Identiteitsstatuut Zorgcentrum Horizon Integraal onderdeel van de statuten conform artikel 2. Lid 4 1
Identiteitsstatuut zorgcentrum Horizon Voorwoord Voor u ligt het identiteitstatuut van zorgcentrum Horizon. Dit identiteitsstatuut is tot stand gekomen na diverse beraadslagingen van bestuur en directeur. Voor consultatie zijn de dominees van de verschillende participerende kerken van Broek op Langedijk geconsulteerd Het statuut beschrijft de wijze waarop wij onze identiteit willen vormgeven. Daartoe is allereerst de grondslag verwoord. Daarna zijn in verschillende onderdelen de visie, de werkwijze en de omgang met de verschillende ethische zaken beschreven. Tot slot is beschreven wat wij verwachten van onze medewerkers en hoe wij het gesprek over identiteit levend willen houden Identiteit is niet altijd iets statisch. Wij willen dit statuut levend houden door voortdurend over onze identiteit in gesprek te zijn. Zowel met de kerken, de identiteitsraad, de Raad van Toezicht, bestuurder, de medewerkers en de cliënten. Als Raad van Toezicht en directeur/bestuurder hopen en verwachten wij dat dit statuut een warme plaats mag vinden in al ons doen en laten binnen Horizon en een leidraad mag zijn bij ons handelen. M.Hoebeke Voorzitter 2
Kiezen voor Protestants-christelijke ouderenzorg Als ouderen kiezen voor Horizon kiezen zij voor protestants-christelijke ouderenzorg. Maar wat betekent dat in de praktijk? Wat merken medewerkers en cliënten van de protestants-christelijke identiteit van Horizon. En wat mogen de cliënten van Horizon op dit gebied verwachten van de medewerkers? Dit statuut probeert een antwoord te geven op bovenstaande vragen en uit te leggen wat wij bedoelen als wij het hebben over de identiteit van Horizon. Her christelijk geloof is binnen onze samenleving niet meer vanzelfsprekend. Ook bij Horizon wonen en werken steeds meer mensen met een andere levensbeschouwing. Toch wil Horizon vasthouden aan deze identiteit ais uitgangspunt voor het doen en laten. Van medewerkers wordt gevraagd de protestantschristelijke Identiteit van Horizon te respecteren en deze in de praktijk de volle ruimte te geven. Grondslag Het vasthouden aan de protestants-christelijke identíteit betekent dat wij het Woord van God als inspiratiebron en leidraad nemen voor alles wat wij binnen Horizon doen. Dit is ook verwoord in de grondslag van Horizon. Horizon heeft als grondslag de Heilige Schrift als Woord van God en richtsnoer voor geloof en leven zoals verwoord in de drie formulieren van Enigheid, zoals opgenomen in de kerkorden van de participerende kerken. Wij beschouwen onze activiteiten als een diaconale taak.' De Bijbel is dus de basis voor onze identiteit. Wij geloven dat de Bijbel, 'de Heilige Schrift, het woord van God voor ons mensen is. Door dit woord te lezen, kunnen we God leren kennen. Dit Woord van God is bron van ons geloof. Voor Raad van Toezicht en Bestuurder is de Bijbel het uitgangspunt bij het nemen van beslissingen. Tevens dragen zij er zorg voor dat de medewerkers van Horizon handelen op basis van bijbels-christelijke waarden. Missie Als organisatie hebben wij een bepaald doel. Wij willen wat bereiken. Dit noemen we ook wel een missie. Ook in onze missie speelt het christelijk geloof een grote rol. De centrale doelstelling van Horizon hebben wij als volgt omschreven: `Vanuit een protestants-christelijke levensvisie bevorderen wij dat ouderen met eventuele ouderdomsproblemen (van senior tot hoogbejaarde), zo lang als mogelijk zelfstandig en zinvol kunnen leven; Ongeacht de geloofs- en levensovertuiging van onze cliënt bieden wij onze zorg aan, mits deze het protestants-christelijke karakter van onze organisatie accepteert en respecteert.' Visie en concrete uitwerking Horizon baseert haar grondslag en missie op de Bijbel. In de grondslag en missie komt duidelijk de protestants-christelijke identiteit naar voren. In het vervolg van dit verhaal kunt u lezen hoe de identiteit een rol speelt in: a. de manier waarop wij tegen verschillende zaken aankijken, we noemen dit ook wel onze visie en b. de manier waarop zaken in onze organisatie geregeld zijn, hoe wij handelen, wat wij wel en niet doen. We hopen dat u na het lezen van dit statuut meer inzicht heeft in de concrete betekenis van de protestants-christelijke identiteit van Horizon 3
