Auteur Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen www.rsvz-inasti.fgov.be Onderwerp Het sociaal statuut der zelfstandigen. Meewerkende echtgenoten Datum Februari 2008 Copyright and disclaimer Gelieve er nota van te nemen dat de inhoud van dit document onderworpen kan zijn aan rechten van intellectuele eigendom, die toebehoren aan bepaalde betrokkenen, en dat er u geen recht wordt verleend op die desbetreffende rechten. M&D Seminars wil u met dit document de nodige informatie verstrekken, zonder dat de in dit document vervatte informatie bedoeld kan worden als een advies. Bijgevolg geeft M&D Seminars geen garanties dat de informatie die dit document bevat, foutloos is, zodat u dit document en de inhoud ervan op eigen risico gebruikt. M&D Seminars, noch enige van haar directieleden, aandeelhouders of bedienden zijn aansprakelijk voor bijzondere, indirecte, bijkomstige, afgeleide of bestraffende schade, noch voor enig ander nadeel van welke aard ook betreffende het gebruik van dit document en van haar inhoud. M&D Seminars - 2008 M&D CONSULT BVBA Eikelstraat 38-9840 DE PINTE Tel. 09/224.31.46 - Fax 09/225.32.17 info@mdseminars.be - www.mdseminars.be
HET SOCIAAL STATUUT DER ZELFSTANDIGEN MEEWERKENDE ECHTGENOTEN Februari 2008 INHOUDSTAFEL BLZ. Wat is het sociaal statuut van meewerkende echtgeno(o)t(e)? 2 Ministatuut 2 Maxistatuut 2 Wanneer bent u meewerkende echtgeno(o)t(e)? 3 Wat moet u doen? 3 Wanneer valt u buiten de regeling? 4 Uw partner is bedrijfsleider 4 U heeft zelf wel eigen socialezekerheidsrechten 4 U helpt niet effectief 5 Hoe worden uw bijdragen berekend? 6 Ministatuut 6 Maxistatuut 6 Kunt u vrijgesteld worden van bijdragen? 7 Kunt u uw loopbaan uitbreiden met extra jaren? 7 Zal u later als koppel meer of minder pensioen ontvangen? 8 Welke bijdrage moet u betalen? 9 Nuttige adressen 13
Wat is het sociaal statuut van meewerkende echtgeno(o)t(e)? Sinds 1 januari 2003 is het nieuwe sociaal (en fiscaal) statuut van de meewerkende echtgeno(o)t(e) van toepassing. Een regeling die waarschijnlijk ook voor u van groot belang is, zeker wanneer u uw echtgeno(o)t(e) helpt en u zekerheid wilt hebben wanneer u om een of andere reden alleen zou overblijven. Jarenlang had u als meewerkende echtgeno(o)t(e) helemaal geen eigen rechten in het sociaal statuut van de zelfstandigen. Daarin is geleidelijk aan verandering gekomen: stap 1 : 1 januari 2003: ministatuut verplicht stap 2 : 1 juli 2005: maxistatuut verplicht Ministatuut Tot 30 juni 2005 was de meewerkende echtgeno(o)t(e) enkel verplicht aan te sluiten voor het ministatuut. Zo was deze verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid, invaliditeit en bij moederschap. Voor die risico s bestonden immers geen afgeleide rechten via de echtgeno(o)t(e) of partner. Werd men ziek, dan kon de helpende partner in de verzekering gezondheidszorgen beschouwd worden als persoon ten laste van de echtgeno(o)t(e). Het speelde geen rol of de echtgeno(o)t(e) zelfstandige in hoofdberoep of bijberoep was. Er was (en is nog steeds) geen leeftijdsgrens van toepassing. Maxistatuut Sinds 1 juli 2005 bent u als meewerkende echtgeno(o)t(e) verplicht aan te sluiten voor het maxistatuut. Zo geniet u een grotere dekking dan in het ministatuut: pensioen, gezinsbijslagen, gezondheidszorg, arbeidsongeschiktheid, invaliditeit en moederschap (geen faillissementsverzekering). 2
