Beslissing op bezwaar

Transcriptie

1 Beslissing op bezwaar Kenmerk: 24055/ Betreft: Beslissing op bezwaar inzake Wob besluit naar aanleiding van verzoek om openbaarmaking door de VARA Het Commissariaat voor de Media, gezien het besluit van 21 september 2010, kenmerk 23506/ , waarin het Commissariaat voor de Media naar aanleiding van een verzoek om informatie door de VARA, betrekking hebbend op een onderzoeksrapport opgesteld door Hoffman Bedrijfsrecherche B.V. inzake verdenkingen op het gebied van fraude met omroepgelden door de Nederlandse Moslim Omroep, heeft besloten de gevraagde informatie niet te verstrekken, daar het belang van openbaarmaking niet opweegt tegen het belang van de opsporing en vervolging van strafbare feiten en de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, gezien het daartegen op 1 november 2010 door de VARA ingediende bezwaarschrift, gelet op de Wet openbaarheid van bestuur, gelet op het bepaalde in de Algemene wet bestuursrecht, overweegt als volgt, A. Verloop van de procedure 7 september 2010 bij brief van 6 september 2010, door het Commissariaat voor de Media (hierna: het Commissariaat) ontvangen op 7 september 2010, heeft de VARA in het bijzonder de redactie van Zembla verzocht om openbaarmaking van een onderzoeksrapport dat in opdracht van het Commissariaat is opgesteld door Hoffman Bedrijfsrecherche B.V. (hierna: Bureau Hoffman) inzake verdenkingen op het gebied van fraude met omroepgelden door de Nederlandse Moslim Omroep (hierna: de NMO), onder verwijzing naar de Wet openbaarheid van bestuur (hierna: Wob). 13 september 2010 bij brief van 13 september 2010, kenmerk 23506/ , heeft het Commissariaat aan de VARA een ontvangstbevestiging verstuurd. 21 september 2010 bij besluit van 21 september 2010, door het Commissariaat verstuurd aan de VARA op 22 september 2010, kenmerk 23506/ , heeft het Commissariaat het verzoek om openbaarmaking op grond van de Wob (hierna: het Wob-verzoek) afgewezen.

2 1 november 2010 bij brief van 27 oktober 2010, door het Commissariaat ontvangen op 1 november 2010, heeft de VARA bezwaar gemaakt tegen het besluit van 21 september november 2010 bij brief van 9 november 2010, kenmerk 24055/ , heeft het Commissariaat de ontvangst van het bezwaarschrift van de VARA bevestigd en de VARA uitgenodigd voor een hoorzitting op 6 december 2010 om het ingediende bezwaarschrift toe te lichten. 6 december 2010 Op 6 december 2010 heeft ten kantore van het Commissariaat een hoorzitting plaatsgevonden, waarbij de VARA het bezwaarschrift heeft toegelicht. Een verslag van deze hoorzitting is aangehecht. 6 december 2010 bij brief van 6 december 2010, kenmerk 24055/ , heeft het Commissariaat het Openbaar Ministerie (hierna: het OM) in de gelegenheid gesteld een zienswijze te geven ten aanzien van de vertrouwelijkheid van het onderzoeksrapport; 7 december 2010 bij van 7 december 2010 heeft het OM zijn zienswijze gegeven ten aanzien van de vertrouwelijkheid van het onderzoeksrapport. B. Relevante bepalingen 1. Ingevolge artikel 2, eerste lid, van de Wob verstrekt een bestuursorgaan bij de uitvoering van zijn taak, onverminderd het elders bij wet bepaalde, informatie overeenkomstig deze wet en gaat daarbij uit van het algemeen belang van openbaarheid van informatie. 2. Ingevolge artikel 3, eerste lid, van de Wob kan een ieder een verzoek om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid richten tot een bestuursorgaan of een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf. 3. Ingevolge artikel 3, vijfde lid, van de Wob wordt een verzoek om informatie ingewilligd met inachtneming van het bepaalde in de artikelen 10 en Ingevolge artikel 10, tweede lid, van de Wob blijft het verstrekken van informatie ingevolge deze wet achterwege voor zover het belang daarvan niet opweegt tegen het belang van: c. de opsporing en vervolging van strafbare feiten; e. de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer; g. het voorkomen van onevenredige bevoordeling of benadeling van de bij de aangelegenheid betrokken natuurlijke personen of rechtspersonen dan wel van derden. 5. Ingevolge artikel 1, onder a, van de Wet bescherming persoonsgegevens is een persoonsgegeven: a. elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon

3 C. Ontvankelijkheid 6. Het Commissariaat overweegt dat de VARA bij brief 1 november 2010 bezwaar heeft gemaakt tegen het besluit van 21 september 2010, dat op 22 september 2010 door het Commissariaat is verzonden. Dat is binnen de daarvoor geldende termijn. 7. Nu de VARA belanghebbende is nu het Wob-verzoek is ingediend namens de VARA en het bezwaarschrift binnen de daarvoor geldende termijn is ingediend, kan dit bezwaarschrift in behandeling worden genomen. Het Commissariaat verklaart het bezwaarschrift ontvankelijk. D. Het bestreden besluit 8. Bij besluit van 21 september is, zoals hierboven is toegelicht, het verzoek om openbaarmaking op grond van de Wob (hierna: het Wob-verzoek) afgewezen. 9. Het verzoek is afgewezen omdat het Commissariaat van mening was dat het belang van opsporing en vervolging van strafbare feiten zwaarder dient te wegen dan het belang van openbaarmaking van de verzochte informatie, omdat het onderzoeksrapport ter hand is gesteld aan het OM en het strafrechtelijk onderzoek tot op heden nog niet is afgerond. 10. Daarnaast was het Commissariaat van mening dat ook de belangen die zijn gemoeid met de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van de personen die worden genoemd in het onderzoeksrapport zich verzetten tegen openbaarmaking van dat onderzoeksrapport. E. Bezwaar VARA 11. De VARA voert in bezwaar, hier kort en zakelijk samengevat, het volgende aan: Uitzonderingsgrond opsporing en vervolging van strafbare feiten a. Het Commissariaat gaat bij zijn beroep op de uitzonderingsgrond opsporing en vervolging van strafbare feiten voorbij aan het feit dat de gegevens in het onderzoeksrapport niet door het OM zijn vergaard, maar door het Commissariaat zelf zijn vergaard in de hoedanigheid als toezichthouder; b. Het Commissariaat heeft niet aannemelijk gemaakt waarom openbaarmaking van de gegevens de opsporing en vervolging van strafbare feiten kan frustreren; c. Het Commissariaat heeft niet gemotiveerd waarom het belang van opsporing en vervolging van strafbare feiten in casu zwaarder weegt dan het gegeven belang van openbaarheid van de informatie; - 3 -

4 Uitzonderingsgrond eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer d. Het Commissariaat kan geen beroep doen op de weigeringsgrond eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer omdat openbaarmaking van het onderzoeksrapport niet schadelijk kan zijn voor de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen, daar verdenkingen en beschuldigingen al bij een breed publiek bekend zijn en openbaarmaking van de informatie die bekendheid niet zal vergroten; e. Uit niets blijkt dat het Commissariaat heeft onderzocht of onderdelen van het rapport, waarvan openbaarmaking integraal is geweigerd, openbaar hadden kunnen worden gemaakt. F. Overwegingen Commissariaat 12. Ingevolge artikel 3, eerste lid, van de Wob kan een ieder een verzoek om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid richten tot een bestuursorgaan of een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf. 13. Ingevolge artikel 3, vijfde lid, van de Wob wordt een verzoek om informatie ingewilligd met inachtneming van, voor zover hier van belang, het bepaalde in artikel 10, van de Wob. Uitzonderingsgrond opsporing en vervolging van strafbare feiten 14. In haar bezwaarschrift voert de VARA aan dat het Commissariaat voorbij gaat aan het feit dat de gegevens in het onderzoeksrapport niet zijn vergaard door het OM, maar door het Commissariaat zelf in zijn hoedanigheid als toezichthouder. 15. Blijkens de Memorie van Toelichting bij artikel 10, tweede lid, aanhef en onder c, van de Wob beoogt de in dat artikel verwoorde uitzonderingsgrond te voorkomen dat opsporing en vervolging van strafbare feiten zou kunnen worden gefrustreerd door openbaarmaking van gegevens die opsporingsambtenaren of het Openbaar Ministerie inmiddels hebben vergaard. 16. Het Commissariaat overweegt naar aanleiding hiervan het volgende. De gegevens in het onderzoeksrapport zijn niet vergaard door het Commissariaat, maar door Bureau Hoffman in opdracht van het Commissariaat, wegens verdenking van fraude door de NMO. 17. Dat de gegevens oorspronkelijk zijn vergaard in opdracht van het Commissariaat en pas op een later moment aan het OM zijn verstrekt doet niets af aan de omstandigheid dat openbaarmaking van de gegevens de opsporing en vervolging van strafbare feiten kan frustreren. Bovendien heeft op zijn beurt het OM de gegevens ook vergaard, al zijn deze in eerste instantie in opdracht van het Commissariaat vergaard. 18. Bovendien kan het niet zo zijn dat gegevens die door het OM op grond van de Wob niet openbaar gemaakt hoeven te worden (middels een beroep op dezelfde - 4 -

