Voorwaarden. SNS Effectenlijn

Transcriptie

1 Voorwaarden SNS Effectenlijn Inhoud Voorwoord 3 I Kenmerken en risico s van effecten 3 1 Effectendienstverlening 3 Advies 3 Vermogensbeheer 3 Execution only 3 2 Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s 4 Aandelen 4 Certificaten en aandelen 4 Obligaties 4 Converteerdare obligaties en reverse exchangeables/ reverse convertibles 5 Turbo s, speeders etc. 5 Warrants 5 Opties 5 1 Wat zijn opties? 5 2 Beschrijving van opties/marginverplichtingen 5 3 De contractspecificaties 6 4 Doelstellingen van de optiebelegger 7 5 Het kopen van opties 8 6 Het schrijven van opties 9 Soorten effectenorders 9 Bestens order 9 Gelimiteerde orders 9 Geldigheidsduur van een order 9 Dagorder 9 Doorlopende orders 9 Automatisch royeren van lopende orders 9 Procedure bij orderopgave en uitvoering 10 Acceptatie van uw order 10 Acceptatie onder voorbehoud 10 Telefonische bereikbaarheid 10 Voorkomen van misverstanden 10 Informatie over uitvoering 10 Handelsonderbrekingen 10 Orders voor buitenlandse beurzen 10 Keuze van de beurs 10 Kosten buitenlandse banken en/of brokers 11 Afwikkeling via uw SNS Effectenrekening 11 SNS Beleggingsfondsen 11 Via Euronext Amsterdam 11 Via de SNS Beleggersgiro 11 Toelichting bij de dienstverlenin 12 Openen van een rekening 12 Bewaarneming gratis 12 Duidelijk All-in tarief 12 Afwikkeling dividend 12 Aandeelhoudersvergadering 12 Overboeking naar uw tegenrekening 12 1 Effectenkrediet 12 Handel in opties 12 Handel in opties vereiste kennis 12 Het kopen of schrijven (verkopen) van opties 12 Minimum dekkingseisen 13 Exercise 13 Assignment 13 Indexopties 13 Valutaopties 14 Combinaties van opties 14 Wijziging van limiet en/of laten vervallen van een optieorder 14 Bijzonderheden op de laatste handelsdag 14 Nieuwe opties op de laatste handelsdag 14 Beveiliging: ons én uw doel 14 Internet is van iedereen % beveiliging is niet mogelijk 14 Wat doet SNS Bank dan aan beveiliging? 14 Wat kunt u zelf doen? 15 Aanmelden? 15 Uw privacy 15 II Reglementen en voorwaarden 15 1 Definities 15 2 Toepasselijkheid 15 3 Wijziging voorwaarden 16 4 Klantclassificatie 16 5 Effectendienstverlening 16 6 Risico s verbonden aan beleggen 16 7 Aansprakelijkheid 16 8 Koersopgaven 17 9 Regelgeving en gebruiken Beleggerscompensatie Belangenconflicten Instructies en mededelingen Volmacht Aan SNS Bank verleende volmacht Effectenrekening op naam van meerdere klanten Orderuitvoering Bijzondere omstandigheden Administratie Administratieve voorschriften Bewaring van effecten 1 21 Inschakeling van derden en bewaring van effecten door derden Uitlevering effecten Controle coupons Hoofdelijke aansprakelijkheid SNS Bank Beheer Verwijderen van effecten Creditering onder voorbehoud 19

2 28 Kosten en tarieven Royement Effectenbevoorschotting Verpanding Herverpanding Tenietgaan van effecten Verklaring van erfrecht Faillissement, beslag Privacy Vergoeding tussen marktpartijen Klachten Communicatie Toepasselijk recht en Forum Duur en beëindiging 21 Reglement SNS Effectenrekening 21 1 Algemeen 21 2 Tenaamstelling rekening 21 3 Volmacht 22 4 Beschikken 22 5 Saldo 22 6 Renteberekening 22 7 Berichtgeving 23 8 Aansprakelijkheid 23 9 Overdracht rechten Legitimatie Opheffen Slotbepalingen Bureau Krediet Registratie (BKR) te Tiel 23 Bijzondere voorwaarden SNS Effectenlijn 23 1 Definities 23 2 Beleggen via Internet 23 3 Aansprakelijkheid 24 4 Annuleren van orders 24 5 Uitvoeren van orders 24 6 Additionele bepalingen 24 7 Reglementen 25 Voorwaarden gebruik tincode 25 Minimum dekkingseisen voor enkele opties 26 Inleiding 26 Ongedekt geschreven call-opties 26 Geschreven put-opties 26 Call spread 27 Put spread 27 Short Straddle 27 Strangle 27 Methode van aanwijzen bij Assignment Optiecontracten 28 Omschrijving 28 Doel 28 Beschrijving 28 Reglement inzake effectenbevoorschotting SNS Bank NV 28 1 Begrippen 28 2 Krediet 28 3 Verpanding effectenportefeuille 