, twee maal zijn eindmusical in de grote zaal gepresenteerd. De meespelende kinderen zijn in de weken vóór de voorstellingen in kleine groepjes in de schouwburg onthaald op een rondleiding-annexworkshop, waarin ze kennis maakten met alle beroepen die in zo n theater worden uitgeoefend. Zo konden ze een workshop van het kostuumatelier volgen of deelnemen aan een workshop techniek. Een zeer kostbare activiteit, maar wel één waarmee we een aantal kinderen - en wellicht ook hun ouders - over de hoge drempel van de schouwburg hebben geholpen. VOORTGEZET ONDERWIJS De inspanningen voor de scholieren uit het voortgezet onderwijs zijn er vooral op gericht hen voor de reguliere voorstellingen te interesseren, die ze klassikaal onder begeleiding van een docent bezoeken. Vanuit de Schouwburg wordt een aantal programma s uit het komende seizoen geselecteerd dat voor middelbare scholieren extra aantrekkelijk lijkt; die selectie wordt aan de scholen aangeboden. De Koninklijke Schouwburg publiceert dat aanbod ook op zijn website. Meestal gaat zo n voorstelling vergezeld van een workshop of een inleiding, die ofwel ruim tevoren in de klas wordt gegeven, ofwel ter plekke voorafgaand aan de voorstelling. Dit jaar werden er, naast een van de voorstellingen van het Zandvlietcollege (zie hieronder), twee toneelvoorstellingen gegeven voor leerlingen uit het voortgezet onderwijs. Het Haagse Zandvlietcollege heeft dit jaar in de grote zaal tweemaal zijn tweejaarlijkse musical opgevoerd. De Koninklijke Schouwburg heeft met de kunstvakdocenten verdere mogelijkheden tot gezamenlijke activiteiten besproken. Inmiddels zijn er twee onderwijsmodules voor het vak ckv in de schouwburg gegeven, die ontwikkeld zijn in samenwerking met NTjong. BEZOEKCIJFERS In bezochten 6.600 leerlingen en docenten uit het primair en voortgezet onderwijs een voorstelling in de schouwburg, of namen deel aan een andere door de Koninklijke Schouwburg georganiseerde activiteit. Er stonden dit jaar 81 van dergelijke activiteiten - voorstellingen, workshops, rond- en inleidingen en dergelijke - op het programma. In de begroting werd rekening gehouden met in totaal 5.000 leerlingen. 19 JAARSTUKKEN
Genres in cijfers De Koninklijke Schouwburg heeft een uitgebalanceerde toneelprogrammering, die wordt aangevuld met cabaret, opera en muziektheater. Eén vijfde van de programmering is gericht op de jeugd. In is het verwachte aantal voorstellingen gerealiseerd. Het aantal bezoekers dat hierbij geraamd werd is helaas iets achtergebleven. We zien dat sommige titels achterblijven bij de verwachtingen. In 2015 zetten we in op meer speeldagen om zo meer bezoekers richting de schouwburg te brengen. Aantallen bezoekers Realisatie 2013 Realisatie 2015 Bezoekers programmering 88.724 85.921 95.121 95.296 Bezoekers Festivals 6.533 7.618 5.680 7.515 Totaal bezoekers programmering en festivals 95.257 93.539 100.801 102.811 Deelnemende leerlingen Primair onderwijs 1.307 4.618 3.250 4.275 Deelnemende leerlingen Voortgezet onderwijs 2.312 1.982 1.750 2.000 Totaal deelnemende leerlingen 3.619 6.600 5.000 6.275 Bezoekers volwasseneducatie (randprogrammering) 1.067 1.352 1.380 1.352 Totaal bezoekers 99.943 101.491 107.181 110.663 Bezoekersaantallen per genre Aantal voorstellingen Aantal bezoekers Bezettingsgraad Nationale Toneel 51 18.826 60% Gesubsidieerd toneel 25 6.370 50% Buitenlands repertoire toneel 25 2.143 49% Ongesubsidieerd toneel 43 17.601 69% Toneel jeugd en familie 64 7.729 60% Toneel schoolvoorstellingen 12 3.649 54% Muziektheater, opera en musicals 31 10.051 65% Muziektheater jeugd en familie 6 2.456 67% Cabaret en kleinkunst 31 16.988 89% Overig 1 108 72% 289 85.921 64% 20 JAARSTUKKEN
VERDELING PROGRAMMERING 0,13% 19,77% 14,56% 65,55% Toneel Muziektheater Cabaret Overig AANDEEL JEUGDPROGRAMMERING 2,86% 0,13% 19,77% 13,24% 11,70% 52,30% Toneel volwassenen Muziektheater volwassenen Cabaret Overig Toneel jeugd Muziektheater jeugd 21 JAARSTUKKEN
Evenementen en horeca Waar de omzet in evenementen in 2013 in het voetspoor van de economische malaise sterk bij de verwachting achterbleef, daar liet een krachtig herstel zien. Het wegvallen van enkele grote evenementen en de algehele tendens onder cliënten hun evenementen wat soberder in te richten, of in eigen huis te organiseren, waren er debet aan dat de omzet uit zaalverhuur in 2013 ruim 200.000 achterbleef bij die in 2012. heeft evenwel een fors herstel te zien gegeven. De doelstelling was een omzet van 500.000; uiteindelijk werd er afgesloten 682.000. Niet alleen kwam een deel van de grote cliënten terug, er kwamen ook nieuwe grote evenementen bij - onder meer de diplomauitreiking van onze buurman de Universiteit Leiden en het tweedaagse archeologencongres de Reuvensdagen. NIEUWE INSPANNINGEN De terugval van 2013 heeft bij de evenementenorganisatie in tot diverse nieuwe inspanningen geleid. Niet alleen hebben we ons relatiebeheer geïntensiveerd, we zijn ook onze markt opnieuw onder de loep gaan nemen: wie zijn onze concurrenten, wat is onze positie binnen dit geheel, zijn onze prijzen wel marktconform? (Dat bleken ze te zijn.) Daarnaast hebben we standaard-vergaderarrangementen