Programmarekening. www.overmaas.nl

Programmarekening 2013 www.overmaas.nl

Inhoudsopgave 1 Inleiding / samenvatting... 7 1.1 Inleiding... 7 1.2 Samenvatting... 9 2 Programmaplan... 17 2.1 Programma Plannen... 18 2.2 Programma Watersysteem... 21 2.3 Programma Veiligheid... 26 2.4 Programma Zuiveren... 28 2.5 Programma Instrumenten... 30 2.6 Programma Bestuur, externe communicatie en belastingen... 33 2.7 Programma Bedrijfsvoering... 36 3 Overige paragrafen... 41 3.1 Ontwikkelingen en uitgangspunten... 41 3.2 Incidentele opbrengsten en kosten... 43 3.3 Onttrekkingen aan overige bestemmingsreserves en voorzieningen... 44 3.4 Waterschapsbelastingen... 45 3.5 Het weerstandsvermogen... 48 3.5.1 Risico's... 48 3.6 De financiering... 52 3.6.1 Rentevisie, de treasuryfunctie en de uitvoering van het treasurybeleid... 52 3.6.2 Liquiditeitspositie... 55 3.6.3 Treasurybeheer... 57 3.7 Verbonden partijen... 58 3.8 Bedrijfsvoering... 58 3.9 EMU-saldo... 59 3.10 Topinkomens... 60 4 Waterschapsbedrijf Limburg... 61 4.1 Relatie... 61 4.2 Begroting... 61 4.3 Geldstroom... 61 4.4 Reservepositie... 62 5 Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen... 63 5.1 Relatie... 63 5.2 Begroting / begrotingswijzigingen... 63 5.3 Geldstroom... 63 5.4 Reservepositie... 64 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 3

6 Balans met toelichting... 67 6.1 Balans... 67 6.2 Indeling en waardering balansposten... 68 6.3 Vaste activa... 69 6.4 Vlottende activa... 72 6.4.1 Uitzettingen met een looptijd korter dan een jaar... 72 6.4.2 Liquide middelen... 72 6.4.3 Kortlopende vorderingen... 72 6.4.4 Overlopende activa... 74 6.5 Vaste passiva... 75 6.5.1 Eigen vermogen... 75 6.5.2 Voorzieningen... 77 6.5.3 Vaste schulden... 78 6.6 Vlottende passiva... 79 6.6.1 Netto vlottende schulden... 79 6.6.2 Overlopende passiva... 79 6.7 Niet in de balans opgenomen verplichtingen... 81 7 Exploitatierekening naar programma s... 83 7.1 Programma plannen... 85 7.2 Programma watersysteem... 86 7.3 Programma veiligheid... 88 7.4 Programma zuiveren... 89 7.5 Programma instrumenten... 90 7.6 Programma bestuur, externe communicatie en belastingen... 91 7.7 Programma bedrijfsvoering... 92 7.8 Investeringskredieten... 94 8 Exploitatierekening naar kostendragers... 99 8.1 Kostentoerekening... 99 8.2 Kostendrager... 100 8.3 Dekkingsmiddelen... 101 8.4 Realisatie kostendragers 2013 versus gewijzigde begroting 2013... 102 9 Exploitatierekening naar kosten en opbrengsten... 105 9.1 Toelichting op kosten... 107 9.2 Toelichting op opbrengsten... 111 9.3 Exploitatieresultaat... 114 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant... 115 Voorstellen... 117 4 Programmarekening 2013

Deel III Bijlagen... 121 Bijlage A Bijlage B Bijlage C Bijlage D Bijlage E Bijlage F Bijlage G Bijlage H Bijlage I Bijlage J Bijlage K Vaste Activa Reserves en voorzieningen Vaste schulden Personeelslasten Berekening van het rente-omslagpercentage Kostenverdeelstaat Begroting WBL en BsGW Programma s en beleidsproducten Treasury Opbouw EMU-saldo Meerjarig investeringsplan Waterschap Roer en Overmaas / 141703 5

6 Programmarekening 2013

1 Inleiding / samenvatting 1.1 Inleiding Hierbij bieden wij u de programmarekening 2013 aan waarin verantwoording wordt afgelegd over de opgaven waarvoor het waterschap in het verslagjaar is geplaatst. Het jaar 2013 is ondanks dat de economische situatie in Nederland geen significante verbetering heeft laten zien voor ons waterschap beleidsmatig en financieel gezien naar tevredenheid verlopen. Ook het investeringsniveau is ruimschoots gehaald. Zo blijft de inzet van de egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten watersysteemheffing beperkt en is de toevoeging aan de egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten zuiveringsheffing in het verslagjaar hoger dan verwacht. In deze programmarekening kunt u lezen hoe wij invulling hebben gegeven aan de beleidsvoornemens in het verslagjaar. Naast de inleiding en samenvatting, bestaat de programmarekening uit drie onderdelen, te weten Deel I: Het Jaarverslag o Programmaverantwoording o De paragrafen o Relatie met Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) o Relatie met Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) Deel II: De jaarrekening o De balans met toelichting o Exploitatierekening naar programma s o Exploitatierekening naar kostendragers o Exploitatierekening naar kosten en opbrengsten o De controleverklaring o Voorstel tot vaststelling van de jaarrekening inclusief bestemming van het resultaat Deel III: De bijlagen Jaarverslag Het jaarverslag begint met een financiële verantwoording van de uitvoering van het programmaplan bestaande uit de netto kosten per programma. Verder wordt in de programmaverantwoording ingegaan op drie vragen: Wat hebben we bereikt Onder wat hebben we bereikt wordt verantwoording afgelegd over de wijze waarop in het verslagjaar de gestelde doelen zijn gerealiseerd. Wat hebben we gedaan De teksten wat hebben we gedaan vermelden wat we gedaan hebben om datgene te bereiken wat we bereikt hebben. Voor zover kwantificeerbaar wordt een en ander door middel van kengetallen nader toegelicht. Wat kost het In dit onderdeel wordt de financiële realisatie in het verslagjaar gecomprimeerd weergegeven en wordt de afwijking ten opzichte van de gewijzigde begroting gepresenteerd. Daarnaast zijn in het jaarverslag de verplichte paragrafen volgens de Bepalingen Beleidsvoorbereiding en Verantwoording Waterschappen (BBVW) opgenomen. Hierin wordt ingegaan op de ontwikkelingen gedurende het verslagjaar, de incidentele kosten en opbrengsten en de onttrekkingen aan de overige bestemmingsreserves en voorzieningen. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 7

Ook wordt aandacht besteed aan de waterschapsbelastingen, het weerstandsvermogen en de financiering. Verder worden de (eventuele) verbonden partijen toegelicht en komt de bedrijfsvoering aan de orde. Tot slot wordt het EMU saldo nog in beeld gebracht en aandacht besteed aan de topinkomens zoals voorgeschreven in de Wet Normering Topfunctionarissen publieke en semipubliek sector (WNT). Jaarrekening De jaarrekening vormt de basis voor de controleverklaring en is door de accountant onderzocht op getrouwheid en rechtmatigheid. De jaarrekening betreft het cijfermatige deel van de programmarekening en is opgesteld in overeenstemming met de landelijke beleid- en beheerproducten (BBP) structuur. De BBP-opzet bestaat onder meer uit een systematiek van doorberekening van overheadkosten. Ook maken de controleverklaring en het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening inclusief de bestemming van het rekeningresultaat deel uit van de jaarrekening. Verder omvat de jaarrekening de balans per 31 december 2013. Hoofdstuk 6 geeft de balanspositie van het waterschap per 31 december 2013 weer, met een nadere uiteenzetting per afzonderlijke balanspost. In de jaarrekening wordt ook ingegaan op de financiële realisatie van de programma s. Het zwaartepunt van de beleidsmatige aspecten is opgenomen in het jaarverslag terwijl de presentatie op de financiële aspecten een plek krijgt in de jaarrekening. Tot slot wordt nog ingegaan op de kostendragers (lees taken) en kosten en opbrengsten en wordt een korte analyse gegeven van de gewijzigde begroting 2013 versus realisatie. Bijlagen In deel III zijn de bijlagen en het meerjarig investeringsplan (MIP) inclusief de af te sluiten projecten opgenomen. In het MIP wordt de realisatie versus de raming van de investeringsprojecten weergegeven. Daarnaast wordt aangegeven welke projecten zijn afgerond en financieel worden afgesloten. In totaliteit zijn elf bijlagen bijgevoegd, waaronder de staat van vaste activa, reserves en voorzieningen, vaste schulden en personeelslasten. 8 Programmarekening 2013

1.2 Samenvatting In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen het resultaat van de exploitatie op programma- en kostensoortenniveau gepresenteerd evenals de investeringen. Verder wordt een korte toelichting op beide onderdelen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2013 gegeven. Ten slotte wordt nog een overzicht gepresenteerd met de belangrijkste cijfers van ons waterschap. Exploitatie op programmaniveau Het beleid kan op programmaniveau op basis van de netto kosten in het verslagjaar als volgt worden weergegeven. Programma 2013 Realisatie Plannen 3.641.850 Watersysteem 13.967.160 Veiligheid 1.742.977 Zuiveren 41.491.037 Instrumenten 6.430.427 Bestuur, externe communicatie en belastingen 7.121.978 Bedrijfsvoering - Programmatotaal 74.395.429 Onvoorzien Waterschapsbedrijf Limburg 179.361 Resultaat 2012 Waterschapsbedrijf Limburg 3.098.007 Goodw ill toetreders BsGW 304.898 Onttrekking voorziening TAX-i 3.367 Totaal netto kosten 71.168.518 Opbrengst w aterschapsbelastingen, inclusief kw ijtschelding en oninbaarverklaringen 76.895.651 Exploitatieresultaat 5.727.133 Voor een nadere toelichting op de programma's wordt verwezen naar hoofdstuk 2. Exploitatie op kostensoortenniveau Omdat in de jaarrekening de verschillen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2013 op kostensoortenniveau worden verklaard kan het resultaat van de jaarrekening volgens de indeling van de kostensoorten als volgt worden weergegeven. Kosten / Opbrengsten 2013 Realisatie Kosten 76.304.747 Opbrengsten 82.031.880 Exploitatieresultaat 5.727.133 Het totaal van de kosten en opbrengsten over 2013 resulteert in een positief resultaat van 5.727.133. Ten opzichte van de gewijzigde begroting zijn, afgerond op duizendtallen, de kosten met 4.189.000 afgenomen en de opbrengsten toegenomen met 22.000. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 9

In totaliteit is sprake van een daling van de kosten met 5,2% en een stijging van de opbrengsten met 0,03%. Kosten en opbrengsten realisatie 2013 versus gewijzigde begroting 2013 Onderstaand zijn de voornaamste afwijkingen van de kosten en de opbrengsten ten opzichte van de gewijzigde begroting 2013 weergegeven en kort toegelicht. Kosten (afgerond op 1.000) Bedrag Rente en afschrijvingen -103.000 Personeelslasten -310.000 Goederen en diensten van derden -623.000 Bijdragen aan derden -17.000 Toevoegingen aan voorzieningen 102.000 Onvoorzien -3.238.000 De post rente en afschrijving is afgenomen omdat de berekende rente over de eigen financieringsmiddelen (lees interne rentelasten) achterwege is gebleven als gevolg van de neerwaartse bijstelling van het rentepercentage door de renteontwikkeling op de financiële markten. De afschrijvingskosten zijn door een hoger gerealiseerd investeringsniveau daarentegen toegenomen. De personeelslasten zijn, ondanks de stijging van de sociale lasten door de hogere werkelijke premiepercentages ten opzichte van de in de raming gehanteerde percentages, als gevolg van een lagere dan geraamde personeelssterkte afgenomen. De goederen en diensten van derden zijn lager door de afname van het onderhoud derden, leasekosten bedrijfsauto s en adviezen derden. Daarnaast dalen de kosten van afrasteringen, projectborden, werkmaterieel en hard- en software eveneens. De hogere bijdrage aan derden is een gevolg van de overschrijding op de uitgaven die gemoeid zijn met de stimuleringsregeling afkoppelen verhard oppervlak. Van de geraamde uitgaven voor de stimuleringsregeling aanpak riooloverstorten daarentegen is geen gebruik gemaakt. Ook is een bijdrage verstrekt aan Waterschap Peel en Maasvallei (WPM) in de verevening van het aantal vervuilingseenheden per 31 december 2013 De stijging van de toevoegingen aan de voorzieningen is een gevolg van de toevoeging aan de voorziening pensioen- en uitkeringsverplichtingen die niet was voorzien. De post onvoorzien is niet aangewend. Opbrengsten (afgerond op 1.000) Bedrag Financiële baten -154.000 Personele baten -6.000 Goederen en diensten aan derden 54.000 Bijdragen van derden 35.000 Waterschapsbelastingen -37.000 Interne verrekeningen 130.000 De financiële baten zijn afgenomen door de lagere opbrengst van de interne rente als gevolg van de neerwaartse bijstelling van het rentepercentage door de renteontwikkeling op de financiële markten. De personele baten zijn gedaald door een lagere bijdrage van de Uitkeringsinstantie voor Werknemers Verzekeringen (UWV) in de kosten van zwangerschap en ziekte. De goederen en diensten aan derden zijn toegenomen door een aantal grondverkopen en de gerealiseerde boekwinst als gevolg van de verkoop van een tweetal loodsen. 10 Programmarekening 2013

De bijdragen van derden is toegenomen door de provinciale bijdrage advieskosten erosiebestrijding en een subsidiebijdrage voor het project Integraal Water en Nitraat model Heuvelland. De waterschapsbelastingen zijn als gevolg van een lagere opbrengst over de oude belastingjaren afgenomen. De interne verrekeningen zijn toegenomen door de vrijval van de voorziening Tax-i en de geactiveerde lasten omdat door de inhuur van projectleiders meer uren aan projecten zijn besteed dan verwacht. Voor een uitgebreidere toelichting op de kostensoorten wordt verwezen naar hoofdstuk 9. Investeringen Het investeringsvolume, met uitzondering van bedrijfsvoering, die betrekking hebben op het watersysteem zijn gebaseerd op het Waterbeheersplan WRO 2010-2015, het Beheersplan Waterkeringen 2009-2012, de inspanningsverplichtingen zoals opgenomen in de Vierde Nota Waterhuishouding (NW4), het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL), Waterbeleid 21e eeuw (WB21), het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) en de Europese Kaderrichtlijn Water. De netto investeringsuitgaven in 2013 per programma kunnen als volgt worden weergegeven. Programma 2013 Realisatie Plannen 36.567 Watersysteem 9.287.459 Veiligheid 3.418.170 Instrumenten 195.933 Bedrijfsvoering 1.121.044 Totaal netto investeringsuitgaven 2013 14.059.173 In de primitieve begroting werd nog uitgegaan van een netto investeringsniveau van 13.361.000. Gedurende het verslagjaar waren de inzichten in de investeringen zodanig dat de totale netto investeringsuitgaven via de voor- en najaarsrapportage neerwaarts zijn bijgesteld tot 8.642.000. Netto investeringsuitgaven realisatie 2013 versus gewijzigde begroting 2013 Ten opzichte van deze bijstelling zijn de netto investeringsuitgaven uiteindelijk 5.418.000 hoger dan verwacht. Dit kan als volgt worden weergegeven. Afw ijking netto investeringsuitgaven (afgerond op 1.000) 2013 Plannen -69.000 Watersysteem 5.373.000 Veiligheid 22.000 Instrumenten -27.000 Bedrijfsvoering 119.000 Totaal afw ijking netto investeringsuitgaven 2013 5.418.000 Onderstaand zijn de voornaamste afwijkingen met betrekking tot de programma s watersysteem, bedrijfsvoering en plannen kort toegelicht. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 11

Watersysteem Enerzijds zijn de verwachte inkomsten van de in het verslagjaar voorziene bijdrage van 3,2 miljoen van de provincie met betrekking tot het partnercontract niet gerealiseerd. Bovendien zijn geplande grondverkopen nog niet geeffectueerd. Dit heeft een verhogend effect op de netto investeringsuitgaven. Anderzijds zijn de investeringsuitgaven hoger en worden vooral veroorzaakt door de uitgaven in het kader van het opheffen van de overkluizing rode Beek in Brunssum. Aangezien de gemeente Brunssum trekker is van het project en het waterschap bijdraagt in de kosten zijn we voor de projectrealisatie volledig afhankelijk van de gemeente. Ook zijn de bijdragen in het kader van Herinrichting Mergelland Oost en Herinrichting Centraal Plateau gestegen omdat de kosten van het bestek beekherstel, respectievelijk 4 e bufferbestek waarvan de Dienst Landelijk Gebied trekker is en het waterschap een bijdrage levert, hoger zijn. Bedrijfsvoering De hogere uitgaven worden vooral veroorzaakt doordat de in 2012 geplande werkzaamheden voor de noodstroomvoorziening en de vervanging van de dakbedekking van het kantoorpand zijn uitgevoerd in 2013. Plannen Het lagere investeringsniveau wordt veroorzaakt door hogere bijdragen die betrekking hebben op het Euregionaal Interreg-project Aquadra, in samenwerking met Vlaanderen en Wallonië. Binnen dit project zijn diverse activiteiten en maatregelen uitgevoerd op het gebied van voorlichting en communicatie, hydrologische meetnetten/modellen en uitvoering van inrichtingsmaatregelen. In het verslagjaar hebben de laatste afrekeningen plaatsgevonden. Voor een uitgebreidere toelichting op de netto investeringsuitgaven per programma wordt verwezen naar hoofdstuk 7. 12 Programmarekening 2013

In één oogopslag / Waterschap Roer en Overmaas in cijfers In onderstaand overzicht zijn de belangrijkste cijfers weergegeven waardoor in één oogopslag inzicht wordt verkregen in de financiële positie van het waterschap. Onderdeel Jaarrekening 2012 2013 1 Exploitatiesaldo 2.717.941 5.727.133 2 a. Exploitatie kosten 79.615.126 76.304.747 b. Exploitatie opbrengsten 82.333.067 82.031.880 3 Afschrijvingen 7.192.000 7.412.606 4 Aflossingen langlopende geldleningen 5.192.000 5.643.000 5 Verhouding afschrijving / aflossing 1,39 1,31 6 Personeelskosten (excl bestuur) 9.241.000 9.587.000 7 Aantal fte's 130,21 132,56 8 Personeelskosten per fte 71.000 72.300 9 Bruto investeringen 16.827.000 16.397.000 10 Boekwaarde vaste activa 104.061.000 110.518.000 11 Eigen vermogen 22.882.000 28.609.000 12 Voorzieningen 846.000 964.000 13 Langlopende geldleningen 66.903.000 61.260.000 14 Opbrengst waterschapslasten (netto) 78.125.000 76.896.000 15 Aantal ingezetenen (huishoudens) 315.500 318.500 16 Tarief ingezetenen per woonruimte 35,95 35,68 17 WOZ-waarde gebouwd (x 1.000) 75.401.000 76.085.000 18 Tarief gebouwd (percentage van WOZ-waarde) 0,0204% 0,0201% 19 Aantal belastinghectaren ongebouwd 57.070 56.590 20 Tarief ongebouwd per hectare 32,13 24,68 21 Aantal belastinghectaren natuur 14.033 14.033 22 Tarief natuur per hectare 2,34 2,36 23 Aantal vervuilingseenheden 1.024.500 1.019.500 24 Zuiveringsheffing per ve 49,73 49,73 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 13

14 Programmarekening 2013

Deel I Jaarverslag Waterschap Roer en Overmaas / 141703 15

16 Programmarekening 2013

2 Programmaplan In het programmaplan wordt het naar de programma's onderscheiden en te realiseren beleid voor het waterschap over het verslagjaar weergegeven. Het plan is opgebouwd uit zeven programma s die door het bestuur zijn vastgesteld. Een programma is een samenhangend geheel van activiteiten op basis waarvan het bestuur het beleid van het waterschap vaststelt. Programma Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Plannen 3.778.717 3.725.387 3.641.850 Watersysteem 14.520.711 14.442.686 13.967.160 Veiligheid 1.854.860 1.889.860 1.742.977 Zuiveren 41.438.510 41.438.510 41.491.037 Instrumenten 6.894.375 6.698.983 6.430.427 Bestuur, externe communicatie en belastingen 6.939.802 7.071.707 7.121.978 Bedrijfsvoering - 135.287 - Programmatotaal 75.426.975 75.402.420 74.395.429 Het programma bedrijfsvoering heeft een bijzondere functie. Dit programma bevat alle activiteiten die erop gericht zijn om de organisatie te ondersteunen bij het realiseren van de bestuurlijke doelstellingen. Hier worden de ondersteunende activiteiten verantwoord en uiteindelijk doorberekend naar de programma's. Alle kosten die betrekking hebben op de huisvesting, informatiebeleid en automatisering behoren tot het programma bedrijfsvoering. Evenals de kosten van juridische, facilitaire, financiële en personele aangelegenheden. Ook de salariskosten en de rente en afschrijvingen worden verantwoord binnen dit programma. De kosten worden eenmaal per jaar doorberekend naar de overige programma s. Tussentijdse wijzigingen binnen het programma worden niet doorberekend naar de programma s. Om de leesbaarheid te bevorderen zijn in de begroting 2013 de onderdelen wat willen we bereiken en wat doen we ervoor ten opzichte van de begroting 2012 op een andere wijze gepresenteerd. Deze presentatiewijze is gevolgd in de tussentijdse rapportages 2013 en wordt eveneens gevolgd in de programmarekening. Wat willen we bereiken Wat doen we ervoor Wat willen we bereiken wordt gepresenteerd als kop en wat we vervolgens doen om dit te bereiken (maatregelen) wordt puntsgewijs weergegeven. In de programmarekening geldt, evenals in de tussentijdse rapportages, dat smiley s zijn opgenomen: blije smiley wil zeggen dat de voor 2013 geplande maatregelen zijn gerealiseerd; droevige smiley wil zeggen dat de geplande maatregelen voor 2013 niet gerealiseerd zijn; neutrale smiley wil zeggen dat de geplande maatregelen niet of niet volledig zijn uitgevoerd omdat als gevolg van nieuwe inzichten inmiddels anders is besloten. Op elke smiley wordt een korte toelichting gegeven. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 17

2.1 Programma Plannen Programma-inhoud Dit programma is vooral gericht op het opstellen van eigen plannen en overige beleidsaspecten. Ook de kosten voor studie en onderzoek voor het formuleren van nieuw beleid maken hier deel van uit. Het belangrijkste beleidsplan is het waterbeheersplan met de nieuwe beleidsaspecten zoals de Kaderrichtlijn Water, waterbeheer 21e eeuw / Nationaal Bestuursakkoord Water en Gewenst Grond- en Oppervlaktewater Regime (GGOR). Maar ook hiervan afgeleide werkprocessen en beleidsplannen, zoals plannen van derden, gebiedsgericht werken, landinrichting, watertoets en wateradvies, het beheersplan waterkeringen en het calamiteitenplan, het grondbeleid, recreatief medegebruik, cultuurhistorische waarden, visserij en jacht worden tot dit programma gerekend. Op 29 september 2009 is het Waterbeheerplan (WBP) 2010-2015 vastgesteld waarin opgenomen de Kaderrichtlijn Water, waterbeheer 21 e eeuw/nationaal Bestuursakkoord Water, Gewenst Grond en Oppervlaktewater Regime (GGOR) en andere beleidsvelden die de komende jaren richtinggevend zijn voor onze werkzaamheden. Het waterbeheersplan maakt deel uit van de algemene plansystematiek, met onder andere het Provinciaal Waterplan en het Stroomgebiedsbeheersplan Maas. Op de maatregelen die voor de Kaderrichtlijn Water in het Stroomgebiedsbeheersplan Maas zijn opgenomen, is een resultaatverplichting van toepassing. WBP 2010-2015 en afgeleide processen en plannen Een meer systematische monitoring van de beleidsdoelen en -uitvoering van het WBP onder andere ten behoeve van de bestuursrapportages 2013 en volgende jaren; beleidsmonitoring WBP. In 2013 is een voortgangsrapportage van de uitvoering van het WBP aan het bestuur aangeboden. Inmiddels is een nieuw WBP in voorbereiding. In dit WBP nemen we op hoe de uitvoering van het WBP wordt bewaakt. Het beheersgebied van het waterschap bestaat uit circa 30 stroomgebieden, waarvoor (stroomgebied) factsheets zijn opgesteld. Hiermee wordt een actueel overzicht geboden van de stand van zaken per stroomgebied voor de duur van het beheersplan op het gebied van waterkwaliteit, waterkwantiteit en de keringen (wat hebben we al). Daarnaast geeft de factsheet aan welke voornemens vanuit het beheersplan nog dienen te worden uitgevoerd (wat moeten we nog). De stroomgebiedsfactsheets zijn opgesteld in 2012. Momenteel wordt bekeken in hoeverre het wenselijk is deze te actualiseren en met welke frequentie dat zou moeten gebeuren. Grondverwerving op minnelijke basis biedt niet in alle gevallen voldoende zekerheid over de realisatie van projecten. Bij grondverwerving van projecten voor veiligheid zal nadrukkelijker gekeken worden naar de mogelijkheden van het opleggen van gedoogplichten en onteigenen op grond van de Waterwet en Onteigeningswet. Hoewel in 2013 nog geen onteigening is ingezet, is wel in een aantal dossiers deze mogelijkheid concreet onderzocht. 18 Programmarekening 2013

Uitwerken onderzoeken en acties uit WBP. Het betreft onder andere onderzoek naar gebruiksmogelijkheden van nieuwe technieken op het gebied van het opstellen van hydrologische modellen, verbetering van waterkwaliteit, onderzoek naar hormoon verstorende stoffen en medicijnresten, onderzoek naar de waterkwaliteit van oppervlakkig afstromend water bij hevige neerslag, en zogenaamde onderzoeksmonitoring voor de Europese Kaderrichtlijn Water (voor het invullen van kennishiaten). De uitvoering van deze onderzoeken valt onder het Programma Watersysteem of Instrumenten. In 2013 is in samenwerking met andere overheden een nieuwe brede screening uitgevoerd naar vervuiling in het stroomgebied van de Maas. Ook is gestart met het onderzoek naar de waterkwaliteit van oppervlakkig afstromend regenwater en is samen met de provincie de onderzoeksmonitoring KRW uitgevoerd. In 2013 zijn alle in het WBP voorgenomen onderzoeken uitgevoerd. In 2013 wordt op landelijk- en Maasbreed niveau begonnen met de voorbereiding van het 2 e KRW Stroomgebiedbeheerplan Maas 2015-2021. Dit betekent dat binnen ons beheersgebied moet worden gestart met publieke participatie in de vorm van gebiedsprocessen tussen waterschap, provincie, gemeenten en extern betrokken partijen. De activiteiten die nodig zijn om tot een nieuw stroomgebiedbeheersplan te komen worden onder regie van de provincie uitgevoerd. Dit loopt conform planning. Instrument watertoets heeft zowel landelijk als regionaal (zo wijzen evaluaties uit) zijn rol bewezen. In een vroegtijdig stadium bij planvorming de waterbelangen inbrengen betekent effectief en efficiënt aan het ontstaansproces van een nieuwe ruimtelijke situatie meebouwen. Het instrument watertoets loopt goed. De contacten met de gemeenten zijn dit jaar verstevigd. Vanwege de crisis worden minder plannen ontwikkeld, voor de plannen die ontwikkeld worden lukt het in het algemeen goed in het voortraject aan tafel te zitten. Kostenbesparing Samenwerken in de afvalwaterketen. Verwachting is dat in alle gemeenten binnen ons beheersgebied een samenwerking operationeel zal zijn en dat inzicht is verkregen in de mogelijke besparingen op samenwerkingsniveau, en mogelijk al doelen hebben gerealiseerd op gebied van Kwetsbaarheid, Kwaliteit en Kostenverlaging. In alle regio's wordt intensief met de gemeenten samengewerkt. Door de visitatiecommissie waterketen zijn alle Limburgse regio's gemarkeerd als koploper. Veiligheid Samen met de provincie Limburg en de Waterdienst de Europese Richtlijn Overstromings Risico s (ROR) implementeren wat zal resulteren in een Overstromingsrisicobeheerplan (ORBP) voor het Maasstroomgebied in 2015. Het maken van het overstromingsrisicobeheerplan wordt onder regie van de provincie uitgevoerd en loopt conform planning. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 19

Kengetallen Begroting 2013 Bijgestelde begroting Realisatie Aantal adviezen / beoordelen plannen 250 175 156 Wat kost het Onderstaand zijn de financiële gegevens van het programma weergegeven. Voor een specificatie met toelichting wordt verwezen naar paragraaf 7.1. Financiële gegevens programma plannen Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Wat kost het 3.778.717 3.725.387 3.641.850 Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid 90.000 106.000 36.567 20 Programmarekening 2013

2.2 Programma Watersysteem Programma-inhoud Dit programma betreft het realiseren en onderhouden van waterhuishoudkundige werken van het watersysteem, zijnde het waterkwantiteit- en het passieve waterkwaliteitsbeheer. Het programma omvat de inrichting van stromende en stilstaande wateren in zowel het landelijke gebied als de bebouwde omgeving. Hiertoe behoren ook beekherstel en maatregelen ten behoeve van de verbetering van vismigratie evenals duurzaam stedelijk waterbeheer, waterbodemsanering (baggeren), aanpak diffuse bronnen van watervervuiling en andere (fysieke) maatregelen voor de verbetering van de waterkwaliteit. Verder behoren de inrichting van het watersysteem op basis van de nieuwe normering, voorkomen van wateroverlast, aanleg regenwaterbuffers en retentie, aanpak van bodemerosie en oppervlakkige afstroming in hellend gebied, gewenst grond- en oppervlaktewaterregime (GGOR) en peilbeheer tot dit programma. In de planperiode worden de maatregelen uitgevoerd die zijn opgenomen in het Waterbeheerplan 2010-2015. Hierin is opgenomen dat de wateren gedeeltelijk zijn, of worden, ingericht zodat ze voldoen aan de eisen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). Ook dient het watersysteem te voldoen aan de nieuwe normering Waterbeheer 21 e eeuw (WB21) en het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). Beschermen tegen wateroverlast / droogte Oplossen van wateroverlastproblemen en het voldoen aan de normering wordt o.a. bereikt door vergroten van circa 30 bestaande (stedelijke) regenwaterbuffers (2 e tranche). Het tweede bufferbestek is nagenoeg uitgevoerd in 2013, en wordt afgerond in 2014. Van 2011 tot en met 2014 neem het waterschap deel aan het project Deltaplan Hoge Zandgronden. In dit project wordt voor zuidoost Nederland een visie ontwikkeld om te komen tot een klimaatbestendig regionaal watersysteem in 2050, vooral gerelateerd aan droogteproblematiek. Het project Deltaplan Hoge Zandgronden wordt in 2014 afgesloten. Het krijgt naar verwachting vervolg in Limburg met het uitvoeren van enkele pilots om te bezien wat aan maatregelen mogelijk is. In 2013 vindt op basis van nieuwe klimaatscenario s van het KNMI een nieuwe watersysteemtoets plaats (toetsing van de wateroverlastnormering voor onze beken en regenwaterbuffers). Het project loopt maar heeft wel vertraging opgelopen. Herinrichting Centraal Plateau. Het project is fysiek nagenoeg afgerond in 2013, juridische traject landinrichting in 2014. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 21

Herinrichting Mergelland-Oost. Dit project is in 2013 afgerond. Verbetering waterverdeling Maasnielderbeek - Vijverpartijen Roermond. Het project is eind 2013 gegund, uitvoering in 2014. Oppervlaktewateren optrekbaar maken voor vissen Oplossen van de vismigratieknelpunten bij o.a. de Volmolen, Wittemermolen Wittem. Voor de Volmolen, Wittemermolen en Epenermolen is geen overeenkomst met derden over de waterverdeling bereikt. De Baalsbruggermolen verloopt volgens planning. Waar mogelijk verwijderen van overkluizingen binnen stedelijk gebied Ontkluizing van de Caumerbeek in Heerlen. Het project ligt op planning met uitzondering van een stukje Middelloop. Medio 2015 start de uitvoering/samenwerking met de gemeente Heerlen. Herinrichting en ontkluizing Keutelbeek, kern Beek. Eind 2013 is de uitvoering van fase 1a, de ontkluizing van de beek in de kern, aanbesteed. februari 2014 is gestart met de uitvoering, naar verwachting wordt deze fase in 2014 afgerond. Optimaliseren kwaliteit oppervlaktewater en ecologie Stimuleren van het reduceren van de overstortfrequenties op (zeer) kwetsbare oppervlaktewateren. Samen met gemeenten is de aanpak van overstorten in beeld gebracht en de inzet van financiële bijdrage uitgewerkt. In het kader van het Gewenst grond- en oppervlakte regime (GGOR) bekijken hoe de waterhuishouding dient te zijn zodat de gewenste natuurwaarden zich kunnen ontwikkelen. In het kader hiervan is het project Aquadra uitgevoerd. Sanering verontreinigde waterbodems Voorbereiding en uitvoering van het (sanerings)project Kanjel en Gelei in Maastricht. Dit project bevindt zich nog in de voorbereidingsfase medio 2014 moet hier een besluit over worden genomen ten aanzien van de overgang naar uitvoering. 22 Programmarekening 2013

(SEF-)beken dienen natuurlijk of bijna natuurlijk te worden ingericht Uitvoeren van een gedeelte van in het WBP opgenomen ca. 110 km ecologisch beekherstel, zoals: o Herinrichting van de Geul benedenstrooms kern Valkenburg fase 2 (Leeuw brouwerij). Alvorens tot uitvoering van dit project kan worden overgegaan is overleg met de gemeente Valkenburg nodig om het project gezamenlijk op te pakken. Dit overleg loopt. o o o Herinrichting brongebied Maasnielderbeek. Conform planning is dit project in 2013 voorbereid, in 2014 is de uitvoering voorzien. Herinrichting van de Middelsgraaf. Conform planning is dit project in 2013 voorbereid, in 2014 en 2015 is de uitvoering voorzien. Herinrichting Geleenbeek Corio Glana. Corio Glana is een samenwerkingsproject met andere overheden en derden. Grondaankoop en afspraken met de gemeenten om gezamenlijk tot uitvoering te komen vragen voor een aantal highlights meer tijd dan voorzien. De eerste highlights worden in 2014 uitgevoerd. Duurzaam stedelijk waterbeheer Samenwerken in de afvalwaterketen. Voor alle gemeenten moet een samenwerking operationeel zijn wat leidt tot besparingen op samenwerkingsniveau en doelrealisaties. Dit wordt vormgegeven door het programmamanagement stedelijke water en accountmanagement. Als waterschap participeren wij in de 4 samenwerkende regio s zijnde: Limburgse Peelen, Parkstad, Westelijke Mijnstreek en Maas en Mergelland. De samenwerkingsverbanden zijn vorm gegeven en bestuurlijk bekrachtigd. De samenwerking loopt, ook in uitvoering van projecten. Mogelijke besparingen zijn inzichtelijk gemaakt door de visitatiecommissie Peijs en hebben geleid tot koploperposities. WML heeft zich aangesloten bij samenwerking Maas en Mergelland. Stimuleren van afkoppelen van regenwater. De regeling is afgelopen. Vanaf 1-1-2013 kunnen geen nieuwe aanvragen meer worden ingediend. Een Grondgebruiksmogelijkhedenkaart Met het Actueel grond- en oppervlaktewaterregime (AGOR) wordt tot en met 2013 de huidige grondwaterstanden in het gebied ten noorden van Sittard in beeld gebracht. Met de resultaten hiervan kunnen de GGOR-projecten worden ondersteund en wordt een grondgebruiksmogelijkhedenkaart opgesteld. Is volgens planning in 2013 afgerond. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 23