Wanneer bent u meewerkende echtgeno(o)t(e)? De wetgever vermoedt dat u meewerkende echtgeno(o)t(e) bent wanneer u de partner van een zelfstandige bent (u bent gehuwd of u heeft een samenlevingscontract), en indien u : 1. uw partner effectief helpt (regelmatig of minstens 90 dagen per jaar) 2. en geen eigen inkomen heeft uit een andere beroepsactiviteit, noch een vervangingsinkomen dat recht geeft op een volwaardige dekking in de sociale zekerheid Beantwoordt het vermoeden aan de realiteit, en helpt u effectief uw zelfstandige echtgeno(o)t(e), dan is het statuut van de meewerkende echtgeno(o)t(e) op u van toepassing. Wat moet u doen? - U moet aansluiten bij het socialeverzekeringsfonds waarbij ook uw echtgeno(o)t(e)-zelfstandige aangesloten is. - U sluit aan voor het maxistatuut. Opgelet! Bent u geboren voor 1956, dan is het maxistatuut niet verplicht. U moet dan na 1 juli 2005 enkel aangesloten zijn voor het ministatuut. 3
Wanneer valt u buiten de regeling? Uw partner is bedrijfsleider Fiscaal gesproken, kan er geen meewerkinkomen toegekend worden aan de echtgeno(o)t(e) van de persoon die door de Belastingen beschouwd wordt als bedrijfsleider (bedrijfsleiders treden op in naam van de vennootschap waarin ze zonder arbeidsovereenkomst actief zijn). Gevolgen voor het sociaal statuut : indien uw echtgeno(o)t(e) of partner bedrijfsleider is, valt u buiten het toepassingsgebied van het sociaal statuut van de meewerkende echtgeno(o)t(e). Opgelet! In dit geval moet u toch het inlichtingsformulier invullen dat het socialeverzekeringsfonds van uw echtgeno(o)t(e) u toestuurt. Niet vergeten dat u om andere redenen toch onderworpen kunt zijn aan het sociaal statuut van de zelfstandigen. De vennootschap en niet uw echtgeno(o)t(e) vergoedt u voor uw hulp: u bent zelfstandige. U bekleedt een mandaat in de vennootschap : u bent zelfstandige. U heeft deelbewijzen en bent actief in de vennootschap : u bent werkend vennoot en als zodanig zelfstandige. U heeft zelf wel eigen socialezekerheidsrechten Indien u zelf voldoende eigen rechten opent op sociale zekerheid als nog actieve werknemer, ambtenaar of zelfstandige, of als genieter van een vervangingsinkomen, is de regeling van meewerkende echtgeno(o)t(e) niet op u van toepassing. Opgelet! In dit geval moet u wel het ontvangen inlichtingsformulier invullen. 4
U helpt niet effectief Indien u uw echtgeno(o)t(e) of partner helemaal niet helpt, of hoogstens toevallig (niet regelmatig en niet meer dan 90 dagen per jaar), is de regeling van meewerkende echtgeno(o)t(e) niet op u van toepassing. Opgelet! In dit geval moet u toch een verklaring op erewoord invullen (géén aansluiting!). U moet die ondertekenen en aangetekend terugsturen naar het socialeverzekeringsfonds van uw echtgeno(o)t(e) of partner. 5
