Digitale fotobewerking

Transcriptie

1 Addo Stuur Informatiegids Digitale fotobewerking Een introductie in de wereld van digitale fotografie en fotobewerkingsprogramma s

2 1 Inhoudsopgave Voorwoord...2 Nieuwsbrief...2 Visual Steps-methode...2 Aan de slag met uw digitale foto's...3 Programma's voor fotobewerking en diashows...4 Overzicht mogelijkheden van programma's...5 Paint Shop Pro...6 Adobe Photoshop Elements...8 Uelad Photo Express...10 ArcSoft DVD Slideshow (+ Ulead Photo Express)...12 ArcSoft PhotoStudio...14 ArcSoft PhotoBase / PhotoPrinter...16 Irfanview...18 ArcSoft ShowBiz DVD...20 Nero Vision Express...22 Verkrijgen van digitale fotobestanden...24 Digitale camera's...24 Voordelen en nadelen van een digitale camera...24 De onderdelen van een digitale camera...25 Aanschaf van een digitale camera...26 Foto's overzetten van camera naar computer...28 Resolutie en afdrukgrootte...29 Geheugen...29 Scanners...30 Flatbedscanners...30 Negatief- en diascanners...30 Instellingen van een scanner...31 Scanresolutie...31 Foto-cd-rom...32 Foto-cd...32

3 2 Voorwoord Beste lezer, Digitale fotografie heeft in korte tijd een enorme vlucht genomen. Dat succes is niet toevallig. Het gebruiksgemak van een digitale camera én de mogelijkheid om de foto's op de computer te bewerken en via of internet te delen met anderen, heeft menigeen over de streep getrokken. Veel mensen hebben inmiddels een digitale fotocamera in huis als vervanging van of aanvulling op hun gewone fotocamera. Voor het bewerken van foto's op uw pc heeft u overigens niet per se een digitale camera nodig. U kunt uw 'oude' dia's of reeds afgedrukte foto s ook zelf digitaliseren door ze te scannen. Wilt u uw gewone fotocamera blijven gebruiken, dan kunt u uw fotorolletje door de ontwikkelcentrale als digitale bestanden op een cd-rom laten zetten. Om met digitale foto's te werken, heeft u software nodig. Deze handige informatiegids helpt u bij het maken van een keuze uit de vele programma's die verkrijgbaar zijn. Daarnaast krijgt u een overzicht van de beschikbare Visual Steps-boeken over digitale fotobewerking. In begrijpelijke taal worden ook de belangrijkste basisbegrippen toegelicht die te maken hebben met digitale camera's en digitale fotobestanden. Ik wens u veel plezier met dit boekje. Addo Stuur Heeft u opmerkingen of suggesties over de inhoud van dit boekje? Stuur een naar: [email protected] Nieuwsbrief Een overzicht van alle Visual Steps-boeken vindt u op de website Op die website kunt u zich ook met enkele muisklikken online aanmelden voor de gratis Visual Steps Nieuwsbrief die per wordt verspreid. In deze Nieuwsbrief ontvangt u maandelijks informatie over: - de nieuwste titels en eerder verschenen boeken; - speciale aanbiedingen en kortingsacties. Met de gratis Visual Steps Nieuwsbrief blijft u op de hoogte. Visual Steps-methode De Visual Steps-methode is een stap-voor-stap-instructiemethode waarmee u snel en eenvoudig met een computerprogramma leert werken. U legt het boek naast de computer en voert direct alle opdrachten uit. Door de schermafbeeldingen in het boek kunt u bij iedere stap controleren of u een instructie correct heeft uitgevoerd. Alle Visual Steps-boeken zijn volgens dezelfde stap-voor-stap-methode geschreven. Als u één boek kent, weet u precies wat u kunt verwachten van de andere boeken. Als de methode u bevalt, kunt u dus zonder aarzeling iedere andere titel van Visual Steps aanschaffen.

4 Aan de slag met uw digitale foto's 3 Aan de slag met uw digitale foto's Digitale fotobewerking is voor veel computerbezitters één van de meest populaire toepassingen op de pc. Doordat computers steeds sneller en krachtiger worden, kunnen digitale foto s tegenwoordig heel goed op een standaardcomputer bewerkt worden. Voor fotobewerking heeft u aparte software nodig. Het aanbod van dergelijke programma's is groot. Sommige programma's zijn tamelijk eenvoudig wat betreft mogelijkheden maar er zijn ook zeer uitgebreide pakketten verkrijgbaar. Afhankelijk van het programma dat u gebruikt, zijn er tal van mogelijkheden. Bijvoorbeeld de foto lichter of donkerder maken, verscherpen of vervagen, bijsnijden of uitsnijden. Met de uitgebreide pakketten kunt u nog veel meer doen op het gebied van foto's verbeteren en trucagefoto's maken. Alle mogelijkheden die een professionele fotograaf in de doka ter beschikking heeft, kunt u met zulke programma s ook op de computer benutten. Om foto's op uw computer te bewerken, heeft u digitale fotobestanden nodig. Die kunt u op verschillende manieren krijgen. Bijvoorbeeld door foto's te maken met een digitale camera. Beschikt u niet over een digitale camera, dan kunt u met behulp van een eenvoudige scanner uw afgedrukte vakantiefoto's scannen en zo in uw computer binnenhalen. Ook is het mogelijk om bij het ontwikkelen van uw gewone filmrolletje meteen uw foto s op cd-rom te laten zetten. Deze digitale fotobestanden kunt u daarna met de computer bewerken. In deze gids krijgt u informatie over: veelgebruikte fotobewerkingspakketten; Visual Steps-boeken over digitale fotobewerking; algemene begrippen digitale fotografie; onderdelen en werking van een digitale camera; scanners; foto-cd-roms. Let op! Alle Visual Steps-boeken zijn volgens dezelfde stap-voor-stap-methode geschreven. Alle boeken die in deze informatiegids genoemd worden, zijn geschreven voor mensen die niet eerder met het beschreven programma hebben gewerkt. Wel dient u te beschikken over basiskennis van Windows. U moet: kunnen klikken, dubbelklikken en rechtsklikken met de muis; programma s kunnen starten en stoppen; een stukje tekst kunnen typen en veranderen.