Juist en goed afgestemd onderhoudsniveau van het watersysteem, rekening houdend met de hydrologische en ecologische functies Op een efficiënte wijze onderhouden van het complete watersysteem waarbij wordt gestreefd naar een goedwerkend watersysteem en een positieve beleving van de omgeving. Om vorenstaande goed te kunnen borgen worden beheer- en onderhoudsplannen opgesteld voor uiteindelijk alle objecten in het beheersgebied. In de beheer- en onderhoudsplannen worden de ecologische en hydrologische eisen die aan het watersysteem gesteld worden vastgelegd. Daarnaast wordt zoveel mogelijk rekening gehouden en meegewerkt met en aan recreatief medegebruik op en over waterschapseigendommen. Ten aanzien van beheer- en onderhoudsplannen van complexe hydrologische watergangen is nog een verdere slag nodig. Implementeren van een Onderhoudsbeheersysteem waarin alle onderhoudsactiviteiten (voor zover mogelijk) worden gepland en geregistreerd op basis van vooraf vastgestelde onderhoudsconcepten. Het Onderhoudsbeheersysteem is geïmplementeerd en wordt gevuld met data waaruit de onderhoudsactiviteiten voortvloeien. Een en ander wordt onder andere gebaseerd op opgestelde en nog op te stellen beheer- en onderhoudsplannen. Uitvoering van onderhoudsbaggerwerkzaamheden. Er zijn op basis van inspecties baggerwerkzaamheden ingepland en uitgevoerd. Voor muskus- en beverratbestrijding onder het gestelde landelijke normeringgetal blijven Effectief en efficiënt bestrijden van de muskus- en beverrat. Met ingang van 1 januari 2011 is de taak van de bestrijding van de muskus- en beverraten formeel overgegaan naar het waterschap. Het waterschap blijft de komende jaren kritisch kijken naar de bestrijding in relatie tot de benodigde inzet, waarbij de borging van het bereikte niveau van de afgelopen jaren voorop staat. Op basis van de vangstresultaten in 2012 en 2013, die laten zien dat structureel minder dieren gevangen worden, is bij wijze van proef besloten vanaf 1 juli 2013 de capaciteit voor de beverratbestrijding terug te brengen. De vangsten liggen beneden, en daarmee dus binnen, de landelijk gestelde normen. Kengetallen Begroting 2013 Bijgestelde begroting Realisatie Aantal projecten in voorbereiding 25 40 43 Aantal projecten in uitvoering 20 18 16 Aantal meldingen / klachten mbt het w atersysteem ** 350 500 345 Aantal muskusrattenvangsten per uur 0,2 0,18 0,09 Aantal beverrattenvangsten per uur 0,1 0,1 0,02 24 Programmarekening 2013

Wat kost het Onderstaand zijn de financiële gegevens van het programma weergegeven. Voor een specificatie met toelichting wordt verwezen naar paragraaf 7.2. Financiële gegevens programma w atersysteem Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Wat kost het 14.520.711 14.442.686 13.967.160 Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid 8.282.000 3.914.461 9.287.459 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 25

2.3 Programma Veiligheid Programma-inhoud Dit programma omvat de aanleg en onderhoud van waterkeringen, de hoogwateractiviteiten (dijkbewaking) en de calamiteitenbestrijding. Onder deze noemer zijn de (uitvoerings) maatregelen gebracht die voortkomen uit het Beheersplan Waterkeringen 2009-2012 Veilige keringen Start uitvoering van de verbetermaatregelen om de waterkeringen te versterken en gedeeltelijk te verhogen. In het najaar van 2013 is de uitvoering van de verbetermaatregelen (sluitstukkades) gestart in Maastricht. Leveren van een bijdrage, capaciteit, aan het Delta programma voor het ontwikkelen en actualiseren van een nieuwe normering. WRO is actief betrokken bij het Deltaprogramma en het ontwikkelen en actualiseren van een nieuwe normering voor de waterkeringen. Daadkrachtig en efficiënt optreden bij calamiteiten Maken en actualiseren van bestrijdingsplannen voor bijzondere en dreigende situaties. Het bestrijdingsplan Hoog Water Maas is in 2013 volledig geactualiseerd. De bestrijdingsplannen in het kader van Wateroverlast en Kwaliteit zijn in 2013 in concept afgerond en worden in 2014 vastgesteld. De crisisorganisatie wordt verder opgeleid en geoefend op basis van het Meerjarig Beleidsplan Opleiding Training en Oefeningen (OTO) 2012-2015. Het aantal oefeningen/trainingen 2013 is afgestemd op de haalbaarheid (jaarplan OTO 2013). De geplande oefeningen, trainingen en opleidingen zijn gerealiseerd. De grootschalige Hoog Water Maas oefening in oktober 2013 (Mosa Extrema) is goed voorbereid en uitgevoerd en heeft veel ervaringen en inzichten opgeleverd. Integreren en afstemmen van activiteiten op het terrein van crisisbeheersing en rampenbestrijding door uitvoering te geven aan het op 2 februari 2012 getekende convenant Samenwerking Crisisbeheersing Waterkolom Limburg. De gemaakte afspraken in het kader van het Convenant zijn uitgevoerd. In het najaar is onder andere het gezamenlijk Limburgse meldpunt water in bedrijf genomen. In 2013 verder uitvoering geven aan de in Programma Veiligheid en ISO calamiteitenzorg gedefinieerde actiepunten. De in dit kader genoemde knelpunten zijn geïnventariseerd, geprioriteerd en deels uitgevoerd. 26 Programmarekening 2013

Optimaliseren onderhoud waterkeringen Uitvoeren van inspecties, regulier onderhoud en bijhouden van het beheerregister. De geplande inspecties zijn uitgevoerd. Controleren en inspecteren van de waterkeringen en de kunstwerken op basis van een vastgesteld inspectie en onderhoudsplan. Alle primaire, regionale- en overige waterkeringen worden minimaal twee keer per jaar geïnspecteerd. Ook worden de waterkeringen geïnspecteerd op de aanwezigheid van muskus- en beverratten of andere schadelijke dierlijke activiteiten zoals mollen en konijnen. Alle voorgenomen inspecties zijn uitgevoerd. Op basis van deze inspecties zijn schadelijke dierlijke activiteiten gecoördineerd bestreden. Bevorderen bewustwording hoogwaterrisico s De risicobeleving en het beleid ten aanzien van risico-communicatie wordt nader onderzocht, waarbij de diverse social media worden ingezet. Besloten is om niet formeel te onderzoeken hoe de risicobeleving is, maar in te zetten op het delen van eigen informatie over waterrisico s. Dit is onder andere gebeurd via de website en bijeenkomsten. Verder wordt gezocht naar samenwerking binnen de Veiligheidsregio op dit onderwerp Kengetallen Begroting 2013 Bijgestelde begroting Realisatie Aantal projecten in voorbereiding 1 1 1 Aantal projecten in uitvoering 1 2 2 Aantal opschalingen mbt w aterkeringen 5 3 4 Aantal oefeningen/trainingen mbt calamiteitenbestrijding 3 5 12 Aantal meldingen/klachten mbt veiligheid 5 5 0 Wat kost het Onderstaand zijn de financiële gegevens van het programma weergegeven. Voor een specificatie met toelichting wordt verwezen naar paragraaf 7.3. Financiële gegevens programma veiligheid Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Wat kost het 1.854.860 1.889.860 1.742.977 Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid 3.346.000 3.396.445 3.418.170 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 27

2.4 Programma Zuiveren Programma-inhoud Dit programma omvat de investeringen en onderhoudskosten die gemaakt worden voor de waterketen, ofwel het zuiveringsbeheer. De investeringen, het beheer en onderhoud van zuiveringstechnische werken (rioolwaterzuiveringsinstallaties, BBP: gezuiverd afvalwater) plus slibverwerking, het rioleringsbeleid en de kosten voor het rioolwatertransportsysteem (BBP: transport afvalwater) maken hier deel van uit. Ook de samenwerking in de waterketen behoort tot dit programma. In het bestuursprogramma van het Waterschap Roer en Overmaas is met betrekking tot het WBL opgenomen: de mogelijkheden voor samenwerking met gemeenten in de afvalwaterketen worden optimaal benut; duurzaamheid in de bedrijfsvoering wordt nagestreefd. Hierbij wordt de regio nadrukkelijk betrokken. Een en ander zal nader worden uitgewerkt in relatie tot het amoveren van installaties, het gebruik van andere technieken, het besparen/opwekken van energie, etc. Het gebruik van duurzame materialen en het realiseren van projecten waarbij zo min mogelijk onderhoud resteert, zijn aandachtspunt. In het bestuursakkoord van het Waterschap Peel en Maasvallei is hiervoor opgenomen: het stimuleren van samenwerking met gemeenten en bedrijven in de afvalwaterketen; de bedrijfsmatige aanpak van het WBL moet versterkt worden voorgezet. Sturing vindt plaats op afstand. In aansluiting hierop heeft het bestuur van het WBL onder andere de volgende uitgangspunten geformuleerd: versterking bedrijfsmatige focus; ambities in de afvalwaterketen zijn gericht op beheer en onderhoud van gemalen, databeheer, capaciteitsberekeningen en het projectmanagement van gemeenschappelijke projecten. Op basis van de geformuleerde bestuurlijke uitgangspunten, zijn in de bestuurlijke notitie Uitgangspunten Meerjarenraming 2012-2016 en begroting 2012 de missie en de visie van het bedrijf geformuleerd. Kwaliteitsverbetering en duurzamere bedrijfsvoering, versterking van de bedrijfsmatige focus, innovatie, samenwerken in de afvalwaterketen, kostenverlaging, hogere klant- en medewerker tevredenheid Vertalen van de effluenteisen in Meerjarig Investeringsplan en Meerjarenraming 2013-2017. Uitbouwen van het aantal operatoronafhankelijke installaties. Verdere energiereductie met 2% per jaar overeenkomstig de landelijke meerjarenafspraak energie (MJA). Het in gebruik nemen van een nieuw procesautomatiseringssysteem waardoor het mogelijk wordt om installaties te besturen vanuit een centraal datacentrum en waardoor systemen als realtime control- en voorspellingstechnieken kunnen worden geïntegreerd. Uitvoeren van studies voor de optimalisatie van de bedrijfsvoering gericht op verlagen van de netto kosten en het verduurzamen van de bedrijfsprocessen. Op niveau houden en waar nodig verder verbeteren van ARBO en veiligheid. 28 Programmarekening 2013

WBL bevindt zich in een transitieproces naar een High Performance Organisatie, die zich op financiële en niet-financiële prestaties positief wil onderscheiden van vergelijkbare bedrijven. Het transitieproces kenmerkt zich verder door het proces van denken naar handelen als een bedrijf. WBL draagt bij aan de bezuinigingen volgens het Bestuursakkoord Water. Het referentiejaar daartoe is het jaar 2011, waarbij in acht wordt genomen dat: o de ombuiging dienstbaar dient te zijn aan de missie en bedrijfsvisie van het WBL en tevens in lijn moet zijn met de door de Waterschappen gestelde strategische doelen; o extra maatregelen in het kader van de KRW (Kader Richtlijn Water) buiten het scenario voor ombuigen vallen. Voor de gehele planperiode gaat het WBL uit van een op jaarbasis sluitende begrotingen, waarbij het beheer van een egaliserende reserve volledig bij de beide moederorganisaties ligt. Ten aanzien van het nieuwbouwprogramma: o ten behoeve van de MJR is het investeringsvolume opnieuw beoordeeld, op grond van twee van belang zijnde ontwikkelingen. Enerzijds het streven om te komen tot verlaging van de kosten door de bestaande installaties langer respectievelijk zo lang mogelijk in bedrijf te houden en anderzijds een beweging naar een ander zuiveringsconcept - modulair van opzet - waarmee naar de toekomst toe een grotere flexibiliteit wordt gecreëerd om in te kunnen spelen op nieuwe technologische ontwikkelingen; o anticiperend daarop kenmerkt het nieuwe MIP zich vooral door het uitstellen van investeringen en het doen van onderhoudsinvesteringen; o het investeringsvolume in de periode 2013-2017 wordt daardoor verlaagd naar gemiddeld 29 miljoen per jaar. Verdere uitbouw van (innovatieve) technologieën en technieken op de zuiverings- en slibverwerkingsprocessen, zoals de terugwinning van energie en nuttige grondstoffen uit afvalwater; Onderzoek naar verdere optimalisatie van het onderhoud, o.a. door verhoging van het planbaar onderhoud, inbesteden van onderhoud en inrichten van assetmanagement. Dit programma wordt uitgevoerd door het Waterschapsbedrijf Limburg (WBL). Het WBL rapporteert per kwartaal over de activiteiten door middel van de bestuursrapportage en in de jaarrekening die ook aan het algemeen bestuur van ons waterschap wordt aangeboden. Daardoor wordt dan ook voor dit onderdeel verwezen naar de jaarrekening van het WBL. Wat kost het Onderstaand zijn de financiële gegevens van het programma weergegeven. Voor een specificatie met toelichting wordt verwezen naar paragraaf 7.4. Financiële gegevens programma zuiveren Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Wat kost het 41.438.510 41.438.510 41.491.037 Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid - - - Waterschap Roer en Overmaas / 141703 29

2.5 Programma Instrumenten Programma-inhoud Dit programma omvat een aantal (beheers)instrumenten die het waterschap tot zijn beschikking heeft om de taakuitoefening op een adequate manier te kunnen uitvoeren. Hieronder vallen de Leggers, de vergunningverlening en handhaving op grond van de Waterwet en de keur. Eveneens valt hieronder de veiligheidstoets van de waterkeringen. Daarnaast heeft het waterschap enkele financiële regelingen (voor afkoppelen riooloverstorten en bevorderen Niet Kerende Grondbewerking). Tevens wordt de monitoring tot dit programma gerekend. Een actueel en adequaat beleid, regelgeving en instrumentarium Door de Unie is een herzieningstraject van de model keur ingezet. Om van de nieuwe ontwikkelingen (onder andere de bestuurlijke strafbeschikking, digitaal aanvragen van vergunningen en vernieuwde grondwaterbepalingen) gebruik te kunnen maken wordt de Keur in 2013 geactualiseerd. De voorbereiding is in 2013 uitgevoerd, besluitvorming dagelijks bestuur in eerste kwartaal 2014 en vaststelling algemeen bestuur begin derde kwartaal 2014 Om de Legger nog functioneler te maken voor onze klanten wordt bezien of en hoe de presentatievorm meer dynamisch en interactief vorm kan worden gegeven. De nieuwe Legger is te raadplegen via de internetpagina van ons waterschap. De technische ontwikkelingen worden gevolgd om de Legger nog functioneler te maken. Vergunningverlening en toezicht handhaving klantgericht, samenwerkend, integraal en transparant Klantgericht werken betekent in elk geval dat instrumenten als deregulering, voorlichting en communicatie worden ingezet. In 2013 wordt contact gezocht met gemeenten, in de vorm van creëren van partnership, om mee te kunnen sturen in ruimtelijke ontwikkelingen. Flankerend daaraan wordt ingezet op vergroten van de eigen verantwoordelijkheid (ten aanzien van het waterbeheer) van onze klanten. Bij de voorbereiding van de nieuwe Keur en aanvullende instrumenten als Algemene Beleidsregels is weer een pas gemaakt in het kader van deregulering. Daarnaast zoeken we meer en meer in het voortraject van ruimtelijke ontwikkelingen en ook bij vergunningverlening het gesprek met de klant op. Vergunningverlening, meldingsafhandeling, toezicht en handhaving blijven qua intensiteit en impact de meest maatgevende basisinstrumenten. Op verzoek of melding van klanten wordt op een zo weinig mogelijk belastende en ondersteunende wijze meegewerkt aan de realisering van de klantenwens. Ook in het verstreken programmajaar zijn onze klanten weer met gevoel voor omgeving bejegend in het realiseren van zijn/haar wens(en). 30 Programmarekening 2013

Bij het toezicht worden in eerste aanleg de instrumenten preventie, informatieverstrekking en voorlichting ingezet. Waar nodig wordt handhavend opgetreden. Toezicht geschiedt, voor zover effectief en efficiënt, in samenwerking met handhavingspartners. Toezicht dient effectief en efficiënt te zijn. De laatste jaren is geïnvesteerd in aandacht voor plekken en onderwerpen waar de overtredingskansen het grootst zijn (risicobenadering). Uit de constatering dat het nalevingspercentage daalt en daarmee ook het overtredingspercentage stijgt, mag worden afgeleid dat deze aanpak begint te renderen. Het grootste deel van de sprong (kengetal van 90% naar 77%) volgt uit de administratieve controles op de meldingsplicht van onttrokken grondwaterhoeveelheden. Om de burger nog beter van dienst te kunnen zijn wordt in 2013 de digitale dienstverlening verder uitgebreid. Binnen het landelijke digitale Omgevingsloket kunnen dan naast Omgevingswetvergunningen ook Waterwetvergunningen aangevraagd en behandeld worden. Inmiddels is het mogelijk om ook Waterwetvergunningen digitaal aan te vragen en (procedureel) te behandelen. Met ingang van 2013 voeren Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD) de taken uit van de Provincie Limburg en gemeenten in het kader van het omgevingsrecht. Samenwerking met deze RUD ligt voor de hand. Onderwerpen die in het opstartjaar aan de orde komen zijn in elk geval: indirecte lozingen en externe veiligheid. Het opstartjaar van de RUD s is gebruikt om kennis te maken met de nieuwe organisatie en een beeld te vormen van de respectievelijke aandachtsgebieden. In concrete gevallen (zowel bij vergunningverlening alsook bij handhaving) wordt inmiddels ook samengewerkt. Financieel stimuleren Gemeenten worden gestimuleerd om maatregelen te treffen die de kwaliteit van het oppervlaktewater ten goede komt. De bestaande afkoppelregeling wordt geëvalueerd en in samenhang met de overstortregeling bezien hoe de komende jaren wordt omgegaan met stimulering van een duurzame inrichting van stedelijke watersystemen. In 2013 is geconstateerd dat de huidige regelingen (afkoppel en overstorten) niet effectief zijn. Dit is in het algemeen bestuur besproken en besloten is een pilot op te starten met een gewijzigde aanpak richting gemeenten om de overstortproblematiek verder terug te dringen. Veilige keringen Periodiek wordt getoetst of de waterkeringen aan de veiligheidsnormen voldoen. Waterkeringen waarover in de laatste (landelijk de 3 e ) veiligheidstoetsronde geen oordeel kon worden gegeven, worden verder onderzocht om toch tot een uitsluitsel te komen of de keringen voldoen of niet. De zogenaamde verlengde derde toetsronde is uitgevoerd waarmee het aantal situaties waarover nog geen oordeel te geven was is verminderd. De rapportages daarover zijn uitgebracht. In samenspraak met het Programmabureau nhwbp (nieuw Hoogwaterbeschermings programma) ontwikkelen, opstellen en vaststellen van maatregelenpakketten, die eind 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 31

gereed dienen te zijn, als vervolg op de bij de veiligheidstoetsronde geconstateerde tekortkomingen. Het betreft vooral invulling, c.q. effectuering, van gemaakte bestuurlijke afspraken rond de financiering van de Maaskaden. Eind 2013 is een intensief overleg opgestart met het programmabureau om vorm te geven aan de voorbereidingen en uitvoering van het project Alexanderhaven te Roermond. Onderdeel van dit overleg is de nadere invulling van de gemaakte bestuurlijke afspraken. Dit overleg verloopt in een constructieve en positieve sfeer. Beschikken over een kennisbank met actuele gegevens over ons watersysteem - monitoring In 2013 wordt een nieuw contract voor het meten, bemonsteren en analyseren van de kwaliteit van het geloosde afvalwater en de kwaliteit van het water in oppervlaktewaterlichamen binnen het beheersgebied afgesloten. Dit gebeurt in samenwerking/samenspraak met de partners, WBL/WPM/BsGW. Het nieuwe meet-, bemonstering- en analysecontract is in het programmajaar afgesloten conform planning. Het meetnet van het oppervlaktewater (kwaliteit en kwantiteit) wordt zo optimaal mogelijk ingezet. Door middel van monitoring worden gegevens verzameld noodzakelijk voor het uitvoeren van het dagelijkse waterbeheer, trenddetectie, effectiviteitbepaling van het gevoerde beleid, het KRWbeleid, inzetbepaling toezicht en advisering voor uitvoeringsprojecten. De monitoring door middel van ons meetnet voor het oppervlaktewater heeft goed gefunctioneerd. De verzamelde gegevens zijn uitgeleverd aan verschillende doelgroepen. Kengetallen Begroting 2013 Bijgestelde begroting Realisatie Aantal vergunningen 120 120 112 Nalevingspercentage bij toezicht en handhaving 95% 90% 77% Aantal meldingen 200 250 266 Aantal toezichtacties - controles 1.300 1.200 1.863 Juridische juisheid bij rechterlijke toets vergunningen 95% 95% 100% Aantal bestuursrechterlijke maatregelen 5 5 1 Aantal strafrechterlijke maatregelen 10 10 14 Aantal gegevensleveringen 60 70 101 Wat kost het Onderstaand zijn de financiële gegevens van het programma weergegeven. Voor een specificatie met toelichting wordt verwezen naar paragraaf 7.5. Financiële gegevens programma instrumenten Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Wat kost het 6.894.375 6.698.983 6.430.427 Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid 175.000 223.000 195.933 32 Programmarekening 2013

2.6 Programma Bestuur, externe communicatie en belastingen Programma-inhoud Dit programma bevat alle aspecten die gemoeid zijn met het bestuur, de externe communicatie en de belastingheffing. Het vaststellen van de belastingtarieven is expliciet een taak van het bestuur. Bestuur De zittingsperiode van het huidige bestuur eindigt op grond van de huidige wet- en regelgeving op 31 december 2012. Op 11 september 2012 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel dat regelt dat de waterschapsverkiezingen worden uitgesteld tot november 2014 en dat de zittingstermijn van het algemeen bestuur wordt verlengd tot 8 januari 2015. In het regeerakkoord van 29 oktober 2012 staat vermeld, dat de waterschapsverkiezingen -anders dan in het hiervoor aangehaalde wetsvoorstel- zullen plaatsvinden gelijktijdig met de verkiezingen van Provinciale Staten. De eerstvolgende verkiezing van de leden van Provinciale Staten is voorzien op 18 maart 2015, hetgeen betekent dat de zittingstermijn van het algemeen bestuur nogmaals zal worden verlengd. Nu tot 18 maart 2015. Op die datum zullen nieuwe waterschapsbesturen worden gekozen. Uitvoeren van het verlengde Bestuursprogramma 2009-2012. De zittingsperiode van het huidige bestuur wordt met 2 jaar verlengd. De stand van zaken met betrekking tot het bestuursprogramma 2009-2012 wordt geëvalueerd en zo nodig geactualiseerd. Op 5 maart 2013 is de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van het Bestuursprogramma 2009-2012 (per 1 november 2012) door het algemeen bestuur voor kennisgeving aangenomen. Actualisatie is niet nodig zo werd geoordeeld. Communicatie Vergroten bekendheid waterschap bij alle doelgroepen en bijdragen aan een positieve houding ten opzichte van dit waterschap. Meer doelgroepgerichte communicatie en daarmee een boodschap en inzet van communicatiekanalen die beter aansluiten bij behoeften van doelgroepen (burgers, jeugd, agrariërs, bedrijven, gemeenten, natuurorganisaties). We hebben hier in 2013 een grote stap in gedaan door middel van de online contentstrategie. Deze is gebaseerd op de informatiebehoeften per doelgroep. Dit is direct vertaald in online communicatiemiddelen, zoals website, Twitter en een app. De gebruikelijke intensieve inzet richting jeugd via diverse educatieprogramma's is voortgezet. Intensievere inzet van social media zoals Twitter, Facebook, LinkedIn. De nieuwe online contentstrategie heeft eveneens een impuls gegeven aan de inzet van social media, vooral Twitter en Facebook. Met LinkedIn gaan we in 2014 verder (dit volgt uit de contentstrategie). Waterschap Roer en Overmaas / 141703 33

Vroegtijdige, interactieve communicatie met burgers/belanghebbenden rondom (uitvoerings-) projecten. Communicatie wordt meegenomen in de projectplannen. Burgerparticipatie (online burgerpanel) als manier om burgers te betrekken en draagvlak voor beleid te vergroten (link met social media). Door het intensieve traject rondom de nieuwe site en het oppakken van andere activiteiten om omgevingsbewustzijn te stimuleren, is dit onderdeel nog niet verder opgepakt. We zien dat met name Facebook en Twitter steeds meer als interactiekanaal worden ingezet en beraden ons op de inzet van een seperaat burgerpanel. In dialoog gaan met professionele doelgroepen (agrariërs, natuurorganisaties) als manier om deze doelgroepen te betrekken en draagvlak voor beleid te vergroten. De voorbereidingen zijn gedaan in 2013, op verzoek van bestuur heeft de eerste Wateravond plaatsgevonden op 30 januari 2014. Het educatiebeleid continueren door ontwikkeling lespakket/leermethode voortgezet onderwijs; voortzetten Droppie Water, voortzetten Watch. Alle educatieactiviteiten zijn voortgezet. Recreatief medegebruik en zichtbaarheid van het waterschap in het werkgebied: plaatsen van informatieborden bij waterschapswerken, watergangen en buffers, ontwikkeling van waterleerpaden. Aanvullend aan de reguliere informatieborden is een groot aantal beeknaamborden geplaatst voor nog meer zichtbaarheid. Aanbieden rondleidingen op rwzi s en langs beken onder leiding van een gids. Dit aantal is flink toegenomen als gevolg van de verbetering van de kwaliteit van de rondleidingen en het gebruikte materiaal en een intensieve mailing. Belastingen De belastingheffing wordt uitgevoerd door de Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). De BsGW zorgt als uitvoeringsorganisatie van de deelnemende waterschappen en gemeenten voor het volledig, tijdig, rechtmatig, juist en doelmatig heffen en innen van de lokale belastingen. De oprichters van en eerste deelnemers in de Gemeenschappelijke regeling BsGW zijn het Waterschap Roer en Overmaas, het Waterschap Peel en Maasvallei en de Gemeente Venlo. Per 1 januari 2012 zijn de gemeente Bergen en Nederweert toegetreden en per 1 januari 2013 de gemeenten Roermond, Leudal, Peel en Maas, Beek, Nuth, Maasgouw, Roerdalen en Echt- Susteren. 34 Programmarekening 2013

Kostenreductie en verbetering dienstverlening De BsGW werkt aan een verdere optimalisering van het maatschappelijk rendement door in te zetten op minimaliseren van de uitvoeringskosten, optimaliseren van de belastingopbrengsten, kwaliteit van de dienstverlening en risicospreiding in de bedrijfsvoering. De optimalisering van het maatschappelijk rendement is een constant aandachtspunt. In het verslagjaar is dit proces, ondanks de extra werkzaamheden die gemoeid waren met acht nieuwe toetreders, dan ook gecontinueerd. Actief wordt ingezet op het uitbreiden van het aantal deelnemers in de BsGW. Per 1 januari 2013 zijn de gemeenten Roermond, Beek, Leudal, Nuth, Maasgouw, Echt- Susteren, Roerdalen en Peel en Maas toegetreden. Daarnaast is in het verslagjaar overeenstemming bereikt met de gemeente Stein, Maastricht, Sittard-Geleen, Heerlen, Brunssum. Landgraaf, Onderbanken, Simpelveld en Voerendaal om per 1 januari 2014 toe te treden. Kengetallen Begroting 2013 Bijgestelde begroting Realisatie Aantal bezoekers w ebsite 70.000 * * Aantal excursies / lezingen 60 50 81 Aantal perscontacten 400 200 227 Aantal bezoekers Facebook, Linkedin, Tw itter 2.000 3.000 3.000 % Opgelegde aanslag 100% 100% 100% % Afdracht ontvangsten 97,6% 97,6% 100% * aantal bezoekers website is door nieuwe cookiewetgeving niet meer te meten Wat kost het Onderstaand zijn de financiële gegevens van het programma weergegeven. Voor een specificatie met toelichting wordt verwezen naar paragraaf 7.6. Financiële gegevens programma bestuur, externe communicatie en belastingen Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Wat kost het 6.939.802 7.071.707 7.121.978 Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid - - - Waterschap Roer en Overmaas / 141703 35

2.7 Programma Bedrijfsvoering Programma-inhoud Dit programma bevat alle activiteiten voor het managen, adviseren en ondersteunen van de organisatie met het oog op het behalen van de door het bestuur vastgestelde doelen binnen de aangegeven kaders. Ons ontwikkelen tot een professionele partner voor onze omgeving. Dit betekent een organisatie die haar werkprocessen integraal beheerst en gericht is op externe en interne samenwerking en ondersteuning. Begrippen als efficiënt, effectief en rechtmatig zijn dan ook vanzelfsprekend. Kwaliteitsmanagement en control dragen bij aan het op peil houden van het prestatieniveau van onze organisatie. Programmamanagement Oppakken van Programmamanagement voor proces overstijgende thema s: bijv. Programma Stedelijk Waterbeheer en Programma Veiligheid. Diverse thema's worden afdeling overstijgend opgepakt door middel van Programmamanagement. Risicomanagement Integreren van risicomanagement met bedrijfsvoering. Risicomanagement is een integraal en jaarlijks terugkerende activiteit binnen de bedrijfsvoering. Beoordelen van het weerstandsvermogen. Ook dit jaar is het weerstandsvermogen beoordeeld. Verbreden van de risico horizon, uitvoeren risico inventarisatie en in beeld brengen van de effecten van risico s in 2013. Wordt volgens planning jaarlijks uitgevoerd. Integriteit Op peil houden van kennis over het eigen integriteitsbeleid, verzorgen van trainingen en waterschap brede afstemming van het integriteitsbeleid. In 2013 zijn meerdere producten op het gebied van integriteitsbeleid ontwikkeld. Zo is onder meer een toolkit integriteit voor medewerkers en leidinggevenden ontwikkeld en via de website van het A en O fonds ter beschikking gesteld. Op bestuurlijk en ambtelijk niveau is door ons waterschap met provincie en gemeenten in de provincie Limburg gezamenlijk gewerkt aan het ontwikkelen van een integriteitsprogramma en een risico analyse voor bestuurders dit met het oog op de verkiezingen in 2014 en 2015. Beide producten zijn begin 2014 aan het bestuur ter kennisneming aangeboden. De samenwerking wordt in 2014 vervolgd door het ontwikkelen van meerdere integriteitsproducten waar onder beleid op specifieke onderwerpen zoals belangenverstrengeling. 36 Programmarekening 2013

Door middel van gerichte audits wordt naleving van het integriteitsbeleid getoetst. In het kader van de interne integrale audit inkoop en aanbesteding is specifiek aandacht besteed aan de naleving van de integriteitsbepalingen ten aan zien van het proces inkoop en aanbesteding, met name de bepalingen omtrent giften. De uitkomst van de audit gaf geen aanleiding tot verbetervoorstellen. Kwaliteit/control Uitvoering geven aan het continu verbeterproces van het kwaliteitssysteem ISO. In 2013 is het kwaliteitssysteem intern en extern geaudit en voldoende bevonden. Deze audits hebben enkele verbeterpunten opgeleverd. Integraal toetsen van de aspecten doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid. De doeltreffendheid en rechtmatigheid worden integraal getoetst. Subsidies en overige externe financiering 2013 is het jaar dat Europese subsidies (2008-2013) aflopen, potten leegraken en (ver)nieuwde Europese subsidies (2014-2020) hun intrede doen. Innovatie, duurzaamheid en werkgelegenheid zijn voor de nieuwe periode sleutelbegrippen op basis waarvan het waterschap (in evt. nieuwe samenwerkingsverbanden zoals Publiek-Private) subsidies tracht te verwerven. Vernieuwde Europese subsidies hebben zich beperkt tot Horizon 2020 in 2013 (Interreg V komt pas eind 2014), Horizon 2020 call voor 2014 is nog niet verschenen (febr. 2014); in 2013 is samen met WBL en WML via KWR Watercycle Research Institute een aanvraag ondersteund naar TKI gelden voor onderzoek binnen de Topsector water naar medicijnrestverwijdering uit afvalwater. Deze is ook gehonoreerd. Personeel en organisatie Voorbereiding invoering nieuwe werkkostenregeling per 1 januari 2014 (het nieuwe fiscale regime met betrekking tot de verstrekkingen en de vergoeding van kosten). De wettelijk vastgestelde verplichte invoeringsdatum is één jaar verschoven naar 1 januari 2015. De datum van invoering van de regeling bij ons waterschap is ook verplaatst tot genoemde datum. Vaststellen en invoeren van een mobiliteitsbeleid. Mobiliteitsbeleid is opgesteld en ingevoerd. Ons waterschap heeft zich aangesloten bij de Waterkennisbank en Regio-Effect. In een bijeenkomst zijn de medewerkers geïnformeerd over de mogelijkheden op het gebied van mobiliteit. Invoering / doorvertaling aspecten nieuwe CAO. Alle aspecten van de CAO zijn in 2013 ingevoerd en doorvertaald. Zo is de regeling tijd- en plaatsonafhankelijk Werken (TPOW) ingevoerd. En is er veel aandacht besteed aan activerend personeelsbeleid, mobiliteit en opleiding. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 37

Invoering Generiek Functieboek WRO. Het opgestelde generieke functieboek is in 2013 voor de gehele organisatie ingevoerd. Financiën Verder ontwikkelen van de planning- en control cyclus. In 2013 is een aantal aanpassingen doorgevoerd met betrekking tot de doorontwikkeling van de P&C-cyclus die betrekking hadden op de inhoud. Naast een verklaring in het kader van de getrouwheid dient de accountant ook een verklaring af te geven voor rechtmatigheid. Op basis van de huidige inzichten zal de accountant over het dienstjaar 2013 een goedkeurende verklaring voor zowel het onderdeel getrouwheid als rechtmatig afgegeven. Operationaliseren en optimaliseren van de nieuwe versie van het geautomatiseerde, financieel systeem Coda Op 1 januari 2013 is de upgrade van het financieel systeem Coda geïmplementeerd. In het kader van de nazorgfase is hier in 2013 nog de nodige aandacht aan besteed. Hierbij hebben zich geen problemen voorgedaan. Buitenland, internationale samenwerking Naar verwachting (mede afhankelijk van de behoeften van de Roemeense lokale overheid), wordt uitvoering gegeven aan kennisuitwisseling met het waterschap Somes Tisa in Cluj Napoca. Uitgangspunt is dat de beoogde samenwerking tot wederzijds voordeel strekt. Aan Roemeense zijde is wegens gebrek aan financiering een afwachtende houding aangenomen. In het Roemenie overleg in juli 2013 is verbetering in de toekomst in het vooruitzicht gesteld, maar dit heeft nog geen resultaat opgeleverd. Via de Taskforce watergovernance is contact met de stad Cluj-Napoca en de Roemeense organisatie DISC gericht op het bevorderen van stedelijk waterbeheer in Cluj. Hier is ook APA Somes-Tisza bij betrokken. Dit wacht op concretistering vanuit de projecttrekkers, een concortium van Nederlandse adviesbureaus, instituten en de stad Cluj en Apele Romane die in 2014 wordt verwacht. In het kader van het Kingfisher Programme verleent WRO assistentie bij de inrichting van het waterschap Limpopo in Zuid Afrika naar Nederlands voorbeeld, zoals over financiering van watermanagement. Geografische informatievoorziening Verder invulling gegeven aan de standaardisatie, kwaliteitsverbetering en digitale ontsluiting van de interne en externe geografische basisregistraties. De gegevens van 200 kilometer watergang zijn gecontroleerd, waar nodig aangepast en conform afgesproken standaarden vastgelegd in de kernregistratie. De relevante basisregistraties zijn voor intern gebruik digitaal ontsloten. Diverse gegevens zoals de legger en projectinformatie zijn via internet en apps voor extern gebruik ontsloten. 38 Programmarekening 2013

