Financiering van verduurzaming Maarten de Bruijn - gemeente Amsterdam Constan Custers - RVO Fiona Hamberg Nationaal Energiebespaarfonds Financiering verduurzaming Subsidie? Hoe het overige deel te financieren? Gespaard geld? Geld sparen? Of lenen? Hier zit een verhaal voor. 1
Wat doet de gemeente zelf voor de verduurzaming VvE s? Kosteloos energie-advies Subsidies Leningen Subsidies Aardgasvrij, maximaal 5000 per woning. Zo goed als uitgeput. Mogelijk vervolg. Groene daken, weer open per 1 maart. Projectvoorbereiding (concrete complexe trajecten). 2
VvE Advies Algemeen Monumenten Zonne-energie (> 7 appartementen) Elektrisch laden Het adviestraject houdt ook begeleiding naar besluitvorming in, geen begeleiding bij uitvoering. Geen officiële EPA. Voor Vve s met minder dan de helft van de appartementsrechten in een hand Alleen voor de hele VvE niet voor losse appartementen Energieadvies@amsterdam.nl Energielening Maximaal 15.000 per woning. Minimaal 2500 per woning. Looptijd maximaal 10 jaar. VvE s (rente 0,78 wel, afsluitkosten 1%, minimaal 1500). Ook voor zonne-energie 100% te lenen. Niet voor HR-ketel. Ook voor gemengde VvE s. www.amsterdam.nl/energielening energielening@amsterdam.nl of bel 14 020 3
Duurzaamheidsfonds 10.000-200.000 Looptijd maximaal 15 jaar. Rente 2%, bij > 33% eigen inleg 1,5%. Minimaal 350 gram CO2-besparing per euro. www.amsterdam.nl/duurzaamheidsfonds duurzaamheidsfonds@amsterdam.nl. Financiële overheidssteun voor V.v.E. s vanuit RVO.nl Week van de VvE Amsterdam 27 februari 2019 Constan Custers Hogeschool Inholland Alkmaar: Building Holland 2018 8 Duurzaam en groen. 4
Regelingen t.b.v. V.v.E. s uitgevoerd door RVO.nl 1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis (BZK) 2. ISDE (EZK) 3.RVV Verduurzaming (BZK) (sociale huurwoningen in gemengde VvE s) Trias Energetica 5
1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis Opdrachtgever Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) Kajsa Ollongren, minister van BZK Uitvoerder Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) Doel Eigenaar/bewoners binnen een VvE in staat stellen energie te besparen in hun gebouw. Totaal budget voor VvE s 14 miljoen 1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis Over Subsidieregeling energiebesparing eigen huis De subsidieregeling: - oorspronkelijk t/m 31 december 18, verlengd t/m 31 december 19 - is bedoeld voor bestaande woningbouw De doelgroep eigenaar/bewoners valt uiteen in twee groepen: - VvE s, woonverenigingen en woningcoöperaties - Individuele eigenaar/bewoners (voor deze groep is de subsidie uitgeput) Er is subsidie: - voor energieadvies en eventueel een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en/of procesbegeleiding voor verenigingen: 2 miljoen - voor energiebesparende maatregelen voor gebouwen van verenigingen: 12 miljoen 6
1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis Stand van zaken 25 februari 2019 1. S E 2 B Óf Óf V + evt. procesbegeleiding A 1 Óf 2016 MJOP +. A BRL 9500, 2 P V MJOP 7