29 4 Berekening bevoorschottingswaarde 29 5 Trekkingspercentage 29 6 Voorwaarden spreiding en spreidingspercentage 29 7 Wijziging trekkingspercentages en spreidingspercentage 29 8 Verplichting klant voor voldoende bevoorschottingswaarde 29 9 Opeisbaarheid 30 Algemene Bankvoorwaarden 30 1 Werkingssfeer 30 2 Zorgplicht van de bank 30 3 Inschakeling van derden 30 4 Bank of derden als wederpartij 30 5 Risico van zendingen 30 6 Adresopgave door klant 30 7 Opdrachten etc. bestemd voor meer kantoren 31 8 Wijzigingen in de vertegenwoordigingsbevoegdheid van de klant 31 9 Formuliergebruik Uitvoering betalingsopdrachten Bewijskracht bankadministratie Controle bankbescheiden Goedkeuring bankbescheiden Verlies etc. van formuleren Creditering en dbitering van rente Provisies en vergoedingen Creditering onder voorbehoud Pandrecht Verrekeningsrecht Zekerheidsstelling Onmiddelijke opeisbaarheid Bewaring van effecten Inschakeling van derden bij bewaring van effecten Administratie van effectendepots Niet onder het pandrecht vallende effecten Looptijd effectenorders; limietverlaging Gebreken van effecten Kosten Nederlands recht; geschillen Opzegging van de relatie Aansprakelijkheid van de bank Afwijking van de Algemene voorwaarden Wijzigingen en aanvullingen van de Algemene voorwaarden 34 Bepalingen SNS Global Custody BV 34 Reglement SNS Beleggersgiro 36 1 Definities 36 2 Toepasselijkheid 37 3 Dienstverlening 37 4 Uitbesteding werkzaamheden 37 5 Eigendom van effecten 37 6 Koop 37 7 Verkoop 37 8 Omzetten van Effecten in een Giraal Effectentegoed en vise versa 38 9 Kosten Volmacht Uitkeringen (dividenden en bonussen) Ruilopdrachten Effectennota s Verplichting SNS Beleggersgiro Stemrecht belegger Beëindiging Aansprakelijkheid Overdraagbaarheid en verpanding Giraal Effectentegoed Reglement Toepasselijk recht; Forum 40 2

3 Bijlage I bij het reglement SNS Beleggersgiro 41 Bijlage II bij het reglement SNS Beleggersgiro 42 Verstrekking en uitvoering opdrachten 42 Telefonisch 42 Schriftelijk 42 Electronisch 42 Extra mogelijkheden voor opdracht tot aankoop van effecten 42 Opdracht via stortingsrekening 42 Voorwoord Als u via SNS Bank effectentransacties wilt laten uitvoeren is dat mogelijk via SNS Effectenlijn, een geautomatiseerde beursorderlijn voor zelfstandige beleggers die geen advies nodig hebben. Orders worden snel en efficiënt en tegen lage kosten naar de beurs gebracht via internet en/of via de telefoon. Het is voor zowel u als SNS Bank gewenst vooraf heldere afspraken te maken over de manier waarop dit gebeurt. In deze bijlage Voorwaarden van SNS Effectenlijn heeft u een overzichtelijke bundeling van alle relevante informatie. Deze bijlage vormt een geheel met de Handleiding SNS Effectenrekening. In het eerste gedeelte treft u de benodigde informatie over kenmerken en risico s van effecten. Daarna treft u een beschrijving aan van de werkwijze van SNS Effectenlijn met de daarbij behorende procedures. Het laatste gedeelte is een bundeling van alle reglementen en voorwaarden die de relatie tussen u als klant en de bank beheersen. Deze bijlage als geheel vormt de grondslag van de door u ondertekende Overeenkomst tot Effectenbemiddeling SNS Effectenlijn. Het gemak van de Overeenkomst tot Effectenbemiddeling SNS Effectenlijn Er is gekozen voor een sterke vereenvoudiging om de relatie tussen u en de bank te regelen. Met één handtekening op de Overeenkomst tot Effectenbemiddeling SNS Effectenlijn zijn alle formaliteiten geregeld. Naast NYSE Euronext Amsterdam zijn alle grote internationale Effectenbeurzen binnen handbereik en is het mogelijk om transacties via NYSE Euronext Amsterdam te laten uitvoeren. Ook kunt u direct via de SNS Beleggersgiro giraal deelnemen in de SNS Beleggings fondsen. Het is daarnaast mogelijk om gebruik te maken van kredietverlening door SNS Bank tegen onderpand van effecten. De onderhavige reglementen, overeenkomsten en voorwaarden