Leefstijlen in de Drechtsteden

Leefstijlen in de Drechtsteden Biedt de regio voldoende vrijetijdsmogelijkheden? Leefstijlen worden steeds belangrijker. Door ontwikkelingen zoals het verdwijnen van traditionele structuren en de individualisering van relaties worden mensen steeds meer verbonden door hun manier van leven. Oude scheidslijnen naar religie en klasse vervagen en nieuwe indelingen naar leefstijl ontstaan. Inhoud 1. Conclusies 2. Drechtsteden 3. Sport 4. Recreatie 5. Uitgaan 6. Kunst en cultuur 7. Evenementen Inzicht in de leefstijlen van haar inwoners biedt een gemeente de mogelijkheid om nog beter in te spelen op het gedrag en de wensen van haar burgers. Wil een gemeente een bepaalde leefstijl juist naar zich toehalen, dan loont het om het aanbod van vrijetijdsbesteding op deze leefstijlgroep af te stemmen. Zo wordt een onderscheidend cultureel aanbod steeds meer gezien als een belangrijke vestigingsfactor. Leefstijlen worden op deze manier benaderd als klantgroepen. Hoe groot zijn de verschillende leefstijlgroepen in de regio Drechtsteden? Welke vormen van vrijetijdsbesteding houden de verschillende leefstijlen erop na? En worden de leefstijlen in de Drechtsteden voldoende bediend? Het leefstijlenonderzoek maakte onderdeel uit van het regionale Omnibusonderzoek van het voorjaar 2012. Aan deze vragenlijst (met voornamelijk vragen over de vrijetijdsbesteding van mensen) hebben we een drietal vragen toegevoegd over karakterkenmerken, hobby s/interesses en waarden. Op basis van deze drie vragen is de leefstijl van iedere respondent bepaald. In deze factsheet maken we een onderscheid tussen vier leefstijlen van SmartAgent. Figuur 1 Leefstijlen extravert vitaliteit harmonie ego georiënteerd groepsgeoriënteerd SmartAgent werkt met het BSR (Brand Strategy Research) model. controle bescherming introvert Dit psychografische model bestaat uit een sociologische (ego-groep) en een psychologische (introvertextravert) dimensie. Groene leefstijl: groepsgericht en introvert; wordt gekenmerkt door geborgenheid, zekerheid en rust; leidt een rustig leven; familie en buren zijn belangrijk. Overkoepelend begrip: bescherming Gele leefstijl: groepsgericht en extravert; wordt gekenmerkt door betrokkenheid, harmonie, knus en traditioneel; gezin en goede sociale contacten staan centraal. Overkoepelend begrip: harmonie Rode leefstijl: egogericht en extravert; wordt gekenmerkt door vrijheid, flexibiliteit en actieve leefstijl; ontplooiing en genieten zijn belangrijk. Overkoepelend begrip: vitaliteit Blauwe leefstijl: egogericht en introvert; wordt gekenmerkt door ambitie, erkenning en controle; werk, status en luxe zijn belangrijk. Overkoepelend begrip: controle 1

