Architectuurtypologie

Transcriptie

1 O p d r a c h t : A r c h i t e c t u u r t y p o l o g i e K a s t e e l D e V i r o n t e D i l b e e k Van: Willen Jonathan MAK1D2 Richting: 1e Bachelor Makelaardij In opdracht van: Dirk Gijsemans Architectuurtypologie

2 Kasteel De Viron te Dilbeek Wat? Waar? Achtergrond? Het gebouw dat ik gekozen heb om te bespreken, is een architecturaal hoogstaand werk gelegen in Dilbeek. Het gebouw is een kasteel gelegen op het gemeenteplein en wordt nu gebruikt als gemeentehuis, waar menig Dilbekenaar trots op is omwille van zijn imposant en sprookjesachtig voorkomen. Heel de omgeving van het huidige gemeentepark werd in 1787 aangekocht door de rijke familie De Viron als groot domein met bijhorende stenen waterburcht. In 1804 koopt Jean Bernard De Viron het oud- kasteel van Dilbeek, een 13de- eeuwse waterburcht. In 1862 gaf zijn zoon Baron Théodore De Viron de opdracht aan architect Jan- Pieter Cluysenaar om een kasteel de bouwen bovenop de heuvel van het domein. De 13e- eeuwse waterburcht werd gesloopt, met uitzondering van de Sint- Alenatoren die zich bevindt op het eilandje in de vijver achter het Kasteel De Viron. In 1923 kocht de gemeente Dilbeek het Kasteel De Viron en fungeert het sinds 1924 als onderdak voor de gemeentelijke mandatarissen en hun administratie. Wat betreft de verkoopprijs, is er spijtig genoeg geen informatie meer beschikbaar. Ondertussen is het kasteel beschermd als monument. Kasteel De Viron met vijver Jonathan Willen Sint- Alenatoren: enige overblijfsel van e 13 - eeuwse waterburcht MAK1D2 Opdracht: Kasteel De Viron 1

3 Architect? Jean- Pierre Cluysenaar ( ) was een tot Belg geneutraliseerde Nederlander die hier zijn opleiding kreeg aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Brussel. Doorheen zijn hele carrière als architect, liet hij zich inspireren door verschillende architecturale stijlen en staat daardoor ook bekend als het boegbeeld van het Belgisch eclecticisme. De bouwkunst van de laatste helft van de 19e eeuw is de architectuur van de snel oprukkende liberale burgerij na Na de definitieve doorbraak van het industriële kapitalisme en de politieke triomf van het liberalisme rond de jaren vijftig, zal ook die architectuur een hoogtepunt kennen. De 19e eeuw was de eeuw van de romantiek, dat gekenmerkt werd door het zoeken naar nieuwe waarden en een nieuwe stijl. Waar aanvankelijk de Latijns- Griekse stijlrichting domineerde, kondigde zich ook in de architectuur de romantiek aan, onder invloed van de Franse vernieuwende krachten. Cluysenaar kende de Franse beweging. Aanvankelijk liet hij zich door het Latijns- Griekse voorbeeld inspireren, maar in toenemende mate begon hij gebruik te maken van de nieuwe materialen en kwam hij tot een volledige overgave aan de romantische gedachte, zoekend naar een nieuwe, rationeel opgebouwde architectuur. Hij ontwikkelde een eigen stijl die tot leven kon komen vanuit de eigen traditie, met het gebruik van eigen materialen. De mooiste en meest geschikte vormelementen werden uit verschillende stijlrichtingen ontleend om op die manier een nieuw geheel op te bouwen dat aan de nieuwe idealen en de eigentijdse behoeften voldeed. Door deze verschillende architecturale vormcomponenten te vermengen uit bijna alle bloeitijden van de geschiedenis, kwam het stilaan tot de aftakeling van het klassieke stijlbegrip, dat zich altijd op één enkele stijl richtte. Op die manier vekreeg de burgerij een kunst die een toepassing was van het liberale systeem waarnaar zij streefden. Privé- woning uit de L atijns- Griekse periode van Cluysenaar Jonathan Willen MAK1D2 Opdracht: Kasteel De Viron 2

