Overzicht DOELSTELLING... 2 KWEEKLIJST... 3 DAGROOFVOGELS... 3 NACHTROOFVOGELS... 4 HYBRIEDEN... 7 FAQ... 8 AANSCHAF VAN EEN VOGEL... 11 VLAANDEREN:... 11 WALLONIË:... 12 BRUSSEL:... 13 VALKERIJ, DE JACHT... 14 VALKENIERSVERENIGINGEN... 16 INTERESSANTE LINKS... 17 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotocopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, en evenmin in een retrieval systeem worden opgeslagen, zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van de schrijver. 1
Doelstelling Sinds 2003 tracht Valkeniers.be een centraal punt aan te bieden waar valkeniers, roofvogelliefhebbers en geïnteresseerden hun informatie, vragen en opmerkingen kunnen uitwisselen. Via deze lijst wil Valkeniers.be een overzicht bieden voor zowel de ervaren valkenier als de beginnende liefhebber. Het doel van dit boekje is niet alleen het samenstellen van een lijst, maar ook om informatie te bieden aan vooral de beginnende liefhebber of valkenier. Wenst u over te gaan tot het aanschaffen van een roofvogel, dan dient u zich zeker goed voor te bereiden. Ook komt er een deel wetgeving aan te was waar je je voor in orde moet stellen. Lees daarom dit boekje eerst grondig door zodat u goed voorbereid bent om een goede start aan te vatten. Roofvogels zijn geen huisdieren en dienen specifieke zorg en kennis. Alvast veel succes! Valkeniers.be 2
Kweeklijst Dagroofvogels Amerikaanse torenvalk (Falco sparverius) Prégardien Christophe Prov. Luik 0496/269519 Europese torenkvalk (Falco tinnunculus) Prégardien Christophe Prov. Luik 0496/269519 Palma Brigitte Oost-Vlaanderen 0474/538654 Grote torenvalk (Falco rupicoloides) Prégardien Christophe Prov. Luik 0496/269519 Havik (Accipiter gentilis) Indische lannervalk (Falco jugger) Lannervalk (Falco biarmicus) Vlayen Hendrik Vlaams-Brabant 0475/679039 Rode wouw (Milvus milvus) Roodstaartbuizerd (Buteo jamaicensis) Sakervalk (Falco cherrug) Berben Cor Vlaams Brabant 016/350827 3
Slechtvalk (Falco peregrinus) Palma Brigitte Oost-Vlaanderen 0474/538654 Vlayen Hendrik Vlaams-Brabant 0475/679039 Sperwer (Accipiter nisus) Prégardien Christophe Prov. Luik 0496/269519 Woestijnbuizerd (Parabuteo unicinctus) Berben Cor Vlaams Brabant 016/350827 Palma Brigitte Oost-Vlaanderen 0474/538654 Zwarte wouw (Milvus migrans) Nachtroofvogels Afrikaanse oehoe (Bubo africanus) Amerikaanse oehoe (Bubo virginianus) Bengaalse oehoe (Bubo bengalensis) Palma Brigitte Oost-Vlaanderen 0474/538654 Boobookuil (Ninox boobook) 4
Bosuil (Strix aluco) Brasilliaanse dwerguil (Glaucidium brasilianum) Canadese oehoe (Bubo virgineanus wapacuthu) Vangeel Ludo Limburg ludo.uilen@telenet.be Choliba-schreeuwuil (Otus choliba) Europese oehoe (Bubo Bubo) Vangeel Ludo Limburg ludo.uilen@telenet.be Europese oehoe Spaans (Bubo bubo hispanicus) Vangeel Ludo Limburg ludo.uilen@telenet.be Indische dwergooruil (Otus bakkamoena) Kaapse oehoe (Bubo capensis) Kerkuil (Tyto alba) Palma Brigitte Oost-Vlaanderen 0474/538654 Laplanduil (Strix nebulosa) Bruine bosuil (Strix seloputo) Vangeel Ludo Limburg ludo.uilen@telenet.be 5
Maleisische bosuil (Strix leptogrammica) Oeraluil (Strix uralensis) Ransuil (Asio otus) Roodpootbosuil (Strix rufipes) Ruigpootuil (Aegolius funereus) Siberische oehoe (Bubu bubo sibiricus) Sneeuwuil (Bubo scandiacus) Sperweruil (Surnia ulula) Steenuil (Athene noctua) Palma Brigitte Oost-Vlaanderen 0474/538654 Vangeel Ludo Limburg ludo.uilen@telenet.be Witwanguil (Ptilopsis granti) Witwangooruil (Otus leucotis) 6