Visie In onze visie maken wij duidelijk hoe wij denken over de mens, over zorg, over het levenseinde en andere zaken. Het christelijk geloof heeft invloed op de manier waarop we tegen al deze zaken aankijken. Deze visie vormt het uitgangspunt voor de manier van werken binnen Horizon. Op basis van deze visie bepalen wij hoe de dingen binnen Horizon gaan: wat we wel doen of niet doen en waarom we ze op een bepaalde manier doen. Wij werken vanuit een Bijbelse mensvísie. Dat betekent dat wij ieder mens zien ais schepsel en eigendom van God. leder mens is uniek en heeft van God zijn eigenheid en creativiteit, zijn talenten en mogelijkheden gekregen. Daarin heeft de mens een eigen verantwoordelijkheid. Die verantwoordelijkheid, door God aan de mens gegeven, is zowel een gave als een opdracht. leder mens blijft verantwoordelijk voor zijn eigen doen en laten. In navolging van de opdracht van Jezus geloven wíj dat de mens de opdracht heeft om God en de naaste lief te hebben. Dit uit zich onder andere in betrokkenheid en dienstbaarheid. Wij geloven dat de mens is geschapen om in relatie met God en de medemens te leven. Het huwelijk van een man en een vrouw zien wij als een door God gegeven verbintenis voor het leven. Andere levensverbintenissen staan volgens veel gelovigen op gespannen voet met deze Bijbelse visie. Binnen de verschillende kerken van Broek op Langedijk wordt verschillend gedacht over andere levensverbintenissen. Daarnaast is het een gegeven dat andere levensverbintenissen in onze hedendaagse maatschappij niet meer zijn weg te denken. Het is dan ook om deze redenen dat Horizon hiervoor ruimte biedt. Zorg Wij willen zorg verlenen vanuit onze bijbels-christelijke waarden: met liefde, respect en aandacht voor geloofs- en zingevingsvragen. Tevens verlenen wij zorg vanuit het besef dat wij een opdracht hebben om dienstbaar te zijn aan onze naaste, ongeacht zijn of haar karakter, seksuele geaardheid, ras of levensovertuiging. Deze opdracht vinden wij terug in het Woord van God, zoals Jezus dat onder andere in de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan concreet heeft weergegeven. Wij vinden het belangrijk dat de zorg die wij verlenen van hoogstaande kwaliteit is. Dat betekent dat wij zo goed mogelijk willen aansluiten bij de verwachtingen van de cliënt. Belangrijke begrippen zijn daarbij bejegening, aandacht, vertrouwen en deskundigheid. Onze christelijke waarden zijn onlosmakelijk verbonden met de kwaliteit van onze zorg. Wij willen onze cliënten met liefde en respect behandelen. Wij voelen ons verantwoordelijk naar cliënten toe, maar willen geen verantwoordelijkheden van hen afnemen. Wij willen het zelfstandig en zinvol leven van onze cliënten zoveel mogelijk bevorderen. Juist omdat onze cliënten vaak in een kwetsbare en afhankelijke positie verkeren, is integriteit belangrijk in onze zorgverlening. Dit betekent dat we betrouwbaar en duidelijk willen zijn, dat we zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. Mochten zich onenigheden voordoen, dan is onze basishouding die van vergevingsgezindheid. Dat betekent dat wij bereid zijn om elkaar als bewoners of medewerkers te vergeven. Wij geloven dat het welzijn van de mens meer omvat dan alleen het lichamelijke, psychische of sociale. In onze zorgverlening hebben wij het welzijn van de hele mens op het oog en daarbij speelt ook het geestelijke aspect een