1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis Maximaal subsidiebedrag Aantal koopwoningen binnen vereniging Subsidie voor energieadvies zonder besluit tot investeren (75%) Subsidie voor energieadvies met besluit tot investeren en eventueel procesbegeleiding (75%) 1 of 2 woningen 200 500 750 3 of 4 woningen 400 1.000 1500 meer dan 4 woningen 400 + 80 per extra woning, maximum van 2.480 1.000 + 100 per extra woning, maximum van 3.600 Subsidie voor energieadvies en MJOP en eventueel procesbegeleiding (75%) 1.500 + 150 per extra woning, maximum van 5.400 Het energieadvies moet aan voorwaarden voldoen Het energieadvies moet een algemene uitleg bevatten over maatregelen die nodig zijn om voor het gebouw/de gebouwen het niveau te bereiken van een zeer energiezuinig pakket of een Nul op de Meter-woning 1. S E 12 B E U 12 Z M 2 per woning 4.000 A U 12 24 E 50% (maximaal 200 8
1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis Subsidiebedragen energiebesparende maatregelen Energiebesparende maatregel Spouwmuurisolatie Gevelisolatie Dakisolatie Zolder-of vlieringvloerisolatie Vloerisolatie Bodemisolatie Vloer en bodem HR++-glas Triple glas Kwaliteit maatregelen Minimale hoeveelheid (m 2 ) Minimale R d -waarde van 1,1 m²k/w Minimale R d -waarde van 3,5 m²k/w Minimale R d -waarde van 3,5 m²k/w Minimale R d -waarde van 3,5 m²k/w Minimale R d -waarde van 3,5 m²k/w Minimale R d -waarde van 3,5 m²k/w Minimale R d -waarde van 3,5 m²k/w Maximale U-waarde van 1,2 W/m²K Maximale U-waarde van 0,8 W/m²K Etage 13 5 13 25 Gehele oppervlakte 15 Gehele oppervlakte 5 Gehele oppervlakte 5 Gehele oppervlakte 4 Gehele oppervlakte 4 8 35 8 45 Subsidie (euro's/m 2 ) 1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis Subsidiebedragen aanvullende energiebesparende maatregelen Aanvullende energiebesparende Kwaliteit maatregel Subsidie maatregel Isolerende deur U 2,0 100 /m2 Isolerende kozijnen in U 1,5 45 /m2 glas combinatie met triple glas Douchepijp wtw Rendement wtw minimaal 45 % 140 Douchegoot wtw of douchebak Rendement wtw minimaal 45 % 300 wtw Nieuw aanbrengen van een CO 2-800 gestuurd ventilatiesysteem Nieuw aanbrengen van een 800 gebalanceerd ventilatiesysteem Rendement wtw van minimaal 90% met wtw (evt.i.c.m. CO 2 - sturing) Waterzijdig inregelen cv 60 Energiedisplay of slimme 100 thermostaat 9
1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis Zeer energiezuinig pakket Maatregel(en) geldend voor de gehele woning Kwaliteit maatregelen ISOLATIE Dak ten minste Rc 6,5 [m 2 K/W] Gevel ten minste Rc 5,0 [m 2 K/W] Vloer ten minste Rc 4,0 [m 2 K/W] Glas ten hoogste U 0,8 [W/m 2 K] Kozijnen en deuren in de gevel ten hoogste U 1,5 [W/m 2 K] VENTILATIE Eerste keer aanleggen CO 2 - gestuurd ventilatiesysteem Eerste keer aanleggen gebalanceerd ventilatiesysteem met wtw Rendement wtw van minimaal 90% Plus eventueel aanvullende energiebesparende maatregelen (douche(bak) wtw / waterzijdig inregelen) LUCHTDICHTHEID Qv10-test uitvoeren en rapportage opmaken Qv10 0,4 gerealiseerd 1. Subsidieregeling energiebesparing eigen huis Denk aan: Voor renovatie bij voorkeur een energieadvies laten opstellen Subsidie uitsluitend voor eigenaar/bewoners Dien uw aanvraag in voordat u start met de renovatie Minimaal 2 energiebesparende maatregelen in de thermische schil uitvoeren Bij uw aanvraag dient u ook de uitvoerdersformulieren in, deze zijn gebaseerd op geaccepteerde offertes Juiste opgave van oppervlakten en isolatiewaarden De mogelijkheid van een laagrentende lening vanuit het Nationaal Energiebespaarfonds 10
2. Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) Opdrachtgever Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) Eric Wiebes, minister van EZK Uitvoerder Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) Doel Stimuleren van kleine installaties voor duurzame energieproductie Budget 2019 100 miljoen 2. ISDE Over de ISDE Is een tegemoetkoming bij de aankoop van zonneboilers, warmtepompen, biomassaketels en pelletkachels (duurzame warmte) Moet leiden tot minder afhankelijkheid van gas Is bedoeld voor zowel particuliere als zakelijke gebruikers Komt voort uit Energieakkoord 2013 Meerjarig: van 1 januari 2016 tot 1 januari 2021 Subsidiebedragen staan in apparatenlijst onder Voorwaarden op www.rvo.nl/isde 11
2. ISDE Over de ISDE (2) Dit jaar zijn tot 1 februari 2019 ruim 3.600 aanvragen ingediend Claim tot 1 februari 2019 bedraagt 9,7 miljoen Budget voor 2018 was volledig uitgeput Er zijn voorwaarden! Zoals: geldig KvK-nummer voor zakelijke gebruikers In 2019 moeten zakelijke aanvragers eerst subsidie aanvragen; pas daarna mogen ze tot aankoop overgaan Aanvrager moet bewijs aanleveren dat de apparaten geïnstalleerd zijn door een deskundige installateur 2. ISDE Voorbeeldlijst warmtepompen 12
3. Regeling Vermindering Verhuurderheffing (RVV) Verduurzaming Opdrachtgever Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) Kajsa Ollongren, minister van BZK Uitvoerder Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) Doel Verhuurders stimuleren tot energiebesparing bij sociale huurwoningen Budget 2019 t/m 2021 156 miljoen Budget vanaf 2022, jaarlijks 104 miljoen START. 1 2019 3. RVV Verduurzaming O RVV V D B 50 A 3. 3. RVV Verduurzaming Er zijn vier categorieën D M EI- D EI 1,40 B B 13
3. RVV Verduurzaming R E-I, Categorie Aantal Energie- Indexstappen Heffingsvermindering per woning Minimale investering verhuurder 1 9 10.000 25.000 2 7 of meer 7.000 17.500 3 5 of meer 5.000 12.500 4 3 of meer 3.000 7.500 3. RVV Verduurzaming R E I, E-I 0,60 (A++) 14
3. RVV Verduurzaming T RVV V - T V V - R D - V - 8 3 Jaarlijks vóór 1 15
Meer informatie www.rvo.nl/seeh www.rvo.nl/isde www.rvo/nl/rvvverduurzaming www.rvo.nl/energielabel www.rvo.nl/gebouwen https://energiebesparingsverkenner.rvo.nl/ Klantcontact: 088 042 42 42 3. RVV Verduurzaming W RVV V 1/2 Voortzetting systematiek RVV Gebaseerd op verbetering van de Energie-Index, voor en na renovatie van de woning. Opnamedatum van de geregistreerde Energie-Index een half jaar oud voor de aanvraag RVV Verduurzaming. 2019: Opnamedatum van de geregistreerde Energie-Index vanaf 1 december 2017 voor de aanvraag RVV Verduurzaming. Bestuurdersverklaring over de kwaliteit van de opgenomen en geregistreerde Energie-Indexen in de aanvraag. 16
3. RVV Verduurzaming W RVV V 2/2 Geen verschil in doelstelling voor de eind Energie-Index tussen woningcorporaties en particuliere verhuurders. Opgave investeringskosten met een minimale investeringsgrens. Vermindering van de verhuurderheffing door Belastingdienst. Alle woningen die nog drie Energie-Index stappen kunnen maken, komen voor de heffingsvermindering in aanmerking, ook al zijn eerdere verbeteringsstappen in de STEP gehonoreerd. Een aanvraag bevat meerdere woningen (adressen, postcodes, huisnummers). 3. RVV Verduurzaming V 1/3 Vraag: Mag er voor de RVV Verduurzaming reeds gestart zijn met de werkzaamheden voor verduurzaming in 2018, en wat verstaan we onder starten van de werkzaamheden? Antwoord: De werkzaamheden die te maken hebben met het verduurzamen van uw woningen mogen pas beginnen na 1 januari 2019. Onder starten van de werkzaamheden wordt verstaan het fysiek uitvoeren van energetische maatregelen op locatie. 17