5 4 Programma's voor fotobewerking en diashows Misschien heeft u wel eens geëxperimenteerd met het bewerken van uw digitale fotobestanden in het eenvoudige programma Paint dat in Windows wordt meegeleverd. Met Paint kunt u slechts enkele bewerkingen uitvoeren. Wilt u meer mogelijkheden, dan zult u moeten overstappen naar een echt fotobewerkingspakket. Er zijn talloze fotobewerkingsprogramma's verkrijgbaar. Bekende en goede (Nederlandstalige) programma's op het gebied van fotobewerking zijn: Paint Shop Pro Adobe Photoshop Elements Ulead Photo Express ArcSoft PhotoStudio Irfanview ArcSoft PhotoBase/PhotoPrinter Paint Shop Pro en Adobe Photoshop Elements zijn de meest professionele programma's. U beschikt hiermee over zeer veel mogelijkheden. De programma's Ulead Photo Express en PhotoStudio staan op een goede tweede plaats. Beide programma's bieden ruim voldoende mogelijkheden voor de hobbyist. Een aantal basishandelingen op het gebied van fotobewerken kunt u uitvoeren met de programma's Irfanview en PhotoPrinter/PhotoBase. De laatste programmacombinatie is met name geschikt voor het beheren van foto's (in albums) en het afdrukken. Ook voor het maken van diavoorstellingen kunt u kiezen uit diverse softwarepakketten: ArcSoft DVD Slideshow ArcSoft ShowBiz DVD Nero Vision Express Deze drie programma's kunnen de diashow ook op cd of dvd branden. Zo'n schijfje kunt u op de computer maar ook op een daarvoor geschikte dvd-speler bij de televisie afspelen. In de volgende paragrafen krijgt u meer informatie over de specifieke mogelijkheden van deze softwarepakketten en de bijbehorende Visual Steps-boeken. Bovendien ziet u van ieder programma enkele programmavensters afgedrukt. Met deze informatie kunt u een gerichte keuze maken voor programma's die passen bij uw specifieke wensen. In de speciale Visual Steps-serie Bookware wordt bij de boeken de volledige, Nederlandstalige versie van het besproken programma meegeleverd. Deze boeken zijn herkenbaar aan dit logo: Bij de andere boekenseries dient u zelf over het besproken programma te beschikken. Let er daarbij altijd op dat het versienummer van uw programma past bij de programmaversie die in het boek wordt behandeld. Op de website kunt u van alle boeken de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

6 Aan de slag met uw digitale foto's 5 Overzicht mogelijkheden van programma's Hier ziet u een schematisch overzicht van de mogelijkheden van diverse programma's waarmee u foto's kunt bewerken en/of diavoorstellingen kunt maken. U krijgt hiermee een indicatie van de mogelijkheden. Wel geldt hierbij dat sommige programma's geavanceerdere functies hebben dan andere. Bijvoorbeeld op het gebied van verbeteren van foto's zijn er flinke verschillen. Paint Adobe Ulead Shop Pro Photo shop Photo Express Elements ArcSoft Photo Studio Irfan view ArcSoft Photo Base / Photo Printer ArcSoft DVD Slide show ArcSoft Nero ShowBiz Vision DVD Express Verkleinen / vergroten Verbeteren van foto s Speciale effecten Herstellen van oude foto s Retoucheren en klonen Werken met lagen Foto s afdrukken Foto s in album zetten Diashow op computer Diashow op cd/dvd

7 6 Paint Shop Pro Paint Shop Pro is een uitgebreid fotobewerkingsprogramma met geavanceerde mogelijkheden. Op het gebied van verbeteren van foto's haalt u met dit pakket een uitgebreide doka ('donkere kamer') in huis. Bent u een enthousiast fotobewerker en wilt u echt alles uit uw hobby halen? Dan is dit pakket een uitstekende keuze. Met dit programma kunt u matige foto's aanzienlijk verbeteren, JPEG-artefarcten herstellen, werken met selecties, lagen en maskers. Bovendien kunt u allerlei effecten en filters toepassen, trucagefoto's maken, scripts gebruiken en vastleggen om een aantal bewerkingen in serie te laten uitvoeren, en nog heel veel meer. Het programma wordt door de vele opties tamelijk ingewikkeld om te bedienen. U ziet in het venster heel veel keuzemogelijkheden die ook weer allerlei onderliggende menu's en paletten bevatten. Aan dit fraaie pakket hangt een flink prijskaartje. Het kost ongeveer 140,- Eind 2004 kwam de nieuwste versie Paint shop Pro 9 uit. Ook versie 7 en 8 worden nog steeds gebruikt, maar zijn niet meer in de winkel te koop. Let op: Het programma wordt niet bij het boek meegeleverd. Heeft u het programma op uw pc staan? Achterhaal dan eerst het versienummer van uw programma en koop daarna de juiste editie van het boek erbij. Als u het programma nog moet kopen, zal dat versie 9 zijn. U leert met het programma werken door een van volgende boeken door te nemen: Over versie 9 Over versie 8 Over versie 7 Handboek Paint Shop Pro 9 Digitale fotobewerking en webillustraties met Paint Shop Pro 8 Digitale fotobewerking en webillustraties met Paint Shop Pro 7 ISBN: Prijs: 29,95 Inclusief cd-rom met oefenbestanden ISBN: Prijs: 29,95 Inclusief cd-rom met oefenbestanden ISBN: Prijs: 29,95 Inclusief cd-rom met oefenbestanden In de boeken worden de volgende onderwerpen behandeld: foto s binnenhalen vanaf uw scanner, digitale camera of foto-cd-rom bewerken en verbeteren, retoucheren en klonen werken met lagen en maskers, fotomontage en speciale effecten alles over afdrukken, papier en printers maken van illustraties en animaties voor internet en De minimale systeemvereisten voor Paint Shop Pro 9 zijn: Windows 98SE/2000/Me/XP; 300 MHz processor; 256 MB RAM-geheugen (512 MB aanbevolen); 500 MB schijfruimte op de vaste schijf voor de standaardinstallatie. Website bij de boeken: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

8 Aan de slag met uw digitale foto's 7 Hier ziet u enkele programmavensters van Paint Shop Pro: Alle werkbalken in beeld Foto verbeteren door JPEG-artefarcten te verwijderen