Hybrieden Giervalk x Sakervalk (Falco rusticolus x Falco cherrug) Palma Brigitte Oost-Vlaanderen 0474/538654 Vlayen Hendrik Vlaams-Brabant 0475/679039 Giervalk x Slechtvalk (Falco rusticolus x Falco peregrinus) Prégardien Christophe Prov. Luik 0496/269519 Bent u kweker en wil u zich graag vrijblijvend laten opnemen in deze lijst, stuur ons dan volgende informatie door naar het e-mail-adres kwekers@valkeniers.be : Naam & Voornaam Contactgegevens: Telefoonnummer en/of e-mail Regio (vb. Noord Antwerpen) Lijst van de soorten die u dit seizoen (2008) zal kweken Opmerking: Bij het toesturen van een aanvraag verklaart de kweker dat men in het verleden niet veroordeeld is geweest omtrent dierenwelzijn en andere wetgeving die van toepassing zijn op het houden en kweken van dieren. 7
FAQ Wat is valkerij? Valkerij is de kunst om met een afgerichte roofvogel te jagen en wild te vangen in zijn natuurlijk leefgebied. Het houden of kweken van roofvogels of het vliegen van roofvogels zonder het doel van de jacht is dus geen valkerij, maar wordt omschreven als liefhebberij. Hoe start ik met valkerij of roofvogelliefhebberij? Roofvogels zijn geen huisdieren. Deze dieren vergen specifieke kennis en de nodige vaardigheden om ze te kunnen hanteren. Een goede start is alvast het lezen van boeken. Maar de technieken leer je niet alleen maar uit boeken. Neem eens contact op met een valkenier of vereniging uit de buurt. Zij zullen je met veel plezier meer uitleg verschaffen. Als het je nog steeds iets lijkt, vraag dan of men jou kan begeleiden. Maar denk eraan, begin nooit zonder de nodige kennis! Dit komt de vogel zeker niet ten goede! Een lijst van verenigingen kan je terugvinden in de rubriek Valkeniersverenigingen. Waar kan ik een opleiding volgen? De oude traditie maakt dat valkerij werd overgedragen van leermeester op leerjongen. Vele valkeniers en verenigingen hanteren nog steeds dit systeem. Sommige valkeniers of centra bieden ook workshops aan. Deze workshops zijn eerder gericht om te proeven van wat valkerij (en liefhebberij) inhoudt. Wens je een grondige opleiding te volgen kan je contact opnemen met Syntra. Zowel in Sint-Niklaas als in Hasselt biedt men een 2 jaar durende opleiding aan waar alle aspecten rond de valkerij worden behandeld. 8
Moet ik beschikken over een vergunning of een diploma om roofvogels te houden? Alle roofvogels zijn bij ons beschermd. Men mag uitsluitend roofvogels houden die in gevangenschap gekweekt zijn. Afhankelijk van de classificatie van de soort, inheems of exoot, moet de vogel zelf vergezeld zijn van welbepaalde specifieke documenten zoals een CITES-certificaat, een rode steekkaart, enz. Deze informatie vind je in de rubriek Aanschaf van een vogel. Jijzelf dient niet te beschikken over een vergunning of een bepaald diploma. Moet ik beschikken over een vergunning of een diploma om de valkerij te beoefenen? Om met een afgerichte roofvogel te jagen moet men geen vergunning en ook geen jachtverlof hebben. Men moet ook geen jachtexamen doen, niettemin raden wij dit ten zeerste aan. Wanneer je echter met een roofvogel aan wildbestrijding doet moet je wel geslaagd zijn in het officieel jachtexamen dat door de overheid georganiseerd wordt. Voor de bestrijding van wild is geen jachtverlof vereist, noch voor het gebruik van roofvogels, noch voor vuurwapens. Voor de jacht met roofvogels is de minimumoppervlakte van 40 ha. voor het jachtterrein niet vereist. Voor de rest gelden alle bepalingen van de jachtwetgeving, het jachtdecreet en de openingsbesluiten van de jacht. Let wel op! Je moet wel het jachtrecht hebben of tenminste de toestemming van de jachtrechthouder of de eigenaar van het terrein om jouw vogel daar vrij te laten vliegen om te trainen of te jagen. Hoeveel tijd besteed je aan deze hobby? Dit is zeker geen onbelangrijke vraag. Eens je de verantwoordelijkheid wil nemen om voor een roofvogel te zorgen is dit een toewijding voor vele jaren! Niet alleen jij, maar ook je 9