3. RVV Verduurzaming V 2/3 Vraag: Mag de aanmelding RVV Verduurzaming aangepast worden als de realisatie anders wordt als de oorspronkelijke ambitie? Antwoord: We gaan uit van een juiste aanmelding. Een hogere gerealiseerde categorie leidt niet tot een hogere heffingsvermindering. Bij een lagere gerealiseerde categorie ontvangt men geen heffingsvermindering. Tenzij.. - Regeling open - Voorlopige investeringverklaring intrekken - Binnen 5 werkdagen opnieuw aanmelden 3. RVV Verduurzaming V 3/3 Vraag: Is het mogelijk een voorlopige investeringsverklaring aan te melden als ik al met de investering begonnen ben? Antwoord: Ja, dat is mogelijk zolang de fysieke bouwwerkzaamheden rond het verduurzamen van uw woningen begonnen zijn na 1 januari 2019. 18
Energiebespaarlening van het Nationaal Energiebespaarfonds Laagrentende lening via de Energiebespaarlening goed te combineren met subsidieregelingen (Seeh en ISDE) Rente 2,2 % looptijd 10 jaar, 2,6 % looptijd 15 jaar, 3,1 % looptijd 30 jaar VvE minimaal 10 wooneenheden Lening heeft een omvang van minimaal 25.000,- en maximaal 10.000.000,- (met een maximum van 25.000,- per appartementsrecht). Een hoger maximaal leenbedrag per appartementsrecht bij het Zeer energiezuinige pakket (maximaal 50.000,-) en ZEP+/Nul op de Meter (maximaal 65.000,-). Meer informatie op: www.energiebespaarlening.nl of via accountmanager Fiona Hamberg (f.hamberg@svn.nl; 06-10411750) 27-02-2019 19
Ambitie fonds Toegankelijk maken van energiebesparing in de bestaande woningbouw Verstrekken Energiebespaarlening aan eigenaren/bewoners en VvE s tegen een lage rente zonder afsluitkosten Stand van het fonds Ruim 21.500 woningen verduurzaamd Meer dan 48.000 maatregelen gefinancierd 20
Wat willen we bereiken Verlagen energielasten Woning aantrekkelijk Combineren onderhoud Verhogen wooncomfort Goed voor milieu en toekomstige generaties Energiebesparende maatregelen VvE s 21
Ervaringen van VvE s We wilden ook genoeg in kas houden voor onvoorzien onderhoud aldus VvE Mensingestraat/Molenstraat in Assen. Top 10 gefinancierde maatregelen VvE s 6% 5% 4% 2% 2% Hoogrendementsbeglazing Gevelisolatie 26% Dakisolatie Energiezuinige deuren Hoogrendementsketel 10% Led-verlichting Vloerisolatie 12% 19% Zonnepanelen CO2 gestuurde ventilatie 14% Energieprestatieverbetering bestaande lift 22
Integrale aanpak Zeer energiezuinig pakket: isolatie van dak gevel vloer glas kozijnen en deuren een systeem voor CO2-gestuurde ventilatie of balansventilatie met warmteterugwinning kierdichtheid De maatregelen voldoen aan de hogere isolatiewaarden, ventilatie-eisen en kierdichtheid aantonen luchtdichtheidstest Zeer energiezuinig pakket + / Nul op de Meter opwekkingstechniek installatietechniek Daarnaast moet het hele complex aardgasvrij gemaakt worden. Financiën Afhankelijk van financiële positie van de VvE en eigenaars: Maandlast daalt Eigen middelen Lenen Maandlast ongeveer gelijk Uitstellen eerst sparen Maandlast stijgt 23
