Boeien voor de bewindvoerder

Transcriptie

1 Boeien klusteren, binden, vastketenen, aan banden leggen; het belemmeren, beperken van de vrijheid; aanspreken, bekoren, betoveren, fascineren, in beslag nemen, interesseren, geboeid raken door; hulpmiddel voor drenkelingen. Voorwoord Sinds 2003 ben ik als gerechtsdeurwaarder gevestigd in Maastricht; Mr. Ramona Batta c.s. BV, biedt behalve alle diensten als gerechtsdeurwaarder ook incasso, juridisch advies en beschermingsbewind aan. In die hoedanigheid kruisen mensen uit alle lagen van de bevolking dagelijks mijn pad. Ik hoor hun verhalen, neem kennis van hun leefomstandigheden en hun schulden. Ik constateerde dat de verleende hulp vaak ontoereikend en onduidelijk was. Vanuit deze positie heb ik in 2013 een praktische handleiding geschreven voor de bewindvoerderspraktijk. Sinds de 1 ste druk in april 2013 is vanwege overheidswege hard gewerkt aan de wet- en regelgeving van het meerderjarigen bewind. De Wet Wijziging Curatele, Beschermingsbewind en Mentorschap die in de 1 ste druk een hoofdrol speelde is inmiddels geïmplementeerd; het Besluit kwaliteitseisen dat nadere regels stelt, een feit. De door mij uitgesproken wens voor meer kwaliteit, kennis, controle en een professionele bewindvoerder is hiermee in vervulling gegaan. Deze wijzigingen en kwaliteitseisen waren hard nodig. De hulpzoekende dient van professionele hulp verzekerd te zijn, zeker nu deze groep steeds groter en complexer wordt. Schulden en armoede in Nederland zijn niet alleen een probleem van de overheid maar gaat ons allen aan. Door belangenbehartigers van schuldhulpverleners, gerechtsdeurwaarders, politiek, lokale en rijksoverheden wordt druk gediscussieerd over nog meer maatregelen om hulp en rust te bieden aan de steeds groter wordende groep van mensen met schulden. Want deze groep is sinds de 1 ste druk helaas niet kleiner geworden, integendeel. Wat sinds de 1 ste druk, ondanks de wijzingen in de wet en de daaruit voortvloeiende kwaliteitseisen, tevens onveranderd is, is de behoefte aan een handleiding voor de praktijk van de professionele bewindvoerder. Veel tips uit de 1 ste druk zijn nu verplichte kwaliteitseisen waarop gecontroleerd wordt. Daarnaast zijn de eigenschappen zoals oplossingsgerichtheid, een creatief en pragmatisch denkvermogen Maklu 7

2 Boeien voor de bewindvoerder onontbeerlijke ingrediënten voor een professioneel bewindvoerder. Een goed bewindvoerder heeft de mogelijkheid mensen een reddingsboei toe te werpen en hen aan wal te trekken. Dit boek is een handleiding van en voor de praktijk van de professionele beschermingsbewindvoerder in Nederland. Met praktische tips in de vorm van boeien en inzichten vanuit mijn ervaringen als gerechtsdeurwaarder en juriste. Het biedt een reddingsboei voor professionals, studenten en al degenen die met beschermingsbewindvoering in aanraking komen en hulpzoekenden proberen te redden in de financiële oceaan. Met dank aan mijn team. Maastricht, juni 2016 mr. Ramona Batta 8 Maklu

3 Inleiding Als gerechtsdeurwaarder ben ik een streng, hoogst onaangenaam, harteloos persoon. Ik kom bij de mensen aan huis vaak met een negatief bericht dat altijd betrekking heeft op hun emotionele, sociale en/of financiële leven. Ik eis gelden op, dwing hen tot een doen of laten en leg beslag op hun spullen, inkomsten, spaartegoeden, huis en verdere bezittingen. Als finale zet ik ze uit hun huis en verkoop ik ook nog alle bezittingen, tot aan huisdieren en de airmiles toe. Dit is het gebruikelijke negatieve imago van de gerechtsdeurwaarder dat door de huidige economische situatie wordt versterkt. Mensen worden ontslagen, schulden lopen op, toeslagen worden teruggedraaid, uitkeringen geminimaliseerd. Beslagen op loon en/of uitkeringen zijn aan de orde van de dag, overlappen elkaar en ongeoorloofde voorrangsposities worden afgedwongen. Als gerechtsdeurwaarder stel ik een veranderde problematiek vast. Werd ik voorheen vaak uitgedaagd door een niet willen betalen, word ik nu geconfronteerd met een niet kunnen betalen. De gemeentelijke schuldhulpinstanties worden overspoeld met aanvragen om financiële hulp. De verzoeken om toegelaten te worden tot de wet schuldsanering natuurlijke personen (WSNP) zijn enorm. Met een strenger beleid en dito selectie wordt getracht deze aantallen terug te dringen. Daarnaast wordt massaal een beroep gedaan op de regelgeving van het meerderjarigen/beschermingsbewind om zo financiële bescherming en stabiliteit te krijgen. De afzonderlijke gemeenten dragen het armoedebeleid hoog in het vaandel, doch dit staat op gespannen voet met de noodzakelijke bezuinigingen. Vrijwilligers uit maatschappelijke en kerkelijke kringen proberen alternatieve hulp te bieden om de steeds groter wordende stroom van mensen in financiële nood te helpen (www. schuldhulpmaatje.nl). Commerciële budget- en bewindvoerderskantoren schieten als paddenstoelen uit de grond. Echter was het tot voor kort, mede door het ontbreken van opleidings- en andere vereisten, vrij gemakkelijk op deze markt te acteren, is dit nu drastisch veranderd. De invoering van de Wet wijziging curatele, beschermingsbewind en mentorschap van 16 oktober 2013, in werking getreden op 1 januari 2014 en het hieruit voortvloeiende Besluit kwaliteitseisen dat per 1 april 2014 in werking is getreden, dragen bij aan een professionalisering van de bewindvoerderspraktijk. Om benoemd te worden tot bewindvoerder moet aan strenge vereisten voldaan worden. Controle geschiedt centraal, door het Landelijk Kwaliteitsbureau CBM, onderdeel van het Team Toezicht van de rechtbank Oost-Brabant. Van hieruit worden de regels gestroomlijnd. Maklu 9