Automatisering Naast het reguliere beheer van de operationele ICT-infrastructuur wordt het activiteitenplan automatisering 2012 t/m 2013 uitgevoerd. Regulier onderhoud ICT-omgevingen en het activiteitenplan is conform planning uitgevoerd. Facilitaire aangelegenheden In 2013 worden enkele noodzakelijke vervangingsinvesteringen uitgevoerd aangaande het gebouw en de installaties. De geplande investeringen aan het gebouw (o.a. vervanging toiletgroepen en dakbedekking) zijn uitgevoerd. Buitendienst Optimaliseren van het in 2012 in gebruik genomen Onderhoud Beheersysteem (OBS). Het onderhoudssysteem is in 2012 geïmplementeerd. Optimalisatie vergt meer tijd dan gepland maar is ook een continu proces. In 2013 is naar aanleiding van een externe ISO audit een aanvullend plan van aanpak gemaakt voor de verdere optimalisatie. Kengetallen Begroting 2013 Bijgestelde begroting Realisatie % Ziekteverzuim exclusief zw angerschaps- en bevallingsverlof 3% 3% 2,85% % Ziekteverzuim inclusief zw angerschaps- en bevallingsverlof 4% 3,5% 3,25% Aantal poststukken 11.500 13.000 15.025 Aantal bijlagen bij poststukken 4.300 7.000 8.660 Beschikbaarheid ICT omgeving onder w erktijd 95% 95% 99,9% Aantal facturen 5.000 4.800 5.236 Aantal bezw aarschriften 5 5 4 Aantal fte's 136,96 136,96 132,56 Wat kost het Onderstaand zijn de financiële gegevens van het programma weergegeven. Voor een specificatie met toelichting wordt verwezen naar paragraaf 7.7. Financiële gegevens programma bedrijfsvoering Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Wat kost het - 135.287 0 Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid 1.468.000 1.002.000 1.121.044 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 39

40 Programmarekening 2013

3 Overige paragrafen 3.1 Ontwikkelingen en uitgangspunten Op 26 juni 2012 heeft het algemeen bestuur bij de vaststelling van de meerjarenraming 2013-2017 ingestemd met de uitgangspunten voor de programmabegroting 2013. Onderstaand zijn de interne en externe factoren waarmee rekening was gehouden gecomprimeerd weergegeven. Onderdeel Uitgangspunt 2013 Interne factoren Basis Jaarrekening 2012 Gwzijgde begroting 2012 Waterbeheersplan 2010-2015 Bestuursprogramma 2009-2012 Bepalingen beleidsvoorbereiding en verantwoording Waterschappen (BBVW) Burgerlijk Wetboek BWII Verplichte uitgaven Begroting Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) Begroting Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) Afschrijving Nota activabeleid 2012 Reserves Nota reserves en voorzieningen 2012 Oninbaarheid Onvoorzien Investeringsniveau 0,50% van het belastingvolume 0,40% van het begrotingstotaal 13.361.000 als volgt samengesteld: - 8.915.000 netto investeringsniveau - 3.346.000 bijdrage kosten HWBP - 700.000 huisvesting buitendienst - 400.000 te activeren uren Externe factoren Kosten / Inflatie 2,00% Personeelskosten 2,00% Rente langlopende leningen 4,00% Rente kortlopende leningen 1,50% Rente reserves en voorzieningen 1,50% De gevolgen van de kredietcrisis en de daaraan gerelateerde economische situatie in het verslagjaar hebben - evenals de afgelopen jaren - een aanzienlijk effect hebben gehad op de gehanteerde uitgangspunten (zie ook paragraaf 3.6.1). Waterschap Roer en Overmaas / 141703 41

De realisatie in het verslagjaar wijkt op een aantal onderdelen af die onderstaand beknopt worden toegelicht. Kosten / Inflatie In de begroting was rekening gehouden met een inflatiepercentage van 2% terwijl de daadwerkelijke inflatie in het verslagjaar 2,5% bedroeg (zie ook paragraaf 3.6.1). Personeelskosten In de begroting was rekening gehouden met een indexering van de loonsom van 2%. In de waterschaps-cao die in juli 2012 is afgesloten en een looptijd heeft van 1 januari 2012 tot 1 januari 2014 is voor 2013 geen verhoging voorzien. Wel hebben de werkgeverslasten en dan voornamelijk de pensioenpremie een stijging laten zien. De stijging van de loonsom is dan ook uitgekomen op genoemd percentage. Rente langlopende leningen Voor langlopende leningen was in de begroting uitgegaan van een rentepercentage van 4,00%. Door de aanhoudende problematiek van de schuldencrisis in Europa is de langlopende rente in het verslagjaar echter gedaald en bedroeg op het einde van het verslagjaar 3,31% (zie ook paragraaf 3.6.1). Rente kortlopende leningen Door de aanhoudende schuldencrisis en het uitblijven van het economisch herstel is de kortlopende rente (lees debetrente) in het verslagjaar extreem laag gebleven. In de begroting werd nog uitgegaan van een percentage van 1,5% terwijl dit aan het einde van het verslagjaar 0,25% bedroeg (zie ook paragraaf 3.6.1). Rente reserves en voorzieningen Over de reserves en voorzieningen wordt rente toegerekend aan de exploitatie. Het gehanteerde rentepercentage, is op begrotingsbasis gelijk aan het rentepercentage van de kortlopende geldleningen. Doordat de korte (credit)rente in het gehele verslagjaar op 0% is gebleven, wijkt dit percentage aanzienlijk af van de raming. Bij de begroting werd nog uitgegaan van een percentage van 1,5% terwijl de korte creditrente in het verslagjaar 0% bedroeg. 42 Programmarekening 2013

3.2 Incidentele opbrengsten en kosten Incidentele opbrengsten en kosten kunnen leiden tot minder inzicht in het reguliere (meerjarig) beeld van opbrengsten en kosten, en dus de netto kosten. Daarnaast zijn deze elementen relevant voor het beoordelen van de financiële positie. In de BBVW is dan ook voorgeschreven dat de incidentele opbrengsten en kosten in een aparte paragraaf dienen te worden toegelicht. Bij hantering van het begrip incidenteel is sprake indien opbrengsten en kosten zich maximaal drie jaar voordoen. Incidentele opbrengsten en kosten Jaar van vrijval Bedrag Opbrengsten Resultaat 2012 Waterschapsbedrijf Limburg n.v.t. 3.098.007 Boekwinst verkoop loods Margraten en Herkenbosch n.v.t. 410.394 Verkoop grond n.v.t. 274.875 Bijdrage implementatie nieuwe zwemwaterwetgeving (WHVBZ) n.v.t. 75.892 Liquidatiesaldo ivm ontbinding Onderlinge Verzekeringen Overheid (OVO) n.v.t. 32.792 Kosten Extra afschrijvingen n.v.t. 410.625 Stimuleringsregeling afkoppelen verhard oppervlak 2007-2011 n.v.t. 259.616 Bijdrage Nevengeul Stadsweide en Geleenbeek Corridor n.v.t. 117.243 Verevening met WPM n.v.t. 53.498 Deltaprogramma hoge zandgronden 2013 30.500 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 43

3.3 Onttrekkingen aan overige bestemmingsreserves en voorzieningen In de BBVW is opgenomen dat onttrekkingen aan de overige bestemmingsreserves en voorzieningen expliciet dienen te worden toegelicht in de begroting en de programmarekening. De onttrekkingen in het verslagjaar kunnen als volgt worden weergegeven: Bestemmingsreserve Afkoppelen verhard oppervlak In het verslagjaar is vanuit de resultaatsbestemming 2012 191.564 onttrokken, als gevolg van de in 2012 betaalde bijdragen voor het afkoppelen van 56.380 m2 verharde oppervlakten. In 2013 is 259.616 bijgedragen voor het afkoppelen van 39.565 m2. Bij de resultaatsbestemming 2013 wordt voorgesteld dit bedrag te onttrekken aan deze reserve. Bestemmingsreserve niet kerende grondbewerking In het verslagjaar is vanuit de resultaatsbestemming 2012 263.888 onttrokken, als gevolg van de hogere kosten in 2012. In 2013 is 8.146 hectare aangemerkt als niet kerende grondbewerking. De kosten zijn beperkt gebleven tot 1.452. Bovendien is in het verslagjaar de provinciale bijdrage 2012 ad 15.892 voor de advisering van de erosiebestrijding ontvangen. Bij de resultaatsbestemming 2013 wordt voorgesteld het positieve saldo van 14.440 toe te voegen aan deze reserve. Voorziening pensioen- en uitkeringsverplichtingen In het verslagjaar is 11.308 onttrokken en betreft pensioenuitkeringen aan voormalige bestuursleden. Voorziening Tax-i In het verslagjaar is 16.681 onttrokken in verband met de eindafrekening (ondersteuning bestuurlijke commissie en evaluatietraject Twynstra en Gudde) van Tax-i. Het restant saldo van 3.367 is vrijgevallen ten gunste van de exploitatie 2013 waardoor de voorziening Taxkan worden opgeheven. Voorziening onderhoud kantoorgebouw In het verslagjaar is 44.693 onttrokken in verband met uitgaven voor het onderhoud van het gebouw en installaties op basis van een meerjarenonderhoudsplan. Voor alle mutaties op de reserves en voorzieningen, inclusief het doel en de omvang, zie hoofdstuk 6 en bijlage B. 44 Programmarekening 2013

3.4 Waterschapsbelastingen De financieringsstructuur bestaat uit twee heffingen, te weten een watersysteemheffing en een zuiveringsheffing (indirecte lozingen). Beide zijn geregeld in de Waterschapswet. De verontreinigingsheffing (directe lozingen op oppervlakte water) is gebaseerd op de Wet verontreiniging oppervlaktewater (Wvo). De kosten van de waterkwantiteit, de waterkering en de zogenoemde passieve kwaliteit (o.a. integraal waterbeheer, monitoring en sanering van verontreinigde waterbodems), worden gefinancierd uit de watersysteemheffing, opgebracht door inwoners en de eigenaren van gebouwde, ongebouwde onroerende zaken en natuurterreinen. De zuiveringsheffing is toegespitst op de kosten van de zuivering, het transport van afvalwater en de verwerking van het zuiveringsslib. Voor de belastingtarieven 2013 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: de geraamde opbrengst waterschapslasten 2013; Belastingopbrengst Begroting 2013 Watersysteemheffing 28.834.020 Zuiveringsheffing 50.139.700 Verontreinigingsheffing 799.360 Totaal 79.773.080 de belastingmaatstaven zoals verwoord in de notitie 'prognose opbrengst waterschapsheffingen 2013' van de Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). Watersysteemheffing Naast de opbrengst 2013 beïnvloedt nog een aantal elementen de tarieven van de watersysteemheffing, te weten: 1. de kostentoedeling per 1 januari 2013 van het watersysteembeheer; Watersysteembeheer Kostentoedelingsverordening 2013 Ingezetenen 40,00% Zakelijk gerechtigden gebouwd 52,02% Zakelijk gerechtigden ongebouwd 7,90% Zakelijk gerechtigden natuurterreinen 0,08% Totaal 100,00% 2. de tariefsdifferentiatie voor verharde wegen waarbij een gedifferentieerd tarief is gehanteerd dat 400% hoger is dan het tarief voor het 'overig ongebouwd'; 3. de rechtstreekse toedeling van categorie gebonden kosten aan de betreffende categorieën, te weten de perceptiekosten, de kosten van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) en de kosten van verkiezingen; 4. het reguliere accres en het effect van de hertaxatie bij het gebouwd als gevolg van de jaarlijkse herwaardering van de Wet WOZ. Uitgegaan is van een waardedaling in ons beheersgebied van 2,55% (te weten accres +0,25% en hertaxatie -2,8%); Waterschap Roer en Overmaas / 141703 45

5. de doorvertaling van de belastingbestanden op perceelsniveau voor de categorie natuur en ongebouwd; 6. de ontwikkeling van het aantal ingezetenen. Voor de bepaling van de tarieven voor de categorie gebouwd wordt als heffingsmaatstaf een percentage van de WOZ-waarde gehanteerd. Bij de berekening van het tarief gebouwd is uitgegaan van een percentage van vier decimalen achter de komma. In verband met de jaarlijkse herwaardering van de WOZ is de waardepeildatum één jaar voor het begin van het kalenderjaar, waarvoor de WOZ-waarde geldt. De waardepeildatum voor het belastingjaar 2013 was 1 januari 2012. Zuiveringsheffing Het tarief van de zuiveringsheffing is bepaald door de opbrengst zuiveringsbeheer te delen door het aantal vervuilingseenheden indirecte lozingen, 1.003.500 voor 2013. Verontreinigingsheffing Het tarief voor de verontreinigingsheffing is gelijk aan het tarief van de zuiveringsheffing. Het aantal vervuilingseenheden directe lozingen bedroeg in 2013 16.000. Tarievenoverzicht Onderstaand zijn de tarieven 2013 weergegeven zoals die door het algemeen bestuur op 27 november 2012 zijn vastgesteld en gehanteerd zijn bij de aanslagoplegging 2013. Tarieven 2013 Watersysteembeheer Ongebouwd (per hectare): - Openbare landwegen 123,40 - Overig ongebouwd 24,68 Natuur (per hectare) 2,36 Gebouwd (percentage van WOZ-waarde) 0,0201% Ingezetenen (per wooneenheid) 35,68 Zuiveringsbeheer Zuiveringsheffing (per heffingseenheid) 49,73 Verontreinigingsheffing Verontreinigingsheffing (per heffingseenheid) 49,73 Opbrengst waterschapslasten Voor een overzicht van de belastingopbrengsten en een analyse raming versus realisatie wordt verwezen naar paragraaf 8.3 en 9.2. 46 Programmarekening 2013

Kwijtschelding en oninbaarheid De belastingopbrengst wordt gecorrigeerd voor kwijtschelding en oninbaarheid. Kwijtschelding wordt alleen verleend voor het ingezetenendeel van de watersysteemheffing en de zuiveringsheffing (huishoudens). Bij kwijtschelding wordt als norm 100% van de bijstandsnorm gehanteerd. Daarnaast wordt automatisch kwijtschelding verleend aan de groep AOW'ers die een vermogen hebben van 2.269 of minder en verder geen aanvullend pensioen. Voor de oninbaarheid is in 2013 een percentage gehanteerd van 0,5% van de opbrengst. Voor toelichting op deze onderdelen wordt verwezen naar paragraaf 8.3 en 9.2. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 47

3.5 Het weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de organisatie beschikt of kan beschikken om risico s die niet op enige andere manier zijn afgedekt binnen de begroting op te kunnen vangen. Bij de bepaling van de weerstandcapaciteit worden de reserves (met name de algemene reserves), de post onvoorzien, de belastingcapaciteit en bezuinigingsmogelijkheden betrokken. De relatie tussen de omvang van de financiële restrisico s (geïnventariseerde risico s, na het nemen van preventieve, repressieve en correctieve maatregelen) en de weerstandscapaciteit wordt aangeduid als weerstandsvermogen. Schematisch kan het weerstandsvermogen als volgt worden weergegeven: Risico s Weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen Indien weerstandsvermogen aanwezig is, wordt voorkomen dat elke financiële tegenvaller dwingt tot directe begrotingsmaatregelen zoals bezuinigingen of inkomstenverhogende maatregelen. Hierdoor wordt voorkomen dat de door het bestuur vastgestelde kaders en de programmadoelstellingen schoksgewijs dienen te worden aangepast. 3.5.1 Risico's Op grond van de BBVW dient het waterschap jaarlijks in de begroting en jaarrekening een afzonderlijke paragraaf op te nemen waarin wordt ingegaan op het weerstandsvermogen waarbij een relatie dient te worden gelegd tussen risico s en weerstandscapaciteit. Samengevat kunnen de risico s en het weerstandsvermogen als volgt schematisch met elkaar in verband worden gebracht. 48 Programmarekening 2013

Doelstelling Bruto risico Beheerswaterschap maatregelen Netto risico Reguliere Goed meetbaar Specifieke maatregelen voorziening risico's Niet goed Geringe betekenis meetbaar geen maatregel Niet reguliere Materiële betekenis weerstandsvermogen risico's Goed meetbaar Specifieke maatregelen voorziening Risicomanagement Het in beeld brengen van risico s en getroffen beheersmaatregelen vormt een belangrijk onderdeel van risicomanagement. Op 29 september 2009 is de Kadernota Risicomanagement vastgesteld. De methodiek voor het identificeren en kwantificeren van risico s is hierin beschreven en drukt het risico uit in: kans op optreden van een gebeurtenis; en het gevolg van deze gebeurtenis. Risico inventarisatie 2013 Omdat de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen een jaarlijks terugkomende actie is, is de risico inventarisatie 2012 geactualiseerd naar de situatie per ultimo 2013. De benodigde weerstandscapaciteit is gelijk aan de som van de financiële restrisico s. Met het oog op de resultaten van de risico inventarisatie 2013 is de minimale hoogte van de algemene reserve bepaald op het bedrag van de geïnventariseerd risico s (bij een veronderstelde kans van optreden van 15% voor de categorie middelgrote risico s). De minimale stand van de algemene reserve is dan 1.327.500. De maximale stand bedraagt 5% van het begrotingstotaal. De stand van de algemene reserve watersysteembeheer en zuiveringsbeheer per 31-12-2013 is 4.025.570. In de risico inventarisatie ultimo 2013 zijn 45 risico s opgenomen: 18 strategische risico s, 9 compliance risico s en 18 operationele risico s. Onderstaand zijn de belangrijkste financiële risico s nader toegelicht. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 49

Opbrengst watersysteemheffing Aangezien de berekening van de tarieven watersysteemheffing, naast de 'prognose opbrengst waterschapsheffingen' die jaarlijks voor de begroting door de BsGW wordt afgegeven, gebaseerd is op prognosegegevens kan dit in de realisatie (lees belastingoplegging) afwijken. Opbrengst zuiveringsheffing Het aantal vervuilingseenheden in ons beheersgebied is de basis voor de opbrengst zuiveringsheffing. De in 2013 gerealiseerde zuiveringsheffing is gebaseerd op de prognose opbrengst waterschapsheffingen zoals opgenomen in de jaarlijkse afrekening van de BsGW. Omdat de afwikkeling van de zuiveringsheffing een periode van vijf jaar omvat en hierbij sprake is van voorlopige en definitieve aanslagen, kan de realisatie over de hele periode afwijken. Oninbaar / kwijtschelding Voor oninbaarheid is in het verslagjaar een percentage gehanteerd van 0,5% van de opbrengst waterschapslasten. Het effect van oninbaarheid is echter, gelet op het heffing- en invorderingstraject, pas na enkele jaren duidelijk. Ook niet beïnvloedbare factoren kunnen een effect hebben op de oninbaarheid, zoals de gevolgen van de economische situatie en hogere aanslagen. Dit is ook van toepassing op de kwijtschelding, waarbij de economische situatie eveneens een belangrijke rol speelt. Renterisico s Renterisico s spelen bij de beoordeling van financieringsvraagstukken een belangrijke rol. Aangezien de rentepercentages van de geldleningportefeuille voor de restantlooptijd van de geldleningen vastliggen, is bij het renterisico sprake van een kort termijnrisico. Plotselinge rentestijgingen kunnen tot een incidenteel tekort leiden op de begrootte rekeningcourantrente. Door het (eventueel) afsluiten van nieuwe langlopende geldleningen neemt het risico enigszins toe. De rentelasten worden verantwoord op de hulpkostenplaats kapitaallasten en verdisconteerd in het rente-omslagpercentage. Een stijging van de marktrente betekent een verhoging van de renteomslag en leidt tot een extra budgettaire last voor het waterschap. Voor het opvangen van mogelijke renteschommelingen is geen voorziening gevormd. Uitzetting bij Landsbanki Island Het waterschap heeft op 30 mei 2008 een deposito van 5.000.000 geplaatst bij Landsbanki Island. De rating van de bank voldeed op het moment van plaatsing aan de Wet Fido. De looptijd van het deposito (15 december 2008) is verstreken en Landsbanki heeft niet aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen. Na een langdurig juridisch proces heeft de Hoge Raad van IJsland op 28 oktober 2011 de claim van de Noord-Hollandgroep, waar het waterschap deel van uit maakt, als preferent erkend. De preferente claim voor Roer en Overmaas is vastgesteld op 5.234.012. In de jaarrekening 2009 is op basis van een door de Deloitte accountants opgestelde recoverynotitie de vordering van Landsbanki verlaagd met 1.300.000 (recoverypercentage van 74%) tot 3.679.113 (inclusief de uitkering uit het depositogarantiestelsel ad 20.887). In de jaarrekening 2011 is gelet op de positieve ontwikkeling van de boedelwaardering van Landsbanki en de accountantsrichtlijnen het recoverypercentage verhoogd naar 95%. Dit heeft er dan ook in geresulteerd dat de vordering is opgewaardeerd met 1.050.000 tot 4.729.113. In de jaarrekening 2012 is op basis van een door adviesbureau Rinlandt opgestelde recoverynotitie is het recoverypercentage gehandhaafd op het niveau van 2011, te weten op 95%. 50 Programmarekening 2013

Voor de jaarrekening 2013 is door adviesbureau Rinlandt een second opinion opgesteld voor de waardering van de vordering ten behoeve van de Noord-Holland groep. Hieruit blijkt dat voor de waardering van de claim een recoverypercentage van 90% tot 95% opportuun is. Hierdoor kan de vordering in de jaarrekening 2013 blijven gehandhaafd op het niveau van 2012 (recoverypercentage 95%). De overige 5% worden beschouwd als een restrisico. Van een restrisico is sprake als de activa van Landsbanki onvoldoende ten gelden wordt gemaakt en/of koersverschillen veroorzaakt, omdat de uitbetaling van de vordering in buitenlandse valuta plaatsvindt. Op 24 september 2013 heeft de Hoge Raad van IJsland uitspraak gedaan, in de rechtszaak over de te hanteren wisselkoersen bij uitbetaling die eind 2012 is opgestart door de niet preferente crediteuren. De niet preferente crediteuren eisten dat de uitbetaling plaatsvindt tegen de (lagere) offshore koers (verkoopkoers). De Hoge Raad heeft uitgesproken dat de Winding Up Board niet de vaste koers van 22 april 2009 moet hanteren, maar de officiële koers op de dag van uitbetaling. Voor de uitgekeerde bedragen is deze uitspraak positief. Een nadeel is echter dat de waarde van de toekomstige uitkeringen ook geheel afhankelijk wordt van de koers van de IJslandse kroon wat een risico betekend. Ook kan zich nog een koersrisico voordoen op de uitbetaling van het financieel instrument indien dit gedeeltelijk wordt uitbetaald in IJslandse kronen, hoewel de afspraken gemaakt zijn in dollars, euro s en ponden. Tot slot kan nog worden vermeld dat in 2013 op de openstaande vordering één betaling is ontvangen van 275.371. Waterschapsbedrijf Limburg / Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen Het waterschap staat garant voor eventuele tekorten van WBL en BsGW voor zover dit de reservepositie (lees weerstandsvermogen) van deze partijen, die tot stand is gekomen op basis van een risico inventarisatie, overschrijdt. De netto risico s bij het WBL en de BsGW zijn op basis van een risico inventarisatie per ultimo 2013 becijferd op respectievelijk 2.700.000 en 385.000 en vormen de basis voor de hoogte van de algemene reserve. Tot slot kan nog worden vermeld dat WBL en BsGW 2013 hebben afgesloten met respectievelijk een negatief resultaat van afgerond 158.000 en een positief resultaat van 21.000. Wet Hof Voor een nadere toelichting zie hoofdstuk 3.9 EMU saldo. Risico s niet meegenomen in risico inventarisatie Lijst Geldelijke Regeling landelijk gebied De landinrichting Centraal Plateau wordt afgesloten met de vaststelling van de Lijst Geldelijke Regelingen (LGR) door de rechtbank. In het kader van de procedure van de LGR kunnen belanghebbenden binnen deze herinrichting claims indienen die mogelijk bij het waterschap verhaald kunnen worden. Indien deze claims inclusief verrekening ten laste van het waterschap door de rechtbank worden toegewezen is deze uitspraak bindend. Omdat tijdens de procedure van de LGR pas duidelijk wordt of, en zo ja welke, claims door derden ten laste van het waterschap worden ingediend, blijft een zeker risico in de eindafrekening van de herinrichting bestaan waar pas na vaststelling van de LGR door de rechtbank duidelijkheid in komt. Om deze reden is in de (landinrichtings)begroting bij het Rijk respectievelijk waterschap geen rekening gehouden met financiële gevolgen voor partijen in de afrekening met deze partijen. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 51

3.6 De financiering De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma's. De basis van de treasuryfunctie wordt gevormd door het treasurystatuut. Het treasurystatuut is op 1 maart 2011 door het algemeen bestuur vastgesteld. Treasury is het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico's. De treasuryfunctie bij het waterschap omvat de financiering van beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De uitvoering hiervan vereist adequaat handelen in een steeds complexere geld- en kapitaalmarkt. Drie componenten zijn bij de financiering van belang: 1. rentevisie, de treasuryfunctie en de uitvoering van het treasurybeleid; 2. liquiditeitspositie; 3. treasurybeheer. Het treasurystatuut geeft de infrastructuur voor de treasuryfunctie aan. De uitvoering van het treasurybeleid vindt zijn weerslag in de treasuryparagrafen van de begroting en de jaarrekening. In de begroting wordt de uitvoering van het treasurybeleid opgenomen door middel van concrete plannen. In de programmarekening gaat het om de realisatie van de plannen en om een verschillenanalyse tussen de plannen en de realisatie. Tevens dient in de begroting en programmarekening de berekening van de renterisiconorm te worden opgenomen. Om inzicht te verschaffen in de treasuryactiviteiten van het waterschap is de realisatie weergegeven van deze activiteiten in 2013. Tussentijds is gerapporteerd over de treasuryactiviteiten gedurende het eerste halfjaar van het verslagjaar. 3.6.1 Rentevisie, de treasuryfunctie en de uitvoering van het treasurybeleid In dit onderdeel worden de belangrijkste interne en externe ontwikkelingen genoemd die in het verslagjaar invloed hebben gehad op de rentevisie, de treasuryfunctie en de uitvoering van het treasurybeleid. Interne ontwikkelingen In het verslagjaar werd (door de BsGW) de aanslag opgelegd van de watersysteem- en de zuiveringsheffing. Bij de watersysteemheffing is het waterschap sinds de invoering van de Wet WOZ voor de aanslagoplegging grotendeels afhankelijk van gemeenten. Dit heeft in 2013 niet tot problemen geleid. Voor de geblokkeerde objecten, die een gevolg zijn van de nog niet afgewikkelde bezwaarschriften tegen de WOZ-beschikking door de gemeenten, worden nog aanvullende kohieren opgelegd. De aanslag over het belastingjaar 2013 is gespreid opgelegd van 31 januari tot 31 maart 2013. 52 Programmarekening 2013

Externe ontwikkelingen Financiële crisis Ondanks dat de kans op een goede afloop van de Europese schuldencrisis in 2013 verder is toegenomen hebben de gevolgen van de crisis de financiële markten ook in het verslagjaar niet onberoerd gelaten. Bezuinigingen en de oplopende werkloosheid hebben ertoe geleid dat de Nederlandse economie - ondanks de groei in het 4 e kwartaal - in 2013 met 0,8% is gedaald. Onveranderd slecht is de arbeidsmarkt. Ten opzichte van 2012 is het aantal werkelozen toegenomen met 100.000 tot 668.000 ofwel 8,5% van de beroepsbevolking. De inflatie in de eurozone is in het verslagjaar uitgekomen op 1,5%. De Nederlandse inflatie is in vergelijking met de andere Europese landen hoger uitgevallen en heeft in 2013 2,5% bedragen. Rente(visie) De Amerikaanse Centrale Bank (Fed) heeft in 2013 de rente ongewijzigd gelaten en gehandhaafd op het niveau van 0,25%. Hierbij is geen sprake van een vast rentetarief maar van een rentemarge tussen 0% en 0,25%. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft na een eerste verlaging op 2 mei 2013 de belangrijkste beleidstarieven op 7 november 2013 nogmaals met 0,25% verlaagd tot een historisch dieptepunt van 0,25%. De depositorente is niet aangepast en bleef 0%. Het achterblijven van de economisch groei heeft in het verslagjaar dan ook een belangrijk effect gehad op de financiële markten. Bij de vaststelling van de begroting 2013 is uitgegaan van een rentepercentage van 1,5% voor de korte rente. De korte rente is in het verslagjaar door de bezuinigingen als gevolg van de schuldencrisis en het achterblijven van de economische groei echter gedaald tot een historisch laag niveau. De lange rente, die in tegenstelling tot de korte rente niet wordt bepaald door de ECB maar door de markt, is in het verslagjaar iets toegenomen. De renteontwikkeling kan als volgt cijfermatig en grafisch worden weergegeven. Rentevorm Renteniveau NWB per 1-1-2013 1-7-2013 31-12-2013 Korte rente rekening courantrente 0,25% 0,25% 0,25% Lange rente 10 jaar gelijk 1,85% 1,97% 2,11% 15 jaar gelijk 20 jaar gelijk 25 jaar gelijk 2,36% 2,51% 2,68% 2,80% 2,86% 3,04% 3,11% 3,11% 3,31% Waterschap Roer en Overmaas / 141703 53

Renteverloop 2013 4,00% 3,50% 3,00% 2,50% 2,00% 1,50% Debetrente 25 jaar gelijk 1,00% 0,50% 0,00% De renteontwikkeling heeft geen gevolgen gehad voor de liquiditeitspositie, alleen voor de hoogte van de rentekosten. Omdat de renteontwikkeling achter is gebleven bij de raming heeft dit in het verslagjaar geen negatief effect gehad maar geleid tot een tussentijdse neerwaartse aanpassing van de rentekosten. Landsbanki Island Door de financiële crisis zijn veel financiële instellingen in de problemen geraakt. Naast het faillissement van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008 zijn de drie IJslandse banken (Glitner, Kaupthing en Landsbanki) in oktober 2008 door de IJslandse staat genationaliseerd. Doordat de IJslandse staat echter te klein was om alle verplichtingen te voldoen zijn diverse partijen gedupeerd en hebben particulieren, bedrijven en overheden in Nederland (waaronder ons waterschap) uitstaande deposito niet terugontvangen (zie paragraaf 3.5.2 risico s). Deze problematiek heeft landelijk geleid tot aanscherping van de wet regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (wet Ruddo). Het treasurystatuut van het waterschap is hierop aangepast. De treasuryactiviteiten bij het waterschap zijn in het verslagjaar beperkt gebleven tot de NWB bank en de Rabobank. 54 Programmarekening 2013

3.6.2 Liquiditeitspositie Liquiditeitspositie De liquiditeitspositie van het waterschap in 2013 kan als volgt worden weergegeven. Eind maand Liquiditeitstekort (-) of Liquiditeitsoverschot (+) (afgerond op 1.000) Januari -16.082.000 Februari -23.154.000 Maart -22.198.000 April -13.059.000 Mei -8.842.000 Juni -4.585.000 Juli 70.000 Augustus -978.000 September -3.119.000 Oktober -8.952.000 November -14.063.000 December -15.773.000 * Tussen 31 januari 2013 en 31 maart 2013 is de aanslag 2013 met vervaldatum 30 april en 30 juni 2013 opgelegd. In de eerste helft van het verslagjaar zijn we geconfronteerd met een negatieve liquiditeitspositie die in het 2 e kwartaal, als gevolg van de aanslagoplegging 2013 tijdelijk is omgeslagen in een positiever verloop. Aan het einde van het 4 e kwartaal was echter weer sprake van een negatief verloop, o.a. door de betaling van de bijdrage aan het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) 2013. Het rekeningcourantsaldo op het einde van het verslagjaar sluit dan ook met een tekort van 15.773.000. Ook in 2013 was de financieringsconstructie van het waterschap een punt van aandacht. Uitgangspunten hierbij waren de beperking van de rentekosten, de minimalisering van de renterisico's op lange termijn binnen kaders van de wet Fido en de interne beleidskaders. Debetrente In het verslagjaar zijn (tijdelijke) liquiditeitstekorten door middel van kasgeldleningen gefinancierd. Onderstaand is weergegeven welke bedragen door middel van deze systematiek in 2013 zijn gefinancierd en welk voordeel, uitgedrukt in percentage, is behaald ten opzichte van de korte rente. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 55

Periode Bedrag Rentepercentage Kasgeldlening Debetrente Financiële instelling NWB-Bank Voordeel 04-01-2013 tot 04-02-2013 13.000.000 0,05% 0,25% 0,20% 30-01-2013 tot 01-03-2013 5.000.000 0,04% 0,25% 0,21% 04-02-2013 tot 04-03-2013 13.000.000 0,05% 0,25% 0,20% 22-02-2013 tot 22-03-2013 4.000.000 0,05% 0,25% 0,20% 01-03-2012 tot 01-04-2013 4.500.000 0,06% 0,25% 0,19% 04-03-2013 tot 04-04-2013 12.000.000 0,06% 0,25% 0,19% 08-03-2013 tot 08-04-2013 2.000.000 0,05% 0,25% 0,20% 25-03-2013 tot 25-04-2013 3.500.000 0,05% 0,25% 0,20% 02-04-2013 tot 02-05-2013 5.000.000 0,05% 0,25% 0,20% 04-04-2013 tot 03-05-2013 10.000.000 0,06% 0,25% 0,19% 25-04-2013 tot 24-05-2013 5.500.000 0,05% 0,25% 0,20% 06-05-2013 tot 06-06-2013 5.000.000 0,05% 0,25% 0,20% 22-05-2013 tot 21-06-2013 2.000.000 0,05% 0,25% 0,20% 24-05-2013 tot 24-06-2013 5.500.000 0,05% 0,25% 0,20% 24-06-2013 tot 15-07-2013 7.000.000 0,05% 0,25% 0,20% 17-09-2013 tot 17-10-2013 1.000.000 0,09% 0,25% 0,16% 30-09-2013 tot 30-10-2013 2.000.000 0,12% 0,25% 0,13% 07-10-2013 tot 07-11-2013 1.000.000 0,08% 0,25% 0,17% 17-10-2013 tot 15-11-2013 1.000.000 0,09% 0,25% 0,16% 21-10-2013 tot 21-11-2013 4.000.000 0,09% 0,25% 0,16% 28-10-2013 tot 28-11-2013 1.000.000 0,09% 0,25% 0,16% 01-11-2013 tot 29-11-2013 2.000.000 0,09% 0,25% 0,16% 07-11-2013 tot 06-12-2013 1.500.000 0,11% 0,25% 0,14% 21-11-2013 tot 20-12-2013 6.000.000 0,09% 0,25% 0,16% 02-12-2013 tot 31-12-2013 4.000.000 0,10% 0,25% 0,15% 12-12-2013 tot 17-12-2013 2.000.000 0,18% 0,25% 0,07% 17-12-2013 tot 31-12-2013 7.500.000 0,20% 0,25% 0,05% Met deze systematiek is in het verslagjaar een rentevoordeel gerealiseerd van 18.905. Creditgelden De verwachting was dat in 2013 een aantal maanden sprake zou zijn van overliquiditeit. Doordat het rentepercentage van de NWB-bank voor uitzetting 0% was heeft het dagelijks bestuur op 26 maart 2013 ermee ingestemd om de eventuele overtollige gelden direct opvraagbaar weg te zetten bij de Rabobank via de Spaar Vrij Rekening. Aangezien in het verslagjaar sprake is geweest van een minimale overliquiditeit is het niet mogelijk gebleken om gelden uit te zetten op de aangehaalde Spaar Vrij Rekening. Hierdoor is geen renteopbrengst gerealiseerd. Kasgeldlimiet Indien bij een negatieve liquiditeitspositie van het waterschap de kasgeldlimiet (voor 2013 18.023.000, te weten 23% van het begrotingstotaal) drie opeenvolgende kwartalen wordt overschreden, is het op grond van de wet Fido verplicht de vlottende schuld te consolideren door middel van een vaste geldlening. Indien dit aan de orde is, dient het negatieve rekeningcourantsaldo, dat uitstaat tegen de lage debetrente, te worden omgezet in een vaste geldlening. Deze situatie heeft zich in het verslagjaar niet voorgedaan. 56 Programmarekening 2013