Kostenvergelijking De VvE Energiebespaarlening Een annuïteiten lening voor de VvE, niet voor de individuele leden VvE minimaal 10 wooneenheden Leden zijn aansprakelijk voor het eigen breukdeel Lening per VvE min. 25.000 en max. 25.000 per appartementsrecht Looptijd 10, 15 of 30 jaar, de lage rente is gedurende hele looptijd vast Zeer energiezuinig pakket 50.000 Zeer energiezuinig pakket + en Nul op de Meter 65.000 Vanaf 25% grooteigendom of commerciële ruimte maatwerkoplossing Zakelijke lening, geen zekerheden zoals bijv. hypothecair recht Lening overeenkomst en schuldbekentenis ondertekenen bij notaris 24
Integrale aanpak Zeer energiezuinig pakket: 50.000 per appartementsrecht isolatie van dak gevel vloer glas kozijnen en deuren een systeem voor CO2-gestuurde ventilatie of balansventilatie met warmteterugwinning kierdichtheid De maatregelen voldoen aan de hogere isolatiewaarden, ventilatie-eisen en kierdichtheid aantonen luchtdichtheidstest Zeer energiezuinig pakket + / Nul op de Meter: 65.000 per appartementsrecht opwekkingstechniek installatietechniek Daarnaast moet het hele complex aardgasvrij gemaakt worden. Proces VvE Energiebespaarlening Oriëntatie Documentatie Bij elke stap helpt de Accountmanager VvE u verder. Check het stappenplan op de site. Beoordeling Besluitvorming Verstrekken lening Start verduurzamen 25
Subsidies Combineer met de landelijke subsidie Subsidie Energiebesparing Eigen Huis (SEEH) (VvE s) o Energieadvies zonder besluit te investeren max 2.480,- o Energieadvies met besluit te investeren max 3.600,- TIP: vraag nu al de E- herkenning niveau 2+ aan o Energieadvies met besluit te investeren, comb. met groen MJOP max 5.400,- o Twee Energiebesparende maatregelen in de schil van het complex, daarnaast aanvullende energiebesparende maatregelen Investering Subsidie Duurzame Energie (ISDE) Combineer met provinciale of gemeentelijke subsidie Subsidies RVV Verduurzaming huurwoningen: Heffingsvermindering gebaseerd op energieprestatie van de huurwoning. Energie-Index minimaal 3 stappen verbeteren. Minimumniveau van de Energie-Index ten hoogste 1,4 (B). Woningcorporaties gemiddeld op label B. Aanvrager is verhuurder die verhuurderheffing betaalt, dus aanvrager bezit > 50 huurwoningen onder liberaliseringsgrens. Renovatie moet starten vanaf 2019, gereed binnen 3 jaar. 26
Subsidies Handige links www.energiebespaarlening.nl www.energieloket.nl www.energiesubsidiewijzer.nl www.maatwerkadviesvoorwoningen.nl www.qbis.nl www.milieucentraal.nl www.rvo.nl/subsidies-regelingen/investeringssubsidie-duurzameenergie-isde www.rvo.nl/subsidies-regelingen/subsidie-energiebesparing-eigenhuis/wat-kunt-u-aanvragen/voorwaarden-energiebesparendemaatregelen www.rvo.nl/subsidies-regelingen/vermindering-verhuurderheffing 27
Waarom nu? Nu de mogelijkheid om subsidie te krijgen, de overheid betaalt mee aan het verduurzamen van de woning. Voorkomen van uitgaven aan onderhoud en reparaties. Oplopende prijzen en wachttijden in de installatiebranche Direct verlagen van de energielasten en verhogen van het comfort. Wilt u meer weten over de mogelijkheden? Neem contact op via: f.hamberg@svn.nl 06-10 41 17 50 www.energiebespaarlening.nl wordt mede mogelijk gemaakt door 28