hele gezin dient hiermee akkoord te gaan. Wat doe je met vakanties? Wat doe je in de winterperiodes als het vroeg donker is? Ook als je bijvoorbeeld ziek bent heeft de roofvogel zorg nodig. Algemeen gezien mag je toch rekenen dat je dagelijk 1 a 2 uur nodig hebt. Indien je verdere vragen hebt verwijzen we je graag door naar de website http://www.valkeniers.be 10
Aanschaf van een vogel Roofvogels zijn beschermde diersoorten. We moeten rekening houden met 3 verschillende wetgevingen, de Europese/internationale wetgeving, de Belgische of federale wetgeving en de Vlaamse (vogel-)wetgeving betreffende de vogelbescherming. Iedere beschermde diersoort wordt binnen Europa aangeduid met een Romeins cijfer gevolgd door een letter. Het Romeinse cijver duidt op de classificatie volgens C.I.T.E.S. (type I, II of III). De letter duidt op de classificatie volgens de Europese Gemeenschap (bijlage A, B of C). Voorbeeld: slechtvalk (Falco peregrinus) heeft als aanduiding I A (I => CITES, A => Europees) havik (Accipiter gentilis) heeft als aanduiding II A Vlaanderen: Roofvogels van klasse "A" (Europees) of C.I.T.E.S. "I" dienen geregistreerd te worden. In Vlaanderen valt dit onder de bevoegdheid van het Ministerie van Leefmilieu, Natuur & Energie, het Agentschap Natuur en Bos. Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) is de fusie van de vroegere afdelingen Natuur en Bos & Groen, overkoepeld door AMINAL. Europese roofvogels (type "A"): identificatie moet met gesloten voetring zijn Europees certificaat (geel formulier) inschrijving in een persoonlijk register, te verkrijgen via erkende verenigingen (KBOF, KEV, AVIORNIS...) 11
rode kaart (identiteitskaart), ook te verkrijgen via erkende verenigingen. Let op: dit is enkel geldig/noodzakelijk voor Vlaanderen. invoering in databank Regelgeving vervaardigd door CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora): Indien de vogel niet te identificeren is met een gesloten voetring wordt de microchip aanvaard. MAAR: voor Vlaanderen geldt dit niet en blijft een gesloten voetring verplicht! Alle vogels geklasseerd als type I dienen geregistreerd te worden in de lijst van CITES Exoten internationaal beschermd: Hier geldt de regelgeving uitgevaardigd door CITES Exoten: dit zijn vogels van vreemde landen maar niet beschermd in Europa (maar wel in land van herkomst) zoals de witruggier of de woestijnbuizerd Hiervoor dien je niets te ondernemen/registreren. Wat wel wordt aangeraden is deze vogels te laten chippen en dat je in het bezit bent van een document van herkomst. Wallonië: Het houden van een roofvogel van het type A (Europees) is niet toegelaten! Vogels van het type I (CITES) met microchip te identificeren Inschrijven in het Waalse register 12
Brussel: Houden van dieren waarvan er exemplaren in het wild leven zijn verboden te houden. Dit impliceert dus op alle dieren, dus ook konijnen, hamsters etc. Daarom heeft men deze maatregel aangepast en is het verboden om niet gedomesticeerde dieren te houden, met andere woorden dieren die niet geboren zijn in gevangenschap. 13