3.6.3 Treasurybeheer Risicobeheer Dit onderdeel geeft inzicht in het risicoprofiel van het waterschap. Onder risico's worden zowel renterisico's, kredietrisico's, liquiditeitsrisico s en koersrisico's (lees valutarisico's) verstaan. Het renterisico op de vlottende schuld wordt ingeperkt door het hanteren van de kasgeldlimiet. Als grondslag van de wettelijk toegestane omvang van de kasgeldlimiet wordt de omvang van de begroting per 1 januari voor het gehele verslagjaar aangehouden, vermenigvuldigd met het door ministeriële regeling vastgestelde percentage (30% voor waterschappen). Over het verslagjaar kan dit als volgt worden weergegeven. Kasgeldlimiet 2013 (x 1.000) 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal Ruimte (+) / Overschrijding (-) 3.024-9.362 16.681 5.096 Uit dit overzicht is af te leiden dat de kasgeldlimiet in 2013 alleen in het eerste kwartaal is overschreden. De berekening van de kasgeldlimiet is opgenomen in bijlage I. Naast de kasgeldlimiet geeft de renterisiconorm inzicht in de feitelijke risico's op de vaste schuld. De renterisiconorm voor de waterschappen is bepaald op 30% van het begrotingstotaal en kan voor 2013 als volgt worden weergegeven: Toets renterisiconorm (x 1.000) 2013 Renterisiconorm 23.508 Renterisico op vaste schuld 21.963 * Ruimte (+) / Overschrijding (-) 1.545 * Ondanks dat alleen sprake is van een renterisico op de variabele kredietopslag, die een fractioneel deel uitmaakt van het totale rentepercentage, dient op basis van de huidige inzichten het totale saldo van de basisrentelening ad 16,3 miljoen te worden meegenomen als renterisico op de vaste schuld. Uit bovenstaand overzicht kan worden afgeleid dat het waterschap over het verslagjaar heeft voldaan aan de toets van de renterisiconorm. De berekening is ook opgenomen in bijlage I. Kredietrisico's op verstrekte geldleningen hebben zich in het verslagjaar niet voorgedaan, aangezien geen leningen van dien aard aan derden zijn verstrekt. Het liquiditeitsrisico is beperkt gebleven door de treasuryactiviteiten te baseren op een liquiditeitsprognose. Het koersrisico tenslotte is nihil aangezien het waterschap alle betalingen en ontvangsten heeft verricht in euro's. Kasbeheer Om de kosten voor het geldstroomverkeer te kunnen beperken is in het verslagjaar de gehanteerde beleidslijn voortgezet. Dit betekent dat het liquiditeitsgebruik beperkt wordt door de geldstromen op waterschapsniveau op elkaar af te stemmen, het betalingsverkeer door één bank (NWB bank) elektronisch te laten uitvoeren en de betalingsopdrachten uitsluitend centraal door financiën te laten verwerken. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 57

3.7 Verbonden partijen Waterschapsbedrijf Limburg Het WBL is een volledige dochter van de beide Limburgse waterschappen. Het is een gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie waarvan de wettelijk kaders vastliggen in de 'Gemeenschappelijke Regeling Waterschapsbedrijf Limburg'. Voor een uitgebreide toelichting op de relatie met het WBL wordt verwezen naar hoofdstuk 4. Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen De BsGW is een gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie waarvan de kaders vastliggen in de Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen. Voor een uitgebreide toelichting op de relatie met de BsGW wordt verwezen naar hoofdstuk 5. NWB bank WRO is één van de partijen die aandelen heeft in de Nederlandse Waterschapsbank NV (NWB-bank). De bank richt haar diensten exclusief op de overheidssector. De NWB-bank financiert provincies, gemeenten en waterschappen en verstrekt langlopende kredieten aan instellingen voor de volkshuisvesting, de gezondheidszorg en het onderwijs. Verder financiert de bank overheidsbedrijven werkzaam op het gebied van water en milieu. Voor de waterschappen is de bank huisbankier met diensten als betalingsverkeer, electronic banking en consultancy. De vennootschap wordt bestuurd door een directie die bestaat uit twee of meer directeuren. De raad van commissarissen bestaat uit minimaal zeven en maximaal elf leden en houdt onder meer toezicht op de directie. In de algemene vergadering van aandeelhouders heeft elk aandeel A één stem en een aandeel B vier stemmen. Het waterschap heeft evenals in het vorige verslagjaar 535 aandelen A en 146 aandelen B. Het Waterschapshuis WRO is één van de 24 deelnemende waterschappen die participeert in de Gemeenschappelijke Regeling Het Waterschapshuis (HwH) die op 1 juli 2010 in werking is getreden. Het Waterschapshuis fungeert als ondersteunende organisatie en aankoopcentrale voor de waterschappen en levert zodoende een bijdrage aan het verbeteren van de informatie- en de bedrijfsprocessen van de waterschappen ter bevordering van de kwaliteit en efficiëntie van de taakuitvoering door de waterschappen. 3.8 Bedrijfsvoering Onder bedrijfsvoering wordt verstaan het geheel van interne organisatieonderdelen en processen die ondersteunend zijn ten behoeve van de primaire processen. Voor een toelichting op de bedrijfsvoering wordt verwezen naar paragraaf 2.7. 58 Programmarekening 2013

3.9 EMU-saldo Achtergrond EMU-problematiek In het kader van een verantwoorde ontwikkeling van de economie en het monetaire stelsel binnen de landen die deelnemen aan de EMU (Economische en Monetaire Unie), is in het Verdrag van Maastricht een aantal afspraken gemaakt. Een belangrijke afspraak is dat het EMU-tekort (lees overheidstekort) van een lidstaat niet meer mag bedragen dan 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Het EMU-saldo is opgebouwd uit het totaal van het Rijk, de sociale fondsen, gemeenschappelijke regelingen en de decentrale overheden (waaronder de waterschappen). Indien de overheden in een jaar meer uitgeven dan ontvangen (op kasbasis) is sprake van een negatieve bijdrage aan het EMU-saldo. Om de eurocrisis te beteugelen zijn de Europese afspraken over het beheersen van de EMUsaldi (voor begrotingstekort en schuld van de overheid) aangescherpt. Deze hebben tot gevolg dat het Kabinet afspraken maakt met medeoverheden (provincies, gemeenten en waterschappen) met het oog op het Nederlandse EMU-saldo en deze in regelgeving vastlegt. Deze afspraken zijn in de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof) vormgegeven en bevat regels over de begrotingsdiscipline van Rijk en decentrale overheden. Het Rijk zal alleen sturen op het EMU-tekort voor alle decentrale overheden gezamenlijk (Provincies, Gemeenten en Waterschappen). Dit heeft tot voordeel dat hogere EMUtekorten van de ene groep decentrale overheden in een bepaald jaar gecompenseerd kunnen worden door lagere tekorten of overschotten van andere groepen. Tot en met 2015 wordt de EMU-ruimte voor de decentrale overheden niet minder dan 0,5%. De ruimte wordt later pas minder als een evaluatie in 2015 uitwijst dat dit verantwoord kan. Tot en met 2017 zullen geen sancties worden toegepast. De kern van de wet is bestuurlijk overleg waardoor een flexibel mechanisme is ontstaan. Alles is bespreekbaar in bestuurlijk overleg en de minister gaat ervan uit dat daarin altijd overeenstemming wordt bereikt. Pas als veelvuldig bestuurlijk overleg niet tot overeenstemming leidt zal de minister een voorgenomen besluit nemen die aan de Tweede Kamer worden voorgelegd. Bij sturing op het EMU-saldo zijn voorbeelden van maatregelen voor de waterschappen onder meer. Terugbrengen investeringsniveau. Activering bijdrage HWBP beëindigen en bijdrage opnemen in de exploitatie of activeringstermijn verkorten. De Wet Hof is door de Tweede Kamer op 23 april 2013 vastgesteld en op 10 december 2013 aangenomen door de Eerste Kamer. EMU-saldo 2013 In de begroting en het jaarverslag dient het eigen EMU-saldo te worden opgenomen. De moeilijkheid is dat waterschappen, net zoals de andere decentrale overheden, een ander boekhoudstelsel gebruiken dan waarop het EMU-saldo is gebaseerd. De waterschappen hanteren het baten- en lastenstelsel, terwijl het EMU-saldo is gebaseerd op transactiestelsel (lees kasbasis). De informatie ten behoeve van het EMU-saldo moet dan ook een vertaalslag ondergaan. Verder geldt dat bij de waterschappen de investeringen (inclusief de bijdrage van het HWBP) grote invloed hebben op het EMU-saldo, zeker omdat zij gemiddeld over alle waterschappen gezien een factor 3 groter zijn dan de jaarlijkse afschrijvingen. Omdat het investeringsvolume van de waterschappen aanzienlijk is, hebben de waterschappen per definitie een EMU-tekort. Over 2013 is sprake van een EMU-tekort van afgerond 391.000. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 59

In de BBVW is opgenomen dat in het jaarverslag een specificatie van het EMU-saldo dient te worden opgenomen van het dienstjaar en het vorig dienstjaar. De berekening van het EMUsaldo van 2012 en 2013 is opgenomen in bijlage J. 3.10 Topinkomens In de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) die op 1 januari 2013 inwerking is getreden, is een openbaarmakingsverplichting voorgeschreven voor topfunctionarissen. Het gaat hierbij om personen die leiding geven aan de gehele organisatie. Bij een waterschap betreft dit de functie van Secretaris-Directeur. De wet schrijft topfunctionarissen een maximaal inkomen voor dat voor 2013 is vastgesteld op 228.599 (= 130% van het brutosalaris van een minister, verhoogd met sociale verzekeringspremies, onkostenvergoedingen en beloningen betaalbaar op termijn). Bezoldigingen die uitgaan boven het door de WNT opgelegde maximum zijn strijdig met de wet en worden aangemerkt als onverschuldigde betaling. Verder verbiedt de WNT topfunctionarissen ontslagvergoedingen te verstrekken die meer bedragen dan 75.000, dan wel één jaarsalaris als dit lager is dan 75.000. Gelet op artikel 4.1 van de WNT zijn onderstaand de gegevens van de topfunctionaris van ons waterschap, te weten de functie van secretaris-directeur vermeld. Topfunctionaris waterschap Roer en Overmaas Naam J.M.G. In den Kleef Functie secretaris-directeur Duur dienstverband geheel 2013 Omvang dienstverband 36 uur per week Beloning 125.381 Belastbare vaste en variabele onkostenvergoeding 738 Voorzieningen ten behoeve van beloningen op termijn 21.242 In het verslagjaar is de beloning voor topfunctionarissen niet overschreden en zijn geen ontslagvergoedingen verstrekt. 60 Programmarekening 2013

4 Waterschapsbedrijf Limburg 4.1 Relatie WRO heeft in het verslagjaar voor de uitvoering van het zuiveringsbeheer gebruik gemaakt van de diensten van het WBL. Het WBL is een gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie waarvan de wettelijke kaders vastliggen in de Gemeenschappelijke Regeling Waterschapsbedrijf Limburg. Voor de verhouding waterschappen ten opzichte van de gemeenschappelijke regeling (GR) geldt de hoofdregel dat het beleid voor de aan de regeling opgedragen taken een bevoegdheid blijft van de waterschapsbesturen. Het bestuur van de GR heeft een uitvoering- en voorbereidingsbevoegdheid. Daarmee is de regeling een vorm van afgeleid bestuur. In de regeling is aangegeven welke uitvoerende taken aan het WBL worden overgedragen. De beoogde bevoegdheidstoekenning aan het bestuur van de regeling wordt ingevuld via delegatie en mandaat. De verhouding tussen waterschappen en regeling betekent in dit verband dat: de reikwijdte van de gedelegeerde/gemandateerde bevoegdheid exact is omschreven; de waterschapsbesturen beleidsregels vaststellen voor de toepassing van bevoegdheden; bij mandaten de bevoegdheid tot het verlenen van ondermandaat is opgenomen; per delegatie en mandaat rapportageverplichtingen over het gebruik zijn afgesproken. Voor de relatie met het WBL worden een aantal randvoorwaarden gehanteerd om te komen tot een goed functionerende uitvoeringsorganisatie: een helder waterschapsbeleid waarbinnen en waarmee het WBL aan de slag kan; een goede onderlinge informatievoorziening tussen de organisaties waardoor een vaste opdracht- en verantwoordingscyclus kan groeien en past bij de beleidsverantwoordelijkheid van de waterschappen en de uitvoeringsorganisatie; een open en soepele samenwerkingshouding tussen de ambtelijke organisaties onderling vanwege de vele interacties in het dagelijkse werk tussen het systeem- en het ketenbeheer; heldere werkafspraken over een praktische invulling van de advies- en voorbereidingstaken van het bedrijf ten behoeve van de besluitvorming door de waterschapsbesturen; integrale productverantwoordelijkheid als één van de belangrijkste organisatorische uitgangspunten. Aan de relatie met het WBL is in het verslagjaar de nodige aandacht besteed. Onderdelen die in 2013 aan de orde zijn gekomen, zijn de begroting en de tussentijdse rapportages. 4.2 Begroting Het algemeen bestuur van ons waterschap heeft op 25 juni 2013 de zienswijze op de conceptbegroting 2014 van het WBL vastgesteld. Het algemeen bestuur van het WBL heeft, rekeninghoudend met onze zienswijze, de begroting 2014 op 24 juli 2013 definitief vastgesteld. 4.3 Geldstroom Voor wat betreft de geldstroom van het waterschap naar het WBL kan het volgende worden vermeld. Vertrekpunt van de geldstroom vormt de vastgestelde begroting van het WBL (inclusief eventuele begrotingswijzigingen) en de afgesproken verdeling van het begrotingstotaal over de beide waterschappen. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 61

De verdeling van het zuiveringsbeheer is gebaseerd op het aantal vervuilingseenheden. Het watersysteembeheer wordt procentueel verdeeld, te weten 65% Roer en Overmaas en 35% Peel en Maasvallei. Het aandeel van ons waterschap in het WBL bedroeg in 2013 42.204.427. De raming is gelijk aan de realisatie. Bestuurlijk is afgesproken dat geen verrekening over en weer plaatsvindt op basis van de werkelijke exploitatiecijfers, maar dat een eventueel positief exploitatieresultaat van het WBL wordt afgedragen aan de beide waterschappen. Op basis van het aangehaalde bedrag voor ons waterschap is voor de uitvoering van de te verrichten activiteiten aan het WBL in 2013 maandelijks een bedrag van 3.517.036 betaalbaar gesteld (begrotingsbedrag gedeeld door twaalf maanden). 4.4 Reservepositie Het WBL heeft over 2013 een negatief resultaat behaald van afgerond 14.000. De algemene reserve van het WBL bedraagt op basis van de risico-inventarisatie 2013 per 31 december 2013 (voor resultaatsbestemming) 2.700.000. 62 Programmarekening 2013

5 Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen 5.1 Relatie WRO maakt voor de uitvoering van de belastingheffing gebruik van de diensten van de BsGW. De BsGW is een gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie waarvan de wettelijk kaders vastliggen in de 'Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen. De BsGW behartigt als uitvoeringsorganisatie van de deelnemers (gemeenten en waterschappen) de zorg voor het volledig, tijdig, rechtmatig, juist en doelmatig heffen en innen van de lokale belastingen. De oprichters en (eerste) deelnemers in de Gemeenschappelijke regeling BsGW (per 01-04-2011), de zogenaamde founding fathers, zijn WRO, WPM en de gemeente Venlo. Per 1 januari 2012 zijn de gemeente Bergen en Nederweert als deelnemers toegetreden en per 1 januari 2013 de gemeenten Roermond, Beek, Leudal, Nuth, Maasgouw, Echt- Susteren, Roerdalen en Peel en Maas. Voor de verhouding deelnemers ten opzichte van de GR geldt de hoofdregel dat het beleid voor de aan de regeling opgedragen taken een bevoegdheid blijft van de deelnemers. Het bestuur van de GR heeft een uitvoerings- en voorbereidingsbevoegdheid. Daarmee is de regeling een vorm van afgeleid bestuur. Ook aan de relatie met de BsGW is in het verslagjaar de nodige aandacht besteed. Onderdelen die in 2013 aan de orde zijn gekomen, zijn de begroting, de begrotingswijzigingen, de tussentijdse rapportages en de geldstroom van en naar de BsGW. 5.2 Begroting / begrotingswijzigingen Het algemeen bestuur van ons waterschap heeft op 23 april 2013 de zienswijze op de conceptbegroting 2014 van de BsGW vastgesteld. Het algemeen bestuur van de BsGW heeft, rekening houdende met onze zienswijze, de begroting 2014 op 26 juni 2013 definitief vastgesteld. Verder heeft ons algemeen bestuur op 25 juni 2013 ingestemd met de toetreding van de gemeente Stein en op 1 oktober 2013 met de toetreding van de gemeenten Maastricht, Sittard- Geleen, Heerlen, Brunssum, Landgraaf, Onderbanken, Simpelveld en Voerendaal (LiBelgemeenten) tot de BsGW per 1-1-2014 waardoor de begroting van de BsGW dienovereenkomstig is aangepast. Het aandeel van ons waterschap in de BsGW bedroeg in 2013 3.104.306 en is in het verslagjaar niet gewijzigd. 5.3 Geldstroom Wat betreft de geldstroom kan het volgende worden vermeld. Deze bestaat uit twee stromingen, te weten de stroom van de het waterschap naar de BsGW en vice versa. WRO naar BsGW Vertrekpunt van deze geldstroom is de vastgestelde begroting van de BsGW. Na vaststelling van de begroting is het aandeel van de deelnemers een verplichte uitgave. Het aandeel van ons waterschap in de BsGW bedroeg in 2013 3.104.306 en is opgebouwd uit een zuiveringsdeel van 1.115.761 en watersysteemdeel van 1.988.545. De raming is gelijk Waterschap Roer en Overmaas / 141703 63

aan de realisatie. Bestuurlijk is afgesproken dat geen verrekening over en weer plaatsvindt op basis van de werkelijke exploitatiecijfers, maar dat een eventueel positief exploitatieresultaat van de BsGW wordt ingezet om de reservepositie van het bedrijf te verbeteren en/of wordt afgedragen aan de deelnemers. Op basis van het aangehaalde bedrag voor ons waterschap is voor de uitvoering van de te verrichten activiteiten aan de BsGW in 2013 maandelijks een bedrag van 258.692 betaalbaar gesteld (begrotingsbedrag gedeeld door twaalf maanden). BsGW naar WRO Uitgangspunt voor deze geldstroom vormt de aanslagoplegging en invordering door de BsGW. De door de BsGW geïncasseerde belastinggelden, de rechtstreekse inkomstenbron voor het waterschap, komt meteen ter beschikking aan het waterschap. De afspraak is dan ook dat de ontvangsten van de belastingaanslag rechtstreeks ten goede komt aan het waterschap, behoudens een bedrag van 100.000 voor corrigerende effecten op de aanslag. Van het opgelegde bedrag is in het verslagjaar 76.097.334 ontvangen en afgedragen. Aangezien in de prognose (gebaseerd op ontvangstenpatroon 2012) werd uitgegaan van een afdracht van 75.068.064, is over het belastingjaar 2013 een bedrag van 1.029.270 meer ontvangen. Het werkelijke ontvangsten kunnen gelet op de aanslagoplegging in 2013 afgezet tegen de raming als volgt grafisch worden weergegeven: 18.000.000 16.000.000 14.000.000 12.000.000 10.000.000 8.000.000 6.000.000 Begroting Realisatie 4.000.000 2.000.000 0-2.000.000 jan feb mrt apr mei jun jul aug sept okt nov dec 5.4 Reservepositie De BsGW heeft over 2013 een positief resultaat behaald van afgerond 21.000. De algemene reserve van de BsGW bedraagt per 31 december 2013 (voor resultaatsbestemming) 796.000. Op basis van de risico-inventarisatie 2013 is het weerstandsvermogen van de BsGW bepaald op 385.000. 64 Programmarekening 2013

Deel II Jaarrekening Waterschap Roer en Overmaas / 141703 65

66 Programmarekening 2013

6 Balans met toelichting In dit hoofdstuk wordt de balans 2013 weergegeven met een toelichting op de individuele balansposten. De balansindeling is opgesteld volgens de BBVW. Het nog te bestemmen resultaat 2013 maakt onderdeel uit van het eigen vermogen. Bij de vaststelling van de jaarrekening neemt het algemeen bestuur een besluit ter dekking of bestemming van dit resultaat. 6.1 Balans Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Immateriële vaste activa 2.049.366 1.532.212 Materiële vaste activa 101.905.396 108.879.367 Financiële vaste activa 106.405 106.405 Vaste activa 104.061.167 110.517.984 Uitzettingen met een looptijd korter dan een jaar 2.061.602 1.786.231 Liquide middelen 3.010 2.811 Kortlopende vorderingen 2.882.433 1.541.713 Overlopende activa 420.600 427.280 Vlottende activa 5.367.645 3.758.035 TOTAAL ACTIVA 109.428.812 114.276.019 Eigen vermogen: Algemene reserves 4.025.570 4.025.570 Bestemminsreserves tariefsegalisatie 11.912.346 14.785.740 Overige bestemmingsreserves 4.225.802 4.070.350 Nog te bestemmen resultaat 2.717.941 5.727.133 Voorzieningen 846.675 963.962 Vaste schulden 66.904.152 61.260.701 Vaste passiva 90.632.486 90.833.456 Netto vlottende schulden 15.363.765 19.725.715 Overlopende passiva 3.432.561 3.716.848 Vlottende passiva 18.796.326 23.442.563 TOTAAL PASSIVA 109.428.812 114.276.019 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 67

6.2 Indeling en waardering balansposten Onderstaand wordt de indeling en waardering per balanspost toegelicht. Vaste activa Indeling Waardering immateriële, materiële en financiële vaste activa. De mutaties in de vaste activa zijn opgenomen in bijlage A. historische kostprijs. Ontvangen subsidies, bijdragen van derden en de afschrijvingen worden hierop in mindering gebracht. In het verslagjaar zijn geen afschrijvingsmethoden en -termijnen van investeringsprojecten gewijzigd. De afschrijvingen worden op lineaire basis, volgens de verwachte levensduur, berekend. Het eerste jaar worden de afschrijvingen voor een half jaar meegenomen. De afschrijvingstermijnen die in het verslagjaar voor nieuwe investeringen worden gehanteerd zijn conform de nota activabeleid 2012 en kunnen schematisch als volgt worden weergegeven. Activa Afschrijvingstermijn Gebouwen 30 jaar Waterstaatkundige werken 30 jaar Vervoermiddelen / Inventaris 10 jaar Automatisering 5 jaar Immateriële activa 10 jaar Op grond wordt afgeschreven indien dit onderdeel uitmaakt van een waterstaatkundig werk. Indien gronden worden aangekocht om strategische reden wordt hierop niet afgeschreven tot het moment dat ze (eventueel) onderdeel gaan uitmaken van een waterstaatkundig werk. Op gronden waarop installaties of gebouwen zijn gelegen wordt niet afgeschreven. Vlottende activa Indeling voorraden, uitzettingen met een looptijd korter dan een jaar, liquide middelen, kortlopende vorderingen, effecten en overlopende activa ( nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen). Waardering nominale waarde. Vaste passiva Indeling eigen vermogen (algemene reserves, bestemmingsreserves en exploitatieresultaat sluitpost van activa/passiva en kosten/opbrengsten), voorzieningen en vaste schulden (vaste geldleningen en waarborgsommen). De mutaties in de vaste passiva zijn opgenomen in bijlage B, eigen vermogen en voorzieningen, en bijlage C, vaste geldleningen. Waardering voorzieningen en vaste schulden: nominale waarde. Vlottende passiva Indeling netto vlottende schulden (kasgeldleningen, negatieve bank- en girosaldi, schulden aan leveranciers en schulden in verband met te betalen belastingen, sociale- en pensioenpremies) en overlopende passiva ( nog te betalen en vooruit ontvangen bedragen). Waardering nominale waarde. 68 Programmarekening 2013

6.3 Vaste activa Onder de vaste activa worden afzonderlijk opgenomen de immateriële, de materiële en de financiële vaste activa. Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Immateriële vaste activa 2.049.366 1.532.212 Materiële vaste activa 101.905.396 108.879.367 Financiële vaste activa 106.405 106.405 Vaste activa 104.061.167 110.517.984 Immateriële en materiële vaste activa In bijlage A worden immateriële en materiële vaste activa nader gerubriceerd. Onderstaand worden de mutaties onderhanden werken materiële vaste activa weergegeven en toegelicht. Onderhanden w erken materiële vaste activa 31-12-2012 + -/- 31-12-2013 Financieel afgesloten projecten per 31/12/2012 netto investeringsuitgaven 6.180.479 6.180.479 0 afschrijvingen 1.264.378 1.264.378 0 boekw aarde 4.916.101 0 Niet tot uitvoering gekomen projecten netto investeringsuitgaven -17.529 69.465 51.936 afschrijvingen -2.667 54.603 51.936 boekw aarde -14.862 0 Nieuw e projecten netto investeringsuitgaven 0 490.510 490.510 afschrijvingen 0 10.435 10.435 boekw aarde 0 480.075 Overige onderhanden projecten netto investeringsuitgaven 45.903.630 13.088.236 58.991.866 afschrijvingen 5.091.025 2.053.364 7.144.389 boekw aarde 40.812.605 51.847.477 Netto investeringsuitgaven 52.066.580 13.648.211 6.180.479 59.534.312 Afschrijvingen 6.352.736 2.118.402 1.264.378 7.206.760 Boekw aarde 45.713.844 52.327.552 Financieel afgesloten projecten per 31/12/2012. Na vaststelling van de jaarrekening 2012 op 25 juni 2013 zijn deze projecten overgeheveld van de onderhanden werken naar werken in exploitatie en komen per ultimo van het verslagjaar niet meer voor onder de onderhanden werken. Niet tot uitvoering gekomen projecten. In het verslagjaar is gebleken dat een aantal voorbereidingsprojecten niet tot uitvoering komen. Deze zijn in het verslagjaar afgesloten en versneld afgeschreven (zie 9.2), waardoor de boekwaarde per 31 december van het verslagjaar nihil is. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 69

Nieuwe projecten: Onderstaande projecten zijn in het verslagjaar gestart. Van elk project is het projectdoel opgenomen, zoals verwoord in de in 2013 gelanceerde waterwerken-app, inclusief de afgeronde netto investeringsuitgaven. Opheffen overkluizing Caumerbeek fase 2, 3 en 4/5(gezamenlijk). - Het voorkomen van wateroverlast uit het gemeentelijke riool door rioolwater en schoon bronwater te scheiden; - Verbeteren van de waterkwaliteit in de Caumerbeek en Geleenbeek; - Herinrichting van het beekdal en parkgebied Caumerbeek / Geleenbeek; - Impuls geven aan recreatie in het beekdal van de Caumerbeek. 227.000 Te verkopen grond (niet opgenomen in app). In het verslagjaar is gestart met een nieuwe werkwijze bij de uitvoering van een project. Op het moment dat een uitvoeringskrediet wordt gevraagd is de projectgrens/-scoop bekend en wordt de overtollige grond overgeboekt' naar het project te verkopen grond. Daarna wordt deze zo snel mogelijk verkocht. 152.000 Watersysteemtoets. - Beschermen tegen wateroverlast. 65.000 Innovatie met Geo-informatie. - Realisatie van een stabiel, toekomst vast, flexibel en op standaarden gebaseerd GIS platform als modern hulpmiddel voor een organisatie brede ondersteuning van de bedrijfsprocessen. 57.000 Herinrichting Oude Kanjel fase 1. - Impuls geven aan ecologische waarden van de Oude Kanjel. 55.000 Herinrichting brongebied Maasnielderbeek. - Verbetering waterkwaliteit; - Verbetering grondwaterregime; - Vergroten belevingswaarde; - Herstel van ecologische en natuurwaarden. 6.000 Overige onderhanden werken. Deze hebben voor 19%, afgerond 2.585.000 betrekking op 61 projecten in voorbereiding en uitvoering. Voor 81%, afgerond 10.911.000 hebben de uitgaven betrekking op onderstaande projecten. Onderstaand worden de netto investeringsuitgaven weergegeven, inclusief het projectdoel van het project zoals verwoord in de in 2013 gelanceerde waterwerkenapp. De bijdrage aan het hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). - Bijdragen aan hoogwaterbescherming in Nederland. 3.346.000 Herinrichting Mergelland Oost. - Beperken van water- en modderoverlast; - Beek- en natuurherstel. 2.055.000 Herinrichting deeltraject Kanjel en vernieuwing waterinlaat IJzeren Molen Rothem. - Zorgen voor voldoende water in het watersysteem van de Kanjel en Gelei. 859.000 Ontkluizing Rode Beek Brunssum. Voldoen aan de randvoorwaarden van de Europese Kaderrichtlijn Water en bevorderen van de doorgankelijkheid van de Rode Beek tussen de Brunssummerheide en de natuurgebieden Tevenerheide en Natuurpark Rode Beek / Roodebach. 786.000 Vergroten regenwaterbuffers fase 2. - Beperken van water- en modderoverlast. 768.000 Kleine investeringswerken fase 2. - Beperken van wateroverlast; - Herstel van natuurwaarden; - Vergroten van de beleving van water. 577.000 70 Programmarekening 2013

Aanpassen molens en realisatie ecologische verbindingszone. - Het voorkomen van wateroverlast; - Herstel van cultuurhistorische monumentale elementen. 568.000 Kantoorgebouw. - Realisatie van een goede huisvesting voor kantoormedewerkers. 466.000 Herinrichting Corio Glana. - Werken aan schoon water en natuurherstel om te voldoen aan ecologische eisen uit de Europese Kaderrichtlijn Water; - Opwaardering van het beekdal van de Geleenbeek; - Kansen voor recreatie benutten. 364.000 Steunpunt buitendienst. - Realisatie centrale huisvesting buitendienst en centrale opslag (calamiteiten)materieel. 346.000 Herinrichting Centraal Plateau. - Beperken van water- en modderoverlast; - Beek- en natuurherstel. 342.000 Herinrichting Geleenbeek Katsbek Nieuwstadt-Oud Roosteren. - Herstel van ecologische waarden en voldoen aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water. 230.000 Wateroverlast stroomgebied Ur. - Voorkomen van wateroverlast in Stein. 204.000 In het meerjarig investeringsplan (MIP), bijlage K, worden de uitgaven en inkomsten 2013 per project weergegeven. De afwijkingen tussen de bijgestelde raming en realisatie worden in hoofdstuk 7 toegelicht. Bovendien geldt voor wat betreft de grondaankopen dat elke aankoop wordt toegewezen aan een project. Dit wil echter niet zeggen dat alle projecten ook in uitvoering zijn genomen. De waarde van de gronden verantwoord op projecten in voorbereiding vertegenwoordigen per 31 december van het verslagjaar een waarde van 4.789.004. Financiële vaste activa De financiële vaste activa kunnen per balansdatum als volgt worden gespecificeerd: Aandelen Nederlandse Waterschapsbank 31-12-2013 99 aandelen A (à 113,45 nominale w aarde 100% ) 11.231 436 aandelen A (à 180,30 nominale w aarde 159% ) 78.611 146 aandelen B (à 453,78 w aarop gestort 25%) 16.563 Totaal financiële vaste activa 106.405 Volgens de systematiek van de netto vermogenswaarde vertegenwoordigen de aandelen op basis van het jaarverslag 2013 van de NWB bank een waarde van 16.628.381, zijnde de huidige waardering van 106.405 en een stille reserve van 16.521.976. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 71

6.4 Vlottende activa Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Uitzettingen met een looptijd korter dan een jaar 2.061.602 1.786.231 Liquide middelen 3.010 2.811 Kortlopende vorderingen 2.882.433 1.541.713 Overlopende activa 420.600 427.280 Vlottende activa 5.367.645 3.758.035 6.4.1 Uitzettingen met een looptijd korter dan een jaar Het waterschap heeft op 30 mei 2008 een deposito van 5.000.000 geplaatst bij Landsbanki Island. Het betrof een korte uitzetting die afliep op 15 december 2008. Op het moment dat de looptijd van het deposito was verstreken heeft Landsbanki niet aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen. De uitzetting blijft echter in de verantwoording gerangschikt onder de uitzettingen met een looptijd korter dan een jaar. In 2013 is de vordering gehandhaafd op een van recoverypercentage 95%. De overige 5% wordt beschouwd als een restrisico (van restrisico is sprake als de activa van Landsbanki onvoldoende ten gelden wordt gemaakt en/of koersverschillen veroorzaakt, omdat de vordering in buitenlandse valuta wordt uitbetaald). In het verslagjaar is op de openstaande vordering een betaling ontvangen van 275.371. 6.4.2 Liquide middelen Onder de liquide middelen worden de creditposities van het waterschap bij banken en het bedrag in kas verantwoord. Het saldo per 31 december bedroeg bij de Rabobank 2.675. In de kas bevond zich een bedrag van 136. 6.4.3 Kortlopende vorderingen Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Vorderingen op belastingdebiteuren 1.280.967 629.258 Vorderingen als gevolg van subsidies en bijdragen 1.324.473 721.372 Overige vorderingen 276.993 191.083 Kortlopende vorderingen 2.882.433 1.541.713 Vorderingen op belastingdebiteuren De stand van de belastingdebiteuren primo en ultimo van het verslagjaar kan als volgt worden weergegeven: 72 Programmarekening 2013

Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Belastingdebiteuren 2008 Openstaande belastingdebiteuren -7.747 0 Voorziening oninbaar belastingdebiteuren -45.180 0 Voorziening kw ijtschelding belastingdebiteuren -87.135 0 Belastingdebiteuren 2009 Openstaande belastingdebiteuren 122.014 83 Voorziening oninbaar belastingdebiteuren -75.524 0 Voorziening kw ijtschelding belastingdebiteuren -2.165 0 Belastingdebiteuren 2010 Openstaande belastingdebiteuren 252.890 87.740 Voorziening oninbaar belastingdebiteuren -157.603-90.190 Voorziening kw ijtschelding belastingdebiteuren -34.526-5.349 Belastingdebiteuren 2011 Openstaande belastingdebiteuren 719.518 102.527 Voorziening oninbaar belastingdebiteuren -199.440-120.968 Voorziening kw ijtschelding belastingdebiteuren -117.229-66.122 Belastingdebiteuren 2012 Openstaande belastingdebiteuren 1.424.906 502.867 Voorziening oninbaar belastingdebiteuren -302.446-174.010 Voorziening kw ijtschelding belastingdebiteuren -209.366-100.986 Belastingdebiteuren 2013 mutaties 2013 Opgelegde / nog op te leggen aanslagen 79.494.000 Betalingen aanslagen -76.097.334 Gerealiseerde oninbaar -98.911 Gerealiseerde kw ijtschelding -2.385.021 Openstaande belastingdebiteuren 0 912.734 Voorziening oninbaar belastingdebiteuren 0-298.089 Voorziening kw ijtschelding belastingdebiteuren 0-120.979 Vorderingen op belastingdebiteuren 1.280.967 629.258 Gedurende het verslagjaar heeft de BsGW de afwikkeling van openstaande vorderingen van zowel het huidige als de oude jaren ter hand genomen. De openstaande vorderingen zijn beoordeeld en voorzien van een goedkeurende controleverklaring door Ernst & Young accountants, gedateerd op 14 februari 2014. Vorderingen als gevolg van subsidies en bijdragen Het saldo per 31 december kan worden gerubriceerd in subsidies en bijdragen gerelateerd aan investeringsprojecten en aan de exploitatie: De investeringsbijdragen van 384.008 hebben betrekking op een bijdrage in de kosten van het verwijderen van de overkluizing Rode Beek in Brunssum, de provinciale bijdrage in het kader van AGOR, de bijdrage van WPM in de kosten van het gezamenlijke project watersysteemtoets en de afrekening van Aquadra. De exploitatiebijdragen van 337.364 hebben voornamelijk betrekking op nog te ontvangen bijdragen in het kader van de muskus- en beverratbestrijding en bijdragen van gemeenten en het WBL in de kosten van het stedelijke waterbeheer, evenals de bijdrage in de kosten van het beheer en onderhoud van Oolderveste, Roermond, voor 2014 en 2015. Deze vorderingen zijn per 31 december voor 516.732 direct opeisbaar en in het eerste kwartaal 2013 geheel ontvangen. Het saldo van de niet opeisbare vorderingen ultimo 2013 van 204.640 is in het eerste kwartaal 2014 afgenomen tot 181.332. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 73

Overige vorderingen Het saldo ultimo 2013 heeft grotendeels betrekking op vorderingen als gevolg van grondverkopen en een belastingteruggave in het kader van de wao/wia over het verslagjaar. Deze vorderingen zijn per 31 december voor 8.803 direct opeisbaar en in het eerste kwartaal 2014 afgenomen tot 1.228. Het saldo van de niet opeisbare vorderingen ultimo 2013 van 182.280 is in het eerste kwartaal 2014 afgenomen tot 24.251. 6.4.4 Overlopende activa Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Nog te ontvangen bedragen 303.304 321.775 Vooruitbetaalde bedragen 117.296 105.505 Overlopende activa 420.600 427.280 Nog te ontvangen bedragen Het saldo 31 december 2013 heeft vooral betrekking op een gemeentelijke bijdrage in de kosten van de vervanging van enkele kunstwerken en een nog te ontvangen provinciale bijdrage, via Aquadra, voor de herinrichting van de Geul. Vooruitbetaalde bedragen Het saldo ultimo 2013 heeft betrekking op facturen in het verslagjaar of eerder ontvangen en verwerkt in de administratie, terwijl de kosten betrekking hebben op de exploitatie 2014. Hiervan is 86.358 het gevolg van vooruitbetaalde onderhoudscontracten in het kader van automatisering. De overige vooruitbetaalde kosten hebben voornamelijk betrekking op abonnementen, het wagenpark en de multifunctionals. 74 Programmarekening 2013

6.5 Vaste passiva 6.5.1 Eigen vermogen Omschrijving 31-12-2012 + -/- 31-12-2013 Algemene reserves Algemene reserve w atersysteem- en zuiveringsbeheer Bestemmingsreserves tariefsegalisatie Egalisatiereserve w atersysteemheffing Egalisatiereserve zuiveringsheffing 4.025.570 - - 4.025.570 7.664.235 874.576-8.538.811 4.248.111 1.998.818-6.246.929 Overige bestemmingsreserves Calamiteiten w atersysteembeheer 2.000.000 - - 2.000.000 Afkoppelen verhard oppervlak 1.148.548-191.564 956.984 Niet kerende grondbew erking 1.077.254-263.888 813.366 Riooloverstorten 0 300.000-300.000 Nog te bestemmen resultaat 2.717.941 5.727.133 2.717.941 5.727.133 Eigen Vermogen 22.881.659 8.900.527 3.173.393 28.608.793 Het saldo aan het begin en einde van het verslagjaar, inclusief de vermeerderingen en verminderingen worden gepresenteerd. Onderstaand wordt per reserve het doel, de gewenste omvang en de mutatie in het verslagjaar nader toegelicht. Algemene reserve watersysteem- en zuiveringsbeheer Doel bufferreserve voor het waterschap voor zowel de taken die voortvloeien uit het watersysteembeheer als het zuiveringsbeheer. Omvang het minimaal niveau van deze reserves is op basis van de risico-inventarisatie 2013 bepaald op 1.327.500. Mutatie geen. Egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten watersysteemheffing Doel om ongewenste fluctuaties in het belastingtarief van de watersysteemheffing te beperken tot een acceptabel niveau. Omvang bij vaststelling van de nota reserves en voorzieningen 2012 is besloten voor deze reserve geen minimum- of streefpercentage vast te stellen. De argumentatie die aan deze besluitvorming ten grondslag lag was dat deze egalisatiereserve als doel heeft om fluctuaties in het belastingtarief als gevolg van schommelingen in de uitgaven en inkomsten (lees exploitatie) per taak te beperken tot acceptabele niveaus of zelfs geheel te neutraliseren. Door deze reserve te minimaliseren of te maximeren wordt hier afbreuk aan gedaan. Meer waarde wordt eraan gehecht om de egalisatiereserves consequent in te zetten in plaats van een minimum en/of streefpercentage te hanteren. Mutatie het resultaat 2012 is gedeeltelijk toegevoegd aan deze reserve. Egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten zuiveringsheffing Doel ongewenste fluctuaties in het belastingtarief van de zuiveringsheffing te beperken tot een acceptabel niveau. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 75

Omvang Mutatie bij vaststelling van de nota reserves en voorzieningen 2012 is besloten voor deze reserve geen minimum- of streefpercentage vast te stellen. De argumentatie die hieraan ten grondslag lag was dat deze egalisatiereserve als doel heeft om fluctuaties in het belastingtarief als gevolg van schommelingen in de uitgaven en inkomsten (lees exploitatie) per taak te beperken tot acceptabele niveaus of zelfs geheel te neutraliseren. Door deze reserve te minimaliseren of te maximeren wordt hier afbreuk aan gedaan. Meer waarde wordt eraan gehecht om de egalisatiereserves consequent in te zetten in plaats van een minimum en/of streefpercentage te hanteren. het resultaat 2012 is gedeeltelijk toegevoegd aan deze reserve. Bestemmingsreserve calamiteiten watersysteembeheer Doel bestrijding van de kosten van hoogwatersituaties. Omvang gemaximeerd op 2.000.000. Mutatie geen. Reserve afkoppelen verhard oppervlak Doel het waterschap wil met de Regeling stimuleren afkoppelen bestaand verhard oppervlak gemeenten, bedrijven en particulieren stimuleren het hemelwater van bestaande verharde oppervlakten af te koppelen van het riool. Omvang de regeling geldt voor de periode 2007-2011 en bestaat uit vijf jaarlijkse bijdragen uit de exploitatie van 300.000. Om ongewenste schommelingen in de exploitatie te voorkomen is de reserve afkoppelen verhard oppervlak ingesteld. Mutatie het resultaat 2012 is gedeeltelijk onttrokken aan deze reserve. Reserve niet kerende grondbewerking Doel het algemeen bestuur heeft in haar vergadering van 10 december 2007 besloten tot wijziging van het beleid ten aanzien van wateroverlast en bodemerosie. In dit verband zijn middelen in de exploitatiebegroting vrijgemaakt voor een stimuleringsregeling voor de toepassing van niet kerende grondbewerking. Omvang het betreft een bedrag van 300.000 voor 2008 en 500.000 per jaar voor de jaren 2009 t/m 2012. Om een goede uitvoerbaarheid van deze regeling mogelijk te maken is de reserve niet kerende grondbewerking ingesteld. Mutatie het resultaat 2012 is gedeeltelijk onttrokken aan deze reserve. Reserve riooloverstorten Doel het algemeen bestuur heeft 5 oktober 2010 de 'Stimuleringsregeling aanpak riooloverstorten Waterschap Roer en Overmaas 2010-2016' vastgesteld voor het saneren van overstorten op kwetsbare beeksystemen door middel van de aanleg van groene bergingen aanvullend op de basisinspanning te bevorderen. Omvang het betreft een bedrag van 300.000 voor de jaren 2012-2016. Om ongewenste schommelingen in de exploitatie te voorkomen is de reserve riooloverstorten ingesteld. Mutatie het resultaat 2012 is gedeeltelijk toegevoegd aan deze reserve. Nog te bestemmen resultaat In het verslagjaar is het resultaat 2012 van 2.717.941 conform het voorstel met betrekking tot de resultaatsbestemming 2012 verantwoord. Het positieve resultaat 2013 van 5.727.133 wordt in hoofdstuk 9 van de exploitatierekening nader toegelicht. 76 Programmarekening 2013

6.5.2 Voorzieningen Omschrijving 31-12-2012 + -/- 31-12-2013 Pensioen / uitkeringsverplichtingen 826.627 107.336 11.308 922.655 TAX-i 20.048-20.048 0 Onderhoud kantoorgebouw 0 86.000 44.693 41.307 Voorzieningen 846.675 193.336 76.049 963.962 Het saldo aan het begin en einde van het verslagjaar, inclusief de vermeerderingen en verminderingen worden gepresenteerd. Onderstaand wordt per voorziening het doel, de gewenste omvang en de mutatie in het verslagjaar nader toegelicht. Voorziening pensioen- en uitkeringsverplichtingen Doel aan de verplichting kunnen voldoen van de pensioenen van nog actieve en niet actieve bestuursleden die nog geen bestuurderspensioen ontvangen. Omvang afhankelijk van jaarlijks ontvangen actuariële opgave. Mutatie op basis van de actuariële opgave van Loyalis is 101.882 toegevoegd aan deze voorziening, evenals een waardeoverdracht van 5.454. Salariskosten van voormalige bestuursleden zijn aan deze voorziening onttrokken. Voorziening Tax-i Doel bekostiging beëindiging van het belastingsysteem Tax-i. Omvang op basis van de huidige inzichten en in overleg met de accountant bepaald op 500.000. Mutatie in het verslagjaar is de eindafrekening van 16.681 voldaan en het restant van de voorziening, de vrijval van 3.367, is ten gunste van de exploitatie verantwoord. Het saldo van de voorziening per ultimo 2013 is nihil en wordt bij het vaststellen van de jaarrekening opgeheven. Voorziening onderhoud kantoorgebouw Doel het effectief en doelmatig onderhouden van het gebouw en installaties van Parklaan 10 te Sittard voor 2013-2022 op basis van een meerjarenonderhoudsplan. Omvang totale kosten van dit meerjarenonderhoudsplan: afgerond 640.000. Van 2013 tot en met 2019 wordt jaarlijks 86.000 toegevoegd, in 2020 en 2021 19.000 en in 2022 0. Mutatie in het verslagjaar is toegevoegd conform de voorjaarsrapportage 2013 en zijn uitgaven verantwoord op basis van het meerjarenonderhoudsplan 2013-2022 van het kantoorgebouw. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 77

6.5.3 Vaste schulden Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Onderhandse leningen van binnenlandse banken 66.903.412 61.260.071 Waarborgsommen 740 630 Vaste schulden 66.904.152 61.260.701 Onderhandse leningen van binnenlandse banken In het verslagjaar zijn de reguliere aflossingen betaald. Het kortlopend deel van de langlopende schulden, te weten de aflossingen 2013, bedraagt 5.643.341. De aflossingsverplichting voor 2014 bedraagt 5.395.577. De leningen zijn grotendeels afgesloten bij de NWB bank. Verder zijn leningen afgesloten bij de Algemene Spaarbank Nederland (ASN bank), Bank Nederlandse Gemeenten en de Rabobank. Waarborgsommen In het kader van onderhoud door derden wordt voor de verstrekking van sleutels een waarborgsom ontvangen. 78 Programmarekening 2013

6.6 Vlottende passiva 6.6.1 Netto vlottende schulden Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Kasgeldleningen 11.000.000 0 Negatieve bank- girosaldi 1.718.055 15.772.651 Schulden aan leveranciers 2.108.415 3.332.240 Schulden in verband met te betalen belastingen, sociale premies en pensioen-premies 537.295 620.824 Netto vlottende schulden 15.363.765 19.725.715 Kasgeldleningen Kasgeldleningen worden afgesloten om tijdelijke liquiditeitstekorten te overbruggen. Zie ook paragraaf 3.6.2.Ultimo 2013 zijn geen kasgeldleningen afgesloten. Negatieve bank- en girosaldi Het saldo van deze balanspost betreft het negatieve saldo bij de NWB bank. Schulden aan leveranciers Het verloop van de crediteuren kan als normaal worden beschouwd. In principe worden facturen binnen 30 dagen betaald. In het eerste kwartaal 2014 is het saldo afgenomen tot 155.756. Schulden in verband met te betalen belastingen, sociale en pensioenpremie De te betalen belastingen, sociale premies en pensioenpremies worden binnen de afgesproken termijnen betaald. In het eerste kwartaal 2014 is het saldo geheel afgenomen. 6.6.2 Overlopende passiva Omschrijving 31-12-2012 31-12-2013 Nog te betalen bedragen Vooruitontvangen bedragen 2.684.101 2.641.759 748.460 1.075.089 Overlopende passiva 3.432.561 3.716.848 Nog te betalen bedragen Ultimo 2013 heeft 1.267.448 betrekking op de rentekosten van vaste geldleningen die in 2014 vervallen maar betrekking hebben op 2013. Op deze wijze worden de jaarlijkse rentekosten toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Bovendien is de reservering van niet opgenomen vakantiedagen financieel gemaakt en bedraagt op het eind van het verslagjaar 638.234. Daarnaast zijn in het verslagjaar verplichtingen opgebouwd die op een later tijdstip tot betaling komen. Ultimo 2013 dient nog voor 736.077 aan facturen te worden ontvangen. Hiervan heeft 126.100 betrekking op het onderhoud van de watersystemen. Daarnaast zijn voor onderzoek en advies 123.000 nog niet in rekening gebracht en is in het kader van de subsidieregeling afkoppelen bestaand verhard oppervlak 281.200 nog niet definitief in rekening gebracht. Bovendien is 68.900 voor de ondersteuning van automatisering technische aangelegenheden nog niet gefactureerd, evenals 59.100 in het kader van communicatiedoeleinden. De overige nog te betalen bedragen zijn heel divers van aard. In het eerste kwartaal 2014 is het saldo van deze verplichtingen afgenomen tot 568.640. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 79

Vooruitontvangen bedragen Het saldo ultimo 2013 heeft grotendeels betrekking op een van Rijkswaterstaat ontvangen voorschot in de uitvoeringskosten cluster D, Maastricht, Sluitstukkaden en een voorschot in de planstudie voor de uitvoering van de Sluitstukkaden. Bovendien is ultimo 2013 een afkoopsom ontvangen voor het beheer en onderhoud van Oolderveste voor 2014 en 2015. Ten slotte is van de provincie een voorschot ontvangen voor de kosten 2014 in verband met de invoering van de Europese Zwemwaterrichtlijn. Omschrijving 31-12-2012 + -/- 31-12-2013 Sluitstukkaden Maas 626.235 583.870 880.445 329.660 Sluitstukkaden Maas; cluster D 0 1.499.254 831.408 667.846 Invoering Europpese Zw emw aterrichtlijn 90.975-75.892 15.083 Beheer en Onderhoud Oolderveste 31.250 62.500 31.250 62.500 Voorzieningen 748.460 2.145.624 1.818.995 1.075.089 80 Programmarekening 2013

6.7 Niet in de balans opgenomen verplichtingen Naast de in balans opgenomen verplichtingen is het waterschap verplichtingen aangegaan voor toekomstige jaren. Onderstaand worden de belangrijkste financiële verplichtingen die het jaarbedrag van 20.000 exclusief btw overschrijden genoemd. De verplichtingen zijn gerubriceerd in 0-1 jaar, 1-5 jaar en >5 jaar. 0-1 jaar Jaarlijks Onderhoud software 118.400 Verzekeringen 94.500 Catering 64.500 Dataverbindingen 49.600 Digitale abonnementen 26.000 1-5 jaar Jaarlijks Onderhoudsbestekken maaien incl btw 1.236.000 Onderhoudsbestekken beplanten incl btw 448.500 Laboratoriumdiensten 159.100 Energiekosten 136.800 Schoonmaak / brand- en sluitronde / glasbewassing en sanitaire voorzieningen 95.000 Leaseauto's 86.800 Huur parklaan 15, inclusief parkeerplaatsen 73.100 Onderhoud software 43.000 Huur multifunctionals 42.100 > 5 jaar Jaarlijks Leaseauto's 154.700 Transportkosten elektriciteit panden 22.800 Claims Er zijn 3 lopende claims met een mogelijke impact op het jaarrekeningresultaat van 110.000. Dit betreft twee claims betreffende ruilverkavelingsprocedures (landinrichting) waarvan de inschatting is dat dit een effect kan hebben van 80.000. Voor een toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3.5.1 risico s onderdeel lijst geldelijke Regeling landelijk gebied (LGR). Verder betreft het een claim in de personele sfeer aangaande een ontslagvergoeding waarvan de inschatting is dat dit tot een effect kan hebben van 30.000. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 81

82 Programmarekening 2013

7 Exploitatierekening naar programma s In het jaarverslag is in hoofdstuk 2 per programma een toelichting gegeven op wat we hebben bereikt en wat we hebben gedaan. Bovendien is in het jaarverslag per programma een overzicht van financiële gegevens opgenomen. In de exploitatierekening naar programma s worden de in het jaarverslag per programma opgenomen financiële gegevens gespecificeerd en wordt de afwijking tussen de realisatie en de gewijzigde begroting nader toegelicht naar de onderdelen: wat kost het; welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid; en kredietvotering/-verlening. Wat kost het De bijdrage aan het WBL wordt verantwoord op diverse programma s. In deze bijdrage is de opbrengstverevening met WPM verdisconteerd. Dit betreft de verevening van het aantal vervuilingseenheden per 31 december 2013. Voor een nadere toelichting hierover wordt verwezen naar paragraaf 9.1, toelichting op kosten. De afwijking van de bijdrage aan het WBL ten opzichte van de gewijzigde begroting is het gevolg van deze opbrengstverevening. De bijdrage aan de BsGW wordt verantwoord op diverse programma s. Omdat de realisatie gelijk is aan de gewijzigde begroting is geen nadere toelichting op dit onderdeel noodzakelijk. De verklaring van de afwijkingen tussen realisatie en gewijzigde begroting van het programma bedrijfsvoering kan algemeen als volgt worden toegelicht: Rente en afschrijvingen. De afschrijvingen, inclusief de extra afschrijvingen, zijn nagenoeg gelijk aan de gewijzigde begroting. De werkelijke rentetoerekening is nihil (0% op realisatiebasis ten opzichte van 1% op begrotingsbasis). Personeelskosten. De uren worden op basis van de geraamde uren doorberekend aan een programma. De personeelskosten zijn lager omdat de salariskosten zijn gedaald. Overige kosten. De toerekening van de overige kosten betreft de toerekening van de ondersteuning, die onderdeel uitmaakt van het programma bedrijfsvoering. Het betreft de toerekening van de organisatieonderdelen die niet direct aan een bepaald programma gerelateerde werkzaamheden verrichten, maar hier diensten voor verrichten zodat de direct betrokken organisatieonderdelen hier op een verantwoorde wijze invulling aan kunnen geven. Het betreft onder andere facilitaire, administratieve en automatisering technische diensten. Indien de kosten van deze onderdelen in de realisatie afwijken van de gewijzigde begroting, mag duidelijk zijn dat de toerekening hiervan eveneens afwijkt. Voor de verklaring van de afwijking in de kosten van de ondersteuning wordt verwezen naar de toelichting in paragraaf 7.7, exploitatierekening programma bedrijfsvoering. Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid Voor wat betreft dit onderdeel kan worden vermeld dat de individuele investeringsprojecten gerubriceerd per programma zijn opgenomen in het meerjarig investeringsplan (MIP). Het MIP maakt integraal deel uit van de programmarekening (zie bijlage K). Naast de gerealiseerde investeringsuitgaven en -inkomsten zijn hierin ook de beschikbaar gestelde kredieten opgenomen. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 83

De procedure met betrekking tot de kredietvotering per programma en kredietverlening per individueel project wordt in een aparte paragraaf (7.8) beschreven. 84 Programmarekening 2013

7.1 Programma plannen Wat kost het Programma plannen Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Kosten 566.400 588.070 559.296 Opbrengsten - 75.000 82.760 Netto, exclusief bijdrage aan het WBL, de BsGW en doorberekende kosten 566.400 513.070 476.536 Bijdrage aan het Waterschapsbedrijf Limburg 199.811 199.811 200.064 Van programma bedrijfsvoering: Rente en afschrijvingen 129.822 129.822 172.613 Personeelskosten 2.094.973 2.094.973 2.019.181 Overige kosten 787.711 787.711 773.456 Netto kosten programma plannen 3.778.717 3.725.387 3.641.850 Jaarlijks draagt het waterschap bij aan Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA) dat in gemeenschappelijk belang voor het waterbeheer in Nederland wordt verricht. Een groot deel van de kosten van dit programma heeft hierop betrekking. De kosten ten behoeve van KRW Stroomgebied Maas zijn lager dan geraamd, de ondersteuning door het projectteam Maas en gezamenlijk Maasbreed uitbesteedde onderzoeken zijn gunstig aanbesteed. In het kader van het stedelijk waterbeheer zijn de zowel de kosten als opbrengsten lager dan verwacht. Het WBL draagt voor 30% bij in de kosten die het waterschap maakt voor stedelijk waterbeheer. De toegerekende kosten van het programma bedrijfsvoering zijn lager dan waarmee rekening was gehouden. Voor de toelichting hierop wordt verwezen naar de inleiding van dit hoofdstuk. Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid Programma plannen Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Uitgaven 90.000 261.000 294.529 Inkomsten - 155.000 257.962 Netto investeringsuitgaven programma plannen 90.000 106.000 36.567 De hogere uitgaven en inkomsten hebben betrekking op het Euregionaal Interreg-project Aquadra, in samenwerking met Vlaanderen en Wallonië. Binnen dit project zijn diverse activiteiten en maatregelen uitgevoerd op het gebied van voorlichting en communicatie, hydrologische meetnetten/modellen en uitvoering van inrichtingsmaatregelen. In het verslagjaar hebben de laatste afrekeningen plaatsgevonden. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 85

7.2 Programma watersysteem Wat kost het Programma w atersysteem Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Kosten 3.693.200 3.787.074 3.624.334 Opbrengsten 326.380 498.279 473.926 Netto, exclusief bijdrage aan het WBL, de BsGW en doorberekende kosten 3.366.820 3.288.795 3.150.408 Van programma bedrijfsvoering: Rente en afschrijvingen 7.340.831 7.340.831 7.275.571 Personeelskosten 2.103.927 2.103.927 1.905.141 Overige kosten 1.709.133 1.709.133 1.636.040 Netto kosten programma w atersysteem 14.520.711 14.442.686 13.967.160 De kosten zijn binnen het beschikbare budget gebleven (onderschrijding 4,3%). De lagere kosten hebben onder andere te maken met lagere bijdragen voor de stimuleringsregeling aanpak riooloverstorten. Ook zijn minder adviezen noodzakelijk gebleken voor onder andere kwaliteitsmaatregelen en onderhoudswerkzaamheden. Bovendien zijn nagenoeg geen schadevergoedingen betaald, ter compensatie voor geleden schaden door beplantingsonderhoud, maaien en baggeren. Ook is verhoudingsgewijs weinig beplanting vervangen en is minder afrasteringsmateriaal noodzakelijk gebleken. Naast bovengenoemde lagere kosten zijn de bijdragen voor de stimuleringsregeling afkoppelen verhard oppervlak toegenomen. Deze worden echter via de resultaatsbestemming 2013 conform de bestendige beleidslijn onttrokken aan de reserve afkoppelen verhard oppervlak. De opbrengsten nemen enerzijds af door lagere renteopbrengsten eigen financieringsmiddelen ten gevolge van de 0%-rente. Anderzijds stijgt de bijdrage van de Unie van Waterschappen in de beverratbestrijding omdat meer uren zijn gemaakt dan oorspronkelijke begroot. De toegerekende kosten van het programma bedrijfsvoering zijn lager dan waarmee rekening was gehouden. Voor de toelichting hierop wordt verwezen naar de inleiding van dit hoofdstuk. Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid Programma watersysteem Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Uitgaven 8.407.000 8.284.569 9.655.451 Inkomsten 125.000 4.370.108 367.992 Netto investeringsuitgaven programma w atersysteem 8.282.000 3.914.461 9.287.459 86 Programmarekening 2013

De investeringsuitgaven zijn met 17% overschreden. De hogere uitgaven worden vooral veroorzaakt door de uitgaven voor het opheffen van de overkluizing Rode Beek in Brunssum, de herinrichting Mergelland Oost, herinrichting Centraal Plateau en regenwaterbuffers fase 2: aangezien de gemeente Brunssum voor het opheffen van de overkluizing Rode Beek trekker van het project is en het waterschap slechts een bijdrage betaald zijn we voor de projectrealisatie volledig afhankelijk van de gemeente. de bijdrage in het kader van de Herinrichting Mergelland Oost, bestek beekherstel, hoger is dan geraamd. de bijdrage in het kader van de Herinrichting Centraal Plateau, 4 e bufferbestek, hoger is dan geraamd. de uitvoering van het vergroten regenwaterbuffers fase 2 voorspoediger verloopt dan verwacht. De lagere inkomsten hebben voor 3,2 miljoen betrekking op de provinciale subsidie ter financiering van het Uitvoeringsprogramma Waterschap Roer en Overmaas 2013-2015 (lees partnercontract). Het voorschot 2013 is in 2014 ontvangen, later dan verwacht. Bovendien zijn geplande grondverkopen nog niet geëffectueerd. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 87

7.3 Programma veiligheid Wat kost het 2013 Programma veiligheid Begroting Gew ijzigde begroting Realisatie Kosten 260.050 295.050 215.822 Opbrengsten 51.250 51.250 31.250 Netto, exclusief bijdrage aan het WBL, de BsGW en doorberekende kosten 208.800 243.800 184.572 Van programma bedrijfsvoering: Rente en afschrijvingen 685.687 685.687 660.750 Personeelskosten 536.855 536.855 514.958 Overige kosten 423.518 423.518 382.697 Netto kosten programma veiligheid 1.854.860 1.889.860 1.742.977 Doordat in het verslagjaar veel regulier maar minder groter onderhoud is gepleegd aan de keringen dalen de kosten. Bovendien is terughoudend omgegaan met de vervanging van afrasteringen van te onderhouden keringen. Ook zijn minder waakvlamovereenkomsten met vaste vergoedingen en minder overeenkomsten gesloten dan gepland. De kosten in verband met het Delta Programma die worden gedeeld met de provincie en WPM, zijn hoger omdat kosten uit het voorgaand programmajaar alsnog zijn gedeclareerd. De opbrengsten nemen af door lagere renteopbrengsten eigen financieringsmiddelen ten gevolge van de 0%-rente. De toegerekende kosten van het programma bedrijfsvoering zijn lager dan waarmee rekening was gehouden. Voor de toelichting hierop wordt verwezen naar de inleiding van dit hoofdstuk. Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid Programma veiligheid Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Uitgaven 5.346.000 5.396.445 5.130.023 Inkomsten 2.000.000 2.000.000 1.711.853 Netto investeringsuitgaven programma veiligheid 3.346.000 3.396.445 3.418.170 In het kader van het budgettair neutrale project sluitstukkaden Maas zijn de uitgaven (en inkomsten) lager, als gevolg van een vertraging in de uitvoering van de kadewerkzaamheden in Maastricht. 88 Programmarekening 2013

7.4 Programma zuiveren Wat kost het Programma zuiveren Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Kosten - - - Opbrengsten - - - Netto, exclusief bijdrage aan het WBL, de BsGW en doorberekende kosten - - - Bijdrage aan het Waterschapsbedrijf Limburg 41.438.510 41.438.510 41.491.037 Netto kosten programma zuiveren 41.438.510 41.438.510 41.491.037 Op dit programma wordt alleen de bijdrage aan het WBL verantwoord en de eventuele opbrengstverevening met WPM. De totale bijdrage WBL 2013 van 42.204.427 is grotendeels, voor 98,2%, gerelateerd aan het programma zuiveren. Omdat de realisatie niet afwijkt van de raming is geen nadere toelichting op dit onderdeel noodzakelijk. Voor de verevening van het aantal (indirecte) vervuilingseenheden is per 31 december 2013 53.498 betaald aan WPM. Hiervan wordt eveneens 98,2% op het programma zuiveren verantwoord, zijnde de verevening van het aantal (indirecte) vervuilingseenheden per 31 december 2013 (zie paragraaf 9.2). Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid Binnen dit programma zijn geen investeringsuitgaven door WRO aan de orde. Daarom wordt dit overzicht niet gepresenteerd. De exploitatiekosten van de door het WBL uitgevoerde investeringen werken door in de verschuldigde bijdrage aan het WBL. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 89

7.5 Programma instrumenten Wat kost het Programma instrumenten Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Kosten 699.600 582.600 526.156 Opbrengsten 15.000 93.392 94.475 Netto, exclusief bijdrage aan het WBL, de BsGW en doorberekende kosten 684.600 489.208 431.681 Bijdrage aan het Waterschapsbedrijf Limburg 19.990 19.990 20.015 Van programma bedrijfsvoering: Rente en afschrijvingen 643.619 643.619 614.904 Personeelskosten 3.927.702 3.927.702 3.794.355 Overige kosten 1.618.464 1.618.464 1.569.472 Netto kosten programma instrumenten 6.894.375 6.698.983 6.430.427 De kosten zijn binnen het beschikbare budget gebleven. Lagere kosten hebben te maken met het feit dat de geraamde middelen voor de uitbreiding c.q. vervanging van projectborden voor zwemwateren niet noodzakelijk zijn gebleken. Daarnaast zijn de energiekosten afgenomen en is het onderhoud aan de meetstations goedkoper gebleken. Ook zijn minder watermonsters genomen en geanalyseerd dan geraamd. En zijn de voor onvoorziene omstandigheden (calamiteiten en/of aanvullend wateronderzoek) gereserveerde middelen niet noodzakelijk gebleken. Naast bovengenoemde later kosten zijn extra kosten gemaakt vanwege bodemonderzoek bij de Fosfor calamiteit aan de Geleenbeek. De toegerekende kosten van het programma bedrijfsvoering zijn lager dan waarmee rekening was gehouden. Voor de toelichting hierop wordt verwezen naar de inleiding van dit hoofdstuk. Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid Programma instrumenten Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Uitgaven 175.000 223.000 195.933 Inkomsten - - - Netto investeringsuitgaven programma instrumenten 175.000 223.000 195.933 De uitgaven zijn beperkt lager omdat geplande uitgaven betreffende het onderzoeksplan en veiligheidsbeoordeling uitwateringsduikers, in het kader van gegevensverzameling primaire waterkeringen, zijn doorgeschoven naar 2014. 90 Programmarekening 2013

7.6 Programma bestuur, externe communicatie en belastingen Wat kost het Programma bestuur, externe communicatie en belastingen Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Kosten 2.149.700 2.314.397 2.346.967 Opbrengsten 17.757 50.549 40.995 Netto, exclusief bijdrage aan het WBL, de BsGW en doorberekende kosten 2.131.943 2.263.848 2.305.972 Bijdrage aan het Waterschapsbedrijf Limburg 366.982 366.982 367.447 Bijdrage aan Belastingsamenw erking Gemeenten Waterschappen 3.104.306 3.104.306 3.104.306 Van programma bedrijfsvoering: Rente en afschrijvingen 309.167 309.167 308.654 Personeelskosten 631.273 631.273 628.785 Overige kosten 396.131 396.131 406.814 Netto kosten programma bestuur, externe communicatie en belastingen 6.939.802 7.071.707 7.121.978 De kosten zijn vooral gestegen als gevolg van de toevoeging aan de voorziening pensioen- en uitkeringsverplichtingen, op basis van de actuariële opgave van Loyalis. Daarnaast is de bijdrage aan de Unie van Waterschappen gestegen. Evenals de pensioenpremie (op het moment van de begroting zijn de stijgingen van de pensioenpremies en pensioengerelateerde premies niet bekend). Naast bovengenoemde hogere kosten zijn enkele kosten afgenomen. De Unie van Waterschappen heeft de geplande bijdrage 2013 voor de gemeenschappelijke communicatie niet afgeroepen, omdat ze nog over voldoende middelen beschikte. Bovendien zijn de uitkeringen aan voormalig bestuur en personeel lager dan verwacht omdat in de begroting geen rekening is gehouden met een gedeeltelijke dekking uit de opgebouwde voorziening. Ook hebben bestuursleden minder deelgenomen aan congressen en studiedagen dan gepland. De opbrengsten nemen af door lagere renteopbrengsten eigen financieringsmiddelen ten gevolge van de 0%-rente. De toegerekende kosten van het programma bedrijfsvoering zijn nagenoeg gelijk dan waarmee rekening was gehouden. Voor de toelichting hierop wordt verwezen naar de inleiding van dit hoofdstuk. Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid Binnen dit programma zijn in het verslagjaar geen investeringsuitgaven gepland. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 91

7.7 Programma bedrijfsvoering Wat kost het Programma bedrijfsvoering Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Kosten 23.833.812 24.379.493 23.669.944 Opbrengsten 495.000 905.394 1.006.551 Netto, exclusief bijdrage aan het WBL, de BsGW en doorberekende kosten 23.338.812 23.474.099 22.663.393 Van programma bedrijfsvoering: Rente en afschrijvingen 1.186.486 1.186.486 1.171.321 Personeelskosten 6.551.596 6.551.596 6.335.090 Overige kosten 4.806.726 4.806.726 4.269.078 Naar programma's: Rente en afschrijvingen 10.295.612-10.295.612-10.207.201- Personeelskosten 15.846.326-15.846.326-15.194.125- Overige kosten 9.741.682-9.741.682-9.037.556- Netto kosten programma bedrijfsvoering - 135.287 - De kosten zijn lager dan verwacht. Naast de diverse kleine verschillen hebben de belangrijkste afwijkingen betrekking op. Rente en afschrijvingen van investeringsprojecten. Deze kosten worden in eerste instantie verantwoord binnen dit programma. Voor een toelichting op de afwijking wordt verwezen naar hoofdstuk 9, de exploitatierekening naar kosten en opbrengsten. De personeelslasten; door het niet invullen van vacatures - gedeeltelijk opgevangen door inhuur van specifieke deskundigheid - en gedeeltelijk teniet gedaan door hogere pensioenlasten. Voor een toelichting op de afwijking zie hoofdstuk 9. Gebruiks-en verbruiksgoederen; in verband met onder andere het niet aanschaffen van enkele kleine aanhangers en het feit dat actuators (spindeldrivers) goedkoper zijn dan verwacht. Lease vervoermiddelen; de nieuwe auto s zijn later in gebruik genomen dan gepland. Automatiseringskosten; het Oracle contract is niet verlengd, de bijdrage onderhoudskosten via Het Waterschapshuis zijn lager en het aantal storingen aan het datacenter zijn te verwaarlozen. De behoefte tot advisering door derden achtergebleven, vooral op personeelsgebied en KAM. Naast bovengenoemde dalingen zijn de kosten van pensioenpremies gestegen. Op het moment van de begroting zijn de stijgingen van de pensioenpremies en pensioengerelateerde premies niet bekend. Ook zijn medewerkers gestimuleerd om meer aandacht te hebben voor hun ontwikkeling, zowel vakinhoudelijk als competentiegericht. Daardoor is op ruime schaal gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot het volgen van cursussen, opleidingen, studies en seminars. Ook is in verband met het niet invullen van vacatures specifieke deskundigheid (uitzendkrachten, gedetacheerden en ZZP ers) ingehuurd. 92 Programmarekening 2013