zijn van toepassing als u gebruikt maakt van de betreffende dienstverlening. Als u dat wenst is ook de toegang via het internet direct formeel geregeld. Via het Aanvraagformulier effectenrekening is het mogelijk om aan te geven of u gebruik wenst te maken van het opnemen van krediet of het handelen in opties. s-hertogenbosch, oktober I Kenmerken en risico s van effecten Deze tekst geeft een toelichting en uiteenzetting van de belangrijkste kenmerken en eigenschappen van de verschillende effecten en financiële instrumenten waarin een klant of voor een klant gehandeld kan worden. Deze tekst beoogt niet meer dan een inleiding te zijn ten aanzien van de u klant meest relevante onderwerpen en kan derhalve niet geheel volledig zijn. Klanten die in opties wensen te handelen, dienen het hoofdstuk margin verplichtingen goed door te nemen en bij enige onduidelijkheid nadere informatie in te winnen bij SNS Bank NV ( SNS ). De informatie in deze tekst kan door bepaalde veranderingen op een gegeven moment niet meer actueel zijn. Op uw verzoek stuurt SNS u een meest actuele versie van deze tekst toe. Ook zullen wij steeds een actuele versie op onze website plaatsen. Gegevens SNS Bank Naam SNS Bank NV Adres Croeselaan 1 Postcode 3521 BJ Plaats Utrecht 8 SNS beschikt over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht ( Wft ) en is als zodanig geregistreerd bij De Nederlandsche Bank NV en de Stichting Autoriteit Financiële Markten ( AFM ). 8 SNS is een Broker Dealer bij NYSE Euronext Amsterdam. 1 Effectendienstverlening Als u hebt besloten te gaan beleggen bij SNS, kunt u kiezen tussen verschillende Beleggingsconcepten. Beleggen met of zonder advies is mogelijk, evenals vermogensbeheer. De keuze voor een bepaald Beleggingsconcept is ook afhankelijk van de categorieën van effecten waarin u wilt beleggen. De informatie hieronder over kenmerken en risico s van effecten, is bij alle Beleggingsconcepten van belang. Wij geven u eerst kort weer wat u van SNS kunt verwachten bij welke soort effectendienstverlening. Advies Hebt u gekozen voor een Beleggingsconcept met beleggingsadvies, dan zal SNS u op uw verzoek beleggingsadvies geven. U geeft zelf uw orders op. Bij een beleggingsadvies houdt SNS rekening met uw beleggingsprofiel zoals dat voor u is vastgelegd op basis van de door u aangeleverde infomatie. Als u orders doorgeeft zonder daarbij advies te vragen, is er voor SNS geen verplichting uw order te toetsen aan het beleggingsprofiel. Vermogensbeheer Als u met SNS een vermogensbeheerovereenkomst sluit, doet SNS voor uw rekening en risico uw transacties. Uitsluitend SNS beheert uw portefeuille; u neemt zelf geen beleggingsbeslissingen. Execution only Als u zelf beleggingsbeslissingen neemt zonder dat sprake is van beleggingsadvies, is dit execution-only dienstverlening. De bank voert dan slechts uw orders uit, voor zover uw saldo toereikend is, en zal zich niet bemoeien 3

4 met de samenstelling van uw portefeuille. Execution-only beleggen is alleen geschikt voor beleggers die voldoende kennis en ervaring hebben opgedaan om de risico s te kunnen inschatten. Voor alle Beleggingsconcepten is van belang dat u de risico s van beleggen in het algemeen voldoende overziet en kunt dragen. Voordat u specifieke beleggings beslissingen neemt moet u zich opnieuw afvragen of u voldoende zicht hebt op de risico s van de betreffende effecten en of u die risico s kunt en wilt dragen. Als u nog niet veel kennis en ervaring heeft met betrekking tot beleggen, is het van belang dat u zich inleest voordat u een beleggingsbeslissing neemt. De informatie in deze tekst kunt u daarvoor gebruiken. Daarnaast raden wij aan ook altijd de eventuele prospectussen of Financiële Bijsluiters door te nemen om een beter zicht te krijgen op de risico s en de werking van bepaalde effecten. In deze tekst leest u meer over zowel eenvoudige als meer complexe soorten effecten. 