gecreëerd voor halve en hele dagen, voor groepen van tien tot honderddertig personen, in de klassieke foyers. Dergelijke arrangementen leverden we al, maar die werden telkens op maat gemaakt. Het nieuwe kant-en-klaarpakket - huur van de ruimte, medewerkers, lunch, pauzevoorziening voor een vast bedrag - bleek meteen goed aan te slaan bij de cliënten, die er vrijwel zonder uitzondering nog wat extra voorzieningen bij bestelden. De vraag naar een dergelijk pakket is groot en groeiend. Een trend lijkt gezet. VOORUITZICHTEN Voor 2015 is het budget voor evenementen op 600.000 gezet. Dat doel moet haalbaar zijn. Daarnaast willen we in 2015 meer cliënten zien te trekken voor kleine evenementen als de huidige vergaderingen, congressen tot 130 personen, maar ook voor bruiloftsjubilea, feesten, diners en dergelijke. Bovendien willen we meer aanhaken bij gebeurtenissen in de stad. HORECA Nadat de exploitant van onze Theater Brasserie Wasserman, allengs meer moeite kreeg zijn begroting sluitend te krijgen, heeft hij zich eind teruggetrokken. Sindsdien laten we een paar nieuwe potentiële exploitanten een periode proefdraaien. Onder de vorige exploitant was de Brasserie slechts bij tevoren aangekondigde voorstellingen open; onder de huidige 22 JAARSTUKKEN
gaat de brasserie bij iedere voorstelling in de Grote Zaal open. Maximaal vijftig schouwburgbezoekers kunnen reserveren voor een diner voorafgaand aan de voorstelling. De garantie op tijd in de zaal te zitten is voor veel bezoekers een aanlokkelijke en geruststellende propositie. Dit jaar is het restaurant ook voorafgaand aan familievoorstellingen open geweest en presenteerde daarbij een speciaal kindermenu - met veel succes. In de pauze en na de voorstellingen kunnen bezoekers zowel in de Brasserie als in de foyer terecht voor drankjes. 23 JAARSTUKKEN
Marketing en Communicatie In is de afdeling Marketing en Communicatie met verhevigde inzet de bezoeker tegemoet getreden. Er werd een nieuwe website geïmplementeerd met een nieuw systeem voor kaartverkoop, en er werden tal van projecten en evenementen gelanceerd om de Koninklijke Schouwburg onder de aandacht van het publiek te brengen. NIEUWE WEBSITE EN TICKETINGSYSTEEM Al in 2012 werd duidelijk dat de Koninklijke Schouwburg toe was aan een nieuwe, meer overzichtelijke en gebruiksvriendelijke website en een bijpassend online kaartverkoopsysteem. Nieuwe regelgeving in ging bovendien de krachten van het oude ticketingsysteem te boven. Een heel nieuw systeem bleek voordeliger dan aanpassing van het oude. De vervanging bleek een intensief project, dat we op 25 augustus hebben afgerond. Voor de website heeft de Koninklijke Schouwburg gekozen voor een systeem dat ook door andere theaters in de stad wordt gebruikt. Voordeel hiervan is dat de gebruiker die op de website van het ene theater zijn weg weet te vinden, dat ook bij die van alle andere theaters doet. Dankzij het nieuwe ticketingsysteem (systeem van elektronische kaartverkoop), dat in de website is geïntegreerd, wordt door het aanbieden van e-tickets ingespeeld op de trend kort voor de voorstelling kaarten aan te schaffen. Bovendien kunnen wijzelf extern (bijvoorbeeld op culturele markten) kaarten verkopen - wat we op de Royal Christmas Fair met groot succes hebben gedaan. En we kunnen ook in real time de bezoekerstoeloop volgen en verkooptargets analyseren. Het systeem maakt cross-selling ( mensen die dit bezochten, bezochten ook ) en up-selling ( U kunt ook boeken voor een inleidende lezing over deze voorstelling ) een stuk eenvoudiger. SAMENWERKING Met de keuze voor dit gezamenlijke systeem is een belangrijke eerste stap gezet naar verdere samenwerking tussen de theaters op dit gebied, met name naar een gezamenlijke theater-portal. Niet alleen zullen potentiële bezoekers ons makkelijker weten te vinden, technisch is het dan ook mogelijk elektronische kassa s te delen, waarbij alle theaters voor alle andere kaarten kunnen verkopen en in rustige tijden elkaars kassa kunnen waarnemen. 24 JAARSTUKKEN
Naar de juridische obstakels die zo n samenwerking nu nog in de weg staan, doen we onderzoek. EVENEMENTEN, EEN KLEINE GREEP Op 18 maart sliepen honderd Hagenaars en -nezen, een dwarsdoorsnede uit alle lagen van de Haagse bevolking, op het podium van de grote zaal, in het kader van het project De Oversteek, van Zina - Adelheid Roosen. De groep had luttele uren tevoren gefigureerd in Dantons Dood. De ochtend van 19 maart organiseerden we een verkiezingsontbijt, en gingen samen met de groep, de Vrienden van de Schouwburg en politici naar de stembus. De NOS deed s ochtends uitgebreid live verslag vanuit de Koninklijke Schouwburg. Ook dit jaar werd de Haagse Museumnacht in de Koninklijke Schouwburg geopend. Na het officiële gedeelte met VIPs en genodigden organiseerden we de hele nacht rondleidingen, die in recordtempo waren uitverkocht. Waar Museumnacht-bezoekers voorheen in de schouwburg alleen even een polsbandje kwamen ophalen, daar bleven ze nu lange tijd hangen. Ook tijdens de Open Monumentendag gaven we rondleidingen. Tijdens de Haagse Uitmarkt presenteerden we met onze Alliantiepartners een