KRW-verkenner in gebruik

Transcriptie

1 KRW-verkenner in gebruik 4 praktijkvoorbeelden Johan Bode Gis-analist /medewerker onderzoek Waterschap Peel en Maasvallei Inhoud Wat is de KRW-verkenner? Inhoud KRW-verkenner Gebiedsdatabase Kennisdatabase Wat willen we met de KRW-verkenner? Praktijk voorbeelden 1. Testen met ecologen 2. Doorrekenen voorkeursvariant SGBP 3. Afvoeren van maaisel 4. Calamiteit vreemde stof uit België Conclusies gebruik KRW-verkenner Stand van zaken Toekomstig gebruik 1

2 Wat is de KRW-verkenner? De software die bestaat uit: GUI Grafische user interface voor doorrekenen van maatregelen en uitvoeren diagnoses Gebiedsdatabase Kennisdatabase Access-database met entiteiten zoals bakjes, afwateringseenheden, bronnen, en maatregelen Access-database met kennisregels en stuurvariabelen Gebiedsdatabase WPM in het Kort Watersysteem Kenmerk: Natuurlijke afvoer Aanvoer : Duitsland, België, Kanalen. Afvoer : Maas, WS Dommel, WS Aa en Maas Chemie Puntbronnen : Buitenland, RWZI s, Nyrstar Diffuse bronnen : Landbouw Maatregelen ecologie Beekherstel : hermeandering, natuurlijk profiel, stuwen verwijderen/ passeerbaar maken, maaibeheer aanpassen RWZI s rendement verbeteren 2

3 Kennisdatabase Ecologische Kennisregels Maatlatten Vissen MacroFyten Macrofauna FytoPlankton Wat willen met de KRW-verkenner? Een instrument waarmee we snel problemen kunnen verkennen en analyseren Meer inzicht in de relatie tussen waterkwaliteit, waterkwantiteit en ecologie Meer inzicht in maatregel-effect-relaties (kennisregels) Mogelijke onderbouwing voor ons voorkeursvariant bij StroomGebiedsBeheerPlannen 3

4 Praktijk voorbeelden 1. Testen met ecologen 2. Doorrekenen voorkeursvariant SGBP 3. Afvoeren van maaisel 4. Calamiteit met vreemde stof uit België Praktijk voorbeeld 1 Testen met ecologen 4

5 Praktijk voorbeeld 1 Testen met ecologen Conclusies Aanpak Vullen gebiedsdatabase Inrichten testruimte Opstellen testcases Ecologen overtuigen Berekende score voor Macrofauna is niet herkenbaar. Maatregel stuwen verwijderen verlaagt de score voor vissen. Maatregel stuwen passeerbaar maken heeft geen effect op de score voor vissen. Maatregel natuurlijjke meandering verlaagt de score voor Macrofauna Het is onbekend hoe groot het positief effect is van de maatregel aanpassen maaibeheer Praktijk voorbeeld 2 Doorrekenen voorkeursvariant StroomGebiedsBeheerPlan 5

6 Praktijk voorbeeld 2 Doorrekenen voorkeursvariant StroomGebiedsBeheerPlan Bedoeling onderbouwing voor SGBP Versie KRW-verkenner laat beschikbaar Systematisch opgezet Maatregelen 1. Beekherstel Stuwen verwijderen/ passeerbaar maken Beekprofiel aanpassen Aanleggen 2 fase profiel en/of Natuurlijke meandering en /of Natuurvriendelijke oever Aanpassen maaibeheer 2. RWZI N, P-rendement 90% Scenario s 1994 Voor beekherstel 2007 Huidige Situatie 2027 Voorkeursvariant 3. Afkoppelen verhard oppervlak (1% per jaar) Praktijk voorbeeld 2 Doorrekenen voorkeursvariant StroomGebiedsBeheerPlan Voorbeeld : Maatregel beekherstel Lengteprofiel Nulscenario: voor beekherstel 1994 Scenario: Huidige situatie 2007 Scenario: Voorkeurscenario 2027 Dwarsprofiel Genormaliseerd profiel 2 fase profiel met meandering 2 fase profiel met meandering Natuurlijk profiel Maatregelen maatregel Geen percentage maatregel percentage Aanleggen 2 fase profiel 40% Stuwen (1) verwijderen 50% maatregel percentage Aanleggen 2 fase profiel 60% natuurlijke meandering 40% Stuwen (2) verwijderen 100% 6

7 Praktijk voorbeeld 2 Doorrekenen Voorkeursvariant StroomGebiedsBeheerPlan Conclusies MAATREGELEN Beekherstel Stuwen verwijderen/ passeerbaar maken Beekprofiel aanpassen Aanpassen maaibeheer Zelfde conclusie als bij testsessie met ecologen Afkoppelen verhard oppervlak (1% per jaar) Geen effect op de ecologie RWZI N, P- rendement 90% Piek afvoeren van RWZI s en overstorten kunnen niet gemodelleerd worden en hebben grote invloed op de score voor Macrofauna Reductie van Fosfaat levert positief effect op de score voor Macrofauna (!) en VIS (?) Praktijk voorbeeld 2 Doorrekenen voorkeursvariant StroomGebiedsBeheerPlan Voorbeeld Effecten Maatregel N, P Rendement 90% Relatief Effect Macrofauna Score Uitgangssituatie Relatief Effect Fosfaat-concentatie Relatief Effect VIS Score 7