De opbrengsten zijn vooral gestegen als gevolg van hogere geactiveerde lasten met betrekking tot uren. Tegenover deze toename staat een daling van de bijdrage van de Uitkeringsinstantie voor Werknemers Verzekeringen (UWV) in de kosten van zwangerschap, ziekte en WAO van een aantal medewerkers. Evenals een daling van de opbrengst van verkocht materieel. De toegerekende kosten binnen het programma bedrijfsvoering zijn lager dan waarmee rekening is gehouden. Welke netto investeringsuitgaven zijn hiermee gemoeid Programma bedrijfsvoering Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Uitgaven 1.468.000 1.002.000 1.121.044 Inkomsten - - - Netto investeringsuitgaven programma bedrijfsvoering 1.468.000 1.002.000 1.121.044 De hogere uitgaven worden vooral veroorzaakt doordat de in 2012 geplande uitgaven voor de noodstroomvoorziening en de vervanging van de dakbedekking van het kantoorpand zijn uitgevoerd in 2013. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 93

7.8 Investeringskredieten In de voorgaande paragrafen zijn de jaargebonden investeringsuitgaven en -inkomsten 2013 per programma weergegeven. Naast de jaarlijkse uitgaven en inkomsten zijn in de begroting per investeringsproject ook de beschikbaar gestelde kredieten en de in 2013 nog beschikbaar te stellen kredieten opgenomen. Immers, een krediet is noodzakelijk om gelegitimeerd investeringsuitgaven te mogen doen. Omdat deze uitgaven over meerdere jaren kunnen worden verantwoord, zijn kredieten dan ook jaaroverschrijdend. Procedure investeringskredieten: 1. Bij de vaststelling van de begroting is door het algemeen bestuur (AB) per programma een krediet gevoteerd en in de voorjaarsrapportage (gewijzigde begroting) en/of najaarsrapportage (prognose) eventueel bijgesteld. In 2013 was dit totaal 23.675.000, respectievelijk 24.036.282. 2. De kredietverlening van een individueel investeringsproject binnen een programma is de verantwoordelijkheid van het dagelijks bestuur (DB). In 2013 is voor 12.012.365 netto krediet verleend, waardoor in 2013 en volgende jaren gelegitimeerd uitgaven mogen worden gedaan. 3. In de jaarrekening wordt door het AB het saldo van het gevoteerde krediet per programma ingetrokken. Dit saldo betreft de niet door het DB verleende kredieten in 2013, 12.023.917. In onderstaand schema is deze procedure weergegeven. Netto kredietvotering / -verlening per programma Kredietvotering AB 2013 Kredietverlening DB Begroting Gew ijzigde begroting 2013 Plannen - - - Watersysteem 20.329.000 20.566.500 8.542.583 Veiligheid 3.346.000 3.346.445 3.346.445 Instrumenten - - - Bestuur, externe communicatie en belastingen - - - Bedrijfsvoering - 123.337 123.337 Totaal netto kredietvotering / -verlening 23.675.000 24.036.282 12.012.365 Conform de verordening ex artikel 108 beleids- en verantwoordingfunctie Waterschap Roer en Overmaas (art.6 en 7) wordt over de door het DB verleende kredieten in de voorjaars- en najaarsrapportage evenals de jaarrekening gerapporteerd aan het AB. Aan deze verplichting wordt onderstaand per programma voldaan. Programma watersysteem Watersysteemtoets 325.000 ( 376.140 uitgaven en 51.140 inkomsten) De watersysteemtoets houdt in dat het watersysteem getoetst wordt aan de provinciaal vastgestelde normen voor wateroverlast. Uit deze toetsing, die door de beide Limburgse waterschappen gezamenlijk wordt uitgevoerd, kunnen nieuwe knelpunten komen, waar vervolgens maatregelen voor opgesteld worden, om wel aan de normen te voldoen. 94 Programmarekening 2013

Herinrichting Vlootbeek van de Nederlands/Duitse grens tot aan Montfort, inclusief de aanleg van een vistrap ter hoogte van de stuw in de Putbeek, in de gemeente Roerdalen 1.586.000 ( 3.083.000 uitgaven en 1.497.000 inkomsten). Met de herinrichting van de Vlootbeek wordt gewerkt aan het realiseren van een beeksysteem dat voldoet aan de specifiek ecologische functie. Tevens past de herinrichting binnen het streven van het waterschap om het stroomgebied van de Vlootbeek vrij optrekbaar te maken voor vissen. Caumerbeek Zichtbaar Natuurlijk fase 3 te Heerlen, 1.050.000. De Caumerbeek krijgt een natuurlijke loop vanaf Palemig tot aan de rioolwaterzuivering Hoensbroek en vormt daarmee een verbinding met de Geleenbeek. Fase 3 betreft het traject Kaumenweg-Huisbergerstraat. Wateroverlast stroomgebied Ur Stein 405.000 ( 545.000 uitgaven en 140.000 inkomsten). Om wateroverlast die optreedt na het overstorten van bergbezinkbassins te voorkomen wordt een regenwaterbuffer gerealiseerd nabij het Broek te Stein. Ook wordt benedenstrooms van het kanaal de capaciteit van de Ur geoptimaliseerd. De Ur fungeert op dit traject als berging bij flinke regenval. Verbetering waterverdeling Maasnielderbeek vijverpartijen Roermond 1.360.000. In dit project worden diverse knelpunten opgelost, c.q. verminderd: Aanleg van 2 geautomatiseerde klepstuwen een benedenstrooms van de voetgangers/ fietsbrug van het Urbanuspad (tussen Wirosingel en Dennemarkenhof) en een bovenstrooms van de overkluisde Maasnielderbeek ter hoogte van de Eiermarkt. Benedenstrooms de aan te leggen stuw Dennemarkenhof ligt aan de zijde van de woonwijk een ecologisch waardevol gebiedje waarin de kamsalamander voorkomt. Benedenstrooms hiervan komt de vijverpartij Dennemarkenhof uit in de Leigraaf. Om bij extreme situaties te voorkomen dat het water vanuit de Leigraaf het ecologisch waardevolle gebied inloopt wordt een gronddam aangelegd en wordt een dam met duiker en terugslagklep aangelegd. Het profiel van de Leigraaf op het traject van de Elmpterweg tot aan de duiker van de A73 wordt verruimd, twee duikers worden vergroot en één duiker wordt verwijderd. Ter hoogte van de Rozenkerk in Asselt wordt de Leigraaf opgeschoond en wordt een terreinverlaging aangebracht tussen de Leigraaf en de Maas. Beekdalen fase 1 478.000. Het project Beekdalen Geleen, fase 1 betreft een gedeelte van circa 800 meter van de Geleenbeek, gelegen tussen de Lintjensweg en de Middenweg in de gemeente Sittard- Geleen. Het project is nog opgestart vanuit de stichting Landschapspark De Graven en is zover uitgewerkt dat het binnenkort wordt uitgevoerd. Ontkluizing Rode Beek Brunssum 3.050.000. Sinds begin jaren 2000 ontwikkelen Waterschap Roer en Overmaas en gemeente Brunssum plannen voor het opheffen van de overkluizing van de Rode Beek onder de mijnsteenberg Hendrik te Brunssum. Door de ontkluizing in Brunssum is de Rode Beek vrij doorgankelijk vanaf de Brunssummerheide tot aan de grens met Duitsland. Door de gemeente Brunssum zijn in dit gebied buffers gepland om te kunnen voldoen aan haar KRWverplichting. In dit kader wil zij tevens het bestaande riool door het Schutterspark richting bergbezinkbassin Molenvaart verzwaren. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 95

Sinds 2012 is de provincie Limburg actiever betrokken bij dit initiatief, vanwege realisatie van compenserende maatregelen voor de aanleg van de Buitenring Parkstad. Als gevolg hiervan wordt in de weg Ganzepool ter plaatse van de kruising met de overkluisde Rode Beek een nieuwe brug aangelegd, zodat een ecologische verbindingszone ontstaat tussen de Brunssumerheide via het Schutterspark naar het natuurgebied Rode Beek/Roodebach in Schinveld. Deze ecologische verbindingszone wordt tevens gebruikt voor de aanleg van recreatieve verbindingen tussen genoemde gebieden. De bestuurlijke overeenkomst Ontkluizing Rode Beek wordt 8 oktober 2013 tijdens een feestelijke bijeenkomst in Brunssum ondertekend. Herstel oevers Roer 288.583 ( 577.166 uitgaven en 288.583 inkomsten). In het kader van het uitvoeren van KRW-maatregelen is Waterschap Roer en Overmaas voornemens om verder te gaan met het project 'Herinrichting en herstel oevers Roer'. Het project maakt onderdeel uit van het partnercontract met de Provincie Limburg. De werkzaamheden bestaan in hoofdzaak uit het ontgraven van het puin in de oevers, het spoelen van het puin in de Roer, het tijdelijk opslaan van het vrijkomende puin in een depot en het afvoeren van het gewassen puin naar een erkend verwerker. Programma Veiligheid Bijdrage Hoogwaterbeschermingsprogramma 2013 3.346.445. De waterschappen dragen van 2011 t/m 2013 81 miljoen per jaar bij aan de waterschapsprojecten binnen het (tweede) HWBP. Dit is afgesproken tussen het Rijk en de Nederlandse waterschappen. Deze bijdrage stijgt in 2014 naar 131 miljoen en in 2015 naar 181 miljoen. De waterkeringen in het werkgebied van Waterschap Roer en Overmaas vallen niet onder deze programma s. Het betreft een solidariteitsbijdrage voor hoogwaterbescherming in Nederland. Projecten van Waterschap Roer en Overmaas komen vanaf 2017 in aanmerking voor uitvoering binnen het (derde) HWBP Programma Bedrijfsvoering Steunpunt buitendienst aanvullend -/- 136.663 ( 110.000 uitgaven en 246.663 inkomsten). Op basis van een onderbouwde kostenraming uitgevoerd door een extern bureau blijkt dat de verbouwingskosten te laag zijn geschat, waardoor extra krediet noodzakelijk is. In het kader van de kadeophogingen in de Regio Roermond is de hoeveelheid kademateriaal (in de vorm van demontabele keringen) fors uitgebreid. Voor deze uitbreiding evenals voor de realisatie van de benodigde extra opslagcapaciteit is een overeenkomst (met afkoopsom) opgesteld met Maaswerken (RWS). Bij de bepaling van de afkoopsom voor de realisatie van de extra opslagcapaciteit is uitgegaan van een nieuw te bouwen opslagloods, waardoor met deze inkomsten bij het beschikbaar te stellen krediet voor de aankoop en verbouwing van het bedrijfspand Rijksweg noord geen rekening is gehouden. Echter, ondanks het feit dat de aankoop van het pand aan de Rijksweg Noord te Sittard geen nieuwbouw betreft is, na overleg met RWS, het resterend gedeelte van de afkoopsom alsnog beschikbaar gesteld. Vervangingen en aanpassingen kantoorgebouw aanvullend 130.000. Omdat voor de vervanging van de dakbedekking is gekozen voor een duurzaam sedumdak, wat duurder is dan een traditioneel dak, is om de overige geplande vervangingen en aanpassingen uit te voeren aanvullend krediet noodzakelijk gebleken. 96 Programmarekening 2013

Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) 130.000. De BGT is een topografisch bestand dat voor heel Nederland uniform is qua inhoud en kwaliteit. De BGT is de opvolger van de huidige Grootschalige Basiskaart Nederland (GBKN) en heeft tot doel dat de hele overheid dezelfde grootschalige topografie gebruikt. De Wet BGT stelt dat de BGT eind 2015 afgerond moet zijn. Naast bovengenoemde nieuwe kredieten heeft het dagelijks bestuur in het verslagjaar besloten het restant van het krediet voor de implementatie IRIS van 530.000 over te hevelen naar het project Innovatie met Geo informatie. Dit naar aanleiding van het besluit van Het Waterschapshuis om het moderniseringstraject van IRIS stop te zetten, waardoor het onderhoud op de IRIS software eindigt per oktober 2014. Om de continuïteit van de (geografische) informatievoorziening binnen het waterschap te borgen en een stabiele basis te leggen voor toekomstige ontwikkelingen, is een project gestart om de huidige op IRIS gebaseerde kerntoepassingen te upgraden naar actuele versies van de onderliggende software en de actuele landelijke standaarden. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 97

98 Programmarekening 2013

8 Exploitatierekening naar kostendragers In dit hoofdstuk wordt de begroting naar kostendrager weergegeven. Het waterschap kent twee kostendragers, te weten het watersysteembeheer en het zuiveringsbeheer. Watersysteembeheer Het watersysteembeheer bevat de kosten van het waterkwantiteitsbeheer, het waterkeringsbeheer en het passieve kwaliteitsbeheer (verbeteringen van de waterkwaliteit in de diverse waterlichamen). Bovendien bevat het watersysteembeheer een deel van de kosten voor de aanslagoplegging en invordering van de belastingopbrengsten. De kosten van het watersysteembeheer worden opgebracht door inwoners en eigenaren van gebouwde en ongebouwde onroerende zaken en natuurterreinen. Zuiveringsbeheer Het zuiveringsbeheer bevat de kosten voor het zuiveren en transporteren van afvalwater en de verwerking van het zuiveringsslib en gedeeltelijk de kosten van vergunningverlening en handhaving, uitgevoerd door het WBL. Daarnaast wordt een deel van de kosten voor de aanslagoplegging en invordering van de belastingopbrengsten, uitgevoerd door de BsGW, gerekend tot het zuiveringsbeheer. Evenals een gedeelte van de kosten van bestuur en externe communicatie van zowel WBL als BsGW. De kosten van het zuiveringsbeheer worden opgebracht door zowel de huishoudens als de bedrijven op basis van het aantal vervuilingseenheden. De wijze van toerekening van de kosten naar de beide kostendragers wordt onderstaand kort toegelicht. Bovendien wordt per kostendrager een toelichting gegeven op de dekking van deze kosten; de 'dekkingsmiddelen'. 8.1 Kostentoerekening De principes die gehanteerd zijn bij de kostentoerekening bepalen hoe de kosten worden toegerekend aan de uiteindelijke kostendragers (lees taken). Deze kostendragers vormen de basis voor de opbrengst waterschapslasten. Omdat de kostentoerekening van groot belang kan zijn op de hoogte van de belastingtarieven waarvoor bestuurlijke aandacht noodzakelijk is, is in de voorschriften opgenomen dat hier expliciet aandacht aan dient te worden geschonken. De interne kosten worden toegerekend op basis van bedrijfseconomische principes. Alle indirecte kosten worden doorberekend naar de producten die onderdeel uitmaken van programma's en bovendien onderdeel uitmaken van de taak watersysteembeheer en/of de taak zuiveringsbeheer. Een uitgebreide toelichting op de kostentoerekening is opgenomen in bijlage F. De kosten van het zuiveringsbeheer bestaan enerzijds uit het aandeel van het zuiveringsbeheer van de aan het WBL en de BsGW te betalen bijdragen, eventueel gecorrigeerd met een verevening van het aantal ve s met WPM. Anderzijds bestaan de kosten van het zuiveringsbeheer uit een gedeelte van de kosten van bestuur, externe communicatie en vergunningverlening en handhaving. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 99

In bijlage G is de verdeling van de bijdrage 2013 aan WBL en BsGW over de beide kostendragers opgenomen, waarvan 42.204.427, respectievelijk 1.115.761 betrekking heeft op het zuiveringsbeheer. Daarnaast heeft de verevening van het aantal ve s met WPM van 53.498 betrekking op het zuiveringsbeheer. Evenals een gedeelte van de kosten van bestuur, externe communicatie en vergunningverlening en handhaving van 1.689.361. De totale kosten van het zuiveringsbeheer komen in 2013 uit op 45.063.047 (zie bijlage H). Het restant van de waterschapsbegroting is toegerekend aan het watersysteembeheer. 8.2 Kostendrager Het resultaat van de kostentoerekening naar de kostendragers en de bijbehorende dekkingsmiddelen per kostendrager kan volgens de programma indeling voor 2013 als volgt worden weergegeven: Kostendragers 2013 Kostendrager Watersysteem beheer Zuiverings beheer Totaal Plannen 3.441.800 200.050 3.641.850 Watersysteem 13.967.160-13.967.160 Veiligheid 1.742.977-1.742.977 Zuiveren - 41.491.037 41.491.037 Instrumenten 5.399.500 1.030.927 6.430.427 Bestuur, externe communicatie en belastingen 4.780.945 2.341.033 7.121.978 Programmatotaal 29.332.382 45.063.047 74.395.429 Onvoorzien Waterschapsbedrijf Limburg - 179.361 179.361 Resultaat 2012 Waterschapsbedrijf Limburg - 3.098.007 3.098.007 Goodw ill toetreders BsGW 195.440 109.458 304.898 Onttrekking voorziening TAX-i 3.367-3.367 Totaal netto kosten 29.133.575 42.034.943 71.168.518 Voor een nadere opbouw van de programma's met bijbehorende beleidsproducten wordt verwezen naar bijlage H. 100 Programmarekening 2013

8.3 Dekkingsmiddelen De netto kosten per kostendrager zijn gedekt door de opbrengst waterschapsbelastingen en kan voor het verslagjaar als volgt worden weergegeven: Dekkingsmiddelen 2013 Kostendrager Watersysteem beheer Zuiverings beheer Totaal Opbrengst w aterschapsbelasting 29.586.874 50.056.324 79.643.198 Correctie kw ijtschelding -601.134-1.831.299-2.432.433 Correctie oninbaarverklaringen -123.879-191.235-315.114 Dekkingsmiddelen 28.861.861 48.033.790 76.895.651 Voor een toelichting op de opbrengst waterschapsbelastingen, inclusief kwijtschelding en oninbaarverklaringen wordt verwezen naar paragraaf 9.2. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 101

8.4 Realisatie kostendragers 2013 versus gewijzigde begroting 2013 In artikel 4.33 van het Waterschapsbesluit is opgenomen dat naast de in de jaarrekening naar kostendragers genoemde bedragen ook het bedrag van de begroting en de begroting na wijziging van het verslagjaar dient te worden weergegeven. Watersysteembeheer Onderstaand wordt de realisatie van de netto kosten en de dekkingsmiddelen van het watersysteembeheer versus de begroting en de gewijzigde begroting weergegeven. Indien sprake is van een aanmerkelijk verschil ten opzichte van de gewijzigde begroting wordt dit kort toegelicht. Programma's en dekkingsmiddelen w atersysteembeheer Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Plannen 3.578.906 3.525.576 3.441.800 Watersysteem 14.520.711 14.442.685 13.967.160 Veiligheid 1.854.860 1.889.860 1.742.977 Instrumenten 5.810.511 5.615.119 5.399.500 Bestuur, externe communicatie en belastingen 4.669.659 4.801.564 4.780.945 Bedrijfsvoering - 135.287 - Programmatotaal 30.434.647 30.410.091 29.332.382 Onvoorzien Waterschap Roer en Overmaas 98.000 3.238.290 - Goodw ill toetreders BsGW 195.441 195.441 195.440 Onttrekking voorziening TAX-i - - 3.367 Totaal netto kosten 30.337.206 33.452.940 29.133.575 Opbrengst w atersysteemheffing 28.834.020 28.951.057 28.903.831 Opbrengst verontreinigingsheffing 795.680 682.680 683.043 Correctie kw ijtschelding -552.000-605.882-601.134 Correctie oninbaarverklaringen -144.174-129.654-123.879 Onttrekking egalisatiereserve ontw ikkeling w aterschapslasten w atersysteemheffing 1.403.680 1.403.680 - Dekkingsmiddelen 30.337.206 30.301.881 28.861.861 Exploitatieresultaat - -3.151.059-271.714 De realisatie op het programmatotaal is positief uitgevallen door een afname van het netto kostenniveau. Voor een toelichting op de afwijking van de individuele programma s wordt verwezen naar hoofdstuk 7. Van de bijgestelde post onvoorzien Waterschap Roer en Overmaas is geen gebruik gemaakt en de onttrekking aan de voorziening Tax-i was niet voorzien (zie 6.5.2). Voor een toelichting op de lagere opbrengst watersysteemheffing wordt verwezen naar paragraaf 9.2. De onttrekking aan de egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten watersysteemheffing is niet gerealiseerd omdat onttrekkingen aan reserves door middel van afzonderlijke besluitvorming zijn voorbehouden aan het algemeen bestuur. 102 Programmarekening 2013

Zuiveringsbeheer Onderstaand wordt de realisatie van de netto kosten en de dekkingsmiddelen van het zuiveringsbeheer versus de begroting en de gewijzigde begroting weergegeven. Indien sprake is van een aanmerkelijk verschil ten opzichte van de gewijzigde begroting wordt dit kort toegelicht. Programma's en dekkingsmiddelen zuiveringsbeheer Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Plannen 199.811 199.811 200.050 Zuiveren 41.438.510 41.438.510 41.491.037 Instrumenten 1.083.864 1.083.864 1.030.927 Bestuur, externe communicatie en belastingen 2.270.143 2.270.143 2.341.033 Programmatotaal 44.992.328 44.992.328 45.063.047 Onvoorzien Waterschapsbedrijf Limburg 179.134 179.134 179.361 Resultaat 2012 WBL - 3.098.007 3.098.007 Goodw ill toetreders BsGW 109.459 109.459 109.458 Totaal netto kosten 45.062.003 41.963.996 42.034.943 Opbrengst zuiveringsheffing 49.908.895 50.067.270 50.056.324 Correctie kw ijtschelding -1.677.000-1.812.983-1.831.299 Correctie oninbaarverklaringen -250.697-220.037-191.235 Toevoegen egalisatiereserve ontw ikkeling w aterschapslasten zuiveringsheffing 2.919.195 2.919.195 - Dekkingsmiddelen 45.062.003 45.115.055 48.033.790 Exploitatieresultaat - 3.151.059 5.998.847 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 103

Programma's en dekkingsmiddelen zuiveringsbeheer Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie Plannen 199.811 199.811 200.050 Zuiveren 41.438.510 41.438.510 41.491.037 Instrumenten 1.083.864 1.083.864 1.030.927 Bestuur, externe communicatie en belastingen 2.270.143 2.270.143 2.341.033 Programmatotaal 44.992.328 44.992.328 45.063.047 Onvoorzien Waterschapsbedrijf Limburg 179.134 179.134 179.361 Resultaat 2012 WBL - 3.098.007 3.098.007 Goodw ill toetreders BsGW 109.459 109.459 109.458 Totaal netto kosten 45.062.003 41.963.996 42.034.943 Opbrengst zuiveringsheffing 49.908.895 50.067.270 50.056.324 Correctie kw ijtschelding -1.677.000-1.812.983-1.831.299 Correctie oninbaarverklaringen -250.697-220.037-191.234 Toevoegen egalisatiereserve ontw ikkeling w aterschapslasten zuiveringsheffing 2.919.195 2.919.195 - Dekkingsmiddelen 45.062.003 45.115.055 48.033.791 Exploitatieresultaat - 3.151.059 5.998.848 De realisatie van het programmatotaal is gestegen. Voor een toelichting op de afwijking van de individuele programma s wordt verwezen naar hoofdstuk 7. Voor een toelichting op de lagere opbrengst zuiveringsheffing wordt verwezen naar paragraaf 9.2. De toevoeging aan de egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten zuiveringsheffing is niet gerealiseerd omdat toevoegingen aan reserves door middel van afzonderlijke besluitvorming zijn voorbehouden aan het algemeen bestuur. 104 Programmarekening 2013

9 Exploitatierekening naar kosten en opbrengsten Naast de programmaopzet blijven de kostensoorten in de BBVW een verplichting. In onderstaand overzicht worden dan ook de kosten en opbrengsten gepresenteerd van de begroting, de gewijzigde begroting en de realisatie 2013. Omschrijving kosten Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie 4101 Externe rentelasten 2.906.446 2.801.206 2.794.964 4102 Interne rentelasten 154.336 154.336-4103 Afschrijvingen van activa 7.234.830 7.354.686 7.412.606 41 Rente en afschrijvingen 10.295.612 10.310.228 10.207.570 4201 Salarissen huidig personeel en bestuurders 8.630.300 8.430.300 7.722.189 4202 Sociale premies 1.534.100 1.534.100 1.909.813 4204 Overige personeelslasten 351.300 366.300 384.456 4205 Personeel van derden 150.000 650.000 692.013 4206 Uitkeringen voormalig personeel en bestuurders 103.000 155.000 116.882 42 Personeelslasten 10.768.700 11.135.700 10.825.353 4301 Duurzame gebruiksgoederen 232.950 258.050 212.620 4302 Overige gebruiks- en verbruiksgoederen 422.600 497.687 429.190 4303 Energie 214.500 232.500 226.536 4304 Huren en rechten 261.000 422.000 309.908 4307 Verzekeringen 120.000 120.000 121.555 4308 Belastingen 55.300 85.550 80.440 4309 Onderhoud door derden 4.419.900 4.375.201 4.220.909 4310 Overige diensten door derden 2.417.400 2.356.166 2.123.038 4310 Overige diensten door derden WBL 42.204.427 42.204.427 42.204.427 4310 Overige diensten door derden BsGW 3.104.306 3.104.306 3.104.306 43 Goederen en diensten van derden 53.452.383 53.655.887 53.032.929 4402 Bijdragen aan overheden 1.500.900 1.680.567 1.655.667 4402 Bijdragen aan overheden WPM - - 53.498 4403 Bijdragen aan overigen 493.900 387.035 341.848 44 Bijdragen aan derden 1.994.800 2.067.602 2.051.013 4501 Toevoegingen aan voorzieningen - 86.000 187.882 4502 Onvoorzien 98.000 3.238.290-45 Toevoegingen voorzieningen / onvoorzien 98.000 3.324.290 187.882 Totaal kosten 76.609.495 80.493.707 76.304.747 Waterschap Roer en Overmaas / 141703 105

Omschrijving opbrengsten Begroting 2013 Gew ijzigde begroting Realisatie 8101 Externe rentebaten - - 369 8102 Interne rentebaten 154.336 154.336-81 Financiële baten 154.336 154.336 369 8201 Baten in verband met salarissen en sociale lasten 75.000 75.000 69.338 82 Personele baten 75.000 75.000 69.338 8301 Verkoop van grond - 200.200 274.875 8302 Verkoop van duurzame goederen 15.000 425.394 410.395 8304 Opbrengst uit grond en w ater 9.800 11.500 9.963 8306 Diensten voor derden 51.250 127.142 123.347 83 Goederen en diensten aan derden 76.050 764.236 818.580 8401 Bijdragen van overheden 200.000 247.500 282.550 8401 Bijdragen van overheden WBL - 3.098.007 3.098.007 8402 Bijdragen van overigen 304.900 337.692 337.781 84 Bijdragen van derden 504.900 3.683.199 3.718.338 8501 Opbrengst omslag gebouw d 15.299.300 15.409.351 15.514.828 8502 Opbrengst ingezetenenomslag 11.366.400 11.371.794 11.370.871 8503 Opbrengst omslag ongebouw d 2.136.600 2.138.192 1.986.207 8504 Opbrengst omslag natuurterreinen 31.720 31.720 31.925 8505 Opbrengst verontreinigingsheffing 795.680 682.680 683.043 8506 Opbrengst zuiveringsheffing bedrijven 12.805.475 12.938.203 12.925.285 8507 Opbrengst zuiveringsheffing huishoudens 37.103.420 37.129.067 37.131.039 8508 Oninbaarverklaringen (394.871) (349.691) (315.114) 8509 Kw ijtscheldingen (2.229.000) (2.418.865) (2.432.433) 85 Waterschapsbelastingen 76.914.724 76.932.451 76.895.651 8601 Onttrekkingen aan voorzieningen - - 3.367 8603 Geactiveerde lasten 400.000 400.000 526.237 86 Interne verrekeningen 400.000 400.000 529.604 Totaal opbrengsten 78.125.010 82.009.222 82.031.880 Exploitatieresultaat; saldo opbrengsten minus kosten 1.515.515 1.515.515 5.727.133 Negatief exploitatieresultaat: dekking uit reserves Positief exploitatieresultaat: resultaatsbesteming 1.515.515 1.515.515 5.727.133 In de voorschriften is opgenomen dat de kostensoorten dienen als informatieve waarde voor het algemeen bestuur waardoor een toelichting hierop niet verplicht is. Gelet op het feit dat een toelichting de inzichtelijkheid van deze componenten ten goede komt wordt - evenals voorgaande jaren - een korte toelichting gegeven op de realisatie versus de gewijzigde begroting. Dit is ook de lijn die gevolgd is in de begroting en in de voor- en najaarsrapportage 2013 waar eveneens een beschouwing is gegeven naar dit gezichtspunt. 106 Programmarekening 2013

9.1 Toelichting op kosten Onderstaand is de verdeling van de werkelijke kosten over het verslagjaar grafisch weergegeven. Rente en afschrijvingen De totale kosten van rente en afschrijving hebben in het verslagjaar 10.207.570 bedragen, waarvan 2.794.964 rente en 7.412.606 afschrijvingen. Deze kosten hebben hoofdzakelijk betrekking op investeringsprojecten in materiële activa. Rente Het resultaat op de externe rentelasten is ten opzichte van de gewijzigde raming 6.242 positief en wordt beïnvloed door een afname van de rekening-courantrente. Het percentage van de rekening-courantrente waarmee in de raming rekening was gehouden is in het verslagjaar door de stagnerende economische groei aanzienlijk achtergebleven. Hierdoor is het renteniveau van de debetrente lager uitgevallen. De berekende rente over de eigen financieringsmiddelen, de interne rentelasten, wijkt eveneens aanzienlijk af van de raming, 154.336 positief. Dit wordt veroorzaakt doordat op begrotingsbasis voor de eigen financieringsmiddelen een rentepercentage is gehanteerd van 1,5% en op rekeningbasis dit percentage, gelet op de renteontwikkeling in het verslagjaar 0% heeft bedragen. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 107

Afschrijvingen Het resultaat op de afschrijvingskosten is ten opzichte van de gewijzigde begroting 57.920 negatief. Een en ander is een gevolg van een hoger gerealiseerde netto investeringsniveau in het verslagjaar. Daarnaast dient eenmaal per jaar te worden nagegaan of de activa die op de balans zijn vermeld, nog wel worden gebruikt en of deze, mede gegeven de te verwachten resterende gebruiksduur, nog tegen de juiste waarde zijn gewaardeerd. Een natuurlijk moment voor deze evaluatie is bij het opstellen van de jaarrekening. Indien de activa tegen een te hoge waarde op de balans staan, dient de waardevermindering ten laste van de exploitatierekening te worden gebracht. De immateriële en materiële vaste activa zijn bij het opstellen van de jaarrekening beoordeeld. Zo heeft Het Waterschapshuis het moderniseringstraject van IRIS stopgezet waardoor de restant boekwaarde van dit project vervroegd is afgeschreven. Verder heeft deze beoordeling erin geresulteerd dat een aantal projecten (onderhanden werken) niet tot uitvoering is gekomen en financieel is afgesloten. Het betreft voorbereidingskosten die conform de nota activabeleid 2012 over een zo kort mogelijke periode (in één keer) dienen te worden afgeschreven. Ook de verkoop van de loodsen Herkenbosch en Margraten heeft geleid tot een extra afschrijving. Tot slot zijn gelet op de nota activabeleid 2012 een aantal projecten, waarvan de boekwaarde kleiner of gelijk is dan 2.500, in het verslagjaar extra afgeschreven. In totaliteit is dan ook 410.625 voor versnelde afschrijving in aanmerking gekomen dat als volgt kan worden gespecificeerd. Projecten Bedrag Bedrijfsvoeringsprojecten Implementatie IRIS 144.728 Projecten die niet tot uitvoering komen Acht vismigratieknelpunten Eyserbeek, Selzerbeek en Geul 34.636 Regenwaterbuffer Rijstraat Guttecoven 10.345 Aanleg regenwaterbuffer Fontein en Tapgraaf Maastricht 1.481 Aanleg regenwaterbuffer Bunderweg Beutenaken 42.204 Projecten die zijn afgewaardeerd in verband met verkoop Loods Noord, Herkenbosch 83.558 Loods Zuid, Margraten 86.662 Projecten met een boekwaarde kleiner dan 2.500 7.011 Voor een uitgebreide toelichting op het investeringsniveau 2013 wordt verwezen naar hoofdstuk 7. Hierin worden per programma de investeringen nader toegelicht. Personeelslasten De personeelslasten van 10.825.353 hebben grotendeels betrekking op de salariskosten en de sociale premies van het personeel en bestuur, van 9.632.002. Op de personeelslasten resteert ten opzichte van de gewijzigde begroting een overschot van 310.347. Dit wordt vooral veroorzaakt door de afname van de salarissen van bestuur en personeel met 708.111 die een gevolg is van de gemiddeld lagere dan geraamde personeelssterkte - werkelijke formatie 132,56 fte en normatieve formatie 136,97 fte - en de verschuiving van de premie Zorgverzekeringswet naar de werkgever waardoor sprake is van een lagere bruto salarislast. 108 Programmarekening 2013