9 8 Adobe Photoshop Elements Adobe Photoshop Elements is een uitgebreid fotobewerkingsprogramma met veel mogelijkheden. Het programma is vergelijkbaar met Paint Shop Pro wat betreft opties. Op het gebied van verbeteren van foto's haalt u ook met dit pakket een uitgebreide doka ('donkere kamer') in huis. Bent u een enthousiast fotobewerker en wilt u echt alles uit uw hobby halen? Dan is dit pakket een uitstekende keuze. Met dit programma kunt u matige foto's aanzienlijk verbeteren en werken met selecties en lagen. Bovendien kunt u allerlei effecten en filters toepassen, trucagefoto's maken, een aantal bewerkingen in serie laten uitvoeren, en nog heel veel meer. Ook een eenvoudige diavoorstelling in PDF-formaat maken, voor vertonen op de pc, is mogelijk. Net als bij Paint Shop Pro heeft u ook in dit programma veel keuzemogelijkheden waardoor u soms veel menu's en paletten in beeld heeft. Let op: U moet zelf beschikken over het programma Adobe Photoshop Elements versie 2. Het programma wordt niet bij het boek meegeleverd. Let op de juiste versie! Het programma kost ongeveer 140,- U leert met Adobe Photoshop Elements versie 2 werken door het volgende boek door te nemen: Handboek Adobe Photoshop Elements 2 ISBN: Prijs: 29,95 Inclusief cd-rom met oefenbestanden In het boek worden de volgende onderwerpen behandeld: foto's binnenhalen vanaf uw scanner, digitale camera of foto-cd-rom verbeteren retoucheren en klonen werken met selecties en lagen fotomontage speciale effecten afdrukken, papier en printers De minimale systeemvereisten voor Photoshop Elements 2.0 zijn: Pentium klasse pc of hoger; Windows 98/Me/XP; 128 MB RAM-geheugen (256 MB aanbevolen); 150 MB schijfruimte op de vaste schijf voor de standaardinstallatie. Website bij het boek: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

10 Aan de slag met uw digitale foto's 9 Enkele programmavensters van Adobe Photoshop Elements 2: Venster Photoshop Elements Trucagefoto's en werken met lagen

11 10 Ulead Photo Express Ulead Photo Express 3 is een erg leuk fotobewerkingspakket voor de beginnende hobbyist die naast de gewone bewerkingen ook creatief bezig wil zijn met digitale foto's. Het pakket bevat ruim voldoende mogelijkheden om uw foto's te verbeteren, bij te snijden of een uitsnede te maken van een deel van de foto. Met de optie 'klonen' kunt u een deel van een foto in een andere foto plaatsen waardoor u bijzondere trucagefoto's kunt maken. Daarnaast biedt deze software nog een aantal leuke extra's. U kunt bijvoorbeeld albums en webvoorstellingen maken van uw fotoseries. Verder worden er allerlei sjablonen in het programma meegeleverd waarmee u bijvoorbeeld zelf een foto in een kalender kunt zetten. Teksten toevoegen aan een foto gaat heel gemakkelijk. Leuk om uw eigen ansichtkaarten te maken. Het programmavenster van Photo Express wordt gekenmerkt door grote bedieningsknoppen en veelvuldig gebruik van pictogrammen. Het vinden van een bepaalde handeling en het klikken op een opdracht wordt daardoor heel gemakkelijk. U leert met Ulead Photo Express 3 werken in het volgende boek: Digitale fotobewerking met Ulead Photo Express ISBN: Prijs: 31,75 Inclusief cd-rom met volledige programma en oefenbestanden Dit boek wordt uitgegeven in de serie Bookware. Deze serie is herkenbaar aan het logo dat u naast het boek hierboven ziet staan. Bookware = boek + software in één koop. Dat betekent dat u het volledige, Nederlandstalige programma meegeleverd krijgt op de cd-rom. U kunt dus altijd direct aan de slag met het boek. Let op: van het boek over Ulead Photo Express 3 is ook een speciale kleureneditie verschenen. Daarbij wordt een extra programma meegeleverd om diavoorstellingen te maken. Deze kleureneditie wordt in de volgende paragraaf besproken. In het boek worden de volgende onderwerpen behandeld: vergroten en verkleinen aanpassen van kleuren en belichting retoucheren en verbeteren fotomontage en afdrukken toevoegen van tekst, decoraties en lijstjes speciale projecten zoals kalenders en 'morphen' albums maken De minimale systeemvereisten voor Ulead Photo Express 3 zijn: Windows 95/98/Me/XP; Pentium-klasse pc of hoger; 32 MB RAM-geheugen (64 MB aanbevolen); 100 MB vaste schijfruimte voor de standaardinstallatie. Website bij het boek: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

12 Aan de slag met uw digitale foto's 11 Enkele programmavensters van Ulead Photo Express: Grote bedieningsknoppen en pictogrammen in het venster van Ulead Photo Express Kalendersjabloon met uw eigen foto

13 12 ArcSoft DVD Slideshow (+ Ulead Photo Express) Wilt u naast het bewerken van foto's ook uw fraaiste opnames op een professionele manier vertonen aan uw kennissen? Dan is ArcSoft DVD Slideshow een heel interessant programma voor u. Met dit zeer gebruikersvriendelijke programma kunt u mooie diavoorstellingen maken van uw digitale fotobestanden en videofragmenten. Als u over een cd- of dvd-brander beschikt, kunt u zo'n diashow op een cd of een dvd zetten. Leuk om af te spelen op een pc of op een daarvoor geschikte dvd-speler bij de televisie. Aan zo'n diashow kunt u verschillende effecten toevoegen zoals bijzondere overgangen tussen de foto's, pan- en zoomeffect (bij dvd), en ook muziek. Op een cd of dvd kunt u een flink aantal diavoorstellingen kwijt. Om de afzonderlijke voorstellingen te kunnen starten, maakt u een menu. Voor de menu-achtergrond zijn allerlei sjablonen meegeleverd. Met DVD Slideshow kunt u ook enkele eenvoudige fotobewerkingen uitvoeren, zoals bijsnijden, kleur aanpassen, roteren. DVD Slideshow is een uitstekende aanvulling op een fotobewerkingspakket zoals Ulead Photo Express 3 en het programma wordt in combinatie daarmee geleverd bij het volgende boek: Luxe kleureneditie Digitale fotobewerking met Ulead Photo Express (extra bijlage DVD Slideshow) ISBN: X Prijs: 37,50 Inclusief cd-rom met volledige programma en oefenbestanden Dit boek wordt uitgegeven in de serie Bookware. Deze serie is herkenbaar aan het logo dat u naast het boek hierboven ziet staan. Bookware = boek + software in één koop. Dat betekent dat u het volledige, Nederlandstalige programma meegeleverd krijgt op de cd-rom. U kunt dus altijd direct aan de slag met het boek. Het grootste deel van dit boek gaat over Ulead Photo Express 3. De onderwerpen die behandeld worden zijn identiek aan die in de zwart-wit-editie die in de vorige paragraaf is besproken. In de Bijlage van deze luxe kleureneditie wordt DVD Slideshow behandeld. U vindt de volgende onderwerpen: een nieuwe diavoorstelling maken en foto s toevoegen het zoom- en paneffect toevoegen een overgang toevoegen een soundtrack toevoegen een diashowmenu ontwerpen de diashow branden op cd of dvd Systeemeisen DVD Slideshow: Windows 98SE/ME/2000/XP; Pentium 3; cd-brander of dvd-brander. Website bij het boek: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

