Introductie NMa, inkoopsamenwerking en bid-rigging

Transcriptie

1 Introductie NMa, inkoopsamenwerking en bid-rigging NEVI Zorgcongres Jeroen Braaksma & Marie-Louise Leijh-Smit Senior Inspecteurs, Directie Mededinging, Cluster Zorg

2 Inhoud 1. Introductie NMa 2. Inkoopzijde van de markt 3. Bid-rigging bij aanbestedingen 4. Casussen 5. Vragen & discussie

3 Introductie NMa: de NMa in de media

4 Introductie NMa: toezichtstaken Ex-post toezicht verbod kartels: prijs- en marktverdelingsafspraken, uitwisseling concurrentiegevoelige info, productiebeperkingen, vervalsing van aanbestedingen ( bid-rigging ) Ex-post toezicht verbod misbruik van economische machtsposities: hanteren van bijvoorbeeld roofprijzen of excessieve prijzen door dominante onderneming Ex-ante toezicht concentraties: groen of rood licht fusies & overnames Toezicht op overheden (sinds 1 januari 2012): ook de overheid moet zich aan regels houden om oneerlijke concurrentie met ondernemingen te voorkomen (Wet Markt & Overheid) o.a. bedrijfsbezoeken, sanctiebesluiten, concentratiebesluiten, toezeggingen, guidance en marktstudies

5 Introductie NMa: tip ons! Klachten, tips en signalen uit het veld zijn voor de NMa van groot belang. Uw tip kan ons helpen een overtreding op te sporen. Maar waar moet ik dan als zorginkoper op letten? Wat zijn belangrijke signalen? Verder zijn van belang: Economische detectie Clementieverzoekers Openbare bronnen Tipgevers (werknemers of ex-werknemers) Samenwerking met andere toezichthouders

6 Inkoopzijde van de markt Sectorstudie Medische Hulpmiddelen (2012) Door: Ecorys, In opdracht van NMa & VWS

7 Resultaten Ecorys t.a.v. medische hulpmiddelen Versnipperd inkoopproces Traag proces, weinig openbare aanbestedingen, beslissingen door experts, inkoop faciliterend en administratief Wisselende professionaliteit bij inkoopafdelingen Weinig rekening gehouden met total costs of ownership Organisatorische barrières Budgettering op afdelingsniveau, organisatorische structuur (maatschappen) Relatie arts en fabrikant Artsen hebben veel zeggenschap bij inkoop, fabrikanten richten zich met marketing (trainingen, opleidingen, congressen) op artsen Asymmetrische transparantie t.a.v. prijzen en hoeveelheden Zorgverzekeraars spelen een beperkte rol

8 Aanbevelingen voor inkoop door Ecorys Versterking van de vraagzijde (ziekenhuizen) Verdere professionalisering inkoop, meer openbare aanbestedingen, meer prikkels om efficiënt en effectief in te kopen, minder deelbelangen, strategische visie op inkoop, strategische positionering Meer samenwerking tussen vragers Intensivering inkoopcombinaties, uitwisseling marktinformatie (prijzen) en ervaringen (kwaliteit), benutten van schaalvoordelen Verhogen van transparantie Grotere rol voor verzekeraars Samenwerken? Maar dat mag toch niet (altijd) van de NMa?

9 Inkoopsamenwerking visie van de NMa Inkoopmacht: marktmacht aan de inkoopzijde van een markt, bijv. door vormen inkoopcombinatie Meestal niet problematisch omdat het leidt tot kostenbesparingen en dus lagere tarieven (of andere voordelen) voor de consument

10 Inkoopsamenwerking visie van de NMa Nadelige gevolgen beoordeelt de NMa in combinatie met gevolgen voor de concurrentie op de verkoopmarkt Bijv. als kostenharmonisatie door inkoopsamenwerking tot prijsafstemming op de verkoopmarkt leidt Afspraken over gezamenlijke inkoop ook mogelijk mededingingsbeperkend zijn ( verkapt kartel ) Bijv. verboden prijsvaststelling, productiebeperking of toewijzing van markten Dus: geen probleem zolang er voldoende concurrentie is op de verkoopmarkt en de voordelen worden doorgegeven aan de consument.