5 uitzonderingsgrond), via een omweg (het Commissariaat) alsnog voor een ieder openbaar gemaakt kunnen worden, hetgeen de opsporing en vervolging van strafbare feiten door het OM op dezelfde wijze kan frustreren. 19. Om een beroep te kunnen doen op deze uitzonderingsgrond behoeft volgens het Commissariaat niet te worden aangetoond dat openbaarmaking van gegevens de opsporing en vervolging van strafbare feiten daadwerkelijk frustreert. Het feit dat openbaarmaking van gegevens, die zijn vergaard ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek, opsporing en vervolging kan frustreren is voldoende om een succesvol beroep te doen op deze uitzonderingsgrond. 20. Het behoeft bij deze uitzonderingsgrond ook niet te gaan om gegevens die bij de politie of het OM berusten. 1 Een voorbeeld uit de rechtspraak is een bestuursorgaan dat aangifte heeft gedaan van een strafbaar feit en vervolgens informatie heeft verkregen van het OM en zich met succes kon beroepen op de uitzonderingsgrond opsporing en vervolging van strafbare feiten De VARA heeft tijdens de hoorzitting aangevoerd dat onderdelen van het rapport die zien op het toezicht door het Commissariaat zeker openbaar moeten worden gemaakt. 22. Het Commissariaat is op grond van paragraaf , van de Mediawet 2008 belast met de rechtmatigheidstoetsing van de uitgaven van onder andere de publieke mediainstellingen. In het onderhavige geval, waarbij er een verdenking was van strafrechtelijke fraude met omroepgelden door de NMO, heeft het Commissariaat een derde Bureau Hoffman ingeschakeld om nader onderzoek te doen. Naar aanleiding van de resultaten van het onderzoek is het onderzoeksrapport overgedragen aan het OM. 23. In het onderzoeksrapport zijn strafrechtelijke en bestuursrechtelijke bestanddelen zo met elkaar verweven dat hierin geen onderscheid kan worden gemaakt. Derhalve is het niet mogelijk om specifieke onderdelen, die eventueel ook zouden zien op het toezicht door het Commissariaat, openbaar te maken. 24. Daarnaast kan ook het Commissariaat zelfstandig een beroep doen op de uitzonderingsgrond opsporing en vervolging van strafbare feiten. Hoewel de Mediawet 2008 geen betrekking heeft op strafbare feiten, kan artikel 10, tweede lid, aanhef en onder c, van de Wob naar analogie worden toegepast Ten slotte heeft het Commissariaat, in het kader van een goede en zorgvuldige bestuurlijke voorbereiding van de te nemen beslissing op bezwaar, het OM in de gelegenheid gesteld een zienswijze te geven ten aanzien van de vertrouwelijkheid van het onderzoeksrapport. 1 Voorzitter ARRS 19 augustus 1993, AB 1993, 584 en Voorzitter ARRS 18 juni 1985, AB 1985, Pres. Middelburg 20 september 2001, LJN-nr. AD Rechtbank Rotterdam 26 november 2002, MEDED 00/1002-SIMO

6 26. Het OM stelt zich op het standpunt dat het verzoek om verstrekking van het onderzoeksrapport in zijn geheel achterwege moet blijven. In het onderzoeksrapport staat informatie die vertrouwelijk moet worden behandeld. Het belang van opsporing en vervolging van strafbare feiten weegt volgens het OM zwaarder dan het algemeen belang van openbaarheid van informatie, zodat het verstrekken van de gevraagde informatie achterwege moet blijven. 27. Al het bovenstaande in acht nemend is het Commissariaat van oordeel dat het belang van opsporing en vervolging van strafbare feiten zwaarder weegt dan het belang van openbaarmaking van de verzochte informatie, omdat het onderzoeksrapport ter hand is gesteld aan het OM en het strafrechtelijk onderzoek tot op heden nog niet is afgerond en openbaarmaking van de verzochte informatie dit onderzoek zal frustreren. Uitzonderingsgrond eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer 28. Het Commissariaat handhaaft voorts zijn weigering het onderzoeksrapport openbaar te maken omdat het publieke belang van informatieverstrekking niet opweegt tegen het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer (artikel 10, tweede lid, aanhef en onder e, van de Wob). 29. De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer ziet vooral op de vertrouwelijkheid van persoonsgegevens. In de Wet bescherming persoonsgegevens (hierna: Wbp) wordt een persoonsgegeven omschreven als elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon. In het onderzoeksrapport komen niet alleen persoonsgegevens voor van verdachte of verdachten van de vermeende fraude, maar ook van derden die op de een of andere manier bij het onderzoek zijn betrokken. Deze gegevens behoeven volgens de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) niet openbaar te worden gemaakt Dat de VARA opmerkt dat zij zelf een zorgvuldige afweging zal maken welke gegevens uit het onderzoeksrapport naar buiten worden gebracht doet niets af aan de hoofdregel dat eenmaal openbaar gemaakte informatie voor ieder opvraagbaar is. Met andere woorden: openbaar voor de een, is openbaar voor de ander. 5 Hetgeen betekent dat bij openbaarmaking van de persoonsgegevens deze niet alleen bekend worden bij de VARA, maar in principe publiekelijk bekend worden. 31. Anders dan de VARA in haar bezwaarschrift aanvoert, kan niet worden gezegd, dat nu de verdenkingen bij een groot publiek bekend zijn, openbaarmaking van het onderzoeksrapport niet schadelijk kan zijn voor de persoonlijke levenssfeer. Het Commissariaat merkt hierover op dat de verdachte of verdachten in het onderzoeksrapport momenteel nog onderwerp van strafrechtelijk onderzoek zijn en de gegevens uit het onderzoeksrapport nog niet door een onafhankelijk rechter zijn getoetst. Bovendien zijn niet alle persoonsgegevens, zoals bedoeld in randnummer 29 van dit besluit, breed uitgemeten in de pers, zoals de VARA stelt. Zolang het 4 ABRvS 24 november 1995, R ABRvS, 25 april 2000, LJN-nr. AA5845 en ABRvS, 25 april 2000, LJN-nr. AA