2 Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s Algemeen De waarde van uw beleggingen kan fluctueren. Wij wijzen u erop dat de in het verleden behaalde resultaten geen garantie bieden voor de toekomst. Immers aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief zijn. Meestal geldt dat een belegging met een hoger verwacht rendement grotere risico s met zich brengt. Zeker bij het beleggen in buitenlandse effecten kan de overheidspolitiek in het desbetreffende land gevolgen hebben voor de waarde van de belegging. Daarnaast dient bij het beleggen in buitenlandse effecten rekening te worden gehouden met het valutakoersrisico. SNS wijst u er nadrukkelijk op dat alle met het houden, kopen of verkopen van effecten samenhangende belastingen voor rekening zijn van de belegger. Beleggers wordt dan ook aangeraden om, mede in verband met hun specifieke omstandigheden, hun eigen fiscale adviseur te raadplegen. Hieronder worden de kenmerken van effecten besproken, alsmede de daaraan verbonden specifieke beleggingsrisico s. Aandelen Aandelen zijn deelnemingen in het aandelenkapitaal van een vennootschap. De aandeelhouder mag zich - economisch gezien - beschouwen als een bezitter van een deel van het vermogen van een onderneming. Aandelen kunnen op naam zijn gesteld of aan toonder luiden. Bij aandelen is sprake van risicodragend kapitaal. In geval van faillissement kan de waarde teruglopen tot nul. De waardeontwikkeling is vooral afhankelijk van de gerealiseerde en verwachte bedrijfsresultaten en de dividendpolitiek van de betrokken vennootschap. Aandeelhouders komen pas voor dividend in aanmerking, nadat alle overige kapitaalverschaffers het aan hen toekomende rendement hebben ontvangen. De risico s van een belegging in aandelen kunnen dus zeer verschillend zijn, afhankelijk van onder meer de ontwikkelingen bij de onderneming en de kwaliteit van het management. Ingeval van faillissement van de uitgevende instelling gelden de aandeelhouders als concurrente crediteuren van de uitgevende instelling, tenzij ten behoeve van de aandeelhouder een zekerheid is bedongen. Certificaten van aandelen Certificaten van aandelen zijn effecten die originele aandelen vertegenwoordigen. Bij certificering van aandelen verkrijgt veelal een Administratiekantoor de aandelen waartegenover certificaten worden uitgegeven. Het Administratiekantoor verkrijgt de aandelen op eigen naam en wordt rechthebbende daarop (juridische eigenaar) terwijl de certificaathouder economisch belanghebbende wordt. Het Administratiekantoor gaat de aandelen houden ten titel van beheer voor rekening en risico van de certificaathouder. Het woord certificaat is de benaming van de vorderingsrechten van de certificaathouder jegens het Administratiekantoor. Niet alle rechten die zijn verbonden aan aandelen, zijn ook van toepassing op certificaten van aandelen (vaak is bijvoorbeeld het aan aandelen verbonden stemrecht beperkt). Onderscheid kan worden gemaakt tussen niet-royeerbare, beperkte royeerbare en royeerbare certificaten. Met royeerbaar wordt bedoeld inwisselbaar (door de certificaathouder) tegen het onderliggende aandeel. Bij niet royeerbare certificaten is deze inwisselbaarheid er in het geheel niet, bij (onbeperkte) royeerbare is deze er te allen tijde, bij beperkte royeerbare alleen onder de bepaalde omstandigheden of voorwaarden. De risico s zijn in principe dezelfde als de risico s aan gewone aandelen. Obligaties Obligaties zijn schuldbrieven van een lening uitgegeven door een (overheids)instelling. Over de schuld wordt door de instelling die de obligatie heeft uitgegeven over het algemeen een vooraf overeengekomen rente vergoed. Nagenoeg alle obligaties zijn aflosbaar. Obligaties behoren tot het zogenaamde vreemd vermogen (geleend geld) van een onderneming. Er bestaan bijzondere vormen van obligaties. Deze bijzondere vormen kunnen betrekking hebben op de wijze van rentebetaling, de