Hoe worden uw bijdragen berekend? Ministatuut Uw bijdragen worden berekend op het zelfstandig beroepsinkomen van uw zelfstandige echtgeno(o)t(e), met inbegrip van het fiscaal meewerkinkomen. Uw gezinsinkomen wordt niet opgesplitst. De berekening gebeurt dus op hetzelfde inkomen waarop de bijdragen van uw echtgeno(o)t(e) of partner worden berekend. Hierop wordt een bepaald percentage aangerekend. Maxistatuut Uw bijdragen worden berekend op het fiscaal meewerkinkomen dat uw zelfstandige echtgeno(o)t(e) u heeft toegekend. Wanneer u voor het eerst in het maxistatuut stapt, bevindt u zich in een periode van begin van activiteit en betaalt u voorlopige bijdragen. Die worden geregulariseerd zodra het definitieve inkomen bekend is. Om te vermijden dat er in uw eerste 3 jaar van onderwerping op het globale gezinsinkomen van 3 jaar tevoren eigenlijk 2 keer bijdragen zouden betaald worden (de bijdrage van uw geholpen echtgeno(o)t(e), plus uw voorlopige bijdrage) zal uw socialeverzekeringsfonds het forfaitair bedrag waarop uw voorlopige bijdrage berekend wordt, aftrekken van de inkomsten waarop de bijdragen van uw zelfstandige partner berekend worden. Wanneer u en uw partner zich in een periode van begin van activiteit bevinden, betaalt u allebei de voorlopige bijdrage berekend op een forfaitair inkomen. Later zal er een regularisatie gebeuren voor elk van uw bijdragen. -> Voor de bedragen, zie verder in deze brochure, blz. 9 6
Kunt u vrijgesteld worden van bijdragen? In de veronderstelling dat u behoeftig bent, kunt u als meewerkende echtgeno(o)t(e) vrijstelling krijgen bij de Commissie voor vrijstelling van bijdragen. Die vrijstelling kan enkel voor kwartalen waarvoor uw geholpen echtgeno(o)t(e) of partner eveneens vrijstelling verkregen heeft. Uw echtgeno(o)t(e) moet dus eveneens behoeftig zijn. Kunt u uw loopbaan uitbreiden met extra jaren? Als meewerkende echtgeno(o)t(e) krijgt u voor 2010 de kans om, tegen betaling, uw loopbaan, die dient voor de berekening uw pensioen, uit te breiden met extra jaren. Het gaat om jaren die gelegen zijn voor de inwerkingtreding van het maxistatuut (dus de jaren voor 1 januari 2003). Rekening houdend met uw leeftijd, laat deze maatregel u toe te bewijzen dat uw beroepsloopbaan voldoende jaren telt om aanspraak te kunnen maken op een minimumpensioen. Opgelet! De ingekochte jaren komen niet in aanmerking voor een vervroegd pensioen. Voorwaarden - U bent geboren voor 1 december 1970. - U kunt geen 2/3de van een volledige beroepsloopbaan bewijzen in een of meerdere stelsels (werknemer, zelfstandige, openbare sector). - U bent aangesloten voor het maxistatuut. Opgelet : Meewerkende echtgenoten geboren voor 1 januari 1956, moeten na 31 december 2002 vrijwillig gekozen hebben voor betaling van bijdragen in het maxistatuut. - U was gehuwd met een zelfstandige tijdens de jaren die u wilt inkopen. - Voor het jaar waarin u uw aanvraag doet om jaren in te kopen, mag het geherwaardeerde, samengetelde beroepsinkomen van u en uw zelfstandige echtgeno(o)t(e) niet hoger zijn dan 15.000 EUR. 7