7 strafrechtelijk onderzoek loopt zijn de gegevens uit het onderzoeksrapport per definitie schadelijk en weegt het belang van eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer zwaarder dan het publieke belang van informatieverstrekking. Uitzonderingsgrond onevenredige benadeling 32. Het Commissariaat vult op grond van artikel 7:11, van de Awb zijn primaire besluit van 21 september 2010 in onderhavige heroverweging aan, met de uitzonderingsgrond onevenredige benadeling van de bij de aangelegenheid betrokken natuurlijke personen of rechtspersonen dan wel van derden (artikel 10, tweede lid, aanhef en onder g, van de Wob). 33. Naar het oordeel van het Commissariaat weegt het publieke belang van informatieverstrekking niet op tegen het voorkomen van onevenredige benadeling van de personen, die voorkomen in het onderzoeksdossier zoals hiervoor bedoeld, en het voorkomen van onevenredige benadeling van Bureau Hoffman. Uit het onderzoeksrapport blijkt zonder meer de wijze waarop het recherchebureau onderzoek doet en welke bronnen en methodieken zij hanteren bij het verrichten van onderzoek. Het Commissariaat is van oordeel dat openbaarmaking van deze onderzoekstechnieken ertoe leidt dat onderzoek ernstig zal worden belemmerd. Immers, kennis van de door Bureau Hoffman gehanteerde technieken zal toekomstige targets van Bureau Hoffman in staat stellen op het onderzoek te anticiperen en het daarmee ineffectief maken. 34. Door het inzicht dat het onderzoeksrapport geeft in de onderzoekstechnieken, waartoe bijvoorbeeld zelfs het openbaar maken van de inhoudsopgave van het rapport zal bijdragen, is het ook niet mogelijk om zoals de VARA in bezwaar aanvoert het onderzoeksrapport gedeeltelijk of deels geanonimiseerd openbaar te maken. Bovendien zijn de persoonsgegevens in het onderzoeksrapport zo verweven met de overige inhoud van het rapport dat ook daarom al integrale weigering van het onderzoeksrapport gerechtvaardigd is. 35. De bezwaren van de VARA zijn naar het oordeel van het Commissariaat ongegrond. Het onderzoeksrapport van Bureau Hoffman zal niet openbaar worden gemaakt

8 G. Besluit Het Commissariaat: I. verklaart de bezwaren van de VARA gericht tegen het besluit van 21 september 2010, met kenmerk 23506/ , ongegrond; II. handhaaft het primaire besluit van 21 september 2010, een en ander met aanvulling van de weigeringsgrond het voorkomen van onevenredige bevoordeling of benadeling van de bij de aangelegenheid betrokken natuurlijke personen of rechtspersonen dan wel van derden en van de in deze beslissing op bezwaar gegeven motivering. Hilversum, 11 januari 2011, prof. dr. Tineke Bahlmann voorzitter prof. mr. dr. Madeleine de Cock Buning commissaris Op grond van de Algemene wet bestuursrecht kan de natuurlijke persoon of rechtspersoon wiens belang rechtstreeks bij dit besluit is betrokken, daartegen binnen zes weken na de dag waarop dit besluit op de voorgeschreven wijze is bekendgemaakt, beroep instellen bij de Rechtbank van het arrondissement waarbinnen zijn woonplaats zich bevindt