wijze van aflossing, de wijze van uitgifte en bijzondere leningvoorwaarden. Het rendement op de obligatie kan bijvoorbeeld (mede) afhankelijk worden gesteld van de geldende rentestand (voorbeelden zijn surplusobligaties en rente-indexobligaties) of van de winst van de instelling die de obligatie heeft uitgegeven (zoals winstdelende obligaties en inkomstenobligaties). Er bestaan ook obligaties waarop geen rente wordt uitbetaald (zerobonds). Het rendement op deze obligaties wordt verkregen uit het verschil tussen de uitgiftekoers en de latere aflossingskoers. Ook een belegging in obligaties draagt risico s met zich mee. De koers van een obligatie is over het algemeen in de eerste plaats afhankelijk van de rentestand, zodat koersschommelingen kunnen plaatsvinden. Voorts is de gegoedheid van de uitgevende instelling belangrijk. Ingeval van faillissement van de uitgevende instelling 4

5 gelden de obligatiehouders als concurrente crediteuren van de uitgevende instelling, tenzij ten behoeve van de obligatiehouder een speciale zekerheid is bedongen dan wel sprake is van achterstelling ten opzichte van andere crediteuren (achtergestelde obligatielening). Obligaties waarbij de opbrengsten afhankelijk zijn van factoren zoals indexen of rentestanden, kunnen sterk in koers dalen als deze opbrengsten (al dan niet tijdelijk) verminderen. Converteerbare obligaties en reverse exchangeables/ reverse convertibles Sommige producten hebben kenmerken van zowel aandelen als obligaties. U kunt bijvoorbeeld denken aan converteerbare obligaties of reverse exchangeables/reverse convertibles. Laat u zich bij deze hybride producten goed informeren over de specifieke werking en risico s. De risico s worden vaak gecompenseerd door een relatief hoge rentevergoeding. De belegging zelf kan bijvoorbeeld door de conversie echter uiteindelijk minder winstgevend zijn. U mag er dan ook in elk geval nooit van uit gaan dat de werking en de risico s van dergelijke producten gelijk zijn aan die van obligaties. Converteerbare obligaties kunnen onder bepaalde voorwaarden gedurende een bepaalde periode worden omgewisseld tegen aandelen in de onderneming die de obligatie heeft uitgegeven of tegen aandelen in een andere onderneming. Onder voorwaarden heeft de belegger de keuze tot conversie (omzetting) of betaling in contanten. De coupon is in de regel om deze reden iets lager dan een gewone obligatie. Een reverse exchangeable (ook wel reverse convertible) is de Engelse term voor een omgekeerde converteerbare obligatie. Bij deze obligatie heeft niet de belegger het recht om op afloopdatum de obligatie in aandelen om te wisselen, maar is het aan de uitgevende (financiële) instelling om te beslissen of zij de nominale waarde van de obligatie uitbetaalt in contanten of in aandelen. Het risico voor de belegger bestaat hieruit dat als wordt afgelost met aandelen, die aandelen op dat moment een lagere waarde vertegenwoordigen dan de nominale waarde van de reverse exchangeable. Tegenover dit risico staat de relatief hoge coupon, die de belegger jaarlijks ontvangt. De risico s van de converteerbare obligaties kunnen vergelijkbaar gesteld worden aan die van gewone bedrijfsobligaties. De risico s van reverse exchangeable obligaties zijn vergelijkbaar met het beleggen in aandelen. Het verliezen van uw gehele belegging is ook in dit geval mogelijk. Turbo s, speeders etc. Turbo s of speeders zijn (merk)namen van bepaalde op de beurs genoteerde financiële instrumenten. Met die financiële instrumenten kunt u speculeren op koersbewegingen van de onderliggende waarden. De onderliggende waarden kunnen bijvoorbeeld aandelen, indices, valuta of grondstoffen zijn. U investeert ter hoogte van een deel van de onderliggende waarde; de rest wordt gefinancierd door de instelling die de turbo s of speeders uitgeeft. Voor die financiering betaalt u kosten, die zijn verrekend in de koers van het product. Het