4 Boeien voor de bewindvoerder De complexiteit van de financiële problematiek van de hulpzoekende is erkend en vergt specifieke kennis alsmede het vermogen om oplossingsgericht, creatief en pragmatisch te denken. De initiatieven tot hulpverlening door vrijwilligers waren bewonderingswaardig en zeker toe te juichen; echter de veranderde maatschappij heeft een nieuwe groep hulpzoekenden voortgebracht die dringend behoefte heeft aan professionele begeleiding. Ik voel mij gesteund en gelegitimeerd door deze (ver)nieuwe wet- en regelgeving. Ik ben onveranderd en nog steeds streng, maar mijn empathisch vermogen en maatschappelijke betrokkenheid als ondernemer en raadgever bij financiële problemen, zijn van een vanzelfsprekendheid veranderd in een vereiste. Hierdoor bied ik die reddingsboei wanneer men dreigt te verdrinken en enkel nog kan watertrappelen in een financiële oceaan van beslagen, toeslagen, uitkeringen, sociale regelgeving, schulden en legio andere zaken waar u alleen zwemmend niet meer uitkomt. Als gerechtsdeurwaarder en juriste bezit ik de kwaliteit en de professionele kennis om in deze financiële oceaan een boei te bieden. Daarom deze praktisch juridische gids als reddingsboei voor de dagelijkse praktijk van de professionele bewindvoerder. Geschreven vanuit mijn visie en perspectief waarbij ook ik, ondanks mijn ervaring, iedere dag weer opnieuw verrast word. Boeien voor de bewindvoerder is bedoeld als aanvulling op de benodigde kennis van de professionele hulpverlener (in opleiding) bij de uitoefening van het ambt van bewindvoerder. De wet (Burgerlijk Wetboek, boek 1, titel 19, (laatstelijk gewijzigd 16 oktober 2013), het Besluit kwaliteitseisen curatoren, beschermingsbewindvoerders en mentoren, de Aanbevelingen meerderjarigenbewind (LOVCK Landelijk Overleg Vakinhoud Civiel en Kanton), het Landelijk Kwaliteitsbureau CBM en de Handleiding Meerderjarigenbewind (Bewindsbureau van de rechtbank, in dit geval Limburg) en gedane uitspraken van diverse rechters vormen de basis voor de oplossing van problemen. Deze kennis wordt aanwezig geacht en alleen wanneer noodzakelijk wordt hieruit geciteerd en/of naar verwezen. In de tekst zijn links opgenomen waar u meer specifieke informatie kunt vinden/downloaden. De meeste aandacht wordt besteed aan de problematiek van de dagelijkse gang van zaken. Speciale aandacht gaat uit naar de correspondentie met incassobureaus, dreigende gerechtsdeurwaarders, de juistheid van beslagen op loon en roerende zaken alsmede de diverse procedures, waarbij deze problemen in de dagelijkse praktijk steeds vanuit mijn invalshoek en ervaring worden besproken. Met behulp van een tijdslijn heb ik de wettelijke verplichtingen en kwaliteitseisen uitgestippeld en waar mogelijk verduidelijkt met schema s en boeien. Door deze wijze van aanpak heeft u een zo compleet mogelijk overzicht, waardoor u vanaf de aanvang tot en met het einde van het bewind in staat bent iedere situatie kundig aan te pakken. 10 Maklu

5 Inleiding De beschermingsmaatregelen curatele en/of mentorschap worden, ondanks het feit dat er veel overlapping is, geheel buiten beschouwing gelaten. Deze voorzieningen hebben een afzonderlijke ontstaansgeschiedenis en een onderscheidend toepassingsbereik. Het beschermingsbewind betreft, in tegenstelling tot beide andere maatregelen, alleen het beheren van de materiële belangen van de onderbewindgestelde, niet de immateriële. Wanneer de professionele bewindvoerder over voldoende actuele kennis en helder inzicht beschikt, een duidelijk plan van aanpak heeft waarbij het vertrouwen en respect voor het samen met de rechthebbende tegemoet treden van problemen centraal staat, kan dit de reddingsboei zijn waarmee men aan wal komt. Met Boeien voor de bewindvoerder hoop ik een positieve bijdrage te leveren aan de verdere professionalisering en kwaliteit van de bewindvoerder in Nederland. Ik wens eenieder die hiermee te maken heeft of krijgt dan ook veel succes en wijsheid toe bij de vervulling van deze belangrijke taak. Maklu 11