breed cultureel aanbod, met in de foyer en voor de deur van het gebouw tal van activiteiten voor de kinderen. Dankzij de extra mobiele kassa die voor het eerst op de markt stond opgesteld werden er twee maal zoveel kaarten voor voorstellingen verkocht als voorheen. Op Prinsjesdag hebben we voor het eerst de deuren open gezet voor de duizenden passanten: toen de gouden koets voorbij was kon iedereen binnen koffie komen drinken en in de Grote Zaal naar een live stream van de troonrede kijken. De bezoekers stonden tot in de gangen. Een eclatant succes, dat we in 2015 nog grootser willen aanpakken. Via de samenwerking met het in de Schilderswijk gevestigde Theater de Vaillant bereikten we een geheel nieuwe doelgroep. We zien het als een eerste stap naar een langdurige, structurele samenwerking. De Koninklijke Schouwburg hielp het jonge theatergezelschap Circus Treurdier met de introductie in Den Haag. In een theater elders in de stad werden vier - nagenoeg uitverkochte - voorstellingen georganiseerd, waarmee de Koninklijke Schouwburg een nieuw, vooral jong publiek bereikte. In 2015 gaan we met alle kracht door met deze aanpak. 25 JAARSTUKKEN
Development Er is in veel gedaan om de groepen begunstigers uit te breiden. En met resultaat: het netwerk breidde zich gestaag uit. De Koninklijke Schouwburg heeft in 2012 zijn krachten op het gebied van fondsenwerving gebundeld met die van het Nationale Toneel, in het Fonds KS NT. Alle giften die vrij gebruikt mogen worden, komen in het Fonds terecht. Ze worden aangewend ter ondersteuning van onze ambities op het gebied van educatie, talentontwikkeling, internationalisering, gastheerschap en maatschappelijke verankering. Deze ambities zijn in geconcretiseerd in een lijst van projecten die aan potentiële begunstigers kan worden voorgelegd. In het Fonds zijn de particuliere begunstigers ondergebracht - de drie Toneel Kringen en de Vrienden van KS NT. Sinds 1 januari ressorteert ook het Koninklijke Schouwburg en Nationale Toneel Bedrijven Genootschap onder het Fonds, net als de andere groep van zakelijke begunstigers, de Zakenvrienden. Vanuit de Koninklijke Schouwburg organiseert de Afdeling Development de activiteiten rond het Fonds en neemt deel in het beheer. Daarnaast onderhoudt de Afdeling voor de Koninklijke Schouwburg en het NT de relaties met de vermogensfondsen en stichtingen die gelden voor specifieke projecten ter beschikking (kunnen) stellen. BEWUSTWORDING De Afdeling Development heeft zich in de nodige inspanningen getroost om de groepen begunstigers uit te breiden. In de lobby werden bezoekers aangesproken om als Vriend de activiteiten van de Koninklijke Schouwburg en het NT te steunen. Begunstigers van de Toneel Kringen en zakelijke begunstigers werden gestimuleerd relaties uit hun netwerk uit te nodigen voor bijeenkomsten in of rond de schouwburg. Die bijeenkomsten behelsden onder meer rondleidingen, diners, kijkjes achter de schermen, het bijwonen van repetities en bezoek aan voorstellingen. Deelnemers bleken achteraf zeer enthousiast. Onze medewerkers zijn zich inmiddels terdege bewust van het belang van hun inspanningen ten behoeve van de begunstigers. Ook daar is winst behaald. BEGUNSTIGERS We kunnen inmiddels vaststellen dat het netwerk van begunstigers zich gestaag uitbreidt. Het KS NT Bedrijvengenootschap kreeg er in drie nieuwe leden bij; het telt nu vijftien leden, zonder uitzondering grote ondernemingen. De leden zijn vier keer bijeengekomen voor activiteiten rond diverse voorstellingen. Het aantal Vrienden is in wat afgenomen; de Toneel Kringen zijn daarentegen gegroeid naar 46 leden. De leden van de Toneel Kringen zijn in vijf maal bijeengekomen voor bijeenkomsten, kijkjes achter de schermen en voorstellingsbezoeken. Alle particuliere 26 JAARSTUKKEN
begunstigers konden in deelnemen aan speciale activiteiten, waaronder De eerste lezingen, waarbij ze samen met dramaturgen van het Nationale Toneel in vier sessies het script van een huidige productie doornamen. Development heeft in in samenwerking met de afdelingen marketing en communicatie van de Koninklijke Schouwburg en het NT gewerkt aan activiteiten voor Young Professionals, jonge veelbelovende talenten bij grote ondernemingen. We hebben bovendien een speciaal voorstellingspakket samengesteld voor de leden van Rotary Clubs die regulier in de Koninklijke Schouwburg aanwezig zijn. Op 31 maart was de Koninklijke Schouwburg gastheer voor de side event van TedxBinnenhof. Daarnaast heeft het Fonds in met groot succes een eerste wervingsdiner bij een gastvrouw/-heer thuis gecoördineerd, waar ook acteurs van het Nationale Toneel aanzaten. FONDSEN Development heeft zich in met name gericht op het werven van eenmalige bijdragen van fondsen voor incidentele projecten. Het NT heeft in bijdragen ontvangen van de M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting en Fonds1818 voor de Toneel Ateliers (acteerworkshops onder begeleiding van regisseurs van het NT). De Koninklijke Schouwburg heeft een bijdrage ontvangen van Fonds1818 voor Grondwet op Rijm. DOELSTELLINGEN Voor 2015 hebben we ons ten doel gesteld: de geldstromen via en vanuit het KS NT Genootschap, de Toneel Kringen, Vrienden, Zakenvrienden, sponsors en samenwerkingspartners verder uit te breiden; de mogelijkheden uit te breiden tot het doen van giften en schenkingen aan de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel als particuliere begunstiger; de banden met bedrijfsleven, stichtingen en vermogensfondsen verder aan te halen; projecten waar fondsen voor geworven kunnen worden tijdig te inventariseren; lange-termijndoelstellingen voor Fonds KS NT binnen het kader van het kunstenplan 2017-2020 vast te stellen. 27 JAARSTUKKEN