14 Aan de slag met uw digitale foto's 13 Enkele programmavensters van ArcSoft DVD Slideshow: Samenstellen van een diavoorstelling Menu maken voor de diavoorstelling

15 14 ArcSoft PhotoStudio Het programma ArcSoft PhotoStudio is een goed pakket voor startende fotobewerkers die gereedschappen willen hebben om de meest voorkomende bewerkingen uit te voeren. De bediening van dit programma is eenvoudig en het venster is heel overzichtelijk. U kunt foto s groter, kleiner, lichter, donkerder, vager of juist scherper maken. De kleurbalans van de foto kan worden aangepast en u kunt zelfs delen van de foto die u niet wilt zien, wegwerken. Met behulp van diverse effecten kunt u eenvoudige foto s veranderen in artistieke meesterwerkjes. Leuke functie is ook de mogelijkheid om panoramafoto's te maken door twee of meer foto's aan elkaar te 'plakken'. Veel van de hulpmiddelen die een professionele fotograaf in de doka ter beschikking heeft, kunt u met dit programma ook op uw computer gebruiken. U leert met dit programma werken door het volgende boek door te nemen: Digitale fotobewerking voor senioren (met PhotoStudio 5.5) ISBN: Prijs: 29,95 Inclusief cd-rom met volledige programma en oefenbestanden Dit boek is uitgegeven in de serie Bookware. Deze serie is herkenbaar aan het logo dat u naast het boek hierboven ziet staan. Bookware = boek + software in één koop. Dat betekent dat u het volledige, Nederlandstalige programma meegeleverd krijgt op de cd-rom. U kunt dus altijd direct aan de slag met het boek. In dit boek worden de volgende onderwerpen behandeld: foto s binnenhalen vanaf uw scanner, digitale camera of foto-cd-rom verbeteren, retoucheren en klonen werken met selecties en lagen fotomontage en speciale effecten alles over afdrukken, papier en printers De minimale systeemvereisten voor PhotoStudio 5.5 zijn: Pentium II of hoger; Windows 98SE/Me/2000/XP; 64 MB RAM-geheugen (128 MB aanbevolen); 50 MB schijfruimte op de vaste schijf voor de standaardinstallatie. Website bij het boek: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

16 Aan de slag met uw digitale foto's 15 Enkele programmavensters van ArcSoft PhotoStudio: Het overzichtelijke venster van PhotoStudio Panoramafoto maken: twee foto's aan elkaar plakken

17 16 ArcSoft PhotoBase / PhotoPrinter Bent u niet zozeer geïnteresseerd in het uitgebreid bewerken van uw foto's maar wilt u uw fotobestanden op een handige manier beheren en gemakkelijk kunnen afdrukken? Dan is het combinatiepakket PhotoBase/PhotoPrinter dé oplossing voor u. U ordent in PhotoBase uw foto's op onderwerp, jaartal of gebeurtenis in albums. Ook korte videofragmenten kunt u aan zo'n album toevoegen. In een paar muisklikken maakt u leuke diavoorstellingen van uw bestanden, compleet met muziek, die u op de pc kunt vertonen. U kunt zo'n diashow ook op een video-cd branden en deze op een daarvoor geschikte dvd-speler bij de televisie afspelen. Met PhotoPrinter maakt u afdrukken in allerlei formaten. U kunt kiezen uit een grote hoeveelheid afdruksjablonen. Eén foto per vel of juist allemaal verschillende foto's, netjes naast elkaar of juist als artistieke collage. Daarnaast kunt u in beide programma's een aantal eenvoudige fotobewerkingen uitvoeren zoals bijsnijden, formaat wijzigen, helderheid en contrast aanpassen, tekst toevoegen, rode ogen verwijderen. Tip: deze programma's zijn ook handige aanvullingen op een fotobewerkingspakket, bijvoorbeeld ArcSoft PhotoStudio of Ulead Photo Express. U leert met deze programma's werken door het volgende boek door te nemen: Fotocollecties beheren en afdrukken met ArcSoft PhotoBase 4 en PhotoPrinter 4 ISBN: Prijs: 24,95 Inclusief cd-rom met volledige programma en oefenbestanden Dit boek is uitgegeven in de serie Bookware. Deze serie is herkenbaar aan het logo dat u naast het boek hierboven ziet staan. Bookware = boek + software in één koop. Dat betekent dat u het volledige, Nederlandstalige programma meegeleverd krijgt op de cd-rom. U kunt dus altijd direct aan de slag met het boek. In dit boek worden de volgende onderwerpen behandeld: foto's ophalen van cd-rom, scanner, camera foto's organiseren en archiveren in albums foto's bewerken en verbeteren webalbum maken diavoorstelling maken en op cd branden tekst toevoegen en wenskaarten maken afdrukken van foto's De minimale systeemvereisten zijn: Windows 98/Me/2000/XP (Windows 2000/XP aanbevolen); Pentium II of hoger; 64 MB RAM (128 MB aanbevolen); 150 MB schijfruimte op de vaste schijf. Website bij het boek: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

18 Aan de slag met uw digitale foto's 17 Enkele schermafbeeldingen van PhotoBase en PhotoPrinter: Venster PhotoBase: foto's organiseren in albums Venster PhotoPrinter: afdrukken van verschillende foto's op één vel