grote rol. Daarom willen wij in het hele zorgverleningsproces aandacht hebben voor de rol die de levensovertuiging en geloofsbeleving voor de bewoner of cliënt speelt. Vandaar dat de geestelijke / pastorale zorg een belangrijke plaats inneemt in Horizon. De geestelijke verzorging in Horizon wordt gegeven vanuit de protestants-christelijke identiteit. Cliënten die thuis zorg ontvangen van Horizon en geestelijke of pastorale zorg nodig hebben, worden doorverwezen naar de omringende kerken of levensbeschouwelijke groeperingen. Wij willen zorg verlenen aan een ieder die dat wil, ongeacht de levensovertuiging. In onze zorgverlening hebben wij respect voor cliënten met een andere levensovertuiging. Overigens mag dit niet leiden tot afbreuk van de protestants-christelijke identiteit van Horizon en de invulling die daaraan wordt gegeven. Andere levensovertuigingen kunnen niet eigenstandig eigen invullingen gaan vorm geven. 4
Levenseinde In de laatste levensfase komen we de kwetsbaarheid van een mensenleven tegen. De dood komt dichtbij. Soms is er sprake van veel lijden of angst voor de dood. Daarom willen wij hieronder in alle voorzichtigheid, maar toch op een duidelijke manier uitleggen hoe wij om willen gaan met cliënten die zich in de laatste levensfase bevinden. Kort gezegd: mensen mogen bij ons sterven. Wij willen alle bescherming en zorg bieden die nodig is, zodat onze cliënten rustig kunnen sterven. Van Horizon mag in die fase worden verwacht dat wij goede en kwalitatief verantwoorde palliatieve zorg bieden. Indien wij open staan voor bewoners en hun vragen in deze fase en daarnaast een professionele palliatieve zorg, dan zal de vraag naar euthanasie, zo is onze opvatting, niet of nauwelijks voorkomen. Wij werken echter niet mee aan opzettelijke levensbeëindiging. Uitgangspunt is dat wij geloven dat ieder mens geschapen is door God. EIk mensenleven is door God gegeven en voor God is ieder mensenleven kostbaar, van het begin tot het eind. Dat betekent dat wij als mens niet het recht hebben om ons eigen leven, of het leven van anderen, te beëindigen. Het leven hoort juist van het begin tot het eind beschermd te worden. Dit betekent dat wij ons verzetten tegen het toepassen van alle vormen van opzettelijke levensbeëindiging. Hiermee bedoelen wij: Euthanasie: het opzettelijk levensbeëindigend handelen van een arts, op verzoek van de cliënt of bewoner. De arts die op verzoek van de familie of anderen overgaat tot het opzettelijk beëindigen van het leven van de cliënt of bewoner. Hulp bij zelfdoding: de arts verstrekt dodelijke middelen. maar de cliënt of bewoner neemt deze zelf in. Het door de arts nalaten of staken van een medisch zinvolle behandeling met de intentie het leven van de cliënt of bewoner te verkorten. Samenvattend zijn wij tegen euthanasie en alle andere manieren om een mensenleven opzettelijk te beëindigen, ongeacht of dit gebeurt op verzoek van de cliënt/bewoner zelf of op verzoek van de familie of anderen. Hieronder vallen ook hulp bij zelfdoding en het nalaten of staken van een medisch zinvolle behandeling. Voor onze bewoners betekent dit het volgende: in Horizon wordt geen euthanasie toegepast. Voor Horizon geldt dat, wanneer een potentiële bewoner de wens tot (potentiële) euthanasie heeft, hem of haar wordt afgeraden in Horizon intrek te nemen. Mocht de vraag naar bovenstaande vormen van opzettelijke levensbeëindiging zich toch voordoen bij een bewoner of cliënt in de thuissituatie, dan zullen medewerkers van Horizon daaraan geen medewerking verlenen. Een dergelijk verzoek wordt beschouwd als een signaal tot intensieve stervensbegeleiding. De medewerkers zullen de bewoner geen hulp onthouden bij het zoeken naar een nieuwe locatie. Voor alle medewerkers en vrijwilligers van Horizon geldt dat, ongeacht of zij werkzaam zijn in de intramurale of extramurale zorg, het niet