Financiën Bijna de helft van de inkomsten werd in door de Koninklijke Schouwburg zelf gegenereerd, met name door kaartverkoop en culturele verhuur. Over bedroegen de geconsolideerde inkomsten van de Koninklijke Schouwburg en Hocarest BV (100% dochter van de Koninklijke Schouwburg waarin de activiteiten op het gebied van horeca en evenementen zijn ondergebracht) 5.376.000, tegen 5.215.000 in 2013. Een stijging die vooral te danken is aan een hogere omzet bij Hocarest BV. ZALEN EN BEZOEKERS De Schouwburg ontving in 94.000 bezoekers (2013: 95.000) voor 289 voorstellingen en 6 festivals. Grofweg twee-derde van die activiteiten vond plaats in de Grote Zaal, één-derde in het Paradijs en de foyers (2013: 300 voorstellingen en festivals). Ruim 1.300 bezoekers bezochten in onze schouwburg inleidingen en workshops (2013: 1.000). Daarnaast bezochten 6.600 leerlingen uit het primair en voortgezet onderwijs de Schouwburg (2013:3.600). De bezettingsgraad van de Grote Zaal bleef met 64 % nagenoeg gelijk aan die van 2013. Dankzij de succesvolle programmering voor de peuters op zondagochtend was het Paradijs met 77% (2103: 86%) goed bezet. De Grote Zaal bevat maximaal 683 stoelen, het Paradijs, bovenin het gebouw, biedt ruimte aan 65 stoelen. In omvatte de eigen programmering 289 voorstellingen, met daarnaast 106 optredens en voorstellingen tijdens festivals en 72 activiteiten (voorstellingen, workshops et cetera) in het kader van cultuureducatie en -participatie. SUBSIDIES In heeft de Koninklijke Schouwburg een subsidie ontvangen van de gemeente Den Haag van 2.781.740 (2013: 2.731.100). Het verschil tussen beide jaren betreft de jaarlijkse trendaanpassing. Via de CultuurSchakel is een subsidie ontvangen van 6.248 voor de schoolvoorstellingen Carmen en Alleen op de wereld. De subsidies bedragen 52% van de geconsolideerde inkomsten. De overige inkomsten worden door de Koninklijke Schouwburg zelf gegenereerd, uit kaartverkoop, particulier mecenaat, bedrijfsbegunstiging en fondsenwerving; en zaalverhuur en voorstellingshoreca 28 JAARSTUKKEN
PUBLIEKSINKOMSTEN Van de inkomsten die de Koninklijke Schouwburg op eigen kracht realiseerde, kwam in de helft (zijnde 1.295.000) uit kaartverkoop en culturele verhuur (2013: 1.450.000). De gemiddelde opbrengst per kaart voor de Grote Zaal bedroeg 23,82 (2013: 23,05). De bezoekers van de Koninklijke Schouwburg komen uit heel Nederland, voor het overgrote deel (83%) uit de provincie Zuid-Holland. Het zwaartepunt ligt met 59% duidelijk in de regio Haaglanden. Van onze bezoekers komt 45% uit de gemeente Den Haag. EVENEMENTEN De inkomsten uit commerciële zaalverhuur zijn in bijna verdubbeld ten opzichte van het jaar daarvoor, dankzij het feit dat er zeer actief geworven werd en de Koninklijke Schouwburg als evenementenlocatie grotere bekendheid kreeg. De omzet uit evenementen bedroeg, zoals eerder vermeld, 682.000 (2013: 377.000). HORECA De inkomsten uit de horeca rond voorstellingen zijn direct afhankelijk van het aantal bezoekers. In beliepen deze opbrengsten 313.000, iets minder dan in 2013: 343.000. 29 JAARSTUKKEN
Gebouw en Techniek In heeft het gebouw een ingrijpende opfrisbeurt gehad; er werd heel veel geschilderd. Kantoren werden gerenoveerd en verplaatst. Maar vanuit de ondergrond rukte het water op. SCHILDERWERK In het kader van het meerjarig onderhoudsplan is vrijwel het hele voorgebouw geschilderd. In de Grote Zaal zijn alle balkons en loges teruggebracht in hun originele kleuren. De balkonranden van de zaal zijn niet, zoals begroot, gesausd, maar geschilderd: duurder, maar vooral mooier. De Sol de Witt foyer werd opnieuw ge-inkt. We hebben inmiddels een hoeveelheid inkt op voorraad waar we decennia mee voort kunnen. De Paul Steenbergen foyer is van een nieuwe kleur en van nieuwe gordijnen voorzien. De meubels van de klassieke foyers werden opnieuw gestoffeerd. PODIUM Het podium van de Grote Zaal bleek nog niet aan de verwachte vervanging toe en is daarom slechts geschuurd en opnieuw geolied. Daardoor kon er een post van ruim 100.000 worden doorgeschoven in de begroting. De kroonluchter bovenin de zaal is uit elkaar gehaald, gereinigd en gerepareerd en aan nieuwe, veiliger, kabels weer opgehangen. Ontbrekende glaspegels en -kogels werden opnieuw gefabriceerd en gemonteerd. HET PARADIJS Ten behoeve van de duurzaamheid heeft het Paradijs dubbel dan wel gecoat glas gekregen. Het comfort werd er vergroot door de verwarmingseenheden anders te plaatsen. Dankzij een zachte winter vielen de stookkosten lager uit dan begroot. Een deel van de bespaarde uitgaven is nu gereserveerd voor onderzoek naar een duurzamer verlichting - een forse investering die ons in de nabije toekomst wacht. Verdere ingrepen om het Paradijs te verbeteren waren het plaatsen van commodes voor babyverzorging, een geluiddichte deur, nieuwe vloerbedekking en nieuw schilderwerk. WATEROVERLAST Een ernstig probleem dat in de kop opstak, is de wateroverlast in het souterrain. De onderkanten van de muren zijn kaalgekapt, om het loszittende pleister te verwijderen en de muren te laten luchten. Het water moet nu dagelijks van de souterrainvloeren worden weggezogen. De laaggelegen opslagruimten en de kleedkamers a en b zijn door het water onbruikbaar geworden. Voor grotere gezelschappen wordt nu de Nassau foyer als alternatief beschikbaar gehouden. 