1 Conclusies In de Drechtsteden wonen relatief veel mensen met een groene leefstijl. Van de vier leefstijlen onderneemt deze leefstijl het minst in de vrije tijd. Groene mensen houden het meest van rustige activiteiten. De wens van mensen met een groene leefstijl om meer in de vrije tijd te gaan doen, is niet heel groot. Ook is de groep het meest tevreden over de vrijetijdsvoorzieningen in hun gemeente. Het aanbod in de regio Drechtsteden sluit het beste aan bij deze groep. Drechtstedelingen met een rode leefstijl vormen de kleinste groep en zijn in deze regio ondervertegenwoordigd. Deze leefstijl is het meest actief in hun vrije tijd. Zij sporten het meest, gaan het meest uit en ook op het terrein van kunst en cultuur zijn zij het meest actief. Zij zouden graag nog vaker dingen willen ondernemen en (veel) meer vrijetijdsaanbod willen zien in hun gemeente. Zij missen, net als de overige leefstijlen, uitgaansgelegenheden het meest, maar ruim een kwart mist ook aanbod op het terrein van kunst en cultuur. Het huidige aanbod in de Drechtsteden matcht nu het minst met de rode leefstijl. Drechtstedelingen met een gele leefstijl vormen de een-na-grootste groep en op de derde plaats staan mensen met een blauwe leefstijl. Deze laatste groep is ook licht ondervertegenwoordigd. Gele mensen recreëren ná de rode leefstijl het meest. Zij missen vooral wat in het aanbod van uitgaan en recreatie. Drechtstedelingen met een blauwe leefstijl sporten wat actiever dan mensen met een gele leefstijl. Zij missen, naast uitgaansgelegenheden, voornamelijk wat in het aanbod van sportvoorzieningen. Mensen met een rode leefstijl zijn belangrijk voor de vitaliteit van een gebied. De Drechtsteden weten deze groep minder goed te binden. Dat geldt, in mindere mate, ook voor de blauwe groep. Wil men deze groepen beter bedienen, dan is het belangrijk het vrijetijdsaanbod beter op hen af te stemmen. Met het Energiehuis, de geplande cinema The Movies en Wolff bioscoop en met de renovatie van Kunstmin, wordt met een goede programmering - in een deel van de behoefte voorzien. En met de ontwikkeling van de Nieuwe Dordtse Biesbosch komt er meer ruimte om te recreëren en sporten. Hiermee krijgt het vrijetijdsaanbod in de Drechtsteden een forse impuls. Aandacht blijft echter nodig voor het duidelijk achterblijvende horeca-aanbod in de Drechtsteden. 1 Hiervoor zouden de Drechtsteden gemeenten zich, voor zover zij daar mogelijkheden voor hebben, moeten inzetten. Een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een goed bereik zijn daarbij belangrijke randvoorwaarden. 2 De Drechtsteden Groene gemeenten De meeste inwoners in de Drechtsteden hebben een groene leefstijl, gevolgd door een gele leefstijl (figuur 2). De meerderheid van de inwoners is dus groepsgeoriënteerd. De egogerichte leefstijlen zijn minder aanwezig, met name de rode leefstijl. Er zijn geen verschillen tussen de gemeenten. In vergelijking met heel Nederland hebben de Drechtsteden gemeenten relatief meer inwoners met een groene leefstijl en (wat) minder met een rode of blauwe leefstijl. De regio heeft meer te bieden op het gebied van geborgenheid en rust (wat groene mensen trekt) dan op het gebied van actieve of wat luxere uitstapjes (wat rode en blauwe mensen trekt). 1 http://www.hinc.databank.nl/ 2

Figuur 2 Verdeling vier leefstijlen per gemeente Alblasserdam 4 19% Dordrecht 33% 29% Hendrik-Ido-Ambacht 36% 31% 8% Papendrecht 33% 3 Sliedrecht 4 27% 16% Zwijndrecht 33% 32% Drechtsteden 3 3 Nederland 27% 3 18% 4 6 8 10 In figuur 3 hebben we de verdeling van leefstijlen per leeftijdsgroep weergegeven. Het aandeel groene mensen neemt toe naarmate de leeftijd toeneemt. Voor de andere drie leefstijlen is dit precies andersom. De rode leefstijl komt duidelijk het meest voor bij de groep tussen de 18 en 35 jaar. Figuur 3 Verdeling leefstijlen per leeftijdsgroep 18-34 jaar 19% 3 26% 35-54 jaar 3 3 24% 11% 55-64 jaar 46% 29% 16% 9% 65-74 jaar 54% 24% 7% 75 jaar e.o. 59% 6% 4 6 8 10 Sport Mensen met een rode leefstijl zijn het sportiefst. Mensen met een blauwe leefstijl missen het vaakst sportvoorzieningen. Conditiegerichte fitness is de populairste sport in bijna alle leefstijlen. Kijken we naar verschillen tussen mannen en vrouwen dan valt op dat onder vrouwen het aandeel met een gele leefstijl veel groter is dan onder mannen (41% versus 14%). Bij de blauwe leefstijl is het juist andersom ( onder vrouwen versus 3 onder mannen). Vrouwen zijn meer gericht op het gezin en sociale contacten, mannen zijn meer gericht op ambitie en controle. In de volgende paragrafen gaan we in op de vrijetijdsbesteding van de vier leefstijlen. Welke leefstijl is het sportiefst? Wie bezoeken er vooral evenementen en hoe verschillend recreëren de leefstijlen? 3 Sport Sportdeelname De leefstijlen verschillen duidelijk in sportfrequentie. Mensen met een rode leefstijl zijn het sportiefst en groene mensen het minst (figuur 4). 3