19 18 Irfanview Irfanview is al jaren een populair programma voor het bekijken, bewerken en beheren van grafische bestanden en kan ook overweg met muziek en videobestanden. Het programma is geschikt voor mensen die alleen eenvoudige fotobewerkingen willen uitvoeren. In Irfanview vindt u dus geen geavanceerde bewerkopties. Bewerkingen zoals het verbeteren van de belichting, het wegwerken van rode ogen en het verkleinen of bijsnijden van foto's zijn mogelijk. En u kunt foto's converteren (omzetten) naar een ander, bijvoorbeeld minder omvangrijk, bestandstype. Ook kunt u een diashow maken die u op uw eigen of op een andere computer kunt laten afspelen, inclusief muziek en geluid. Met Irfanview kunt u bovendien allerlei soorten bestanden afspelen zoals muziek en video. Daarnaast is het programma heel geschikt om uw foto's op een overzichtelijke manier te beheren. Het programmavenster ziet er eenvoudig uit. U leert werken met Irfanview door het volgende boek door te nemen: Werken met Irfanview ISBN: Prijs: 19,95 Inclusief cd-rom met volledige programma en oefenbestanden Dit boek is uitgegeven in de serie Bookware. Deze serie is herkenbaar aan het logo dat u naast het boek hierboven ziet staan. Bookware = boek + software in één koop. Dat betekent dat u het volledige, Nederlandstalige programma meegeleverd krijgt op de cd-rom. U kunt dus altijd direct aan de slag met het boek. In dit boek worden de volgende onderwerpen behandeld: openen en verkleinen bewerken en verbeteren retoucheren panoramafoto's maken afdrukken een diavoorstelling maken op uw computer een multimedia-voorstelling maken fotobeheer De minimale systeemvereisten voor Irfanview zijn: Windows 98/Me/XP; Pentium II of hoger; 64 MB intern geheugen (RAM); 10 MB vrije schijfruimte. Website bij het boek: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

20 Aan de slag met uw digitale foto's 19 Enkele programmavensters van Irfanview: Het eenvoudige programmavenster van Irfanview Verbeteren van een foto

21 20 ArcSoft ShowBiz DVD Met het programma ShowBiz DVD 2 maakt u van uw digitale fotobestanden een fotoalbum en/of fraaie diavoorstelling. Zo'n diashow kunt u voorzien van fraaie overgangen, muziek of commentaar. De voorstelling kunt u op een video-cd (v-cd) of dvd branden. Beide schijfjes kunt u afspelen op een daarvoor geschikte dvd-speler bij de televisie. Leuk als u uw vakantiefoto's aan kennissen wilt laten zien. Ook is het programma geschikt om videobestanden te bewerken. Daarvoor heeft u wel een krachtige computer nodig met een snelle vaste schijf. Let daarom op de systeemeisen die deze software aan uw computer stelt. U leert met dit programma werken door het volgende boek door te nemen: Uw foto's op cd of dvd met ShowBiz DVD 2 ISBN: Prijs: 24,95 Inclusief cd-rom met volledige programma en oefenbestanden Dit boek is uitgegeven in de serie Bookware. Deze serie is herkenbaar aan het logo dat u naast het boek hierboven ziet staan. Bookware = boek + software in één koop. Dat betekent dat u het volledige, Nederlandstalige programma meegeleverd krijgt op de cd-rom. U kunt dus altijd direct aan de slag met het boek. In dit boek worden de volgende onderwerpen behandeld: fotoalbum maken diashow samenstellen titels, overgangen, effecten en geluid toevoegen opslaan en branden op cd of dvd binnenhalen van foto s uit diverse bronnen: scanner, digitale fotocamera, videocamera, webcam Systeemeisen: Pentium 4, 1.6 GHz of hoger; Windows 2000/XP; 512 MB RAM-geheugen; 400 MB schijfruimte op de vaste schijf voor de standaardinstallatie. Website bij het boek: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

22 Aan de slag met uw digitale foto's 21 Enkele programmavensters van ShowBiz DVD 2: Diashow maken Menu maken voor een dvd of video-cd

23 22 Nero Vision Express Nero Vision Express is een programma-onderdeel van de volledige programmabundel Nero 6. Met Nero Vision Express kunt u diavoorstellingen maken van uw digitale fotobestanden. Deze software is ook geschikt voor het bewerken van videobestanden. Aan een diashow kunt u fraaie overgangen tussen de foto's toevoegen. Met een muziekje erbij wordt de show nog leuker. De voorstelling brandt u op video-cd (vcd) of dvd. Zo'n schijfje kunt u afspelen op een daarvoor geschikte dvd-speler bij de televisie. Zo kunt u heel gemakkelijk uw foto's aan anderen laten zien. Als u het programma Nero 6 op uw computer heeft staan, is het zeker de moeite waard om dit eens uit te proberen. U leert met Nero Vision Express een diavoorstelling maken in hoofdstuk 6 van het volgende boek: Handboek Nero 6 ISBN: Prijs: 29,95 Inclusief cd-rom met oefenbestanden Let op: het programma wordt niet bij het boek meegeleverd. U moet zelf beschikken over de volledige programmabundel Nero 6. In hoofdstuk 6 worden de volgende onderwerpen behandeld: fotobestanden binnenhalen van vaste schijf en camera foto's toevoegen aan diavoorstelling dia verbeteren tekst toevoegen overgangen tussenvoegen diavoorstelling branden op video-cd of dvd Minimale systeemvereisten voor Nero 6: Pentium III processor MHz; Windows XP/2000/ME/98SE; 64 MB RAM-geheugen (meer aanbevolen); voor videobewerking gelden aanvullende eisen. Website bij het boek: Op de website kunt u van dit boek de inhoudsopgave en een deel van een hoofdstuk inzien.