30 JAARSTUKKEN
De Gemeente, die voor het gebouw verantwoordelijk is, heeft inmiddels pompen aangebracht om verdere waterpenetratie te voorkomen. Het wegpompen van het grondwater wordt nauwkeurig gemonitord. Door het Hoogheemraadschap is voor het pompen een vergunning afgegeven. KANTOREN Voor een betere interne communicatie zijn in veel afdelingen van kantoor gewisseld. Deze grote volksverhuizing heeft plaatsgevonden gelijk met het gepland groot onderhoud aan alle vloerbedekking en het schilderwerk - een ingreep waar ze aan toe waren. Een aantal kantoren is samengevoegd tot kantoortuinen; op de zevende verdieping zijn twee vergaderruimten ingericht. Afgelopen zomer zijn ook de kleedkamers gerenoveerd: nieuwe kleuren, lockers, verlichting, raambedekking, et cetera. TECHNIEK Ook op technisch gebied was er vooruitgang. Er werd een nieuw geluidssysteem voor slechthorenden aangelegd en een nieuwe geluidsinstallatie voor de foyers geïmplementeerd. Ook de communicatiemiddelen ten behoeve van de veiligheid zijn in gerealiseerd en in BHV-oefeningen getest. Al met al is er in naast het reguliere onderhoud veel achterstallig onderhoud ingehaald. 31 JAARSTUKKEN
Bestuur, personeel en organisatie Voor de afdeling Personeel en Organisatie was, net als het grootste deel van 2013, een moeilijk jaar: medewerkers op cruciale functies werden langdurig ziek en relatief veel personeelsleden verlieten de Koninklijke Schouwburg. CONTRACTEN Nadat vanaf medio 2013 nieuwe medewerkers op achtereenvolgende tijdelijke contracten werden binnengehaald, ter vervanging van het relatief grote aantal medewerkers dat vertrok, is er eind om de stabiliteit in de organisatie te verstevigen een wat ander personeelsbeleid ingezet, volgens welk nieuwe medewerkers na één tijdelijk contract bij gebleken geschiktheid een contract voor onbepaalde tijd krijgen aangeboden. ZIEKTEVERZUIM Het ziekteverzuim was in 2013 en een groot deel van hoog; inmiddels is het verzuim weer sterk afgenomen, naar 1,72 % per eind. Het hoge verzuim heeft ons wel genoopt in een kostbare verzuimverzekering af te sluiten. Eind telde de Koninklijke Schouwburg 37 medewerkers, 1,33 fte meer dan in 2013. SAMENWERKING Intensief overleg binnen de Toneel Alliantie (waarin de Koninklijke Schouwburg participeert samen met het NT en Diligentia/Pepijn) heeft ook in gezorgd voor nuttige uitwisseling van informatie en van medewerkers op diverse afdelingen. ARBODIENST In 2015 gaan we over naar een andere Arbodienst. Na vele jaren met dezelfde dienst te hebben gewerkt, wordt het tijd nieuwe mogelijkheden te onderzoeken. Die hebben we gevonden bij een moderne, innoverende Arbodienst en een Arbo-arts die veel gezelschappen en theaters bijstaat en het werk derhalve door en door kent. 32 JAARSTUKKEN
FUNCTIONERINGSGESPREKKEN Door de wisselingen op managementfuncties hebben veel functioneringsgesprekken dit jaar geen doorgang kunnen vinden. Ook op het gebied van opleiding is een zwak jaar geweest; er is wel enige opleiding geweest, maar te weinig. Voor 2015 is er voldoende budget beschikbaar om de geleden achterstand voortvarend in te halen. Ultimo is het organigram van de Koninklijke Schouwburg en haar deelneming Hocarest als volgt: Stichting de Koninklijke Schouwburg Hocarest B.V. VERBINDINGEN De Koninklijke Schouwburg heeft één dochteronderneming Hocarest B.V. Binnen deze verbindingen worden de activiteiten die verband houden met horeca en evenementen uitgevoerd. 33 JAARSTUKKEN
Jaarrekening 34 JAARSTUKKEN
Balans per 31 december (na verwerking voorstel resultaatbestemming) ACTIVA ( x 1.000 ) Vaste activa 2013 Immateriële vaste activa 137 0 Materiële vaste activa Vaste inrichting 6 21 Machines en installaties 164 90 Inventarissen 53 28 223 139 Financiële vaste activa Rekening-courant Hocarest B.V. 291 254 Voorziening deelneming Hocarest B.V. -21-59 Vlottende activa 270 195 Vorderingen 206 133 Overlopende activa 27 60 233 193 Liquide middelen 1.598 2.260 Totaal activa 2.461 2.787 35 JAARSTUKKEN
( x 1.000 ) 2013 Eigen vermogen Algemene reserve gesubsidieerde activiteiten 175 382 Algemene reserve niet gesubsidieerde activiteiten 320 219 Bestemmingsreserves 17 325 512 926 Voorzieningen Voorziening groot onderhoud 278 572 Overige voorzieningen 330 4 608 576 Kortlopende schulden Kortlopende schulden 589 605 Overlopende passiva 752 680 1.341 1.285 Totaal passiva 2.461 2.787 36 JAARSTUKKEN