De sociale lasten echter zijn toegenomen met 375.713 doordat bij de berekening van de premies in de begroting rekening is gehouden met de op dat moment geldende percentages (2012) en de percentages 2013 vooral voor de pensioenpremies en door de verschuiving van de premies Zorgverzekeringswet hoger zijn uitgevallen. Ondanks dat over minder fte sociale lasten zijn betaald. Doordat medewerkers gestimuleerd worden om meer aandacht te hebben voor hun ontwikkeling zowel vakinhoudelijk als competentiegericht is op ruime schaal gebruik gemaakt van de mogelijkheden tot het volgen van cursussen, opleidingen, studies en seminars. De overige personeelslasten zijn hierdoor dan ook toegenomen met 18.156. In het verslagjaar is o.a. door het niet invullen van vacatures en het inhuren van specifieke deskundigheid zwangerschapsverlof meer gebruik gemaakt van de diensten van derden (uitzendkrachten en ingehuurd personeel) waardoor de post personeel derden ten opzichte van de gewijzigde begroting is toegenomen met 42.013. Doordat minder gebruik is gemaakt van wachtgeldverplichtingen is de post uitkeringen voormalig personeel en bestuur in 2013 onderschreden met 38.118. Goederen en diensten van derden De totale kosten van goederen en diensten van derden bedragen 53.032.929 en bestaan voor ruim 85% uit de bijdrage aan het WBL en de BsGW. Hiervan geldt dat de begroting gelijk is aan de jaarrekening. In het verslagjaar bedroeg de bijdrage aan het WBL 42.204.427 en aan de BsGW 3.104.306. Het totaal van goederen en diensten van derden (exclusief de bijdrage aan het WBL en de BsGW) kende ten opzichte van de gewijzigde begroting een overschot van 622.958. Binnen deze hoofdgroep hebben zich op alle onderdelen onderschrijdingen voorgedaan. Het overschot op het onderdeel duurzame gebruiksgoederen bedraagt 45.430 en is vooral een gevolg van de lagere kosten voor afrasteringen, projectborden, werkmaterieel en hard- en software. De overige gebruiks- en verbruiksgoederen zijn gedaald met 68.497. Dit wordt veroorzaakt door een groot aantal kleine posten. De belangrijkste zijn de afname van de kosten van kleding en uitrusting, geografische data, druk- en bindwerk, abonnementen en reinigingsmiddelen. De energiekosten zijn gedaald met 5.964 door een lager energieverbruik (gas en elektriciteit). De huren en rechten, verzekeringen en belastingen zijn in totaliteit afgenomen met 115.647. Dit wordt vooral veroorzaakt door de lagere leasekosten als gevolg van het feit dat de nieuwe bedrijfsauto s later in gebruik zijn genomen dan gepland. Op onderhoud door derden heeft zich een overschot voorgedaan van 154.292. Zo zijn de kosten voor het profiel onderhoud en onderhoud groenvoorziening 57.393 lager uitgevallen en de stortkosten voor het afvoeren van vuil en maaisel gedaald met 34.285. Verder heeft zich nog een onderschrijding van 57.473 voorgedaan bij het onderhoud van harden software door het niet verlengen van een nieuw Oracle contract, lagere bijdrage onder- Waterschap Roer en Overmaas / 141703 109

houdskosten Waterschapshuis 2.0 en doordat geen tot weinig storingen zijn opgetreden in het datacenter. Ook zijn de onderhoudskosten t.b.v. de meet- en regelapparatuur beperkt gebleven waardoor zich een onderschrijding heeft voorgedaan van 18.132. Op het onderdeel overige diensten door derden resteert nog een overschot van 233.128. De adviezen van derden zijn afgenomen met 132.893. Zo zijn de advieskosten voor externe ondersteuning voor automatisering, sanerings- en kwaliteitsonderzoeken, onderhoudsmethoden, website, personeelsbeleid en KAM beperkt gebleven. Daarnaast laten een aantal andere posten op dit onderdeel een onderschrijding zien waarbij de belangrijkste de afname van de laboratoriumkosten, kosten waakvlamovereenkomsten, schadevergoedingen, advertentiekosten, exposities/educatie en audiovisuele producten zijn. Bijdragen aan derden De bijdragen aan derden van 2.051.013 zijn ten opzichte van de gewijzigde begroting afgenomen met 16.589. Op het onderdeel bijdrage aan overheden wordt dit voornamelijk veroorzaakt door de overschrijding op de uitgaven voor de 'stimuleringsregeling afkoppelen verhard oppervlak 259.616. Echter is geen aanspraak gedaan op de bijdrage voor de stimuleringsregeling aanpak riooloverstorten waardoor een onderschrijding resteert van 300.000. Ook heeft met WPM een verrekening plaatsgevonden die veroorzaakt wordt door de verevening van het aantal (indirecte) ve s van 53.498 per 31 december 2013. De oorzaak van de verevening is dat het aantal ve s op basis van de realisatie over 2013 per beheersgebied afweek van de door de BsGW afgeven prognose bij de begroting 2013. Naast het feit dat het aantal ve s inkomsten genereert, wordt dit ook gehanteerd als verdeelsleutel bij de toerekening van de kosten van begroting van het waterschapsbedrijf. Gelet op een in 2005 afgesloten vereveningsovereenkomst vindt op basis van de geconstateerde verschillen op het einde van het jaar dan ook een verevening plaats tussen de beide waterschappen. Tenslotte is op bijdrage aan overigen de bijdrage aan het projectbureau Maas en Maasbrede KRW-onderzoeken beperkt gebleven en is het abonnement op de Nationale Databank Flora en Fauna verdisconteerd in de bijdrage aan Het Waterschapshuis. Toevoegingen voorzieningen/onvoorzien De toevoeging aan de voorzieningen en de post onvoorzien bedraagt in het verslagjaar 187.882 en is ten opzichte van de gewijzigde begroting afgenomen met 3.136.408. Dit wordt veroorzaakt door de toevoeging aan de 'voorziening pensioen en uitkeringsverplichtingen van 101.882 die niet was geraamd, en tot stand is gekomen op basis van een opgave van Loyalis over de actuariële berekening van zeven bestuurderspensioenen. Verder is van de post onvoorzien, die in het verslagjaar tussentijds als gevolg van de financiële effecten van de voor- en najaarsrapportage is bijgesteld tot 3.238.290, geen gebruik gemaakt. 110 Programmarekening 2013

9.2 Toelichting op opbrengsten Onderstaand zijn de werkelijk opbrengsten over het verslagjaar grafisch weergegeven. Financiële baten De financiële baten zijn opgebouwd uit externe en interne rentebaten. De externe rentebaten zijn beperkt gebleven tot 369. In het verslagjaar is geen sprake geweest van overliquiditeit waardoor het niet mogelijk is gebleken om gelden tijdelijk weg te zetten bij de Rabobank. Slechts het reguliere banksaldo in 2013 heeft geleid tot een opbrengst van de rente rekening-courant van 369. De interne rentebaten van 154.336 zijn ten opzichte van de gewijzigde begroting gereduceerd tot nul. Dit wordt veroorzaakt doordat op begrotingsbasis voor de eigen financieringsmiddelen een rentepercentage is gehanteerd van 1,5% en op rekeningbasis dit percentage, door de achtergebleven economische groei, is gedaald tot 0%. Personele baten De opbrengsten personele baten van 69.338 hebben betrekking op de bijdrage van derden in de salariskosten en is ten opzichte van de bijgestelde begroting met 5.662 afgenomen. Ondanks de subsidiebijdrage van het project Floodwise voor de inzet van een aantal medewerkers is dit het gevolg van lagere bijdragen van de Uitkeringsinstantie voor Werknemers Verzekeringen (UWV) in de kosten van zwangerschap, ziekte en WAO. Goederen en diensten aan derden De goederen en diensten aan derden van 818.580 hebben betrekking op 5 grondverkopen, de boekwinst die behaald is met de verkoop van de loodsen Margraten en Herkenbosch, verleend jacht- en visrecht, controle zwemwater t.b.v. de Provincie, uitwisseling van geografische gegevens en de onderhoudsvergoeding van Oolderveste. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 111

De opbrengsten zijn toegenomen met 54.344. Naast het feit dat de opbrengst jacht- en visrecht, verkoop van werkmaterieel en geografische gegevens lager is uitgevallen dan verwacht wordt dit vooral veroorzaakt door een grondverkoop van 68.674 op het afgesloten project regenwaterbuffer Rijstraat in Guttecoven. Bijdragen van derden De bijdrage van derden van 3.718.338 hebben grotendeels betrekking op de afdracht van het positieve resultaat boekjaar 2012 van het WBL. Ook de landelijke provinciale bijdrage voor de muskus- en beverrattenbestrijding en de goodwillvergoeding van de deelnemers in de BsGW maken hier onderdeel van uit. Verder is een provinciale bijdrage in de advieskosten erosiebestrijding van 15.892 en een gemeentelijke bijdrage van 5.747 ten behoeve van een vleermuizenonderzoek in de Keutelbeek ontvangen. Tevens is nog een subsidiebijdrage van 13.616 over 2012 voor het project Integraal Water en Nitraat model Heuvelland (Iwanh) ontvangen. Waterschapsbelastingen Na afloop van het verslagjaar is door de BsGW een door de accountant gewaarmerkte afrekening waterschapsheffingen 2009 tot met 2013 inclusief toelichting overlegd. Deze afrekening vormt de basis voor de verantwoording in 2013 van 76.895.651. Op basis van deze afrekening is de (bruto) opbrengst van de waterschapsbelastingen in het verslagjaar 79.643.198 als volgt samengesteld: Watersysteemheffing Gebouwd 15.514.828 Ingezetenen 11.370.871 Ongebouwd 1.986.207 Natuur 31.925 Verontreinigingsheffing Verontreinigingsheffing 683.043 Zuiveringsheffing Zuiveringsheffing bedrijven 12.925.285 Zuiveringsheffing huishoudens 37.131.039 Verder is belastingopbrengst gecorrigeerd voor kwijtschelding en oninbaarverklaringen van 2.747.547. Correctie belastingopbrengsten Kwijtscheldingen 2.432.433 Oninbaarverklaringen 315.114 Ten opzichte van de bijgestelde begroting is de netto opbrengst waterschapsbelastingen in 2013 afgenomen met 36.800. Deze afname bestaat voornamelijk uit een lagere opbrengst watersysteemheffing die gebaseerd is op de afrekening waterschapsheffingen 2013. Daarnaast is de correctie voor de oninbaar en kwijtschelding, en dan vooral het onderdeel oninbaar afgenomen. De afname van de watersysteemheffing en de zuiveringsheffing is onderstaand toegelicht. 112 Programmarekening 2013

Watersysteemheffing De netto opbrengst watersysteemheffing is in het verslagjaar ten opzichte van de gewijzigde raming afgenomen met 36.909. Dit betreft een lager opbrengst waterschapslasten van 47.432 die een gevolg is van het feit dat de WOZ-waarde van de categorie gebouwd iets hoger is uitgevallen en het aantal hectares ongebouwd lager is uitgevallen dan waarmee rekening was gehouden door de BsGW. De kwijtschelding en oninbaar is eveneens afgenomen met 10.523 en is een direct gevolg van het afsluiten van de belastingjaren 2008 en 2009. Zuiveringsheffing Uit de afrekening 2013 van de BsGW is gebleken dat de netto opbrengst van de zuiveringsheffing in het verslagjaar, ten opzichte van de gewijzigde raming, per saldo bijna gelijk is gebleven. De opbrengst zuiveringsheffing is afgenomen met 10.946 door een iets lager aantal bedrijfs ve s van het belastingjaar 2009. Evenals bij de watersysteemheffing is ook hier de post kwijtschelding en oninbaar afgenomen met 10.486 door het afsluiten van de belastingjaren 2008 en 2009. Voor wat betreft de zuiveringsheffing kan nog worden opgemerkt dat in het verslagjaar in de Provincie Limburg het aantal ve s met 2.000 is afgenomen ten opzichte van de begroting. Een en ander kan als volgt worden weergegeven. Aantale vervuilingseenheden 2013 Begroting Realisatie - Waterschap Peel en Maasvallei 576.250 574.250 - Waterschap Roer en Overmaas 1.003.500 1.003.500 Totaal 1.579.750 1.577.750 Als gevolg van de afname van het aantal ve s (begroting versus realisatie) bij ons collega waterschap en de daardoor ontstane verschillen tussen beide waterschappen, heeft in 2013 een verevening plaatsgevonden om ongewenste schommelingen in de exploitatie te voorkomen. Zoals aangegeven onder bijdrage aan derden heeft dit geresulteerd in een verevening van 53.498 met WPM. Interne verrekeningen De interne verrekeningen van 529.604 bestaan naast de vrijval van de voorziening Tax-i uit geactiveerde lasten. Aan de voorziening Tax-i die in 2011 is ingesteld is in het verslagjaar 16.681 onttrokken in verband met de eindafrekening (ondersteuning bestuurlijke commissie en evaluatietraject Twynstra en Gudde) van Tax-i. Doordat de eindafrekening van Tax-i lager is dan het bedrag dat in de voorziening aanwezig was is 3.367 vrijgevallen ten gunste van de exploitatie. Conform de BBVW en de nota activabeleid 2012, wordt een gedeelte van de werkzaamheden van waterschapspersoneel verricht ten behoeve van investeringswerken geactiveerd. Ten opzichte van de bijgestelde begroting is deze post met 126.237 toegenomen doordat op realisatiebasis, door de inhuur van een aantal projectleiders meer uren aan projecten zijn besteed dan geraamd. Waterschap Roer en Overmaas / 141703 113

9.3 Exploitatieresultaat Gelet op bovenstaande uiteenzetting resulteert het saldo van kosten en opbrengsten over 2013 in een positief resultaat van 5.727.133. In de begroting 2013 werd nog uitgegaan van een exploitatieoverschot van 1.515.515. Dit betekent dan ook dat het exploitatieresultaat in het verslagjaar ten opzichte van de raming een positieve ontwikkeling laat zien. Voor de bestemming van het positieve resultaat wordt verwezen naar het aan deel II gevoegde Voorstel tot vaststelling van de jaarrekening inclusief bestemming van het resultaat. 114 Programmarekening 2013

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: het algemeen bestuur van Waterschap Roer en Overmaas Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit financieel verslag opgenomen jaarrekening 2013 van het Waterschap Roer en Overmaas te Sittard gecontroleerd, bestaande uit de balans per 31 december 2013 en de exploitatierekening 2013 naar soort met de toelichtingen, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. Verantwoordelijkheid van het Dagelijks Bestuur Het dagelijks bestuur van Waterschap Roer en Overmaas is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, in overeenstemming met hoofdstuk 4 van het Waterschapsbesluit en de Beleidsregels toepassing Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector (WNT), alsmede voor het opstellen van het jaarverslag in overeenstemming met hoofdstuk 4 van het Waterschapsbesluit. Tevens is het dagelijks bestuur verantwoordelijk voor de financiële rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties. Dit houdt in dat deze bedragen in overeenstemming dienen te zijn met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals vermeld in het controleprotocol d.d. 30 november 2010, het normenkader 2013 d.d. 26 november 2013 en het Controleprotocol WNT van de Beleidsregels toepassing WNT. Het dagelijks bestuur is daarnaast verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle, als bedoeld in artikel 109, tweede lid, van de Waterschapswet en de Beleidsregels toepassing WNT, inclusief het Controleprotocol WNT. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden, het controleprotocol dat d.d. 30 november 2010 vastgesteld is door het algemeen bestuur van Waterschap Roer en Overmaas en het normenkader 2013 dat 26 november 2013 is vastgesteld door het algemeen bestuur van Waterschap Roer en Overmaas. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico's dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan alsmede in het kader van de financiële rechtmatigheid voor de naleving van die relevante wet- en regelgeving, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die Waterschap Roer en Overmaas / 141703 115

passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van het Waterschap Roer en Overmaas. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en van de redelijkheid van de door het dagelijks bestuur van het Waterschap Roer en Overmaas gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. De bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie bedraagt voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves. Deze goedkeuringstolerantie is d.d. 30 november 2010 vastgesteld door het algemeen bestuur van het Waterschap Roer en Overmaas. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden. Oordeel betreffende de jaarrekening Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van het Waterschap Roer en Overmaas per 31 december 2013 en het resultaat over 2013 in overeenstemming met hoofdstuk 4 van het Waterschapsbesluit en de Beleidsregels toepassing WNT. Voorts zijn wij van oordeel dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2013 in alle van materieel belang zijnde aspecten voldoen aan de eisen van financiële rechtmatigheid. Dit houdt in dat de bedragen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals vermeld in het controleprotocol d.d. 30 november 2010, het normenkader 2013 d.d. 26 november 2013 en het Controleprotocol WNT van de Beleidsregels toepassing WNT. Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Op grond van de wettelijke verplichting ingevolge artikel 109, lid 3, onder d, Waterschapswet melden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. Maastricht, 20 mei 2014 Ernst & Young Accountants LLP w.g. drs. N.A.J. Silverentand RA 116 Programmarekening 2013

Voorstellen Voorstel tot vaststelling van de jaarrekening en bestemming van het positieve saldo Het dagelijks bestuur van Waterschap Roer en Overmaas verklaart dat deze jaarrekening ingevolge artikel 103, lid 3 van de Waterschapswet ter inzage is gelegd en dat van die neerlegging en verkrijgbaarstelling openbare kennisgeving is geschied. Mede gelet op de verklaring van de accountant van 20 mei 2013, die in onderhavige jaarrekening is opgenomen, wordt voorgesteld de jaarrekening 2013 conform het volgende conceptbesluit vast te stellen. Het batig saldo over 2013 bedraagt 5.727.133. In hoofdstuk 8 is het aangehaalde saldo verdeeld over de twee taken. Het watersysteembeheer sluit met een negatief resultaat van 271.714 en het zuiveringsbeheer met een positief resultaat van 5.998.847. Voorgesteld wordt om een bedrag van 259.616 te onttrekken aan de reserve afkoppelen verhard oppervlak, 14.440 toe te voegen aan de reserve niet kerende grondbewerking, 300.000 toe te voegen aan de reserve riooloverstorten en 326.538 te onttrekken aan de egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten watersysteemheffing (watersysteembeheer); en 5.998.847 toe te voegen aan de egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten zuiveringsheffing (zuiveringsbeheer). Het dagelijks bestuur, de secretaris/directeur, de voorzitter, ing. J.M.G. In den Kleef dr. J.J. Schrijen Waterschap Roer en Overmaas / 141703 117

118 Programmarekening 2013

Vaststelling van de jaarrekening en bestemming van het positieve saldo Het algemeen bestuur van Waterschap Roer en Overmaas; Overwegende dat het dagelijks bestuur de jaarrekening 2013 heeft overlegd; Gezien het voorstel van het dagelijks bestuur inzake de vaststelling van de jaarrekening 2013 en de bestemming van het voordelig saldo; Mede gelet op de bepalingen voor vaststelling van de jaarrekening zoals die zijn opgenomen in de Waterschapswet; BESLUIT 1. De jaarrekening 2013 vast te stellen tot de volgende totalen: balans per 31 december 114.276.019; rekening van kosten en opbrengsten 2013 respectievelijk 76.304.747 en 82.031.880. 2. Het batig saldo ad 5.727.133 als volgt te bestemmen: watersysteembeheer 259.616 onttrekken aan de reserve afkoppelen verhard oppervlak ; 14.440 toevoegen aan de reserve niet kerende grondbewerking ; 300.000 toevoegen aan de reserve riooloverstorten ; 326.538 onttrekken aan de egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten watersysteemheffing ; zuiveringsbeheer 5.998.847 toe te voegen aan de egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten zuiveringsheffing. 3. Het voor 2013 per programma beschikbaar gestelde krediet dat niet is verleend ad 23.023.917 intrekken. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van het algemeen bestuur van 1 juli 2014. De secretaris/directeur, De voorzitter, ing. J.M.G. In den Kleef dr. J.J. Schrijen Waterschap Roer en Overmaas / 141703 119

120 Programmarekening 2013

Deel III Bijlagen Waterschap Roer en Overmaas / 141703 121

122 Programmarekening 2013

BIJLAGE A VASTE ACTIVA REKENING 2013 Omschrijving Aanschafprijs Stand 31-12-2012 Mutaties 2013 Stand 31-12-2013 Cumulatieve Cumulatieve Overboeking afschrijvingen Vermeerderingen afschrijvingen Boekwaarde Verminderingen onderhanden Afschrijving Aanschafprijs werken Extern Intern Boekwaarde Rente 2,72% Financiële vaste activa * aandelen 106.405-106.405 - - - - - 106.405 0 106.405 - Totaal financiële vaste activa 106.405-106.405 - - - - - 106.405-106.405 - Immateriële vaste activa * afsluiten geldleningen 1.713.928 1.289.780 424.148 - - - - 114.262 1.713.928 1.404.041 309.887 - * overige immateriële activa 8.064.944 6.502.350 1.562.594 696.625-285.663-798.712 8.475.905 7.301.062 1.174.843 37.273 * bijdragen aan activa in eigendom van: - overheden 66.600 65.536 1.064 - - - - 709 66.600 66.245 355 19 - overigen 144.317 82.757 61.559 - - - - 14.432 144.317 97.189 47.128 1.480 Totaal immateriële vaste activa 9.989.789 7.940.422 2.049.366 696.625-285.663-928.115 10.400.750 8.868.538 1.532.212 38.773 Materiële vaste activa Werken in exploitatie * bedrijfsgebouwen 6.416.023 3.402.126 3.013.897 - - 189.751-196.904 6.416.023 3.788.780 2.627.242 76.811 * gronden 5.879.838 3.149.086 2.730.752 - - - - 191.649 5.879.838 3.340.735 2.539.103 71.755 * waterbouwkundige werken 103.473.905 55.653.144 47.820.761 - - - 4.510.170 3.579.699 108.916.309 60.165.076 48.751.233 1.314.942 * overige bedrijfsmiddelen 1.676.057 1.448.505 227.552 - - - 405.930 273.075 2.414.132 2.053.725 360.407 8.006 * machines, apparaten en werktuigen 157.495 106.603 50.892 - - - - 23.433 157.495 130.036 27.459 1.067 * waterkeringen 3.058.855 711.156 2.347.699 - - - - 101.328 3.058.855 812.485 2.246.371 62.554 Totaal werken in exploitatie 120.662.173 64.470.620 56.191.553 - - 189.751 4.916.100 4.366.088 126.842.652 70.290.837 56.551.815 1.535.135 Onderhanden werken * bedrijfsgebouwen 2.235.885 38.290 2.197.595 812.849 - - - 101.788 3.048.734 140.078 2.908.656 69.528 * gronden - - - - - - - - 0 0 - - * waterbouwkundige werken 41.425.281 5.188.340 36.236.941 9.006.629 526.237 340.291 4.510.170-1.416.729 45.175.453 5.672.836 39.502.617 1.031.284 * overige bedrijfsmiddelen 1.691.924 902.624 789.301 224.617 - - 405.930-319.090 1.178.467 889.568 288.898 14.681 * machines, apparaten en werktuigen - - - - - - - - 0 0 - - * waterkeringen 6.713.489 223.483 6.490.007 5.130.023-1.711.853-280.795 10.131.660 504.278 9.627.382 219.457 Totaal onderhanden werken 52.066.580 6.352.736 45.713.843 15.174.119 526.237 2.052.144 4.916.100-2.118.403 59.534.313 7.206.761 52.327.552 1.334.950 Totaal materiële vaste activa 172.728.753 70.823.357 101.905.396 15.174.119 526.237 2.241.895-6.484.490 186.376.965 77.497.598 108.879.367 2.870.084 TOTAAL VASTE ACTIVA 182.824.946 78.763.780 104.061.167 15.870.743 526.237 2.527.558-7.412.606 196.884.120 86.366.136 110.517.984 2.908.857 Buitengebruik stellen (afboeken) van de activa van de in 2013 verkochte bedrijfsgebouwen loods Noord- en Zuid. Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE B RESERVES EN VOORZIENINGEN REKENING 2013 Omschrijving Stand 31-12-2012 Rente Interne Vermeerderingen Overige Mutaties in 2013 Externe Interne Verminderingen Externe Stand 31-12-2013 Rentetoerekening 2013 Bedrag Rente% Eigen vermogen Algemene reserves * Algemene reserve watersysteem- en zuiveringsbeheer 4.025.570 4.025.570-0,00 Totaal Algemene reserves 4.025.570 - - - - - 4.025.570 - Bestemmingsreserves tariefsegalisatie * Egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten watersysteemheffing 7.664.235 874.576 8.538.811-0,00 * Egalisatiereserve ontwikkeling waterschapslasten zuiveringsheffing 4.248.111 1.998.818 6.246.929-0,00 Totaal bestemmingsreserves tariefsegalisatie 11.912.346-2.873.394 - - - 14.785.740 - Overige bestemmingsreserves * Calamiteiten watersysteembeheer 2.000.000 2.000.000-0,00 * Afkoppelen verhard oppervlak 1.148.548 191.564 956.984-0,00 * Niet kerende grondbewerking 1.077.254 263.888 813.366-0,00 * Riooloverstorten - 300.000 300.000-0,00 Totaal Overige bestemmingsreserves 4.225.802-300.000-455.452-4.070.350 - Nog te bestemmen resultaat * Exploitatiesaldo 2012 2.717.941 2.717.941 - - geen rente * Exploitatiesaldo 2013 5.727.133-5.727.133 - geen rente Totaal nog te bestemmen resultaat 2.717.941-5.727.133-2.717.941-5.727.133 - Totaal eigen vermogen 22.881.659-8.900.527-3.173.393-28.608.793 - Voorzieningen * Pensioen / uitkeringsverplichtingen 826.627 101.882 5.454 11.308 922.655-0,00 * Tax-i 20.048 20.048 - - 0,00 * Onderhoud kantoorgebouw - 86.000 44.693 41.307-0,00 Totaal voorzieningen 846.675-187.882 5.454 20.048 56.001 963.962 - Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE C VASTE SCHULDEN REKENING 2013 Omschrijving Stand 31-12-2012 Vermeerderingen Mutaties 2013 Verminderingen Gewone Extra aflossingen aflossingen Stand 31-12-2013 Rente ten laste van 2013 Gemiddelden Rentevoet Restant looptijd Vaste schulden * leningen opgenomen bij: - Nederlandse Waterschapsbank 52.620.201 3.967.177 48.653.024 2.227.449 4,80 9 jr - Rabobank Nederland 1.029.173 552.704 476.469 36.788 4,63 1 jr - CAP / Rabobank International - SWAP / Rabobank International -40.208 5,74 10 jr - Bank voor Nederlandse Gemeenten 4.614.038 643.460 3.970.578 242.794 5,85 7 jr - A.S.N. Bank N.V. 8.640.000 480.000 8.160.000 318.383 3,87 17 jr TOTAAL VASTE SCHULDEN 66.903.412 0 5.643.341-61.260.071 2.785.206 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE D PERSONEELSLASTEN REKENING 2013 Organisatie eenheid Aantal fte Rekening 2013 Totaal personeelslasten Totaal Gewijzigde Rekening 2013 Begroting 2013 Salarissen Sociale lasten Begroting 2013 personeelslasten Begroting 2013 Bestuur - - 401.468 28.461 429.929 428.300 428.300 Directie 1,88 1,88 226.292 47.450 273.742 246.000 246.000 Planning en Control 1 1 118.250 27.610 145.859 103.900 103.900 Bestuur en Communicatie 5,97 5,97 369.503 98.606 468.108 392.000 392.000 Strategie en beleid 2 2 200.701 47.299 248.000 208.500 208.500 Personeel en Organisatie 3,72 2,72 172.933 39.897 212.830 204.200 204.200 Beleid, Onderzoek en Advies 19,35 20,35 1.153.864 301.916 1.455.779 1.607.000 1.607.000 Nieuwe Werken en Onderhoud 40,27 41,78 2.018.359 522.506 2.540.865 2.602.300 2.602.300 Beheer 33,99 33,99 1.828.583 488.835 2.317.418 2.354.100 2.354.100 Middelen 24,38 25,96 1.241.551 325.663 1.567.214 1.735.700 1.735.700 Overig 1,32-9.315-18.429-27.744 282.400 82.400 TOTAAL PERSONEELSLASTEN 132,56 136,97 7.722.189 1.909.813 9.632.002 10.164.400 9.964.400 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE E BEREKENING VAN HET RENTE-OMSLAGPERCENTAGE REKENING 2013 Het rente-omslagpercentage wordt berekend door de totale lasten van het waterschap die samenhangen met de aangegane geldleningen te delen door de totale boekwaarde van de vaste activa De totale lasten bestaan uit de volgende componenten: 1 de over vaste geldleningen de te betalen rente; 2 de betaalde rente die verband houdt met kortlopende geldleningen (inclusief rekening-courant) die zijn aangegaan om vaste activa te financieren (in de begroting kan dit percentage worden geraamd door het financieringstekort te vermenigvuldigen met het percentage dat naar verwachting gedurende het begrotingsjaar voor kortlopende geldleningen verschuldigd zal zijn); 3 de bespaarde rente in verband met de eigen financieringsmiddelen van het waterschap (reserves en voorzieningen); 4 de afschrijvingen van de kosten van de geldleningen. In de berekening dient worden uitgegaan van de gemiddelde boekwaarde van de activa, de gemiddelde stand van de geldleningen en de gemiddelde stand van de eigen financieringsmiddelen. De berekening van het rente-omslagpercentage is als volgt: 1 Rente vaste geldleningen: 2.785.206 ten laste van 2013 volgens bijlage C van de vaste schulden 2 Rente financieringsmiddelen: Gemiddelde financieringspositie: 31/12/12 31/12/13 Gemiddeld Boekwaarde vaste activa Totaal boekwaarde vaste activa 104.061.167 110.517.984 107.289.576 Totaal lang vreemd vermogen 66.903.412 61.260.071 64.081.741 Totaal eigen financieringsmiddelen 21.010.393 23.845.623 20.334.189 Financieringsoverschot cq -tekort -16.147.362-25.412.291-20.779.827 Betaalde rente die verband houdt met financieringstekort - 9.389 3 Bespaarde rente - 0 4 Afschrijvingen van de kosten van de geldleningen - 114.262 Totale lasten die samenhangen met de aangegane geldleningen 2.908.857 Gemiddelde boekwaarde vaste activa na correctie 31/12/12 31/12/13 Gemiddeld Totaal boekwaarde vaste activa 104.061.167 110.517.984 107.289.576 Totaal buiten de rente-omslag houden 530.553 416.292 473.423 Gemid.boekwaarde vaste activa na correctie 103.530.614 110.101.693 106.816.153 Het rente-omslagpercentage bedraagt: Lasten samenhangend met aangegane geldleningen 2.908.857 Gemiddelde boekwaarde vaste activa na correctie 106.816.153 afgerond 2,72% Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE F KOSTENVERDEELSTAAT REKENING 2013 Beleidsveld / beleidsproduct Netto kosten voor doorbelasting Rente Afschrijvingen Doorbelasting Huisvesting en kosten GIV en I&A Indirecte kosten Werkmaterieel NWO Overige ondersteunende producten Totaal, inclusief doorbelasting Plannen 676.600 11.264 161.349-2.019.180-773.457 3.641.850 01 Eigen plannen 256.422 11.264 161.349 1.264.424 455.894 2.149.353 02 Plannen van derden 392.160 750.215 315.962 1.458.337 27 Rioleringsplannen en subsidies lozingen 28.018 4.541 1.601 34.160 Watersysteem 3.150.408 2.340.603 4.934.969-1.905.141 208.677 1.427.362 13.967.160 07 Aanleg, verbetering en onderhoud watersysteem 2.834.896 2.340.603 4.934.969 1.814.654 201.224 1.356.606 13.482.952 08 Baggeren en saneren van waterlopen 315.512 90.487 7.453 70.756 484.208 28 Aanpak diffuse emissies derden - Veiligheid 184.572 282.011 382.124-511.572 149.056 233.642 1.742.977 04 Aanleg en onderhoud waterkeringen 83.917 282.011 382.124 120.883 37.264 105.978 1.012.177 05 Dijkbewaking en calamiteitenbestrijding 97.613 353.561 74.528 114.045 639.747 10 Calamiteitenbestrijding watersysteem 3.042 37.128 37.264 13.619 91.053 Zuiveren 41.491.037 - - - - - - 41.491.037 12 Getransporteerd afvalwater 8.039.473 8.039.473 13 Gezuiverd afvalwater 22.732.429 22.732.429 14 Verwerkt slib 10.719.135 10.719.135 Instrumenten 451.696 90.843 524.061-3.794.356 14.906 1.554.565 6.430.427 03 Beheersinstrumenten en waterkeringen 7.260 133.165 249.074 84.451 473.950 06 Beheersinstrumenten watersysteem 1.340 12.777 55.179 20.492 89.788 09 Beheer hoeveelheid water 108.580 43.698 237.199 216.290 14.906 134.449 755.122 11 Monitoring watersysteem 370.440 38.545 140.920 1.233.275 487.464 2.270.644 22 Keur 434.927 176.187 611.114 23 Vergunningen en keurontheffingen 7.423 508.007 204.772 720.202 24 Handhaving keur 37.213 58.886 28.176 124.275 25 Vergunningen en meldingen 20.015 555.663 225.097 800.775 26 Handhaving 91.975-348.717 139.845 396.587 33 Vergunningverlening grondwaterbeheer 14.985 5.283 20.268 34 Handhaving grondwaterbeheer 119.353 48.349 167.702 Bestuur en externe communicatie en belastingen 5.777.725 5.767 302.887-628.785-406.814 7.121.978 29 Belastingheffing 3.354.973 5.670 295.764 3.656.407 30 Invordering 859.330 859.330 31 Bestuur 1.415.910 97 7.123 401.730 268.407 2.093.267 32 Externe communicatie 147.512 227.055 138.407 512.974 Bedrijfsvoering 22.663.392 2.730.488-6.305.390- - 8.859.034-372.639-4.395.840- - 51 Indirect hulpprodukt kapitaallasten 10.207.201 2.908.857-7.298.344- - 52 Indirecte afdelingen 9.929.871 4.269.076 14.198.947- - 53 Verdeling werkmaterieel 252.518 1.886 24.800 93.435 372.639- - 90 Ondersteunende produkten 2.273.802 176.483 968.154 4.269.076-5.246.478 4.395.840- - TOTAAL 74.395.430 - - - - - - 74.395.430 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE F KOSTENVERDEELSTAAT REKENING 2013 Doorbelasting kapitaallasten (51) De kapitaallasten worden per project procentueel verdeeld over een of meerdere beleidsproducten. Doorbelasting Huisvesting (913), Geografische informatievoorziening (912) en Informatie en automatisering (911) De grondslagen van de doorbelasting kunnen als volgt worden weergegeven: * Huisvesting kantoor: verdeling naar afdelingen, gebaseerd op aantal m2 * Huisvesting loodsen: verdeling volledig naar afdeling 'Nieuwe werken en onderhoud' buitendienst * GIV: verdeling naar afdelingen, gebaseerd op begrote urenbesteding * I&A: verdeling naar afdelingen, gebaseerd op het aantal werkplekken Doorbelasting indirecte kosten (52) De indirecte kosten worden verdeeld naar de directe en ondersteunende beheerproducten, gebaseerd op de begrote urenbesteding vermenigvuldigd met het bijbehorende tarief Per organisatieeenheid worden de volgende tarieven gehanteerd: Organisatie eenheid Basistarief Opslag Totaal Huisvesting kantoor Huisvesting loods GIV I&A Directie 138,82 30,85 17,37 187,04 Planning en Control 95,12 17,42 13,55 126,09 Bestuur en communicatie 48,89 7,63 8,16 12,67 77,35 Strategie eb Beleid 86,86 7,93 12,33 107,12 Personeel en organisatie 53,13 5,80 11,27 70,20 Beleid, Onderzoek en advies 77,90 8,72 19,20 15,62 121,44 Nieuwe werken en onderhoud, binnendienst 84,21 8,85 30,48 25,28 148,82 Nieuwe werken en onderhoud, buitendienst 44,37 9,16 8,49 62,02 Beheer 66,43 4,02 15,50 14,20 100,15 Middelen 52,87 5,90 2,80 18,66 80,23 Doorbelasting werkmaterieel NWO (53) De kosten van het werkmaterieel worden procentueel verdeeld over meerdere beleidsproducten. Doorbelasting van overige ondersteunende producten De overige ondersteunende producten worden als volgt verdeeld: Ondersteunend product Obv. Tijdsbesteding per beheerproduct 901, Centraal management 902, Organisatiebeleid en -beheer 903, Personeelsbeleid en -beheer 904, KAM 905, Interne communicatie 906, Bestuurlijke en juridische ondersteuning 907, Concerncontrol en financieel beleid 908, Meerjarenraming en begroting 909, Management- en bestuursrapportages 910, Comptabiliteit 914, Interne faciliteiten 916, Beheer calamiteitenorganisatie x x x x x x x Obv. Eerstvastgelegde bruto kosten per beheerproduct Procentueel over calamiteitenbestrijding waterkeringen en -systemen x x x x x Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE G BEGROTING WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG REKENING 2013 Programma's en beleidsproducten WBL Bruto kosten 2013 Aandeel Overige opbrengsten Netto kosten Zuivering Watersysteem Zuivering Watersysteem 1.579.750 1.008.500 Aandeel WRO Eigen plannen 270.498 270.498 270.498 171.828 Rioleringsplannen en subsidies lozingen 44.052 44.052 44.052 27.983 Plannen 314.550-314.550 314.550-199.811 - Getransporteerd afvalwater 13.206.596 566.557 12.640.039 12.640.039 8.029.295 Gezuiverd afvalwater 36.221.797 480.800 35.740.997 35.740.997 22.703.650 Verwerkt slib 17.067.510 214.380 16.853.130 16.853.130 10.705.565 Zuiveren 66.495.903 1.261.737 65.234.166 65.234.166-41.438.510 - Monitoring watersystemen WVO-vergunningen en meldingen 31.469 31.469 31.469 19.990 Handhaving WVO Instrumenten 31.469-31.469 31.469-19.990 - Bestuur 577.717 577.717 577.717 366.982 Externe communicatie Bestuur, Externe communicatie en belastingen 577.717-577.717 577.717-366.982 - Programmatotaal 67.419.639 1.261.737 66.157.902 66.157.902-42.025.293 - Onvoorzien 282.000 282.000 282.000 179.134 Mutaties 'algemene' reserves Totaal netto kosten 67.701.639 1.261.737 66.439.902 66.439.902-42.204.427 - Geactiveerde lasten bouwprojecten 1.829.000 1.829.000 Geactiveerde lasten 1.829.000 1.829.000 - - - - - Door baten gecompenseerde kosten van ondersteunende beheerproducten 509.100 509.100 - - - - - Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) 70.039.739 3.599.837 66.439.902 66.439.902-42.204.427 - Programma's en beleidsproducten BsGW Bruto kosten 2013 Overige opbrengsten Netto kosten Aandeel Aandeel WRO Zuivering Watersysteem Zuivering Watersysteem Belastingheffing 3.517.967 3.517.967 1.093.472 2.424.495 689.657 1.555.319 Invordering 1.350.932 1.350.932 675.601 675.331 426.104 433.226 Bestuur, Externe communicatie en belastingen 4.868.899-4.868.899 1.769.073 3.099.826 1.115.761 1.988.545 Mutaties 'algemene' reserves Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) 4.868.899-4.868.899 1.769.073 3.099.826 1.115.761 1.988.545 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE H PROGRAMMA S EN BELEIDSPRODUCTEN REKENING 2013 Programma's, beleidsproducten en dekkingsmiddelen 2013 Kostendrager Watersysteem beheer Zuiverings beheer Totaal Eigen plannen 1.977.322 172.031 2.149.353 Plannen van derden 1.458.337-1.458.337 Rioleringsplannen en subsidies lozingen 6.141 28.019 34.160 Plannen 3.441.800 200.050 3.641.850 Aanleg, verbetering en onderhoud w atersystemen 13.482.952-13.482.952 Baggeren en saneren van w aterlopen 484.208-484.208 Watersysteem 13.967.160-13.967.160 Calamiteitenbestrijding w atersystemen 91.053-91.053 Aanleg en onderhoud w aterkeringen 1.012.177-1.012.177 Dijkbew aking en calamiteitenbestrijding 639.747-639.747 Veiligheid 1.742.977-1.742.977 Getransporteerd afvalw ater - 8.039.473 8.039.473 Gezuiverd afvalw ater - 22.732.429 22.732.429 Verw erkt slib - 10.719.135 10.719.135 Zuiveren - 41.491.037 41.491.037 Beheersinstrumenten w aterkeringen 473.950-473.950 Beheersinstrumenten w atersystemen 89.788-89.788 Beheer hoeveelheid w ater 755.122-755.122 Monitoring w atersystemen 2.270.644-2.270.644 Keur 611.114-611.114 Vergunningen en keurontheffingen 360.101 360.101 720.202 Handhaving keur 62.137 62.138 124.275 Vergunningen en meldingen 390.380 410.395 800.775 Handhaving 198.294 198.293 396.587 Vergunningverlening grondw aterbeheer 20.268-20.268 Handhaving grondw aterbeheer 167.702-167.702 Instrumenten 5.399.500 1.030.927 6.430.427 Belastingheffing 2.966.750 689.657 3.656.407 Invordering 433.226 426.104 859.330 Bestuur 1.115.483 977.784 2.093.267 Externe communicatie 265.486 247.488 512.974 Bestuur, externe communicatie en belastingen 4.780.945 2.341.033 7.121.978 Programmatotaal 29.332.382 45.063.047 74.395.429 Onvoorzien Waterschapsbedrijf Limburg - 179.361 179.361 Resultaat 2012 Waterschapsbedrijf Limburg 3.098.007 3.098.007 Goodw ill toetreders BsGW 195.440 109.458 304.898 Onttrekking voorziening TAX-i 3.367 3.367 Totaal netto kosten 29.133.575 42.034.943 71.168.518 Opbrengst w aterschapsbelasting 29.586.874 50.056.324 79.643.198 Correctie kw ijtschelding -601.134-1.831.299-2.432.433 Correctie oninbaarverklaringen -123.879-191.235-315.114 Dekkingsmiddelen 28.861.861 48.033.790 76.895.651 Exploitatieresultaat -271.714 5.998.847 5.727.133 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE I TREASURY REKENING 2013 KASGELDLIMIET (X 1.000) 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal Begrotingstotaal Percentage Kasgeldlimiet Financieringstekort (-) / overschot (+) 78.359 78.359 78.359 78.359 23% 23% 23% 23% 18.023 18.023 18.023 18.023-21.047-8.661-1.342 12.927- Ruimte (+) / overschrijding (-) 3.024-9.362 16.681 5.096 TOETS RENTERISICONORM (x 1.000) 2013 Renterisico op vaste schulden 1a Renteherziening vaste schulden o/g 16.320 1b Renteherziening vaste schulden u/g 1 Netto herziening vaste schulden (1a - 1b) 16.320 2 Betaalde aflossingen 5.643 3 Renterisico op vaste schuld (1+2) 21.963 Renterisiconorm 4a Begrotingstotaal (ingaande 1-1-2013) 78.359 4b Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage 30% 4 Renterisiconorm (4ax4b) 23.508 Toets renterisiconorm 4 Renterisiconorm 23.508 3 Renterisico op vaste schuld 21.963 5 Ruimte (+) / Overschrijding (-) (4-3) + 1.545 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE J OPBOUW EMU-SALDO REKENING 2013 Onderdeel 2012 bedrag x 1.000 2013 bedrag x 1.000 1. EMU-exploitatiesaldo + 2.718 + 5.727 2. Invloed investeringen - bruto-investeringsuitgaven - 16.827-16.397 + investeringssubsidies + 2.640 + 2.338 + verkoop materiële en immateriële vast activa + - + 410 + afschrijvingen + 7.192 + 7.413 3. Invloed voorzieningen + toevoegingen aan voorzieningen ten laste van de exploitatie + 39 + 188 - onttrekkingen aan voorzieningen t.b.v. de exploitatie - 73-3 - betalingen rechtstreeks uit voorzieningen - 415-67 4. Deelnemingen en aandelen - boekwinst - - - - + boekverlies + - + - EMU-saldo volgens rekening (+ overschot / - tekort) - 4.726-391 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE K INVESTERINGSPLAN REKENING 2013 PROJECT- NUMMER AT OMSCHRIJVING A K Realisatie tm 2012 INVESTERINGSOBJECT PER PROGRAMMA Begroting 2013 UITGAVEN Realisatie 2013 Totaal Realisatie tm 2012 Begroting 2013 INKOMSTEN Realisatie 2013 GEVOTEERD KREDIET 31-12-2013 Totaal UITG INK Gevoteerd in 2013 P2110203 4 Onderzoeken in het kader van WBP 2004-2007 360 121 149 510 48 60 163 211 355 - - P2110502 Actueel Grond- en Oppervlaktewater Regime 5 (AGOR) 273 140 145 418 78 95 95 174 700 350 - PROGRAMMA PLANNEN 634 261 295 928 126 155 258 384 1.055 350 - P0100104 30 Herstel Maasmeanders ** 36-7 4 32- - 5 - - - - - P0100106 30 Herinrichting brongebied Maasnielderbeek ** 0-6 7-3 - - - - - P0200110 30 Herinrichting van oude Roermeanders ** 164 20 19 183-185 - - - - - P0200111 30 Herinrichting en herstel oevers Roer 23 35 65 89-18 - - 577 289 289 P0300111 30 Herinrichting Vlootbeek Montfort Aerwinkel 444 444-444- - - - - - - - - P0300112 Herindeling Vlootbeek Aerwinkel - grens 30 Nederland-Duitsland 452 345 368 820-427 - - 3.083 1.497 1.586 P0304005 30 Herinrichting Vulensbeek, fase 2 ** 215 2 8 223 13 - - 13 - - - P0400102 30 Herinrichting Middelsgraaf 1.302 50 53 1.355 248 467-248 2.256 485 - P0400103 30 Herinrichting Middelsgraaf, fase 2 ** 473-1 474-467 - - - - - P0500108 30 Herinrichting Rode Beek, Jabeek Schinveld 358 75 41 399 144 146-144 3.500 - - P0500110 30 Rode Beek Susteren - Oud Roosteren ** 252 115 92 345-127 - - - - - P0500112 30 Ontkluizing Rode Beek Brunssum 71 50 786 857-28 - - 3.050-3.050 P0500901 30 Herinrichting Ruischerbeekje / Schinveldse Es 74 14 32 106 17 - - 17 446 65 - P0600128 30 Herinrichting Geleenbeek Corio Glana algemeen ** 1.427 350 364 1.790-833 - - - - - Herinrichting Geleenbeek Echt - Beekmonding + P0600136 30 ** 68 40 14 82 - - - - - - - Sifon P0600140 30 Beekdalen Geleen 133 140 173 306-19 - - 478-478 P0600141 30 Herinrichting Geleenbeek Millen - Nieuwstadt ** 190 25 77 268 - - - - - - - P0600144 30 Herinrichting Geleenbeek Oud-Roosteren A2 ** 340 75 136 475 - - - - - - - Herinrichting Geleenbeek Katsbek Nieuwstadt - P0600145 30 ** Oud Roosteren 435 325 230 665 - - - - - - - P0602001 Herinirchting gedeelte Caumerbeek nabij 30 Aambos ** 264 30 10-254 4 55-4 - - - P0608105 Kunstwerken Vloedgraaf gemeente Susteren 30 (Reminder) - - - - - - - - - - - P1000118 30 Aansluiten oude Geulmeanders, Gulpen ** 33 25 13 46 4 - - 4 - - - P1000122 P1000130 Herinrichting Geul benedenstrooms kern 30 Valkenburg fase 2 (Leeuw brouwerij) Herinrichting Geul Valkenburg - Julianakanaal 30 Maastricht ** 10-3 13 - - - - - - - - 20 - - - - - - - - - P1006302 30 Herinrichting Oude Kanjel (Fase 1: Itteren - Geul) ** - 45 55 55 - - - - - - - P1006501 P1006502 Herinrichting Kanjel en Gelei, gemeenten 30 Meerssen en Maastricht Herinrichting deeltraject Kanjel en vernieuwing 30 waterinlaat Ijzeren Molen Rothem ** 228 35 23 251 11 - - 11 - - - 276 825 859 1.135 - - - - 1.485 - - P2000101 30 Herinrichting Centraal Plateau 5.606 200 342 5.948 623 - - 623 8.193 417 - P2000201 30 Herinrichting Mergelland-Oost 6.686 1.600 2.055 8.742 815 - - 815 10.785 732 - P2000301 30 Herinrichting Beek ** 13-6 20 9 - - 9 - - - P2130114 30 Kleine investeringswerken fase 2 46 400 577 623 - - - - 1.430 - - P2130118 30 Kleine investeringswerken fase 3 - - - - - - - - - - - P2130119 0 Te verkopen gronden ** - 600 152 152-600 - - - - - P2130301 30 Grondverwerving meandering waterlopen 433 250 91 525 - - - - 3.005 - - Watersyteem - Herinrichting landelijk gebied 19.980 5.253 6.193 26.172 1.889 3.380-1.889 38.288 3.484 5.403 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