24 Aan de slag met uw digitale foto's 23 Enkele programmavensters van Nero Vision Express: Diavoorstelling maken Menu maken voor een dvd of video-cd

25 24 Verkrijgen van digitale fotobestanden Als u wilt werken met fotobestanden op uw computer, moet u beschikken over digitale bestanden. Die kunt u op verschillende manieren verkrijgen. Foto's die u neemt met een digitale camera zijn digitale bestanden. U kunt ook afgedrukte foto's digitaal maken door ze te scannen en zo in de computer binnen te halen. Derde mogelijkheid is de foto's van uw gewone fotorolletje door de ontwikkelcentrale op een cd-rom laten zetten. In de volgende paragrafen krijgt u over deze onderwerpen meer informatie. Digitale camera's Overweegt u om over te stappen van uw gewone camera naar een digitaal toestel? Of wilt u een digitale camera naast uw gewone toestel gebruiken? Bij uw keuze voor een camera kunnen verschillende factoren een rol spelen. Belangrijkste punt is de vraag waarvoor u uw camera precies wilt gebruiken en welke eisen u stelt aan een toestel. In deze paragraaf krijgt u praktische achtergrondinformatie over verschillende aspecten die te maken hebben met digitale camera's en digitale fotografie. Voordelen en nadelen van een digitale camera Digitale camera s hebben in vergelijking met een gewoon toestel zowel voor- als nadelen. Enkele punten op een rij: Voordelen digitale camera Een voordeel van de meeste digitale camera's is dat u direct uw gemaakte foto kunt bekijken op het LCD-scherm. Een LCD-scherm is een klein scherm aan de achterkant van de camera. Hiermee kunt u uitkiezen welke foto s u wilt gebruiken en bent u verlost van onnodige ontwikkel- en afdrukkosten. U hoeft dus nooit meer fotorolletjes te kopen en u kunt meteen zien of de foto gelukt is. Een ander voordeel is dat u de digitale camera gemakkelijk aan uw computer kunt koppelen en zo de foto's direct kunt overzetten naar de pc. Met een fotobewerkingsprogramma kunt u daarna uw foto s verfraaien. U kunt bijvoorbeeld de rode ogen bijwerken of speciale effecten gebruiken, een uitsnede maken of de foto verkleinen. U heeft op deze manier uw eigen doka (donkere kamer) in huis. Nadelen digitale camera Nadeel is de vertraging die bij veel digitale camera s gebruikelijk is bij het maken van een foto. Dit betekent dat als u op de knop drukt, de foto niet meteen gemaakt wordt zoals bij een gewone camera. Dit kan een nadeel zijn bij het fotograferen van snel bewegende objecten. De wat duurdere typen camera's hebben overigens vaak een speciale instelling waarmee dit nadeel (groten)deels wordt opgeheven. Verder kan de kwaliteit van de foto bij afdrukken op een bepaald (groot) formaat een probleem zijn. Bij digitale camera's moet u altijd letten op het aantal megapixels dat het apparaat aankan. Het aantal megapixels bepaalt mede het maximale formaat voor een kwalitatief goede afdruk.

26 Aan de slag met uw digitale foto's 25 De onderdelen van een digitale camera Hoewel de uitvoering van ieder merk camera verschilt, zijn er altijd elementen die op iedere camera voorkomen. De ontspanknop: Flitser: Sensor: Zoeker: Lens: Er zijn grote verschillen tussen camera s wat betreft instelmogelijkheden en het aantal knopjes. Sommige camera s hebben slechts enkele instelmogelijkheden, die u meestal in een menu op het LCD-schermpje aan de achterkant kunt regelen. Op deze camera ziet u: Hoofdinstellingen zoals opnemen en weergeven: De zoeker: Een keuzeschakelaar voor bijvoorbeeld de flitser: Het LCD-schermpje: De inzoom-knop: Aan de zijkant van deze camera bevindt zich een compartiment voor de geheugenkaart en een oplaadbare batterij: Daarnaast hebben veel camera s een aansluiting voor een USB-kabel waarmee u een directe verbinding met uw computer kunt maken om de foto s binnen te halen.

27 26 Aanschaf van een digitale camera Digitale camera's zijn verkrijgbaar in allerlei modellen en prijsklassen. Door het grote aanbod is het misschien moeilijk om een camera te kiezen die past bij uw gebruikerswensen. Uitgebreide en actuele informatie over de mogelijkheden en specificaties van de vele merken en typen camera's krijgt u door vergelijkende testrapporten te lezen. De Consumentenbond en medewerkers van computertijdschriften voeren regelmatig dergelijke testen uit en publiceren de resultaten in hun magazines. In zo'n testrapport kunt u de onderlinge verschillen goed vergelijken. Bij de aankoop van een digitale camera komt u de volgende punten tegen: Resolutie en megapixels De resolutie van een digitale camera wordt uitgedrukt in pixels. Een pixel is een beeldpunt. Hoe meer beeldpunten, hoe gedetailleerder de foto. De resolutie van een camera is dus in feite de hoeveelheid beeldpunten ofwel detail die het apparaat kan vastleggen. Fabrikanten schermen vaak met het aantal megapixels van hun digitale fotocamera's. De prijs van een camera stijgt met de hoeveelheid megapixels. Voor uw keuze is het interessant om te bedenken wat u wilt met uw digitale foto's. Wilt u uw digitale foto s op groot formaat kunnen afdrukken? Dan heeft u een camera met veel megapixels nodig. Wilt u de foto s alleen gebruiken op het internet, of heeft u voldoende aan kleine afdrukken, dan kunt u met aanzienlijk minder pixels toe. Verderop in dit boekje leest u meer over pixels en afdrukformaten (pagina 29). Beeldsensor De opnames die u maakt met een digitale camera worden vastgelegd door de beeldsensor, de CCD (Charge-Coupled Device). De CCD is een chip die bestaat uit lichtgevoelige elementen. Deze chip zet binnenkomend licht via een ingewikkeld procédé om naar een digitaal signaal. Dat signaal wordt opgeslagen in het geheugen van de camera. Belangrijk punt bij CCD's is het aantal kleurtinten dat deze kan onderscheiden en de kleurkwaliteit. Hoe beter de kwaliteit van de CCD, hoe hoger de prijs. Een goedkopere, kwalitatief mindere variant op de CCD is de CMOS-chip. Het geheugen De meeste digitale camera's worden geleverd met een standaard geheugenkaartje waarop u niet zo heel veel foto's kunt vastleggen. Dat kan onhandig zijn als u veel foto's wilt maken op een dag en niet tussentijds het kaartje kunt legen. De capaciteit van het meegeleverde geheugenkaartje is dus van belang. Wilt u het geheugen van uw digitale camera uitbreiden? Let er dan op dat het geheugenkaartje in de camera gewisseld kan worden voor een exemplaar met meer opslagcapaciteit. Verderop in dit boekje leest u meer over de verschillende typen geheugenkaartjes (pagina 29). LCD-scherm en zoeker Een LCD-scherm is handig om als 'zoeker' te gebruiken en om de gemaakte foto's direct te kunnen bekijken. Nadeel van een LCD-scherm is het hoge energieverbruik en de soms matige weergave, bijvoorbeeld in zonnige weersomstandigheden. Een combinatie van een zoeker en een LCD-scherm is praktisch. U bent dan niet afhankelijk van de weergave van het LCD-scherm.