- Voor de jaren die u wilt inkopen, moet u kunnen bewijzen dat u uw echtgeno(o)t(e)- zelfstandige effectief geholpen heeft. Dit kan aan de hand van : o het feit dat de fiscus voor de betrokken periode de toekenning van een meewerkinkomen voor u aanvaard heeft o geschriften en documenten o getuigenverklaringen Uitzondering : Voor de jaren voor 1 januari 2003 waarin u zich vrijwillig verzekerd had tegen arbeidsongeschiktheid, invaliditeit en bij moederschap, moet u niet bewijzen dat u uw echtgeno(o)t(e)-zelfstandige effectief geholpen heeft. - U betaalt de voorziene inhaalbijdragen. -> Voor de inhaalbijdragen, zie verder in deze brochure, blz. 9 Zal u later als koppel meer of minder pensioen ontvangen? Een van de basisideeën van het statuut is dat u als meewerkende echtgeno(o)t(e) volop eigen pensioenrechten moet kunnen opbouwen. De invoering van het maxistatuut mag voor de betrokkenen echter geen verslechtering teweegbrengen op pensioenvlak. In de nieuwe regeling is daarom de garantie ingebouwd dat het statuut van de meewerkende echtgeno(o)t(e) niet tot gevolg zal hebben dat de som van de individuele pensioenen (dat van de zelfstandige partner plus dat van de meewerkende echtgeno(o)t(e)) kleiner zou zijn dan het gezinspensioen waarop men in de oude regeling recht zou hebben. Wie dus voor het pensioen beter af was met de oude regeling dan met het nieuwe statuut, zal een pensioen uitgekeerd krijgen volgens de oude regels. Zeker voor de hogere inkomensgroepen is de nieuwe regeling interessant. De inkomsten waarop het pensioen berekend wordt zijn geplafonneerd op een bedrag van ongeveer 50.000 EUR. Wanneer een hoger gezinsinkomen opgesplitst wordt in 2 afzonderlijke inkomens onder dit plafond, geeft dit als resultaat dat de som van de individuele pensioenen hoger ligt dan het gezinsbedrag vóór de nieuwe regeling. 8
Welke bijdrage moet u betalen? MINISTATUUT EUR 1) Voorlopige bijdragen per trimester Opgelet De meewerkende echtgenoot zelf bevindt zich niet in een periode van begin van bezigheid; enkel wanneer de geholpen zelfstandige zich in een periode van begin van bezigheid bevindt, is er sprake van voorlopige bijdragen Voor de hele periode waarin de geholpen zelfstandige zich in begin van activiteit bevindt: 22,56 0,79 % op een inkomen van 11.420,41 EUR 2) Definitieve bijdragen per trimester 0,79 % op een inkomen tot 49.315,46 EUR (op een minimum van 11.420,41 EUR) 0,51 % op een inkomen tussen 49.315,46 EUR en 72.675,38 EUR 0 % op een inkomen vanaf 72.675,38 EUR Minimumbijdrage 22,56 Maximumbijdrage 127,18 9
MAXISTATUUT EUR 1) Voorlopige bijdragen per trimester - 1ste jaar - 2de jaar - 3de jaar 257,12 263,39 269,66 2) Definitieve bijdragen per trimester 22 % op een inkomen tot 49.315,46 EUR (op een minimum van 5.016,99 EUR) 14,16 % op een inkomen tussen 49.315,46 EUR en 72.675,38 EUR 0 % op een inkomen vanaf 72.675,38 EUR Opmerking : Voor de regularisatie van de periode van begin van activiteit, wordt het percentage van 22 % teruggebracht tot : - 20,50 % voor het 1 ste jaar - 21 % voor het 2 de jaar - 21,50 % voor het 3 de jaar Minimumbijdrage : - 1ste jaar - 2de jaar - 3de jaar - vanaf het 4de volledige kalenderjaar 257,12 263,39 269,66 275,93 Maximumbijdrage 3.539,29 3) Inhaalbijdragen U was al voor 1 januari 2003 gehuwd met een zelfstandige en was toen al vrijwillig verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid, invaliditeit en voor de sectoren uitkeringen en moederschapsverzekering. Indien u ondertussen allebei in orde bent met de betaling van uw respectievelijke bijdragen, kunt u maximaal 8 kwartalen (2 jaar) inkopen. Tarief = 60 % van de 22 % van de zgn. gehalveerde minimumdrempel waarop de bijdragen voor de meewerkende echtgenoten berekend worden met betrekking tot het jaar van de aanvraag. 10