Staat van baten en lasten over (na verwerking voorstel resultaatbestemming) ( x 1.000 ) Realisatie Begroting Realisatie 2013 Opbrengsten 1.658 1.663 1.772 Bijdragen 2.788 2.731 2.805 Som der baten 4.446 4.394 4.577 Beheerlasten -3.563-3.018-2.883 Activiteitenlasten -1.417-1.475-1.648 Som der lasten -4.980-4.493-4.531 Financiële baten en lasten 19 16 28 Exploitatiesaldo gesubsidieerde activiteiten -515-83 74 Naar bestemmingsreserves 0 0-230 Uit bestemmingsreserves 308 230 94 Mutatie algemene reserve gesubsidieerd -207 147-62 Resultaat overige activiteiten Koninklijke Schouwburg 63 83 68 Resultaat boekjaar deelneming Hocarest B.V. 38 0-36 Exploitatiesaldo niet gesubsidieerde activiteiten 101 83 32 Naar bestemmingsreserves -17 0-95 Uit bestemmingsreserves 17 95 100 Mutatie algemene reserve niet-gesubsidieerd 101 178 37 37 JAARSTUKKEN
Netto omzetresultaat (x 1.000) Realisatie Begroting Realisatie Directe opbrengsten 2013 A.1 Publieksinkomsten 1.295 1.355 1.450 A.2 Sponsorinkomsten 0 0 0 A.3 Overige inkomsten 0 0 0 Indirecte opbrengsten 1.295 1.355 1.450 A.4 Diverse inkomsten 363 308 322 Subsidies en bijdragen B.3 Subsidie gemeente Den Haag MJB Kunst en Cultuur 2.782 2.731 2.731 B.5 Ov. Subsidies en bijdragen publieke middelen 6 0 50 2.788 2.731 2.781 Overige bijdragen uit private middelen B.6 Bijdragen particulieren en vriendenverenigingen 0 0 0 B.7 Bijdragen bedrijven 0 0 0 B.8 Bijdragen private fondsen 0 0 24 0 0 24 Som der baten 4.446 4.394 4.577 Beheerlasten C.1 Beheerlasten personeel 2.431 1.935 1.882 C.2 Beheerlasten materieel 1.132 1.083 1.001 3.563 3.018 2.883 Activiteitenlasten D.1 Activiteitenlasten personeel 231 182 238 D.2 Activiteitenlasten materieel 1.186 1.293 1.410 1.417 1.475 1.648 Som der lasten 4.980 4.493 4.531 Rentebaten 19 16 28 Rentelasten 0 0 0 Saldo rentebaten/-lasten 19 16 28 Exploitatiesaldo -515-83 74 38 JAARSTUKKEN
WET NORMERING BEZOLDIGING TOPFUNCTIONARISSEN De regels ten aanzien van de bezoldiging voor de (semi)publieke sector zijn vastgelegd in de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Deze wet is per 1 januari 2013 van kracht. In de WNT is vastgelegd dat topfunctionarissen mogen niet meer verdienen dan het wettelijke maximum: de WNT-norm. Jaarlijks wordt dit bedrag vastgesteld in een ministeriële regeling. Topfunctionarissen moeten altijd openbaar maken wat zij verdienen, of dit nu meer of minder is dan de norm. Voor de bestaande contracten en aanstellingen geldt een overgangsregeling. De gemaakte salarisafspraken blijven daarbij nog vier jaar gelden. Hierna wordt het salaris in drie jaar teruggebracht naar de norm. In bedroeg de WNT-norm 230.474 (2013: 228.599) oftewel maximaal 130% van het ministersalaris inclusief belaste onkostenvergoedingen en pensioenbijdrage. Voor bestaande contracten geldt het overgangsrecht. Op grond van de WNT mag vanaf 2015 het inkomen van topfunctionarissen in de (semi) publieke sector maximaal 100% van het ministersalaris zijn. Dat komt in 2015 neer op 178.000, inclusief onkosten en pensioenbijdrage. BEZOLDIGING TOPFUNCTIONARISSEN IN DIENST BIJ DE KONINKLIJKE SCHOUWBURG De directieleden in loondienst van Stichting de Koninklijke Schouwburg waren het hele jaar in dienst, ontvingen geen belastbare vaste en/of variabele onkostenvergoeding. De leden van de Raad van Toezicht ontvangen geen vergoeding voor hun werkzaamheden. Beloning volgens Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Realisatie Realisatie 2013 O.A.J.M. Wibaut - Artistiek directeur Beloning 110.429 110.124 Belastbare vaste en variabele onkostenvergoedingen 0 0 Voorzieningen t.b.v. beloningen betaalbaar op termijn 18.827 20.245 Bezoldiging volgens de WNT 129.256 130.369 Duur van het dienstverband in boekjaar 1 jan t/m 31 dec 1 jan t/m 31 dec Omvang van het dienstverband (36 uur per week = 1 fte) 1 fte 1 fte Uitkeringen wegens beëindiging dienstverband n.v.t. n.v.t. Jaar waarin het dienstverband is geëindigd n.v.t. n.v.t. 39 JAARSTUKKEN
Beloning volgens Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Realisatie Realisatie 2013 H.G.G.M. Verhoeven- Zakelijk directeur Beloning 105.332 97.592 Belastbare vaste en variabele onkostenvergoedingen 0 0 Voorzieningen t.b.v. beloningen betaalbaar op termijn 17.056 16.817 Bezoldiging volgens de WNT 122.388 114.409 Duur van het dienstverband in boekjaar 1 jan t/m 31 dec 1 jan t/m 31 dec Omvang van het dienstverband (36 uur per week = 1 fte) 1 fte 1 fte Uitkeringen wegens beëindiging dienstverband n.v.t. n.v.t. Jaar waarin het dienstverband is geëindigd n.v.t. n.v.t. BEZOLDIGING INTERIM-TOPFUNCTIONARIS WERKZAAM BIJ DE KONINKLIJKE SCHOUWBURG Beloning volgens Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) S.J. van Driel - Algemeen directeur (ad interim) Realisatie Beloning (omgerekend naar jaarbeloning bij fulltime dienstverband) 117.000 Duur van het dienstverband in boekjaar 6 okt t/m 31 dec Omvang van het dienstverband (36 uur per week = 1 fte) 0,67 fte De interim-positie zal worden beëindigd per datum: 1 oktober 2015 De toepasselijke norm voor bedraagt voor de heer van Driel 36.623. De werkelijke bezoldiging is uitgekomen op een bedrag van 18.000. De bezoldiging van de heer van Driel blijft hiermee onder de maximale bezoldigingsnorm. 40 JAARSTUKKEN
