Highlights Meer met Bodemenergie

Transcriptie

1 Highlights Meer met Bodemenergie Diep onder Drenthe Bijeenkomst over Warmte Koude Opslag 12 juni 2012, Provinciehuis te Assen Maurice Henssen, Bioclear b.v.

2 Inhoud Bodemenergie anno 2012 Waarom Meer met Bodemenergie? Het proces van MMB Highlights resultaten Toekomst en hoe verder

3 Samenhang Lopende projecten/initiatieven op het gebied van WKO Klankbordgroep (participatie eindgebruikers) Praktijkgericht onderzoek (technologisch onderzoek) Demonstratieprojecten Fundamenteel onderzoek (AIO onderzoek bij WUR) 2 jaar 4 jaar

4 Participanten Meer met Bodemenergie Agentschap NL Arcadis Brabant Water Energiebedrijf Essent Energiebedrijf Eneco Gemeente Almelo Gemeente Amersfoort Gemeente Apeldoorn Gemeente Den Bosch Gemeente Deventer Gemeente Haarlem Gemeente Hengelo Gemeente Tilburg Gemeente Utrecht Gemeente Zwolle Havenbedrijf Rotterdam NVOE Productschap Tuinbouw Provincie Drenthe Provincie Flevoland Provincie Friesland Provincie Gelderland Provincie Groningen Provincie Limburg Provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Holland Provincie Overijssel Provincie Utrecht Provincie Zeeland Provincie Zuid-Holland SKB SBNS VEWIN Waterleidingmaatschappij Vitens Waterschap Groot-Salland Waterschap Regge en Dinkel

5 Bodemenergie anno 2012 bodemenergiesystemen energieopslagsystemen geothermie-systemen gesloten systemen (bodemwarmtewisselaars) open systemen (grondwatersystemen/ koude-/warmteopslag) Hoge temperatuuropslag (HTO)

6 Bodemenergie anno 2012 Verwachte groei naar systemen in 2020

7 Bodemenergie anno 2012 Nu: 3,6% - 3,8% 2020: 14%!

8 Bodemenergie anno 2012

9 Waarom MMB? Kennis opdoen, meetdata verzamelen waarmee op verantwoorde wijze duurzaam gebruik van bodemenergie in de ondergrond mogelijk is Daar waar mogelijk benutting Daar waar nodig bescherming

10 Proces MMB Consortium eindgebruikers Interactie over resultaten Advies beleid Huidige thema s: - Infiltratietemperatuur - Energiebalans - Interferentie - Overall rendement

11 Highlights resultaten 12 rapporten 1. Koppeling met beleid 7. Interferentie 2. Literatuuronderzoek 8. Autonome opwarming 3. Effecten op de ondergrond 9. Effecten op sanering 4. Effecten op de ondergrond (2) 10. Mogelijkheden combinatie WKO en saneren 5. Modellering systemen 11. Gebiedsgericht grondwaterbeheer 6. Hogetemperatuurwarmteopslag 12. Combinatie met de waterketen

12 Highlights Temperatuureffect Meeste systemen tussen 6 en 16ºC, HTO tussen 30 en 90ºC Dichtheidsstroming bij T>25ºC of T>20ºC en Kd>40 m/d Chemisch: kalk van belang Temperatuurverschillen beperkt Conclusie: Menging is meest bepalende factor voor geochemische en biologische veranderingen; boven T>25ºC dan ook T-effect

13 Highlights Microbiologie Grootste effect op microbiologie bij initiële menging van verschillende typen water (opstart/aanleg WKO) Labschaal: effecten bij 30ºC, niet bij 18ºC Veldschaal: effecten vanaf 39ºC Fluctuaties in WKO vallen binnen fluctuaties in referenties Zwammerdam: natuur herstelt zich weer, met een gewenste genenpool (functies blijven intact)

14 Highlights Interferentie Rendement, kosten, waardevermindering Regionale grondwaterstromingsrichting (bij benadering) Den Haag: weinig rendementsverlies, putten verder weg extra kosten Toekomst: beter via interferentiegebied & masterplan Den Haag: -0,02 ºC tot +0,01 ºC/jaar (10% warmte en 5% koudeoverschot)

15 Highlights Combinatie WKO/bodemsanering Geen negatief effect op WKO systeem Utrecht: geen teken van versnelde afbraak Eindhoven: positieve trends waarneembaar Gunstigere condities voor afbraak, menging relevant proces (toename organische stof, H2 gehalten, significante toename afbrekende organismen, verspreiding organismen) Niet altijd positief: DNAPLs gevoelig gebied

16 Highlights Nieuwe concepten WKO en bodemsanering Nieuwe concepten: Reactieve zones in het gebied tussen bronnen Micro-aeroob of probiotica Veel concepten vereisen toestaan lichte verspreiding van verontreiniging Gebiedsgericht meeste kansen

17 Highlights HTO - Hogetemperatuuropslag Relatief groot effect Dichtheidsstroming, kalk, biologie, mobilisatie organisch stof Gebruikt volume veel kleiner, effect op kleiner gebied Herstel van de natuur (functionele genen); In 8 jaar: van 80ºC naar 25ºC Zoutgehalte stijgt ivm conditionering

18 Highlights Gebiedsgericht grondwaterbeheer Bredere afweging van aspecten en gebruik ondergrond (energie, verontreiniging, peilbeheer, berging) Meer kansen (combi-concepten) beter te benutten en risico s (DNAPLs) beter te beheersen in gebiedsgerichte aanpak Risicogebaseerde aanpak met aanvullende eisen aan kwaliteit (locatiespecifiek)

19 Highlights Gebiedsgericht grondwaterbeheer

20 Toekomstperspectief Gebiedsgericht grondwaterbeheer: breder met meer mogelijkheden Kansen benutten: Combinatie van WKO met verlaging van risico s van verontreinigingen Overall energierendement in een gebied verhogen (regionale ecologische footprint) In goed gedefinieerde gebieden lokale overheden mogelijkheid om infiltratietemperatuur te verhogen en eventuele lokale energie-onbalans toe te staan Stedelijk gebied met verontreinigingen, geen drinkwatertoepassing Tuinbouwsector Gebiedsgerichte energiebalans

21 Toekomstperspectief en basis voorzetting MMB Pilots: Testen van nieuwe concepten Oprekken van wet- en regelgeving Behoefte: Platform via MMB gecreëerd, voortzetten Behoefte: Metingen voortzetten op relevante locaties Behoefte: Overall rendement van systemen Behoefte: energie(on)balans

22 Samenhang Lopende projecten/initiatieven op het gebied van WKO Klankbordgroep (participatie eindgebruikers) Praktijkgericht onderzoek (technologisch onderzoek) Demonstratieprojecten Fundamenteel onderzoek (AIO onderzoek bij WUR) 2 jaar 4 jaar

23 Dank voor uw aandacht!