4 Stijlkenmerken? Zoals gezegd liet Cluysenaar zich bij het uittekenen van het kasteel inspireren door verschillende stijlelementen uit het verleden, waardoor hij een voorloper wordt genoemd van het eclecticisme en boegbeeld van het Belgisch eclecticisme. Dit in tegenstelling tot zijn beginperiode, waarin hij aansloot bij het neoclassicisme. Hij inspireerde zich voor de keuze van de stijlkenmerken op de functie die het gebouw ging krijgen. Het eclectische kasteel dat hij uittekende, kreeg zowel verschillende elementen uit de neorenaissancestijl, als uit de neogotische architectuur met een neo- Tudorinslag. Daarenboven heeft Cluysenaar in het ontwerp ook een jaarkalender verborgen: zo zijn er 7 trapzalen (dagen), 12 torens (maanden), 365 vensters (dagen) en 52 voorvertrekken (weken). Het is een groot eclectisch kasteel met een symmetrische opbouw. Op de 2 torens aan de zuidkant zijn er achtzijdige hoektorens en op de noordelijke hoeken vindt men vierkante torens terug onder peervormige spitsen. Cluysenaar werkte vooral met verticale lijnen en de talrijke torens en hoekkettingen geven het gebouw ook een verticale indruk. Wat betreft het gebruikte materiaal, heeft hij gekozen voor baksteen met daarbij het gebruik van witte zandsteen voor de talrijke schietgaten, de boogfriezen en de hoekkettingen. Om het kasteel een speelse indruk te geven, werd het kasteel voorzien van risalieten (= een gedeelte van een gevel dat over de hele hoogte naar voren uitspringt), trapgevels, boogfriezen, kantelen, schietgaten, gevelankers en balkons. De muuropeningen zijn rechthoekig, met geprofileerde omlijstingen. Boven de hoofdingang heeft Cluysenaar een wapenschild aangebracht (waarschijnlijk dat van de familie De Viron) en bovenaan in het risaliet het jaar Ook in de hoektorens zijn er wapenschilden aangebracht en vindt men ronde medaillons met bloemmotieven. Jonathan Willen MAK1D2 Opdracht: Kasteel De Viron

5 Trapgevels, gesmede sierankers, cartouches en medaillons zijn allemaal elementen die kenmerkend zijn voor de neorenaissance. Ook deurpartijen die vormgegeven worden als poortjes met zuilen, pilasters of frontons zijn kenmerkend. Deze vormen werden mogelijk gemaakt door het introduceren van nieuwe materialen zoals kunststeen. Ook uit de neogotiek werden er verschillende stijlelementen gebruikt bij het bouwen van Kasteel De Viron. De neogotiek wordt gekenmerkt door de drang om kenmerken uit oude stijlen toe te passen op nieuwe voorwerpen, maar vooral bouwwerken. Net zoals gotiek, suggereert de neogotiek de onmeetbare verte en enorme hoogtes. De neogotiek is een bouwstijl die wat vormgeving betreft, teruggrijpt naar de gotiek van de middeleeuwen, maar met het verschil dat het soms mengvormen kan bevatten van verschillende stijlen. Jonathan Willen MAK1D2 Opdracht: Kasteel De Viron

6 Jonathan Willen MAK1D2 Opdracht: Kasteel De Viron

7 Eigen appreciatie? Ik woon al heel mijn leven in Dilbeek en kan ons gemeentehuis enorm appreciëren wat betreft het ontwerp. Het gebouw heeft een enorme uitstraling en heeft een mooi sprookjesachtig voorkomen. Niet enkel het ontwerp en de architectuur, maar ook de omgeving waarin het gelegen is, is prachtig. Het is gelegen in het centrum van Dilbeek op het gemeenteplein waar in het weekend iedereen samenkomt om te genieten van het grote park en vijver dat eraan verbonden is en waar verschillende bars, restaurants en uitgaansmogelijkheden zijn. Het kasteel zelf ligt boven op een grasheuvel en zorgt voor een spectaculair zicht wanneer je van beneden naar het kasteel kijkt. Ook de jaarkalender die in het ontwerp verborgen zit, vind ik inventief en iets speciaals. Het geeft blijk van creativiteit van de architect en is een leuk weetje. Niet enkel het kasteel zelf, maar ook alle bijhorende gebouwen van het domein (zoals de Sint- Alenatoren op het eilandje in de vijver), vind ik een mooi staaltje architectuur. Als Dilbekenaar ben ik dan ook trots om dergelijk gebouw te mogen hebben in onze gemeente. Jonathan Willen MAK1D2 Opdracht: Kasteel De Viron

8 Bronnenlijst dilbeek/index.jsp pajottenland.be/nl/88/46/attracties_detail/115/kasteel+de+viron.htm Jonathan Willen MAK1D2 Opdracht: Kasteel De Viron