Figuur 4 Sportfrequentie afgelopen jaar 8% 52% 3 26% 7% 36% 18% 7% 16% 26% 0 keer per maand <1 keer per maand 1-5 ke er pe r m aand 5-10 keer per maand >10 ke er pe r m aand In tabel 1 hebben we de top-3 van meest beoefende sporten per leefstijl weergegeven. Fitness gericht op het verbeteren van de conditie is in drie van de vier leefstijlen veruit het populairst. Alleen de rode leefstijl heeft een andere nummer 1, namelijk hardlopen. Tabel 1 Top 3 populairste sporten (%) leefstijl sport 1 sport 2 sport 3 groen fitness, conditie zwemsport wielrennen geel fitness, conditie aerobics zwemsport blauw fitness, conditie hardlopen wandelsport rood hardlopen fitness, conditie fitness, kracht Onvervulde sportbehoefte De meeste Drechtstedelingen zijn tevreden over de sportvoorzieningen in hun gemeente (tabel 2). Over het geheel genomen zijn rode mensen in de Drechtsteden het sportiefst ingesteld, gevolgd door de blauwe mensen. Van beide groepen zou drie kwart (misschien) nog meer willen sporten. De blauwe inwoners geven het vaakst aan iets te missen in het aanbod van sportvoorzieningen. Mensen met een groene leefstijl sporten het minst, hebben ook weinig intentie om dat meer te gaan doen en missen niet vaak sportvoorzieningen. Tabel 2 Sportbehoefte (%) leefstijl missen van voorzieningen wens om meer te sporten ja ja, misschien ja, zeker groen 9 30 15 geel 13 35 21 blauw 23 25 50 rood 17 32 44 4

4 Recreatie Recreëren De top-4 op het gebied van recreatie is gelijk voor de vier leefstijlen. Winkelen staat duidelijk op nummer één, gevolgd door het bezoeken van een braderie, markt of kermis, naar het park gaan en wandelen en fietsen. Waar de leefstijlen in verschillen, is de frequentie. Ook op het gebied van recreatie is de rode leefstijl het actiefst, maar nu gevolgd door de gele leefstijl. Figuur 5 Recreatie per leefstijl 10 8 81% 6 4 6 51% 57% 11% 11% 19% 10 8 6 79% 91% 4 56% 41% 31% 5 16% 34% 33% 10 8 83% 6 68% 4 51% 54% 27% 34% 32% Recreatie Winkelen is het populairst in alle leefstijlen. De rode en gele leefstijl zijn het actiefst en missen het meest in het aanbod. 10 8 87% 6 69% 7 6 4 31% 38% 29% braderie/markt/kermis park speeltuin/kinderboerderij sauna/zonnebank sportwedstrijd toertocht auto/motor wandelen/fietsen winkelen varen/zeilen zwemmen attractiepark/dierentuin 5

Onvervulde recreatiebehoeften Het aandeel mensen dat iets mist in het aanbod van recreatieve voorzieningen varieert van tot 3 (tabel 3). Van alle leefstijlen geeft vooral de rode leefstijl aan iets te missen, gevolgd door de gele leefstijl. Zoals verwacht zijn mensen met een groene leefstijl het meest tevreden met hun huidige recreatieve activiteiten en hebben zij weinig behoefte aan meer of andere uitstapjes. Uitgaan Restaurants zijn het populairst. Mensen met een rode of gele leefstijl zijn het actiefst. Alle leefstijlen missen in het vrijetijdsaanbod het meest op het gebied van uitgaan. Tabel 3 Recreatiebehoefte (%) leefstijl missen van voorzieningen wens om meer te recreëren ja ja, misschien ja, zeker groen 14 29 12 geel 27 37 18 blauw 20 30 20 rood 29 35 19 5 Uitgaan Uitgaansgedrag Net als bij de recreatieve voorzieningen is het patroon in uitgaansgedrag redelijk gelijk voor de verschillende leefstijlen. De voorkeuren zijn hetzelfde, alleen het aandeel verschilt. De basis uitgaansgelegenheden (restaurant, café en bioscoop) zijn het populairst. Drechtstedelingen met een groene leefstijl gaan vrijwel niet naar de discotheek. Figuur 6 Top-4 bezoek uitgaansgelegenheden per leefstijl 73% 29% 51% 4% 86% 5 72% restaurant café/grandcafé/terras 86% bioscoop/filmhuis 47% 73% discotheek/houseparty/feest 87% 59% 84% 32% 4 6 8 10 Onvervulde uitgaansbehoefte Vergeleken met de andere vrijetijdsbestedingen vinden Drechtstedelingen het aanbod van uitgaansvoorzieningen in de eigen gemeente het meest tegenvallen. Meer dan de helft van de rode mensen geeft aan uitgaansvoorzieningen te missen, gevolgd door een grote groep gele en blauwe mensen. Groene mensen zijn het vaakst tevreden, maar nog altijd een kwart van deze groep mist voorzieningen. Op het moment van onderzoek voldoet het uitgaansaanbod dus het minst aan de behoefte. Dat geldt voor alle leefstijlen. Tabel 4 Uitgaansbehoefte (%) leefstijl missen van voorzieningen wens om meer uit te gaan ja ja, misschien ja, zeker groen 25 27 9 geel 43 25 29 blauw 40 33 26 rood 55 28 32 6