PROJECT- NUMMER AT OMSCHRIJVING A K Realisatie tm 2012 INVESTERINGSOBJECT PER PROGRAMMA Begroting 2013 UITGAVEN Realisatie 2013 Totaal Realisatie tm 2012 Begroting 2013 INKOMSTEN Realisatie 2013 GEVOTEERD KREDIET 31-12-2013 Totaal UITG INK Gevoteerd in 2013 P0500106 30 Opheffen overkluizing Rode Beek Schinveld 4.913 200 187 5.100 1.223-10- 1.213 5.151-7 P0602003 30 Opheffen overkluizing Caumerbeek, fase 1 714 100 87 800 - - - - 853 - - P0602004 30 Opheffen overkluizing Caumerbeek, fase 2 ** - 25 24 24 - - - - - - - P0602005 30 Opheffen overkluizing Caumerbeek, fase 3-300 158 158 - - - - 1.050-1.050 P0602006 30 Herinrichting Middenloop Caumerbeek ** - - 0 0 - - - - - - - P0602007 30 Opheffen overkluizing Caumerbeek, fase 4 ** - 30 45 45 - - - - - - - P0602008 30 Opheffen overkluizing Caumerbeek, fase 5-15 - - - - - - - - - P0605406 Herinrichting Keutelbeek, kern Beek inclusief 30 OAS 784 35 43 827-155 - - 4.831-631 P0606503 30 Herinrichting Sittardse Keutelbeek ** 82-3 84 - - - - - - - P0606504 30 Ontkluizing Keutelbeek Sittard, fase 1 7 31 31 38 - - - - 1.035 - - P1000123 P1000124 P1600104 P1600105 Reconstructie kademuren Geultak Emmalaan- 30 Walramstuw Aanpassen molens en realisatie ecologische 30 verbindingszone Verbetering stedelijke (noordelijke tak) Jeker, 30 Maastricht Herstel lossluizen en voetbrug Molen Lombok, 30 Maastricht 9.110 100 115 9.225 4.279 - - 4.279 10.387 4.340-1.114 550 568 1.683 - - - - 2.103 875 - ** 9 - - 9 - - - - - - - 689 10 10 698 138 - - 138 795 138 - Watersysteem - Herinrichting stedelijk gebied 17.422 1.396 1.270 18.691 5.640 155 10-5.630 26.205 5.353 1.688 P1006301 Sanering en herinrichting Oude Kanjel en Kanjel 30 ** 233 2-5 237-13 - - - - - benedenstrooms Kanaal Watersysteem - Sanering vervuilde waterbodems 233 2-5 237-13 - - - - - P0200115 30 Monitoringsconstructie hambeek en roer ** 12 20 3 15 - - - - - - - P1000131 30 Vispassage Epermolen Aquadra ** 8-1 9 - - - - - - - P1000132 30 Vispassage Volmolen 29-10 39 - - - - 890 209 - P1000133 Herstel kademuren en vispassage 30 Commandeursmolen ** 7 25 38 45 - - - - - - - P1200113 30 Vispassage Wittemermolen Wittem ** 49 40 8 57-45 - - - - - P1800102 30 Vispassage Baalsbruggermolen Kerkrade ** 3 10 7 10-5 - - - - - P2130116 5 Acht vismigratieknelpunten ** 64 10 10 74 - - - - - - - Watersysteem - Vismigratie 171 105 77 248-50 - - 890 209 - Verbetering waterverdeling Maasnielderbeek - P0100105 30 Vijverpartijen Roermond 95 45 71 166 - - - - 1.360-1.360 P0200116 30 Maatregelen wateroverlast Roer ** 15 80 100 116 - - - - - - - P0500403 30 Regenwaterbuffer aan de Grub, Merkelbeek ** 130 10 14 144 - - - - - - - P0501802 30 Steegweg in Jabeek ** 11 25 55 66 - - - - - - - P0502101 30 Wateroverlast Kollenberg Noord ** 56 10-7- 49 - - - - - - - P0602902 30 Regenwaterbuffers Aalbeek 4-4- - - - - - - - - P0602903 Aanleg regenwaterbuffer Nieuwhuis, 30 Grijzegrubben te Nuth ** 11 30 0 11 - - - - - - - P0606803 30 Regenwaterbuffer Rijstraat, Guttecoven ** 67- - 69 1 - - - - - - - P0607601 30 Regenwaterbuffer Spaans Vonderen - - - - - - - - - - - P0800101 30 Wateroverlast stroomgebied Ur, Stein 138 100 210 348-135 6 6 545 140 405 P1000134 30 Herinrichting Geul Aquadra 7 225 235 242-150 181 181 300 222 - P1006701 30 Regenwaterbuffer Fontein en Tapgraaf ** 2 - - 2 - - - - - - - P1300110 30 Regenwaterbuffer Bunderweg Beutenaken ** 48 3 1 49 - - - - - - - P2130111 30 Vergroten buffers fase 1 2.252 75 139 2.390 55 - - 55 2.700 - - P2130115 30 Vergroten buffers fase 2 1.012 550 931 1.943 - - 163 163 3.995 1.500 - P2130117 30 Vergroten buffers fase 3 ** 101 150 155 256 - - - - - - - P2130202 30 Erosiemaatregelen Mergelland-West 1.378-1 1.378 54 487-54 2.150 451 - Watersysteem - Wateroverlast 5.192 1.283 1.969 7.161 109 772 350 459 11.050 2.313 1.765 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

BIJLAGE K INVESTERINGSPLAN REKENING 2013 PROJECT- NUMMER AT OMSCHRIJVING A K Realisatie tm 2012 INVESTERINGSOBJECT PER PROGRAMMA Begroting 2013 UITGAVEN Realisatie 2013 Totaal Realisatie tm 2012 Begroting 2013 INKOMSTEN Realisatie 2013 GEVOTEERD KREDIET 31-12-2013 Totaal UITG INK Gevoteerd in 2013 P2110206 Onderzoeken watersysteem in het kader van 5 WBP 2010-2015 45 49 49 94 - - - - 107 - - P2110210 5 Watersysteemtoets - 200 93 93 - - 28 28 376 51 325 P2130101 Algemeen Krediet planvoorberiding en 30 grondaankopen - - - - - - - - 5.700 - - Watersysteem - Algemeen 45 249 142 187 - - 28 28 6.183 51 325 PROGRAMMA WATERSYSTEEM 43.042 8.285 9.655 52.698 7.638 4.370 368 8.006 82.616 11.410 9.181 P5090005 Bijdrage kosten 30 Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) 6.693 3.346 3.346 10.039 - - - - 10.039-3.346 P5090006 30 Bestuursovereenkomst Sluitstukkaden Maas 524 2.000 1.712 2.236 524 2.000 1.712 2.236 23.000 23.000 - P5090008 30 Alexanderhaven Roermond ** 21 50 72 92 - - - - - - - PROGRAMMA VEILIGHEID 7.237 5.396 5.130 12.367 524 2.000 1.712 2.236 33.039 23.000 3.346 P2110209 5 ondrzkn progr instrumenten wbp 10-15 40 12 15 55 - - - - 73 - - P2130501 15 Uitvoering kwantiteitsmeetplan 2007 771 29 29 800 - - - - 1.195 - - P2130502 15 Optimalisatie en modernisering meetnet - - - - - - - - - - - P5090004 5 Veiligheidstoetsing verlengde 3e ronde 18 182 152 170 - - - - 200 - - P5090007 5 Gegevensverzameling primaire waterkeringen - - - - - - - - - - - PROGRAMMA INSTRUMENTEN 828 223 196 1.024 - - - - 1.468 - - P2300705 4 Verkiezingen 2015 - - - - - - - - - - - PROGRAMMA BESTUUR, EXTERNE COMMUNIATIE EN BELASTINGEN - - - - - - - - - - - P2200106 12 Kantoorgebouw 41 270 466 507 - - - - 580-130 P2200208 30 Steunpunt buitendienst 2.442 367 346 2.788 247 - - 247 2.910 247 137- P2300418 5 Implementatie van IRIS 787 37 22 809 - - - - 825-530- P2300419 Beleids & Activiteitenplan informatievoorziening 5 en automatisering 2011-2014; ICT projecten 92 2 2 94 - - - - 250 - - P2300424 5 Geodata op orde 299 88 84 382 - - - - 420 - - P2300425 5 Activiteiten informatievoorziening - - - - - - - - - - - P2300426 5 Activiteiten automatisering 75 145 143 218 - - - - 300 - - P2300427 5 Implementatie BGT - 30 - - - - - - 130-130 P2300428 5 Implementatie E-HRM systeem - - - - - - - - - - - P2300429 5 Innovatie met Geo-informatie - 63 57 57 - - - - 530-530 PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING 3.735 1.002 1.121 4.856 247 - - 247 5.945 247 123 TOTAAL PROGRAMMA'S 55.476 15.167 16.397 71.873 8.534 6.525 2.338 10.872 124.123 35.007 12.651 ** Projecten gefinancierd uit het Algemeen krediet planvoorbereiding en grondaankopen (P21/301/01) Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Algemeen krediet planvoorbereiding en grondaankopen Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Algemeen krediet planvoorbereiding en grondaankopen In het overzicht per stroomgebied of onderdeel zijn diverse projecten gemarkeerd met **. Dit zijn projecten die zich nog in de voorbereidende sfeer bevinden. Er vinden alleen uitgaven plaats in het kader van de planvoorbereiding en de grondaankopen. Deze projecten worden gefinancierd uit het Algemeen krediet planvoorbereiding en grondaankopen. Onderstaand wordt de stand van zaken van dit krediet per 31 december 2013 weergegeven: Onderdeel Krediet Realisatie tot en met 31 december 2013 Restant Planvoorbereiding 2.000.000 1.206.253 793.747 Grondaankopen 3.700.000 4.789.004-1.089.004 Totaal 5.700.000 5.995.257-295.257 Zodra de uitvoering van deze voorbereidende projecten ter hand wordt genomen, wordt aan het algemeen bestuur het totale krediet gevraagd, inclusief de uitgaven in het kader van de planvoorbereiding en de grondaankopen. Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Afsluiten investeringsprojecten per 31 december 2013 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Afsluiten investeringsprojecten per 31 december 2013 Inleiding Sinds enkele jaren is het gebruikelijk dat bij de aanbieding van de jaarrekening over enig jaar ook een notitie wordt aangeboden waarbij een voorstel wordt gedaan tot het in financiële zin afsluiten van projecten. U treft hierbij een overzicht aan van de per 31 december 2013 af te sluiten projecten. In totaliteit zijn de uitgaven 1.044.239,42 lager uitgevallen dan geraamd en zijn de inkomsten 48.104,46 hoger uitgevallen dan geraamd. Per saldo is er een overschot aan gevoteerd krediet voor een bedrag van 1.092.343,88. Bij het financiële overzicht is per project een korte toelichting gegeven van de verschillende kredieten. Kortheidshalve wordt verder volstaan met een verwijzing hiernaar. Financiële consequenties Het afsluiten van de investeringen heeft geen verdere financiële consequenties. Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Af te sluiten projecten per 31-12-2013 Projectnummer en omschrijving Uitgaven Inkomsten Saldo Krediet Realisatie Restant Krediet Realisatie Restant Krediet Realisatie Restant Voorbereidingsprojecten die niet hebben geleid tot uitvoering P0606803 Regenw aterbuffer Rijstraat, Guttecoven 0,00 1.289,70 1.289,70-0,00 1.289,70 1.289,70- P1006701 Aanleg regenw aterbuffer Fontein en Tapgraaf, Maastricht 0,00 1.656,06 1.656,06-0,00 1.656,06 1.656,06- P1300110 Aanleg regenw aterbuffer Bunderw eg, Beutenaken 0,00 48.990,75 48.990,75-0,00 48.990,75 48.990,75- P2130116 Acht vismigratieknelpunten 0,00 73.946,62 73.946,62-0,00 73.946,62 73.946,62- Uitvoeringsprojecten P1000134 Herinrichting Geul Aquadra 300.000,00 241.931,40 58.068,60 222.000,00 180.631,66 41.368,34 78.000,00 61.299,74 16.700,26 P1600105 Herstel lossluizen en voetbrug Molen Lombok, Maastricht 795.000,00 698.289,85 96.710,15 137.500,00 137.500,00-657.500,00 560.789,85 96.710,15 P2110203 Onderzoeken in het kader van WBP 2004-2007 355.000,00 509.728,37 154.728,37-0,00 210.564,17 210.564,17-355.000,00 299.164,20 55.835,80 P2110206 Onderzoeken Watersysteem in het kader van WBP 2010-2015 107.000,00 94.451,37 12.548,63 107.000,00 94.451,37 12.548,63 P2110502 Actueel Grond- en Oppervlaktewater Regime (AGOR) 700.000,00 418.317,68 281.682,32 350.000,00 173.623,83 176.376,17 350.000,00 244.693,85 105.306,15 P2130111 Vergroten Buffers fase 1 (WB21) 2.700.000,00 2.390.466,27 309.533,73 0,00 55.284,80 55.284,80-2.700.000,00 2.335.181,47 364.818,53 P2130501 Uitvoering kw antiteitsmeetplan 2007 1.195.000,00 800.033,86 394.966,14 1.195.000,00 800.033,86 394.966,14 P2300418 Implementatie van IRIS 824.500,00 809.484,66 15.015,34 824.500,00 809.484,66 15.015,34 P2300419 Beleids- & Activiteitenplan Informatievoorziening en Automatisering 2011-2014 250.000,00 93.673,99 156.326,01 250.000,00 93.673,99 156.326,01 TOTAAL 7.226.500,00 6.182.260,58 1.044.239,42 709.500,00 757.604,46 48.104,46-6.517.000,00 5.424.656,12 1.092.343,88 Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Toelichting af te sluiten projecten Voorbereidingsprojecten die niet hebben geleid tot uitvoering P0606803 Regenwaterbuffer Rijstraat, Guttecoven Het betrof de aanleg van een kwantiteitsbuffer ter hoogte van de Rijstraat in Guttecoven. Vanwege het niet kunnen verwerven van de benodigde gronden, is dit project nooit gerealiseerd. Door wijziging van regelgeving is de verantwoordelijkheid voor het realiseren van aanvullende berging, in dit geval een KRW berging achter het ter plaatse gelegen bergbezinkbassin, bij de gemeente Sittard-Geleen komen te liggen. Hierdoor kan het project worden afgesloten. De projectkosten betreffen vooral geactiveerde uren. P1006701 Aanleg regenwaterbuffer Fontein en Tapgraaf, Maastricht Dit project betreft de aanleg van een regenwaterbuffer ter hoogte van de voormalige wielerbaan in Maastricht. Ter hoogte van deze locatie dient de gemeente Maastricht een KRW berging aan te leggen, samen met inhoud van ca. 11.000 m3. De aanleg van de buffer maakt onderdeel uit van het contract dat met de Avenue2 is gesloten ten behoeve van de aanleg van de ondertunneling van de autosnelweg. Ten opzichte van het contract wenst het waterschap een extra berging van ca. 3000 m3. De bijdrage vanuit het waterschap om deze extra m3 te realiseren wordt, vanwege de beperkte omvang, in de exploitatie verantwoord. Dit project kan dan ook worden afgesloten. De projectkosten betreffen vooral geactiveerde uren. P1300110 Aanleg regenwaterbuffer Bunderweg, Beutenaken Uit hydrologische berekeningen is gebleken dat ter hoogte van de Bunderweg in Beutenaken een buffer aangelegd dient te worden ter voorkoming van water- en modder-overlast benedenstrooms. Ter ondersteuning van de grondverwerving is in de voorbereidingsfase een bestek gereed plan uitgewerkt. Diverse pogingen om de benodigde grond te verwerven zijn op niets uitgelopen. Door de gemeente Gulpen-Wittem is een leiding gelegd tussen de weg Beutenaken en de Gulp. Op verzoek, en met een financiële bijdrage, van het waterschap is de diameter van deze leiding aangepast zodat deze voldoende is om afstromend water uit het achtergelegen terrein af te voeren naar de Gulp. Door het op deze locatie ontbreken van een beschermingsniveau heeft een onteigeningsprocedure geen kans van slagen en kan het project worden afgesloten. De projectkosten betreffen planvoorbereiding, geactiveerde uren en een bijdrage aan de gemeente Gulpen Wittem in de aanlegkosten rwa-leiding. P2130116 Acht vismigratieknelpunten Het betreft de planvorming voor de oplossing van 8 vismigratieknelpunten in de Geul en zijbeken. Aangezien het oplossen van de betreffende knelpunten in de tijd gezien niet gelijktijdig verliep, mede door onder andere afhankelijkheid van de medewerking van derden, zijn kansrijke maatregelen als afzonderlijke projecten in het Meerjarig Investeringsplan opgenomen. Omdat geen uitgaven meer worden verwacht kan het project worden afgesloten. De projectkosten betreffen alleen bovengenoemd planvoorbereiding. Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

Uitvoeringsprojecten P1000134 Herinrichting Geul Aquadra Het betreft kleinschalig ecologisch beekherstel. De uitvoerbare maatregelen die het tijdsbestek van de subsidietoezegging vielen waren minder dan ten tijde van de afgeven subsidiebeschikking gedacht, waardoor de uitgaven lager zijn dan geraamd. Omdat de subsidie wordt verleend op basis van de werkelijke uitgaven is de ontvangen subsidie eveneens naar rato lager. Het krediet kan met een positief saldo worden afgesloten. P1600105 Herstel lossluizen en voetbrug Molen Lombok, Maastricht Het betreft het herstel en de vervanging van de lossluizen en de voetbrug in en over de Jeker ter hoogte van molen Lombok in Maastricht. In het krediet was uitgegaan van een hogere aanneemsom. Het aanbestedingsvoordeel resulteert daardoor in lagere uitgaven. De op basis van de oorspronkelijke raming door de gemeente Maastricht als een vaste bijdrage toegezegde bijdrage in de projectkosten is volledig door de gemeente betaald. Het krediet kan met een positief saldo worden afgesloten. P2110203 Onderzoeken in het kader van het waterbeheerplan 2004-2007 Het gevoteerde krediet in het kader van het waterbeheerplan 2004-2007 is gebruikt voor maatregelen in het kader van de voorbereiding van de KRW, evaluatie van gedifferentieerd maaibeheer en watersysteemonderzoeken. Na afloop van de planperiode 2004-2007 bleek nog een restant-krediet aanwezig te zijn, waarop het dagelijks bestuur heeft besloten dit te gebruiken voor projecten binnen het Euregionaal Interreg-project Aquadra, in samenwerking met Vlaanderen en Wallonië. Binnen dit project zijn diverse activiteiten en maatregelen uitgevoerd op het gebied van voorlichting en communicatie, hydrologische meetnetten/modellen en uitvoering van inrichtingsmaatregelen. Aquadra heeft een veel langere doorlooptijd gekend dan aanvankelijk was voorzien en is in 2013 afgesloten. De ontvangen bijdragen vanuit Interreg zijn hoger dan voorzien. Het krediet kan met een positief saldo worden afgesloten. P2110206 Onderzoeken in het kader van het waterbeheerplan 2010-2015, programma watersysteem In het Waterbeheerplan Roer en Overmaas 2010-2015 is een aantal kennislacunes ten aanzien van het functioneren van verschillende aspecten van onze watersystemen naar voren gekomen. Het project was gericht op het uitvoeren van onderzoeken om hierop een antwoord te geven. Een verkenning van de aanwezigheid van en de mogelijkheden voor verwijdering voor zogenaamde nieuwe stoffen in het oppervlaktewater (o.a. medicijnresten en hormonen, waar voorheen geen aandacht aan werd besteed). Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met onder andere WML en andere waterbeheerders in het stroomgebied van de Maas. Een analyse van knelpunten en oplossingsrichtingen ten aanzien van de invloed van watermolens in het stroomgebied van de Geul in relatie tot de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water en N2000. De activiteit is uitgevoerd in samenwerking met de provincie Limburg. Een verkenning van de mogelijke invloed van afstromend wegwater op de kwaliteit van kwetsbare oppervlaktewatersystemen (onder andere strooizout, zware metalen, olieresten). Het krediet kan met een positief saldo worden afgesloten Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703

P2110502 Actueel Grond- en Oppervlaktewater Regime (AGOR) Actualiseren van het actuele grondwaterregime (GxG s) en het opstellen van grondgebruiksmogelijkhedenkaarten voor de gebieden die qua grondgebruik sterk afhankelijk zijn van de grondwaterstanden, ten noorden van Sittard. De kosten zijn lager dan geraamd doordat de aanbesteding veel goedkoper is uitgevallen dan verwacht. Voor het opstellen van de AGORkaarten is 50% subsidie door de provincie toegekend. Het opstellen van de grondgebruikskaarten is ook uit dit krediet betaald, hiervoor was echter geen subsidie toegekend. Het krediet kan met een positief saldo worden afgesloten P2130111 Vergroten buffers fase 1 Het vergroten van de bergingsinhoud van 35 regenwaterbuffers verspreid door het beheersgebied. De lagere uitgaven zijn het gevolg van het aanbestedingsvoordeel, de geraamde aanneemsom was hoger dan de inschrijfsom. De onvoorziene inkomsten hebben betrekking op een bijdrage van de gemeente Stein in de buffer Achter de Weide en van het WBL voor het verwijderen van een vervallen rioolleiding in de buffer Jabeek. Het krediet kan met een positief saldo worden afgesloten. P2130501 Uitvoering kwantiteitsmeetplan 2007 Op basis van het Kwantiteitsmeetplan 2007 zijn maatregelen getroffen ter verbetering en modernisering van het meetnet. Het betreft onder andere het verbeteren van afvoermeetstations Oud-Roosteren, Meerssen en Azijnfabriek Gulpen, de aanleg van enkele nieuwe waterstandsmeetpunten, verbeteren van het neerslagmeetnet en de inrichting van het meetnet 0- metingen. Daarnaast hebben ook een aantal vervangingsinvesteringen plaatsgevonden. De kosten zijn lager uitgevallen dan geraamd doordat het gevoteerde krediet is gebaseerd op een zeer globale raming. Ook zijn de kosten van meetapparatuur lager, als gevolg van technologische vernieuwingen en marktontwikkelingen. Ten slotte zijn niet alle voorziene maatregelen uitgevoerd. Het krediet kan met een positief saldo worden afgesloten. P2300418 Implementatie IRIS Het betreft het implementeren van IRIS als Integraal Resultaatgericht InformatieSysteem voor de ondersteuning van de bedrijfsprocessen van het waterschap met geo-informatie. Op 8 juli 2013 is door het bestuur van Het Waterschapshuis besloten de ontwikkeling en het onderhoud van IRIS stop te zetten, waardoor in de opvolging van IRIS moet worden voorzien. Derhalve heeft het dagelijks bestuur van het waterschap op 20 augustus 2013 besloten het krediet P2300418 Implementatie IRIS af te sluiten en het restantkrediet over te hevelen naar het project P2300429 Innovatie met Geo-informatie. P2300419 beleids en activiteitenplan informatievoorziening en automatisering 2011-2014 In het kader van de doorontwikkeling van de informatisering zou een nieuw beleid - een enterprise architectuur, een informatiebeleidsplan en een informatiebeveiligingsplan- worden opgesteld wordt voor de komende jaren. Parallel aan het opstellen van dit nieuwe beleid zou het waterschap aan haar verplichtingen betreffende e-overheid moeten blijven voldoen en noodzakelijke ICT-ontwikkeling moeten worden gecontinueerd. De geplande uitgaven in het kader van de informatievoorziening en e-overheid zijn deels gerealiseerd. In het kader van de informatiebeveiliging wordt het landelijk beleid gevolgd. De noodzakelijke ICT-ontwikkelingen zijn uitgevoerd. Het krediet kan met een positief saldo worden afgesloten. Programmarekening 2013 Waterschap Roer en Overmaas / 141703