DE GETEMDE PUBER JOHAN KOPPENOL

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "DE GETEMDE PUBER JOHAN KOPPENOL"

Esmée Verstraeten
8 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 DE GETEMDE PUBER JOHAN KOPPENOL

2 DE GETEMDE PUBER. WIJZE RAAD VOOR MEISJES VAN JACOB CATS Opzet presentatie: - Onderzoek, opzet en vorderingen Cats-biografie Benadering: cultuur en literatuur - Maechden-plicht (1618) en de mogelijkheden deze tekst te benutten in het onderwijs 2

3 DE POLDERAAR EEN NIEUWE BIOGRAFIE

4 JACOB CATS ( ) 4 Faculteit der Geesteswetenschappen

5 POLDEREN: CATS ALS LANDWINNER - Actief in Zeeuws-Vlaanderen ( ) - Actief in Engeland ( ) - Aanleg Sorghvliet ( Catshuis ) bij Den Haag ( ) 5 Faculteit der Geesteswetenschappen

6 Catshoeve bij Groede, ca. 1920?

7 Nieuwe vondsten in Leidse UB, 2015

8 Hatfield Chase en Axholme Isle

9 Hatfield Chase

10 Finningley

11 Sorghvliet

12 Cultuurhistorie -Cats benaderd vanuit een cultuurhistorisch perspectief -Ook de rol van de literatuur bezien als cultureel fenomeen

13 MAECHDEN-PLICHT IN GESPREK MET JONGEREN

14 Jacob Cats, 1618

15 Jacob Cats Maechden-plicht ofte ampt der ionkvrouwen, in eerbaer liefde, aen-ghewesen door sinnebeelden. OFFICIVM Puellarum, in castis Amoribus, Emblemate expressum. TOT MIDDELBURGH, Ghedruckt by Hans vander Hellen, wonende op de Merct in de fransche Galeye DBNL: e-book en PDF van de tekst:

17 Opbouw boek - Embleembundel, 44 emblemen, plus uitgebreid voor- en nawerk - Prenten van Adriaen van de Venne - Meertalig: Nederlands, Latijn, Frans - Dialoog tussen Phyllis, een trouwlustig meisje, en Anna, een wijze oudere vrouw (mogelijk stond Anna Roemers model)

18 Het maagden-wapen

19 Cats de zedenmeester - Populariteit - Aantrekkelijk uitgevoerde bundels - Cats was populairder en mogelijk invloedrijker dan gereformeerde pedagogen - Oorzaak? - Polderen : gesprek, de Nederlandse jeugd

20 Een paar voorbeelden: Maechden-plicht, embleem 33-36

22 Anna NOch voughtet qualijck onsen staet Gheduerich drillen achter straet; Ten is een maeght oock niet gheraen Veel in de deur of vensters staen. Jn maeltijt, bruyloft, spel of feest, Altijt te zijn een van de meest', Of vvel na Domburgh veel ghery, En daer te sluypen aen d'een zy, Al sonder yemant van ontsicht, My dunckt dat staet al vvat te licht. Den ouden Meester van de min Is in dit stuck van and'ren sin, En vvilt dat sijne Maghet sal Gheduerich trip'len over al; Maer, laet hem seggen vvat hy vvil, Het vought een maeght te vvesen stil. Dus, vvildy zijn van goeden lof, Soo blijft in huys, hout daer u hof: En vvacht tot ghy daer vvert gesocht, VVaer' meest gheveylt, vvert minst vercocht.

23 Het is een spreeck-vvoort over al, De beste koeyen vintm' op stal. En, 't Schaep dat door de Doornen gaet, Gestaegh yet van sijn vvolle laet.

26 Phyllis WIe heefter doch soo harden vvet Ons maegden tot een dvvanc gheset? Jst niet veel beter datmen siet VVat datter hier en daer gheschiet, Dan datmen sit in huys en suft, En laet verroesten sijn vernuft? Hoe! sal dan noch een houbaer maeght Met t'huys te blijven zijn gheplaeght? Jst niet ghenoegh in school ghevveest, De school-vrou, en haer plack gevreest? Laet doch een maecht vvat vroylijck zijn, VVant haer genaect doch nieuvve pijn, De sorgh' vant huys, den dvvanck des mans, En alle jaer een kint bycans. Dat yemant binde slaef of beest, Maer niet der vrouvven eelen geest:

28 Phyllis DEnckt dattet met de meyskens gaet, Als met Carstaingen, diemen braet, VVaneermen die vvat opens gheeft, Dan isset datme'r deegh van heeft; Men draeghtse dan heel van den heert, Tot op de tafel van den vveert;

30 Anna DEn vrouvven-dvvanck houd' ick voor quaet, En vveet dat sluyten niet en baet, VVant is een vrou eerbaer en goet, Het sluyten is ten overvloet; En ist misschen een lichte schuyt, Soo ist verloren vvatmen sluyt. Dan vvy zijn in een lant (God danck) Daer niet en is dees vrouvven-dwanc. Laet ons maer zijn niet al te vry, Dat ons dit voor-recht blijve by.

31 Cats op school? Cultuurhistorische benadering: - Confrontatie met andere / latere teksten (suggesties: Wolff & Deken, Sara Burgerhart, briefnr. 53, tot en met moderne teksten als Onno te Rijdt, De navel van Chiara p of Christiaan Weijts, Art. 285b, p (vergelijken, omschrijven, actualiseren) - Aandacht voor veranderende rol literatuur van didactiek naar spiegel - Gender (omschrijf-opdrachten), multiculturele samenleving: Maechden-plicht en opvattingen islam

Vergelijkbare documenten

[C5v] Hoe Floris metten korve vol bloemen opten toren ghedraghen wert. [6]

[C5v] Hoe Floris metten korve vol bloemen opten toren ghedraghen wert. [6] Nu is ghecomen den meydach, ende doen quam Floris in root purper gecleed[t], om dat hi den rooden roose gelijken soude, ende dat