mag voorkomen dat zij op enigerlei wijze betrokken zijn bij de besluitvorming en handelingen die gericht zijn op de uitvoering van opzettelijke levensbeëindiging. Dat wij geen euthanasie willen toepassen, betekent niet dat wij vinden dat het leven maar zo lang mogelijk gerekt moet worden. De stervensfase maakt deel uit van een mensenleven. Mensen mogen sterven. Het uitgangspunt binnen Horizon is: we kunnen geen dagen aan het leven toevoegen, maar wel leven aan de dagen. Het tijdig staken of nalaten van medisch zinloze behandelingen en het verlichten van lijden door pijnbestrijding, horen hierbij. Als onbedoeld neveneffect is het soms onvermijdelijk dat iemands overlijden wordt bespoedigd. Maar dan kan men niet spreken van euthanasie of een andere vorm van opzettelijke levensbeëindiging. In de stervensfase staat steeds het welzijn van de zorgvrager centraal. In de laatste levensfase willen wij dan ook alle zorg en begeleiding bieden die nodig is om onze cliënten of bewoners rustig te laten sterven. Het verlichten van pijn, het wegnemen van angst en het bieden van geestelijke ondersteuning zijn hierbij erg belangrijk. 5
Plaats in de samenleving en relatie met de kerken Hieronder leggen wij uit welke plaats wij in de samenleving willen innemen en hoe wij daarbij verbonden willen zijn met de kerken in de regio. Als organisatie voor protestants-christelijke ouderenzorg heeft Horizon de taak om zorg te verlenen aan ouderen. Deze taak krijgt Horizon net als iedere andere stichting voor ouderenzorg, mede vanuit de overheid. Toch ziet Horizon het verlenen van zorg aan ouderen ook als een taak vanuit de kerken, als een diaconale taak. Hiermee wordt bedoeld dat Horizon door het verlenen van zorg aan ouderen ook concreet gestalte geeft aan de opdracht van de kerken: in liefde omzien naar de medemens, in dit geval de oudere medemens. Als organisatie heeft Horizon altijd een bijzondere relatie met de kerken gehad. Het eerste huis was een diaconaal huis, bestuurd door afgevaardigden van de kerken van Broek op Langedijk. Dit is gebleven tot veranderingen in de wet WTZ-i ons noopten hierin wijzigingen aan te brengen. Onze belangrijke relatie met de kerken brengen wij nu tot uiting in de Identiteitsraad, een adviescollege bestaande uit de kerken van Broek op Langedijk. Zij brengen advies uit aan de Raad van Toezicht en de Bestuurder van Horizon. Daarnaast bewaken zij in opdracht van de kerken de protestants-christelijke identiteit op basis van de statuten. Relatie met andere organisaties Wij hechten veel waarde aan onze protestants-christelijke identiteit. Daarom vinden wij het belangrijk dat onze sfeer en mens- en zorgvisie herkenbaar blijven binnen het werk, ook als wij samenwerken met andere organisaties. Onze voorkeur gaat uit naar samenwerking met organisaties die ook vanuit een protestants-christelijke dan wel christelijke overtuiging willen werken, Vanzelfsprekend is samenwerking met niet-christelijke organisaties mogelijk zolang dit het werken vanuit onze eigen identiteit niet in de weg staat. Het is belangrijk voor ons om goede afspraken te maken waar wij staan en wat daarvan de gevolgen zijn voor samenwerking. 6
DE PROTESTANTS-CHRISTELIJKE IDENTITEIT EN DE MEDEWERKER De protestants-christelijke identiteit van Horizon heeft ook gevolgen voor de medewerker. Hieronder willen wij uitleggen wat de protestants-christelijke identiteit betekent voor de medewerker. Respect Medewerkers van Horizon vertonen grote onderlinge verschillen voor wat betreft hun levensovertuiging, Binnen Horizon werken zowel mensen met als zonder een kerkelijke achtergrond. Maar ook binnen de groep medewerkers met een kerkelijke achtergrond is er verscheidenheid. Door de verscheidenheid binnen Horizon is respect voor elkaars levensovertuiging en geloofsbeleving ais medewerkers erg belangrijk. Wij willen niet alleen