11 Meer weten? Visiedocument NMa Inkoopmacht, december 2004 Individueel en collectief onderhandelen tussen vrijgevestigde extramurale zorgaanbieders en zorgverzekeraars, Visiedocument NMa, december 2009 Richtsnoeren NMa Samenwerking Ondernemingen, april 2008 Richtsnoeren Commissie betreffende Horizontale Samenwerkingsovereenkomsten, januari 2011

12 Bid-rigging: frustratie van uw inkoopproces Bid-rigging: samenspanning tussen de bieders bij het uitbrengen van de offertes Vormen van samenspanning: Afstemmen offerteprijzen Verdelen van afnemers of leveringsgebieden Schijnbieding ( prijsje lenen ) Collectieve boycot Kartelvorming is een vorm van diefstal van de consument

13 Bid-rigging: vermindert voordelen concurrentie De economie heeft voordeel bij gezonde concurrentie: De keuzes nemen toe omdat er een breder aanbod is. Concurrentie garandeert dat u waar voor uw geld krijgt, omdat aan bieders concurreren op prijs en kwaliteit. Concurrentie stimuleert innovatie omdat de ondernemingen gemotiveerd worden om creatief te zijn en nieuwe producten te ontwikkelen voor hun klanten. Concurrentie stimuleert economische groei, door de toename van keuzemogelijkheden, innovatie en productiviteit.

14 Hoe herkent u signalen van bid-rigging? Signalen met betrekking tot de biedpatronen: Herkent u dit? a. Bepaalde ondernemingen bieden regelmatig in een bepaalde regio, maar winnen nooit. b. Er schrijven minder ondernemingen in dan normaal en bedrijven waarvan u had verwacht dat ze zouden inschrijven doen dat niet. c. De winnaar geeft geregeld (grote delen van) contracten in onderaanneming aan zijn concurrenten. d. Er is een opvallend patroon van winnaars, waarbij bijvoorbeeld het ene jaar de één wint, het jaar daarop de ander enz. e. Sommige van de biedingen zijn beknopt en niet zo uitgebreid als u verwacht had. f. De prijzen zijn ineens veel lager wanneer een bepaalde aanbieder ook meedoet. g. De winnaar accepteert het contract niet en werkt vervolgens als onderaannemer van de nieuwe winnaar.

15 Hoe herkent u signalen van bid-rigging? Signalen met betrekking tot de prijs: a. De prijs komt om onverklaarbare redenen veel hoger uit dan bij vergelijkbare aanbestedingen op de markt of bij eerdere gunningen. b. Er zit een onverklaarbaar groot verschil tussen de winnaar en volgende bieders. c. Concurrenten wisselen publiekelijk prijsinformatie met elkaar uit. Dit kan heel subtiel gebeuren door woorden als juiste of redelijke prijs. d. Lokale aanbieders schrijven lokaal in tegen hogere prijzen dan zij elders doen ondanks dat de transportkosten voor het lokale contract lager zijn. e. Aanbieders schrijven in tegen dezelfde prijs of passen hun prijzen of voorwaarden min of meer gelijktijdig aan. Herkent u dit?

16 Hoe herkent u signalen van bid-rigging? Signalen met betrekking tot gedrag: a. Meerdere inschrijvingen hebben dezelfde lay-out, zijn op hetzelfde papier gedrukt of er staan dezelfde spellingfouten in. b. Eén of meer concurrenten doen een gezamenlijk bod, alhoewel in ieder geval één van hen in staat was de hele opdracht alleen uit te voeren. c. Een partij komt zijn documenten bij u inleveren en brengt meteen de documenten mee van een andere bieder. d. Aanbieders hebben vlak voor de deadline van de aanbesteding vergaderingen samen of worden samen gezien in een sociale omgeving. Herkent u dit?

17 Neem de brochure mee! Zie voor digitale versie

18 Contact met NMa ConsuWijzer of Informatielijn voor ondernemers Clementiebureau of