RESULTAAT DEELNEMING HOCAREST B.V. Gegevens Hocarest B.V. ultimo Statutaire vestigingsplaats Den Haag Oprichtingsdatum 21 augustus 1933 Eigen vermogen ultimo - 21.000 Kapitaalinbreng Stichting de Koninklijke Schouwburg 680 Omzet 995.000 Resultaat 38.000 Rekening-courant bij Stichting de Koninklijke Schouwburg 291.000 Aantal personeelsleden in dienst 35 Wijze van consolidatie integraal Het resultaat uit deelneming betreft het resultaat van Hocarest B.V. en is als volgt: ( x 1.000 ) 2013 Omzet hospitality 313 343 Af: Kostprijs hospitality 201 203 Totaal brutomarge hospitality 112 140 Omzet events 682 377 Af: Kostprijs events 350 202 Totaal brutomarge events 332 175 Totaal brutomarge hospitality en events 444 315 Vaste kosten Personeelskosten 270 295 Huisvestingskosten 27 22 Afschrijvingen 24 30 Verkoopkosten 25 33 Algemene kosten 55 54 Rentelasten 7 0 408 434 Resultaat voor belasting 36-119 Schenking aan de Koninklijke Schouwburg 0 0 Vennootschapsbelasting 0 0 Bijzondere bate (teruggave VPB) 2 83 Resultaat na belasting = resultaat deelneming 38-36 41 JAARSTUKKEN
Fonds De Koninklijke Schouwburg en Het Nationale Toneel Eind 2012 is door de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel met een gezamenlijke stichting (Stichting Fonds de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel) en een gezamenlijke afdeling voor fondsenwerving (Development) een nieuwe weg ingeslagen om de inkomstenstroom uit deze bron structureel te verhogen. Het Fonds KS NT is een zogenoemde bestuurlijke verbinding van de Koninklijke Schouwburg. Gegevens Fonds KS NT ultimo Statutaire vestigingsplaats Den Haag Oprichtingsdatum 20 augustus 2012 Eigen vermogen ultimo 153.724 Kapitaalinbreng Stichting de Koninklijke Schouwburg 0 Omzet 173.525 Resultaat 44.714 Langlopende lening van Stichting de Koninklijke Schouwburg 0 Aantal personeelsleden in dienst 0 Wijze van consolidatie Niet van toepassing De Koninklijke Schouwburg heeft in 2012 zijn krachten op het gebied van fondsenwerving gebundeld met die van het Nationale Toneel, in het Fonds KS NT. Alle giften die vrij gebruikt mogen worden, komen in het Fonds terecht. Ze worden aangewend ter ondersteuning van onze ambities op het gebied van educatie, talentontwikkeling, internationalisering, gastheerschap en maatschappelijke verankering. Deze ambities zijn in geconcretiseerd in een lijst van projecten die aan potentiële sponsors kan worden voorgelegd. Een uitgebreide toelichting op de activiteiten van het fonds KS NT vindt u in het jaarververslag. 42 JAARSTUKKEN
Geconsolideerde balans per 31 december (na verwerking voorstel resultaatbestemming) ACTIVA ( x 1.000 ) Vaste activa 2013 Immateriële vaste activa 139 5 Materiële vaste activa Vaste inrichting 6 21 Machines en installaties 166 92 Inventarissen 128 118 300 231 Financiële vaste activa Rekening-courant Hocarest B.V. 0 0 Voorziening deelneming Hocarest B.V. 0 0 Vlottende activa 0 0 Vorderingen 369 352 Vorderingen op groepsmaatschappij 0 0 Voorraden 7 12 Overlopende activa 29 62 405 426 Liquide middelen 1.744 2.280 Totaal activa 2.588 2.942 43 JAARSTUKKEN
PASSIVA ( x 1.000 ) 2013 Eigen vermogen Algemene reserve gesubsidieerde activiteiten 175 382 Algemene reserve niet gesubsidieerde activiteiten 320 219 Bestemmingsreserves 17 325 512 926 Voorzieningen Voorziening groot onderhoud 278 572 Overige voorzieningen 330 4 608 576 Langlopende schulden Schulden aan groepsmaatschappij 0 0 Kortlopende schulden Kortlopende schulden 702 760 Kortlopende schulden aan groepsmaatschappij 0 0 Overlopende passiva 766 680 1.468 1.440 Totaal passiva 2.588 2.942 44 JAARSTUKKEN
Geconsolideerde staat van baten en lasten over ( x 1.000 ) 2013 Opbrengsten 2.588 2.410 Bijdragen 2.788 2.805 Som der baten 5.376 5.215 Af: Kostprijs van de omzet 1.968 2.053 Bruto omzetresultaat 3.408 3.162 Beheerlasten personeel 2.583 2.050 Beheerlasten materieel 1.253 1.117 Som der lasten 3.836 3.167 Netto omzetresultaat -428-5 Financiële baten en lasten 12 28 Exploitatiesaldo voor belastingen -416 23 Bijzondere bate (teruggave VPB) 2 83 Vennootschapsbelasting 0 0 Exploitatiesaldo na belastingen -414 106 45 JAARSTUKKEN
Geconsolideerd kasstroomoverzicht (x 1.000) Kasstroom uit operationele activiteiten 2013 Exploitatiesaldo -414 106 Aanpassen voor: Afschrijvingen materiële vaste activa 87 114 Mutatie voorzieningen 32-506 Bruto kasstroom uit operationele activiteiten -295-286 Mutaties in voorraden 5 2 Mutatie vorderingen en overlopende activa 16-201 Mutatie kortlopende schulden en overlopende passiva 28-74 Netto kasstroom uit operationele activiteiten 49-273 Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen in immateriële vaste activa -141 0 Investeringen in materiële vaste activa -149-133 Kasstroom uit investeringsactiviteiten -290-133 Kasstroom uit financieringsactiviteiten Ontvangsten uit langlopende schulden 0 0 Aflossing uit langlopende schulden 0 0 Kasstroom uit financieringsactiviteiten 0 0 Mutatie liquide middelen -536-692 Liquide middelen einde boekjaar 1.744 2.280 Liquide middelen begin boekjaar 2.280 2.972 Mutatie liquide middelen -536-692 46 JAARSTUKKEN