MAXISTATUUT EUR U was al voor 1 januari 2003 gehuwd met een zelfstandige zonder dat u zelf een eigen beroepsactiviteit uitoefende of een inkomensvervangende tegemoetkoming genoot. Indien u voor die periode kunt bewijzen dat u effectief uw zelfstandige echtgenoot geholpen heeft, en deze voor die jaren in orde is met de betaling van zijn bijdragen, kunt u maximaal 8 kwartalen (2 jaar) tegen voordeeltarief inkopen. Voor alle andere jaren gelden andere bedragen. Het bedrag is dan afhankelijk van de leeftijd op het moment van de aanvraag. Tarief = 22 % van de zgn. gehalveerde minimumdrempel waarop de bijdrage voor meewerkende echtgenoten berekend wordt voor het jaar van de aanvraag. Zie tabel Overzicht inhaalbijdragen per leeftijd. 11
OVERZICHT INHAALBIJDRAGEN PER LEEFTIJD Leeftijd van de aanvrager (geboortejaar) Eénmalig te betalen premie per gelijk te stellen kalenderkwartaal (in EUR) 1942 743,9329 1943 723,2285 1944 703,5394 1945 684,7691 1946 666,8333 1947 649,6583 1948 633,1798 1949 617,3411 1950 602,0923 1951 587,3894 1952 573,1934 1953 559,4698 1954 546,1876 1955 533,3196 1956 520,8412 1957 508,7302 1958 496,9669 1959 485,5335 1960 474,4137 1961 463,5928 1962 453,0574 1963 442,7954 1964 432,7955 1965 423,0473 1966 413,5415 1967 404,2691 1968 395,2221 1969 386,3927 1970 377,7740 12
Nuttige adressen Socialeverzekeringsfondsen voor zelfstandigen GROEP S Sociale verzekeringskas voor zelfstandigen 1060 BRUSSEL, Poincarélaan 78 Tel. : 02 555 15 20 Fax : 02 555 15 45 E-mail : infosvk@groeps.be XERIUS - Sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen 2000 ANTWERPEN, Brouwersvliet 4, bus 2 Tel. : 078 15 00 15 Fax : 03 226 12 66 E-mail : info@xerius.be SVMB Nationale sociale verzekeringskas voor middenstand en beroepen 1000 BRUSSEL, Spastraat 8 Tel. : 02 238 04 11 Fax : 02 230 87 58 E-mail : brussel@svmb.be PARTENA - Sociale verzekeringen voor zelfstandigen 1000 BRUSSEL, Anspachlaan 1 (Brussels Metropolitan Tower) Tel. : 02 549 73 00 Fax : 02 223 73 79 E-mail : mkt.svz@partena.be ACERTA Sociaal verzekeringsfonds 2610 WILRIJK, Sneeuwbeslaan 20 Tel. : 03 829 23 10 Fax : 03 829 23 86 E-mail : contact.svf@acerta.be ARENBERG Sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen 2000 ANTWERPEN, Arenbergstraat 24 Tel. : 03 221 02 11 Fax : 03 221 02 56 E-mail : sociaalverzekeringsfonds@arenberggroup.be SECUREX INTEGRITY - Vrije sociale verzekeringskas voor zelfstandigen 1140 BRUSSEL, Genèvestraat 4 Tel. : 02 729 92 11 Fax : 02 705 27 00 E-mail : Integrity@securex.be ATTENTIA Sociaal verzekeringsfonds vzw 8200 ST.-ANDRIES BRUGGE, Torhoutsesteenweg 384 Tel. : 050 40 65 65 Fax : 050 40 65 99 E-mail : info.svas@attentia.be INTERSOCIALE - Sociale verzekeringskas voor zelfstandige beroepen 1120 BRUSSEL, Oorlogskruisenlaan 94 Tel. : 02 247 00 70 Fax : 02 247 00 99 E-mail : info@intersociale.be MULTIPEN - Sociaal verzekeringsfonds voor landbouw, middenstand en vrije beroepen 2800 MECHELEN, Van Benedenlaan 32 Tel. : 015 45 12 11 Fax : 015 45 12 08 E-mail : info@multipen.be 13