liefdevol naar bewoners toe zijn, maar ook naar elkaar als medewerkers! Gezamenlijke identiteit Ondanks de onderlinge verscheidenheid bij de medewerkers, werken zij allemaal bij Horizon, een organisatie voor ouderenzorg met een duidelijke protestants-christelijke identiteit. Die protestantschristelijke identiteit hoort dan ook het doen en laten van medewerkers te bepalen. Daar mogen medewerkers elkaar op aanspreken! In dit statuut wordt geprobeerd uit te leggen wat die identiteit betekent, ook voor de medewerker. Samengevat komt het hier op neer: dat de medewerker weet wat de protestants-christelijke identiteit van Horizon inhoudt; de protestants-christelijke identiteit van Horizon deelt of er respect voor toont handelt vanuit Bijbelschristelijke waarden wanneer hij/zij zorg verleent: bij de zorgverlening zorg draagt voor aandacht voor de wensen en behoeften van de cliënt met betrekking tot zijn of haar levensovertuiging; meewerkt aan het inwilligen van de wensen en behoeften van de cliënt op het gebied van zijn levensovertuiging (bijvoorbeeld bidden, bijbellezen, mee naar de kerk op zondag); bereid is om in teamoverleg, werkbegeleiding of intervisie de rol en invloed van de levensovertuiging en geloofsbeleving van zowel de cliënt als van zichzelf aan de orde te stellen. Scholing Wij willen dat alle medewerkers goed op de hoogte zijn van de protestants-christelijke identiteit van Horizon. Alle medewerkers ontvangen dit identiteitsstatuut, waarin zij over de protestants-christelijke identiteit van Horizon kunnen lezen. Tijdens het sollicitatiegesprek en ook later tijdens de functioneringsgesprekken zullen wij het onderwerp identiteit aan de orde laten komen. Ook tijdens het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers laten wij zien welke rol de protestants-christelijke identiteit speelt. We zorgen er voor dat nieuwe medewerkers op die manier een idee krijgen van wat er van hen verwacht wordt met betrekking tot de protestants-christelijke identiteit van Horizon. Tijdens scholing en deskundigheidsbevordering willen wij ook nadrukkelijk aandacht besteden aan de protestants-christelijke identiteit van Horizon. Wij willen medewerkers meer leren over wat het protestants-christelijke geloof inhoudt, zodat zij bewoners en cliënten beter kunnen begrijpen. Wij vragen nadrukkelijk dat medewerkers aandacht hebben en openstaan voor de levensovertuiging van de cliënt en ook signalen van geestelijke nood herkennen. Hier willen wij medewerkers in trainen. Tot slot zullen wij er zorg voor dragen dat in Horizon voldoende informatie aanwezig is met betrekking tot de protestants-christelijke identiteit van Horizon. Hierbij denken wij aan bijvoorbeeld Bijbels en gebedenboeken. Daarnaast faciliteren wij boeken en folders waarin het protestants-christelijke geloof met haar rituelen en gebruiken wordt uitgelegd. 7
Gesprek Omdat wij de protestants-christelijke identiteit belangrijk vinden, willen wij het gesprek hierover in onze organisatie stimuleren. Dat betekent dat het onderwerp regelmatig terug komt tijdens teamvergaderingen, werkoverleg of intervisie. Tijdens vergaderingen, dient er tijd en ruimte te zijn om te spreken over de rol en invloed van de levensovertuiging van de cliënt. De leidinggevende draagt hierin de verantwoordelijkheid en medewerkers kunnen hem of haar hierop aanspreken. Ook dient tijdens vergaderingen en functioneringsgesprekken aan de orde te komen of medewerkers voldoende openstaan voor signalen van de cliënt en bereid zijn aan te sluiten bij zijn wensen en behoeften op levensbeschouwelijk gebied. Wij verwachten van medewerkers dat zij bereid zijn om te spreken over de rol en invloed van hun eigen levensovertuiging in het werken bij Horizon. Op deze manier dragen we er zorg voor dat wij het gesprek over de protestants-christelijke identiteit van Horizon levend te houden. 8