Bijlage 1:Prestatiegegevens BEZOEKERS Bezoekers totaal Realisatie 2015 Bezoekers programmering 95.121 85.921 95.296 Bezoekers Festivals 5.680 7.618 7.515 Totaal bezoekers 100.801 93.539 102.811 Totaal deelnemende leerlingen Primair onderwijs 3.250 4.618 4.275 Totaal deelnemende leerlingen Voortgezet onderwijs 1.750 1.982 2.000 Totaal deelnemende leerlingen 5.000 6.600 6.275 PROGRAMMERING Programmering totaal Realisatie 2015 Verschillende producties 119 122 106 Waarvan internationale programmering 9 12 4 Voorstellingen / optredens / concerten 273 289 278 Waarvan internationale programmering 23 25 15 Bezoekers totaal 95.121 85.921 95.296 Waarvan betalende bezoekers 89.371 80.144 89.070 Waarvan niet-betalende bezoekers 5.000 5.250 5.728 Waarvan bezoekers met 'ooievaarspas' 750 527 498 Programmering totaal (incl. Huisgezelschap, maar excl. Festivals, Programmering en activiteiten op basis van verhuur, Cultuurparticipatie en Cultuureducatie) Nationale Toneel (huisgezelschap) Realisatie 2015 Voorstellingen / concerten 52 51 46 Bezoekers 20.390 18.826 18.607 Zaalcapaciteit 572 615 580 Gemiddelde bezettingsgraad 69% 60% 70% 47 JAARSTUKKEN
Nationale Toneel (Paradijs/NT-Jong) Realisatie 2015 Voorstellingen / concerten 0 0 14 Bezoekers 0 0 723 Zaalcapaciteit 0 0 65 Gemiddelde bezettingsgraad 0% 0% 79% ONDERVERDELING PROGRAMMERING NAAR ZAAL Grote Zaal Realisatie 2015 Voorstellingen / concerten 206 202 203 Bezoekers 91.179 80.033 91.126 Zaalcapaciteit 615 615 625 Gemiddelde bezettingsgraad 72% 64% 72% Het paradijs Realisatie 2015 Voorstellingen / concerten 67 66 76 Bezoekers 3.942 3.298 4.170 Zaalcapaciteit 65 65 65 Gemiddelde bezettingsgraad 91% 77% 84% Overige locaties (Foyers en andere delen van het gebouw) Realisatie 2015 Voorstellingen / concerten 0 21 0 Bezoekers 0 2.590 0 Zaalcapaciteit 0 150 0 Gemiddelde bezettingsgraad 0% 82% 0% 48 JAARSTUKKEN
ONDERVERDELING PROGRAMMERING NAAR SOORT Muziektheater Realisatie 2015 Concerten / voorstellingen 28 37 17 waarvan internationale programmering 0 0 0 Bezoekers 11.651 12.507 6.584 Popmuziek Realisatie 2015 Concerten / voorstellingen 0 0 8 waarvan internationale programmering 0 0 0 Bezoekers 0 0 3.129 Theater Realisatie 2015 Concerten / voorstellingen 211 220 218 Waarvan internationale programmering 23 24 15 Bezoekers 66.091 56.318 65.793 Cabaret Realisatie 2015 Concerten / voorstellingen 29 31 36 Waarvan internationale programmering 0 0 0 Bezoekers 15.379 16.988 19.790 Overig Realisatie 2015 Concerten / voorstellingen 5 1 0 Waarvan internationale programmering 0 0 0 Bezoekers 2.000 108 0 49 JAARSTUKKEN
FESTIVALS Festivals Realisatie 2015 Festivaldagen 16 16 18 Voorstellingen / optredens / concerten 108 66 108 Waarvan internationale programmering 4 25 20 Podia / locaties 6 6 6 Bezoekers totaal 5.680 7.618 7.515 Waarvan betalende bezoekers 3.580 1.197 2.000 Waarvan niet betalende bezoekers 2.100 6.421 5.500 Waarvan bezoekers met 'ooievaarspas' 0 0 15 Capaciteit festivallocatie div div div PROGRAMMERING OP BASIS VAN VERHUUR Culturele programmering op basis van verhuur Realisatie 2015 Voorstellingen 6 2 3 waarvan internationale programmering 0 0 3 Bezoekers 2.000 130 1.500 Commerciële activiteiten op basis van verhuur Activiteiten 130 123 130 Bezoekers 10.000 12.300 10.000 PUBLICATIES, WEBSITES EN ANDERE DIGITALE MEDIA Publicaties, website(s) en andere digitale media Realisatie 2015 Publicaties 150 315 150 Bezoeken website(s) totaal 200.000 224.577 650.000 Unieke bezoekers totaal (IP-adres) 120.000 136.681 350.000 Gemiddelde duur van een bezoek 0:03:00 0:03:35 0:03:10 Ontvangers digitale nieuwsbrieven 22.000 44.045 25.000 Facebook vrienden/fans 4.200 4.760 5.000 Volgers op Twitter 2.000 2.343 2.300 Linked-In connecties 0 76 n.v.t. Instagram connecties 0 99 0 50 JAARSTUKKEN
CULTUURPARTICIPATIE: CURSUSSEN, LEZINGEN EN WORKSHOPS VOOR VOLWASSENEN Cultuureducatie: cursussen / lezingen / workshops enz. voor volwassenen Realisatie 2015 Deelnemers 1.380 1.352 1.352 Aangeboden verschillende activiteiten 36 55 15 CULTUURPARTICIPATIE : ACTIVITEITEN VOOR KINDEREN EN JONGEREN IN DE VAKANTIES Activiteiten in de vakanties Realisatie 2015 Deelnemers tot 12 jaar 150 364 320 Deelnemers 12-18 jaar 0 0 80 Aangeboden verschillende activiteiten 12 11 12 CULTUUREDUCATIE Aanbod voor Haagse scholen Realisatie 2015 Lessen / activiteiten primair onderwijs 30 40 39 Deelnemende scholen primair onderwijs 25 38 33 Deelnemende leerlingen primair onderwijs 3.250 4.500 4.275 Lessen / activiteiten voortgezet onderwijs 40 40 46 Deelnemende scholen voortgezet onderwijs 25 14 29 Deelnemende leerlingen voortgezet onderwijs 1.500 1.157 1.740 Deelnemers betaald met Cultuurkaart VO 250 66 348 Aanbod voor niet Haagse scholen Realisatie 2015 Lessen / activiteiten primair onderwijs 0 2 3 Deelnemende scholen primair onderwijs 0 2 2 Deelnemende leerlingen primair onderwijs 0 118 225 Lessen / activiteiten voortgezet onderwijs 6 25 7 Deelnemende scholen voortgezet onderwijs 8 24 4 Deelnemende leerlingen voortgezet onderwijs 250 825 260 Deelnemers betaald met Cultuurkaart in VO 100 19 52 51 JAARSTUKKEN