HDP - Sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen 1210 BRUSSEL, Kruidtuinstraat 67-75 Tel. : 02 289 68 02 Fax : 02 289 68 49 E-mail : infosvf@hdp.be STEUNT ELKANDER - Vrij sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen 1140 BRUSSEL, Kolonel Bourgstraat 113 Tel. : 02 743 05 10 Fax : 02 734 04 79 E-mail : svk@steuntelkander.be UCM - Caisse wallonne d'assurances sociales des classes moyennes 5100 NAMUR (WIERDE), Chaussée de Marche 637 Postadres : BP38 5100 NAMUR (JAMBES) Tel. : 081 32 06 11 Fax : 081 30 74 09 E-mail : cas@namur.ucm.be Nationale hulpkas voor de sociale verzekeringen der zelfstandigen 1000 BRUSSEL, Jan Jacobsplein 6 Tel. : 02 546 45 22 Fax : 02 513 04 13 E-mail : mailcnh@rsvz-inasti.fgov.be De diensten van de Nationale Hulpkas zijn gedecentraliseerd en werken in ieder gewestelijk kantoor van het RSVZ. Rijksinstituut voor de sociale verzekeringen der zelfstandigen (RSVZ) Centraal bestuur 02 546 42 11 1000 BRUSSEL, Jan Jacobsplein 6 Fax 02 511 21 53 E-mail : info@rsvz-inasti.fgov.be Gewestelijke kantoren ANTWERPEN 03 224 46 11 2000 ANTWERPEN, Oudaan 8-10 Fax 03 224 46 99 BRUSSEL-HOOFDSTAD 02 546 42 11 1000 BRUSSEL, Waterloolaan 77 Fax 02 513 02 95 HENEGOUWEN 065 37 54 11 7000 BERGEN, rue de la Halle 1-5 Fax 065 37 54 99 LIMBURG 011 85 48 11 3500 HASSELT, Leopoldplein 16/5 Fax 011 85 48 99 LUIK 04 241 50 11 4000 LUIK, rue des Guillemins 113 Fax 04 241 50 99 LUXEMBURG 061 29 52 11 6800 LIBRAMONT, rue Jarlicyn 5 Fax 061 29 52 99 MALMEDY 080 79 41 11 4960 MALMEDY, place du Châtelet 6 Fax 080 79 41 49 14
NAMEN 081 42 51 11 5000 NAMEN, rue Godefroid 35 Fax 081 42 51 99 OOST-VLAANDEREN 09 379 49 11 9000 GENT, Koningin Fabiolalaan 116 Fax 09 379 49 99 VLAAMS-BRABANT 016 31 47 11 3000 LEUVEN, Vaartstraat 54 Fax 016 31 47 99 WAALS-BRABANT 010 68 55 11 1300 WAVER, place des Carmes 12 Fax 010 68 55 99 (bussen 108-110) WEST-VLAANDEREN 050 30 53 11 8200 ST ANDRIES-BRUGGE, Abdijbekepark 2 Fax 050 30 53 99 Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid Directie-generaal Zelfstandigen en Commissie voor vrijstelling van bijdragen Eurostation II Victor Hortaplein 40, bus 20 02 528 64 50 1060 Brussel Fax 02 528 69 77 Deze tekst is uiteraard slechts een korte en eenvoudige samenvatting van de voornaamste bepalingen van het sociaal statuut der zelfstandigen. Meer over dit onderwerp kunt u vinden in de volgende uitgaven Officieuze coördinatie van de wetteksten en uitvoeringsbesluiten met betrekking tot het sociaal statuut van de zelfstandigen, Brussel, RSVZ, losbladig Commentaar op het sociaal statuut der zelfstandigen, Brussel, RSVZ, losbladig Het sociaal statuut der zelfstandigen, Brussel, RSVZ en op onze website www.rsvz-inasti.fgov.be. 15
Verantwoordelijke uitgever : Ludo PAEME Administrateur-generaal Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen Jan Jacobsplein 6 1000 BRUSSEL Telefoon : 02 546 42 11 Fax : 02 511 21 53 D/2003/1683/3 E-mail : info@rsvz-inasti.fgov.be Eindredactie: februari 2008 Website : www.rsvz-inasti.fgov.be Editie 2008 (1ste bijwerking) 16