8 Praktijk voorbeeld 3 Afvoeren van maaisel Praktijk voorbeeld 3 Afvoeren van maaisel Situatieschets Waterschap Peel en maasvallei maait de sloten, talud en/of werkpad om goede doorstroming te garanderen. Het maaisel wordt op de kant gebracht van de aanliggende eigenaar. De eigenaar heeft een ontvangstplicht. Het maaisel dat op de kant is gebracht verteerd; N en P spoelen uit en komen in het oppervlaktewater. Vragen Wat is het verschil in waterkwaliteit voor N en P als je wel of geen maaisel afvoert? Wat is het aandeel van N en P in de totale N en P-belasting per bakje Waar zou je het beste een pilot kunnen beginnen? Opossingsrichting Bereken (schatting) per bakje hoeveel kg N en P uitspoelt agv maaisel. Bereken een maximale, minimale en nul variant. Importeer in de KRW-verkenner de vracht N en P op een bakje als bron maaisel. Importeer ook maatrgelen Exporteer per bakje alle herkomsten van N maak een kaart met taartdiagrammen Exporteer per bakje de concentraties N en P per variant (maximaal, minimaal, nul) Maak een kaart met de waterkwaliteitsklassen per variant 8

9 Praktijk voorbeeld 3 Afvoeren van maaisel Verschil in waterkwaliteit P per variant Herkomst P per Bakje Praktijk voorbeeld 3 Afvoeren van maaisel Conclusies verkenning N en P komen voornamelijk uit België en Duitsland Bij bakjes met veel wateraanvoer heeft het afvoeren van maaisel nauwelijks effect op de waterkwaliteit Bij bakjes met geen of geringe wateraanvoer en veel landelijk afvoer kan het aandeel N en P-belasting oplopen tot 20 % 9

10 Praktijk voorbeeld 4 Calamiteit met vreemde stof uit België Praktijk voorbeeld 4 Calamiteit met vreemde stof uit België Situatieschets Waterschap Peel en maasvallei krijgt regelmatig meldingen van vreemde stoffen in de Maas van het meetpunt Eijsden (Zuid-Limburg). Vanuit Zuid- Limburg komt maaswater via België en onze kanalen het gebied van WPM binnen. Vragen Hebben we als waterschap iets aan deze meldingen? Hoe verspreid/verdunt het maaswater zich in ons beheergebied? Opossingsrichting Eijsden In de KRW-verkenner is een nieuwe denkbeeldige bron aangemaakt die loost op de grensmaas met een denkbeeldige verontreiging van DIuron. De KRW-verkenner berekent de concentratie Diurion voor ieder bakje in ons beheergebied Exporteer per bakje de concentratie DIURON naar GIS Maak in GIS een kaart met de verdunning van DIURON in ons beheergebied 10

11 Praktijk voorbeeld 4 Calamiteit met vreemde stof uit België Conclusies verkenning Een vreemde stof dringt diep door in ons beheergebied Maaswater kan via meerdere kleinere waterlopen ons beheergebied binnen komen. Nader uitzoeken Zoek met andere waterbeheerders naar mogelijke tegenmaatregelen om verspreiding tegen te gaan Zoek intern uit wat we kunnen doen om een mogelijke verspreiding tegen te gaan Conclusies gebruik KRW-verkenner Leveren de praktijkvoorbeelden nu op wat we willen met de KRW-verkenner? De KRW-verkenner is een instrument waarmee we snel problemen kunnen verkennen en analyseren maar vooralsnog alleen voor waterkwaliteit en kwantiteit De KRW-verkenner levert iets meer inzicht in de relatie tussen waterkwantiteit en waterkwaliteit maar nog niet in de relatie tot de Ecologie KRW-Ecologische kennisregels onvoldoende Scepsis bij ecologen Het modelleren van 1 modeljaar kost veel meer tijd dan verwacht. Gedegen kennis van MS-access nodig. Landelijke modellen als Nagrom/Mozart en ERC/Stone leveren te grove gegevens voor de KRW-verkenner 11

12 Stand van zaken Kalibratie Te weinig goede meetpunten. Eigenlijk bij begin en eind van iedere afwateringseenheid een kwaliteits- en kwantiteitsmeetpunt nodig IBRAHYM: Gedetailleerd grond- en oppervlaktewater model (Imod en Sobek) Toekomst ook waterkwaliteit koppelen Prima gegevensbron voor KRW-verkenner Toekomstig gebruik WPM heeft behoefte aan instrument zoals de KRW-verkenner : eerste / globale/ probleemverkenning Gegevens uit IBRAHYM gebruiken in de KRW-verkenner Gebruik KRW-verkenner alleen door experts. (Nog) geen bestuurders of ecologen lastig vallen. Inzet KRW-verkenner voor nieuwe SGBP 12

13 Vragen? Johan Bode Gis-analist/ medewerker onderzoek Waterschap Peel en Maasvallei 13