product wordt, ongeacht latere koerswijzigingen, afgewikkeld op het moment dat de onderliggende waarde een bepaald niveau bereikt: u bent dan uw investering kwijt, óf u krijgt nog een gedeelte uitgekeerd. Een relatief kleine beweging van de onderliggende waarde kan een vele malen hogere waardeverandering van de turbo of speeder met zich meebrengen. Dit wordt een hefboomwerking genoemd. Een turbo of speeder is meer gecompliceerd dan aandelen of obligaties en is bedoeld voor gevorderde beleggers, die bekend zijn met hefboomwerkingen. Turbo s of speeders kunnen geschikt zijn als aanvulling op een effectenportefeuille, maar worden primair gezien als speculatieve instrumenten met een hoog risico op verlies van de investering. Warrants Een warrant vertegenwoordigt het recht om gedurende een vastgestelde periode een bepaald aantal (certificaten van) aandelen of obligaties (of in een enkel geval een bepaalde hoeveelheid vreemde valuta) te kopen tegen een vooraf vastgestelde prijs van de vennootschap die ze beschikbaar heeft gesteld. Een warrant lijkt op een call-optie met dien verstande dat een warrant een recht vertegenwoordigt jegens het betrokken bedrijf. De risico s die zijn verbonden aan warrants zijn vergelijkbaar met de risico s die zijn verbonden aan het kopen van call-opties. Opties 1 Wat zijn opties? 2 Beschrijving van opties / marginverplichtingen. 3 De contractspecificaties. 4 Doelstellingen van de optiebelegger. 5 Het kopen van opties. 6 Het schrijven van opties. 1 Wat zijn opties? Wat is een optie? Een optie geeft de koper het recht gedurende een vastgestelde termijn (de looptijd) een vaste hoeveelheid van een onderliggende waarde tegen een overeengekomen uitoefenprijs te kopen (calloptie) of te verkopen (putoptie). Met onderliggende waarde bedoelt men een vast aantal aandelen of obligaties, een hoeveelheid van een product of grondstof, een index of valuta. 2 Beschrijving van opties / Marginverplichtingen Hoe werkt een optie? Een belegger die een optie koopt, doet dat door een zogenaamde openingskoop en wordt de koper genoemd. Het bedrag dat een belegger voor de optie betaalt, heet premie. De kooppositie die nu ontstaat in call- of putopties wordt ook wel een longpositie genoemd. De koper heeft het recht gedurende de looptijd per optie de vaste hoeveelheid van de onderliggende waarde tegen een vastgestelde prijs te kopen (calloptie) of te verkopen (putoptie). De optie houdt ooit op te bestaan; men noemt dat de expiratie van 5

6 de optie. Als de koper van zijn recht gebruik wil maken, moet hij zijn optie uitoefenen. Dit kan alleen gedurende de looptijd. Bij sommige beurzen en typen opties kan men dat slechts op het eind van de looptijd althans op een bepaald moment doen. Na expiratie bestaat de optie en dus het recht in elk geval niet meer. Als de koper zijn recht tijdens de looptijd niet heeft uitgeoefend, loopt zijn optie waardeloos af en heeft hij als verlies de premie die hij heeft betaald. Meer dan de betaalde premie kan de koper van een optie niet verliezen. Als een koper zijn optie gedurende de looptijd kwijt wil (liquideren), kan hij dat doen door de optie te verkopen. Dat doet hij door een sluitingsverkoop. Tegenover de koper, die een recht heeft gekocht, staat de verkoper, die ook wel schrijver wordt genoemd. De schrijver is zijn positie aangegaan door middel van een openingsverkoop. De schrijver heeft de plicht, als de koper dat eist, de vaste hoeveelheid van de onderliggende waarde te leveren (in het geval van een calloptie) of af te nemen (in het geval van een putoptie). De verkooppositie van de schrijver noemt men ook wel een shortpositie. De schrijver ontvangt op het moment van het aangaan van de shortpositie de premie die de koper heeft betaald. Als de schrijver gedurende de looptijd niet wordt aangewezen, bestaat de winst van de schrijver uit de ontvangen premie. Als een schrijver van een optie zijn positie gedurende