6 Kunst en cultuur Voorstellingen en culturele voorzieningen Musicals en muziektheater zijn in bijna alle leefstijlgroepen het populairst. Alleen rode mensen hebben een andere voorkeur, namelijk popconcerten en cabaret. De rode leefstijl is het actiefst, gevolgd door de blauwe leefstijl. Figuur 7 Top-4 bezoek kunst- en cultuurvoorstellingen per leefstijl Culturele voorzieningen 1 Musicals en muziektheater worden het vaakst bezocht. De rode en blauwe leefstijl zijn het actiefst op het gebied van cultuur. 19% 16% 24% toneel cabaret musical/muziektheater concert populaire muziek 3 3 1 3 4 5 Kunstzinnige activiteiten Over het geheel genomen genieten mensen meer passief dan actief van cultuur. Ze bezoeken meer culturele activiteiten dan dat ze zelf kunstzinnige activiteiten doen. In figuur 8 hebben we verschillende kunstzinnige hobby s op een rij gezet, al dan niet in georganiseerd verband. Fotografie en film is in alle leefstijlen het populairst, gevolgd door zingen/rappen en schilderen/tekenen. Alle leefstijlen maken ook zelf veel muziek, met name de rode mensen. Groene mensen doen niet veel minder aan kunstzinnige activiteiten dan de andere drie leefstijlen. Dit was bij de vorige thema s anders. Kunst en cultuur passen ook beter bij de rustige, bedachtzame groene leefstijl. Kunstzinnige activiteiten Fotografie en film is in alle leefstijlen het populairst. Figuur 8 Deelname kunstinnige activiteiten per leefstijl Mensen met een rode leefstijl doen het meest aan kunstzinnige activiteiten en missen het vaakst voorzieningen. 1 8% 8% 3% 1% 1% 3% 7

1 1 8% 6% 1 1 1% 1% 3% 1 1 8% 6% 1 1 1% 1% 3% 1 18% 4% 4% 1% zingen/rappen muziek maken dansen/ballet toneelspelen schilderen/tekenen beeldhouwen weven/werken met textiel fotografie/film Evenementen De rode en gele leefstijl zijn het actiefst. De kerstmarkt is in alle leefstijlen het populairst. Onvervulde behoefte aan cultuur Net als bij de vorige thema s, is ook bij cultuurbehoefte te zien dat rode mensen graag meer aanbod zouden willen en zelf meer zouden willen ondernemen. In tegenstelling tot de vorige thema s zijn naast de groene, ook de blauwe en gele mensen tevreden met het aanbod in hun gemeente en hebben weinig behoefte om meer aan kunst en cultuur te doen. Tabel 5 Behoefte kunst en cultuur (%) leefstijl missen van voorzieningen wens meer culturele voorzieningen te bezoeken wens meer kunstzinnige activiteiten te ondernemen ja ja, misschien ja, zeker ja, misschien ja, zeker groen 9 28 11 20 5 geel 12 29 15 22 7 blauw 8 27 15 19 7 rood 28 40 23 27 20 7 Evenementen Regiobrede evenementen Een zestal evenementen is aangemerkt als regiobrede evenementen omdat zij jaarlijks uit de hele regio bezoekers trekken. Over het geheel genomen bezoeken mensen met een rode en gele leefstijl vaker een evenement dan de twee andere leefstijlen. De Kerstmarkt in Dordrecht is bij alle vier leefstijlen het populairst. Het Big Rivers Festival wordt het meest bezocht door mensen met een rode leefstijl. 8

Figuur 9 Bezoek evenementen per leefstijl 10 8 6 4 43% 48% 18% 4% 10 8 6 4 4 6 4% 10 8 6 4 43% 48% 14% 10 8 6 4 42% 41% 5 9% 11% G. van Rije, MSc & drs. S.A.W. van Oostrom-van der Meijden juni 2013 Big Rivers Festival Dordt in Stoom Intocht Sinterklaas Kerstmarkt Dordrecht Drechtstedenloop Havenfestival Alblasserdam Postbus 619 3300 AP Dordrecht (078) 770 39 05 ocd@drechtsteden.nl www.onderzoekcentrumdrechtsteden.nl 9