28 Aan de slag met uw digitale foto's 27 De lens Voor digitale camera's zijn inmiddels speciale lenzen ontwikkeld waarbij het licht zo recht mogelijk op de CCD valt. Daarmee wordt het eerdere bezwaar van minder goed belichte hoeken en randen op digitale foto's, opgelost. Ook hier geldt: hoe beter de lens, hoe duurder de camera. Batterij of accu Digitale camera's verbruiken flink wat energie, zeker als u gebruik maakt van het LCDschermpje en/of van een eventuele filmfunctie. Voorkeur gaat daarom uit naar een camera met oplaadbare batterijen of een accu die u buiten de camera kunt opladen. Als u beschikt over een dubbele set kunt u gewoon doorgaan met fotograferen terwijl de batterij of accu opgeladen wordt. Optische zoom en digitale zoom De meeste digitale camera s hebben niet zoals een gewone camera, verwisselbare lenzen. U kunt dus niet een andere lens op de camera plaatsen om een groot zoombereik te krijgen en beelden dichtbij te halen. Daarom moet het hele zoombereik door de camera zelf geregeld worden. Voorkeur gaat uit naar de optische zoom. Bij een optische zoom wordt de beeldhoek aangepast en gebruikt de camera bij elk zoombereik de volledige resolutie. De kwaliteit van de foto blijft gelijk. Een andere vorm is de digitale zoom. Daarbij wordt het beeld als het ware elektronisch opgeblazen, maar daardoor verliest het scherpte. Instelmogelijkheden Net als bij 'gewone' camera's bestaan er ook bij digitale camera's grote verschillen in instelmogelijkheden. Laat u bij uw keuze leiden door uw eigen wensen en ook vooral door het gebruiksgemak van een camera. Advies is om vóór aankoop uitgebreid te laten demonstreren hoe de camera werkt, welke mogelijkheden er zijn en dit vooral ook zelf uit te proberen. Sommige camera's hebben een menu-gestuurde bediening. Op het LCDschermpje kunt u dan bepaalde instellingen activeren. Niet iedereen vindt dat handig. Bekijk zelf of u dat prettig vindt. Let er ook op dat een eventueel menu en de bijgeleverde handleiding in een taal is opgesteld die u begrijpt. Foto's overzetten naar computer De meeste digitale camera's zijn tegenwoordig voorzien van een USB-aansluiting of Firewire-aansluiting. Deze aansluitingen zijn ook op de meeste computers aanwezig. Bestanden vanaf de camera naar de pc overzetten, gaat heel snel door middel van een kabeltje tussen deze aansluitingen. Andere mogelijkheid is het geheugenkaartje van de camera in een speciale kaartlezer te stoppen die met de pc verbonden is.

29 28 Foto's overzetten van camera naar computer U kunt foto's op verschillende manieren vanaf de camera naar de computer overzetten. Bij een camera met een USB-aansluiting wordt altijd een kabeltje meegeleverd waarmee u de verbinding tussen de pc en de camera kunt maken. Het smalle stekkertje stopt u in de camera, het bredere stekkertje in de USB-aansluiting van de computer. U kunt de foto's nu rechtstreeks in een fotobewerkingsprogramma binnenhalen. In Windows XP worden de meeste camera's zelfs direct herkend. In dat geval kunt u bestanden op de gebruikelijke Windows-manier gemakkelijk kopiëren naar de vaste schijf. Bij oudere Windows-versies heeft u de software nodig die bij de camera is geleverd. Als u het geheugenkaartje uit de camera kunt halen, en u beschikt over een kaartlezer waar u het kaartje in kunt stoppen, kunt u ook de volgende werkwijze aanhouden: U haalt het geheugenkaartje uit de camera: U doet het kaartje in een kaartlezer die via de USB-poort met uw computer is verbonden: In Windows XP wordt zo'n kaartlezer gezien als externe schijf of verwisselbare schijf. Met de gebruikelijke Windowshandelingen kunt u nu de bestanden op het kaartje kopiëren naar de vaste schijf. Bij oudere Windows-versies heeft u de software nodig die bij de camera is geleverd. Heeft u een laptopcomputer, dan kunt u de foto s binnenhalen met een adapter waarin het kaartje past: Bij goedkope camera s en webcams ontbreken deze geheugenkaartjes. Bij zulke camera s kunt u de foto s naar uw computer alleen overbrengen via een USB-kabeltje.

30 Aan de slag met uw digitale foto's 29 Resolutie en afdrukgrootte Hoe meer beeldpuntjes (pixels) een foto heeft, hoe groter de afdruk die u kunt (laten) maken op een goede kwaliteit (300 DPI). In de onderstaande tabel ziet u het verband tussen de resolutie en de maximale afdrukgrootte: Resolutie Beeldpunten Afdrukgrootte VGA (Webcam) 640 x 480 Alleen voor het beeldscherm 1 megapixel 1280 x x 13 cm 2 megapixel 1600 x x 15 cm 3 megapixel 2048 x x 18 cm 4 megapixel 2272 x x 29,7 cm (A4) 5 megapixel 2560 x ,7 x 42 cm (A3) Zo kunt u uit de tabel lezen dat voor de traditionele afdrukgrootte van 10 x 15 cm de foto moet bestaan uit tenminste 2 megapixels. Geheugen Het standaardgeheugen is de hoeveelheid geheugen die u bij aanschaf van de digitale camera krijgt. Bij sommige typen goedkopere camera s is er alleen een intern geheugen. Bij andere wordt er gewerkt met geheugenkaarten. Zo n geheugenkaartje is een beetje te vergelijken met een ouderwets fotorolletje: is het geheugenkaartje vol, dan moet dit worden vervangen door een lege geheugenkaart om door te kunnen gaan met fotograferen. De foto s van een vol geheugenkaartje brengt u over naar uw computer, waarna u het geheugenkaartje kunt wissen. U kunt op deze manier uw geheugenkaartjes eindeloos blijven gebruiken, dit in tegenstelling tot het ouderwetse rolletje. Deze kaartjes hebben meestal een opslagcapaciteit tussen 8 en 128 MB maar het kan ook meer zijn. Dit zijn de meestgebruikte geheugenkaartjes: Smartmedia card Memory stick Compactflash card Besparing van geheugen Hoe grotere capaciteit het geheugenkaartje heeft, hoe meer foto s er opgeslagen kunnen worden. En hoe hoger de resolutie van de foto des te minder foto s kunt u opslaan. Om geheugen te sparen kunt u de camera op een lagere resolutie instellen, dit heeft echter wel consequenties voor de afdrukkwaliteit. Daarom is het van belang om vooraf te bepalen waar u de foto's voor wilt gebruiken. Wanneer u de foto s op uw internetpagina wilt zetten, dan is een lage resolutie goed genoeg om uw foto s op te slaan. Wanneer u de foto s op groot formaat wilt afdrukken, zult u een hoge resolutie moeten aanhouden.