Valkerij, de jacht Om de valkerij op een behoorlijk niveau te kunnen beoefenen zodanig dat men fier kan zijn dat men valkenier is, moet aan de volgende essentiële voorwaarden voldaan worden. Voldoende tijd: Om gedurende de africhting enkele uren per dag met de vogel door te brengen, afdragen, wandelen, vrijvliegen. Valkerij is geen weekendhobby. Tijdens het jachtseizoen, als de vogel in jachtconditie is, moet men minstens drie tot vier maal per week kunnen gaan jagen. De valkerij dringt een speciale levenswijze op. Een roofvogel houden, hem africhten en er mee jagen is een zeer tijdrovende bezigheid die dagelijks zeer veel persoonlijke inzet en ook allerlei opofferingen vereist. De valkenier moet zich aanpassen aan de vogel en niet omgekeerd. Een jachtvogel kan men niet zoals een geweer, voor een tijdje opbergen. Als de vogel in conditie is moet men gaan jagen, bij slecht of bij goed weer, goesting of geen goesting. Men is valkenier, alle dagen van het jaar, net zolang de vogel leeft. Het is daarom dat veel valkeniers hun werkomstandigheden en hun vakanties aanpassen. Uiteraard heeft dit ook zijn invloed op het gezinsleven dat daar bij meeleeft, ofwel daaronder lijdt. Het is dan ook van groot belang dat de partner met deze levenswijze akkoord gaat. Buiten het jachtseizoen zit de vogel op non-actief. Hij brengt zijn tijd dan rustig door met de rui in een aangepaste verblijfplaats of volière. Buiten het dagelijks voederen en water geven is er dan relatief weinig werk aan. Jachtterrein: Men moet over voldoende jachtterrein(en) beschikken waar men telkens kan trainen, vrijvliegen en Jagen. Het volstaat niet om met een groep samen over een aantal hectaren te beschikken waar men dan ieder weekend met z n 14
allen met de vogels overloopt. Meer nog dan voor jagers met een geweer is een eigen jachtterrein noodzakelijk. Wild: In die jachtgebieden moet voldoende wild aanwezig zijn zodanig dat de jachtvogel, die normaal op slechts één bepaalde wildsoort afgericht wordt, telkens als hij gaat jagen, de mogelijkheid krijgt om een prooi te slaan. Een jachtvogel kan alleen maar goed zijn als hij de kans krijgt om te leren jagen. Hij moet behendigheid ontwikkelen, zijn conditie trainen, ervaring opdoen, zijn prooi leren kennen en op die wijze vooral zelfvertrouwen krijgen. Pas dan hebben vogel en valkenier er werkelijk plezier aan. 15
Valkeniersverenigingen Belgische Vereniging van Vlaamse Valkeniers en Havikeniers vzw (BVVVH) Keizerenberg 41 2550 Waarloos tel: 015/32 09 62 Studiegroep Behoud Valkerij (SBV) Hovenierstraat 16-20 2018 Antwerpen tel: 03/231 36 94 Club 'Maria Van Bourgondië' (CMB) Eversestraat 132 1932 St-Stevens Woluwe Vluchtbedrijf de Valkenier Sijpstraat 22 9250 Waasmunster tel: 09/348 62 83 Flanders Valkerij Academie (FVA) Korteveld 11 3090 Overijse e-mail: valkerij@flandersvalkerij.be 16
Interessante links Dienst C.I.T.E.S.: http://www.cites.org/ AMINAL: http://www.mina.be/ Natuur & Bos: http://www.natuurenbos.be/ KBOF: http://www.kbof.be KEV: http://www.kev.be AVIORNIS: http://www.aviornis.be Portaalsites: http://www.valkeniers.be http://www.valkeniers.nl Opleiding Syntra: http://www.syntra-mvl.be/pdf/fiches-go-07-08/13_dieren_07-08_lores.pdf http://opleidingen.syntra-limburg.be/coli.aspx?sectorid=5&colliid=3042 http://www.syntra-mvl.be/opleidingsfiche.aspx?trajectid=2589&actief=1 17
Dankwoord Deze lijst kwam mede tot stand door de samenwerking van verschillende personen en verenigingen. Graag willen we daarom iedereen danken die hebben bijgedragen tot het opmaken van deze lijst. Een speciaal woordje van dank wil ik richten naar René Motmans en Jan Deckers voor hun inzet en volharding. Het goede verloop in de samenwerking tussen de verenigingen BVVVH, CMB, SBV, FVA en De valkenier heeft ook bijgedragen tot het vlot opzetten van deze lijst. Graag willen we dan ook de verenigingen danken voor deze samenwerking en het waarborgen van de kwaliteit van de valkerij. Valkeniers.be-team 18