31 30 Scanners Om bezig te zijn met digitale fotobewerking, heeft u niet per se een digitale camera nodig. U kunt zelf digitale fotobestanden 'maken' door uw afgedrukte foto's te scannen. Ook negatieven en dia's kunt u met een speciale scanner omzetten naar digitale bestanden. Flatbedscanner De meest verkochte scanners zijn zogenaamde flatbed-scanners. Daarbij legt u de foto op een glazen plaat en wordt de foto ingelezen door een apparaatje dat er onderdoor beweegt. Net als bij digitale fotocamera's wordt ook bij scanners over resolutie gesproken. Hier wordt als maat het aantal dots (puntjes) per inch genomen. Deze maat wordt aangeduid als DPI. Hoe meer DPI, hoe scherper en gedetailleerder de foto wordt gescand. Naast de resolutie is de zogenaamde kleurdiepte van belang: het aantal kleuren dat de scanner kan onderscheiden. De kwaliteit van een scanner is afhankelijk van de resolutie, de kleurdiepte en de snelheid waarmee wordt gescand. Negatief- en diascanners Sommmige flatbedscanners zijn ook geschikt voor het scannen van dia's en negatieven. Daarvoor is in de klep een extra lamp ingebouwd. Voor het plaatsen van een negatievenstrook of een serie dia's wordt meestal een speciaal rekje meegeleverd. De bijgeleverde software zorgt ervoor dat de negatieven als afzonderlijke bestanden worden gescand en opgeslagen. Er bestaan ook speciale fotoscanners die alleen geschikt zijn voor dia's en negatieven. Hiermee kunt u op een zeer hoge resolutie scannen. Deze scanners zijn meestal aanzienlijk duurder dan gewone flatbedscanners.

32 Aan de slag met uw digitale foto's 31 Instellingen van een scanner Bij een scanner wordt software meegeleverd. Die software installeert u op uw pc. Daarna is directe toegang tot zo n apparaat vanuit een fotobewerkingsprogramma mogelijk. U ziet wel altijd de vensters van de scansoftware die bij de scanner is meegeleverd. Die vensters zien er bij ieder merk scanner weer anders uit. U kunt het scanprogramma ook apart starten. In het venster van de scansoftware kunt u de scankwaliteit instellen. Deze kwaliteit wordt ook wel resolutie genoemd en wordt uitgedrukt in DPI. Dat betekent dots per inch. Afhankelijk van het gebruik van de gescande foto kiest u een instelling van 75 tot maximaal 1200 DPI. Een foto die u bijvoorbeeld wilt en of op een website wilt zetten, heeft geen hoge kwaliteit nodig. Dan is bijvoorbeeld 75 DPI voldoende. Wilt u een foto na het scannen meteen afdrukken, dan kunt u een resolutie kiezen die overeenkomt met de maximale resolutie van uw printer. Heeft u een inkjetprinter met een resolutie van 720 DPI, dan kunt u deze resolutie kiezen bij het scannen. Wilt u echter de foto nog uitgebreid bewerken, dan kunt u deze op de hoogste resolutie scannen. Realiseert u zich wel dat dit soort hoge resoluties (zoals 1200 DPI) enorme bestanden van vele Megabytes oplevert. Bij veel scanners kunt u nog meer zaken kiezen, vooral wat betreft de instelling van kleuren. Die instellingen kunt u veranderen wanneer blijkt dat de kleuren van een ingescande foto sterk afwijken van die van het origineel. Als u alle benodigde instellingen heeft gemaakt, kunt u het werkelijke scannen starten. Meer informatie over scannen vanuit een fotobewerkingsprogramma vindt u in de Visual Stepsboeken over fotobewerking. Scanresolutie De resolutie van een foto wordt aangegeven in DPI. Dat betekent dots (punten) per inch (2,54 cm). Afhankelijk van het gebruik van de ingescande foto bepaalt u de resolutie waarop u gaat scannen. Bijvoorbeeld: 75 DPI Beeldscherm, internet DPI Kleurenafdruk inkjetprinter 720 DPI Hoge resolutie inkjetprinter DPI Laserprinter 2400 DPI Professioneel drukwerk Stel, u kiest voor de kwaliteit voor een kleurenfoto, bijvoorbeeld 300 DPI. De afmeting van een gewone fotoafdruk is 10 cm hoog bij 15 cm breed. Dat is omgerekend 4 inch hoog en 6 inch breed. Dat geeft als aantal pixels 4 x 300 = 1200 gescande pixels in de hoogte en 6 x 300 = 1800 pixels in de breedte. In het totaal zijn dit 1200 x 1800 = pixels. In de praktijk zullen deze maten niet precies overeenkomen. De afdruk van een foto is meestal iets anders.

33 32 Foto-cd-rom Beschikt u niet over een digitale camera of een scanner en wilt u toch digitale foto's bewerken? Dan kunt u gebruikmaken van een speciale service van een fotoontwikkelcentrale. U kunt namelijk bij veel van deze centrales uw gewone fotorolletje laten ontwikkelen en direct op een cd-rom laten zetten. De foto's op cd-rom zijn digitale bestanden die u kunt bewerken op uw computer. Foto-cd Bij het ontwikkelen van uw kleinbeeld- of APS-film kunt u de foto s ook op cd-rom laten zetten. Deze cd-rom bevat soms wat software om de foto s te bekijken. U kunt de foto s echter ook openen in een fotobewerkingsprogramma om ze daarin zelf te bewerken. Met een geschikt programma kunt u er ook een diashow van maken.