de looptijd wil terugdraaien, kan hij dat doen door de optie terug te kopen. Dat doet hij door een sluitingsaankoop. Indien iemand een calloptie schrijft terwijl hij de onderliggende waarde zelf bezit, wordt de optie als gedekt aangemerkt. Een belegger kan ook een calloptie schrijven zonder dat hij de onderliggende waarde bezit. In zo n geval spreekt men over ongedekt schrijven. Geschreven putopties zijn altijd ongedekt. Aan shortposities zijn risico s verbonden. Om er zeker van te zijn dat een schrijver van opties aan zijn verplichtingen kan voldoen, dient de schrijver een zekerheid (margin) te voldoen. De schrijver van een optie kan te maken krijgen met (onbeperkte) verliezen, die vele malen groter kunnen zijn dan de ontvangen premie. Hierbij dient onderscheid te worden gemaakt bij het gedekt en het ongedekt schrijven van opties. Het gedekt schrijven van een call-optie kan bijvoorbeeld het rendement op een effectenportefeuille verhogen. Bij het ongedekt schrijven van call-opties kunnen de verliezen in principe onbeperkt zijn. Zorgvuldig afgewogen dient te worden of een dergelijke transactie voor de klant geschikt is, mede gelet op de financiële positie van klant en het doel van de belegging van klant. Als een koper een optie koopt, wordt er in economische zin een contract gesloten tussen hem en de verkopende partij. Er is echter geen directe relatie tussen de koper en de schrijver van een optie. Een instituut, dat de clearing wordt genoemd, administreert alle long- en shortposities die als gevolg van de handel zijn ontstaan en stelt zich juridisch gezien op tussen koper en verkoper. Doorgaans zitten tussen koper en verkoper en het clearinginstituut aan beide zijden nog meer schakels, zoals hun bank of commissionair en een zogeheten clearing member. Koper en schrijver kennen elkaar dus niet. Aan het kopen en verkopen van opties zijn risico s verbonden. Een belegger dient niet over te gaan tot het kopen van een optie indien hij niet in staat is de betaalde premie te verliezen. Bovendien moet een belegger geen optie schrijven als hij niet in staat is een aanzienlijk financieel verlies te lijden. Het kan voorkomen dat een beurs of toezichthouder voor de controle op de naleving van reglementen inzage verlangt in alle gegevens die betrekking hebben op orders en transacties. Daaronder kan eventueel ook de identiteit van een klant vallen. Dergelijke gegevens kunnen in bijzondere gevallen ook ter beschikking van justitiële autoriteiten worden gesteld, bijvoorbeeld in geval van (verdenking van) overtreding van bij of krachtens wet gestelde regels. Sommige beurzen zijn met andere beurzen overeen gekomen dat gegevens ook kunnen worden doorgegeven aan (buitenlandse) beurzen of (buitenlandse) toezicht houdende instellingen, indien dit nodig of wenselijk is met het oog op opsporing en preventie van overtredingen of strafbare feiten. 3 De contractspecificaties 3.1 Standaardisatie Opties die op beurzen worden verhandeld, voldoen aan een aantal standaardvoorwaarden. De standaardisatie heeft betrekking op de contractgrootte, de looptijd, de afloopdatum (expiratiedatum) en de uitoefenprijs. Deze gegevens vormen onderdeel van de contractspecificaties. De koers van de optie (de premie) is het enige variabele element en wordt genoteerd per eenheid onderliggende waarde. De contractgrootte is de hoeveelheid onderliggende waarde waarop één optie betrekking heeft. Dat kan bijvoorbeeld zijn: 100 aandelen, de AEX-index of een andere (aandelen)index, USD of een andere valuta etc. De looptijd van een optie is de maximale termijn waarbinnen de optie een recht (of plicht) vertegenwoordigt. Na expiratie heeft de optie dan ook geen waarde meer. Er worden opties verhandeld met verschillende looptijden. Dat kan bijvoorbeeld een maand zijn, maar ook een aantal jaren. De laatste handelsdag van een optie is de laatste dag waarop handel in de aflopende optieseries mogelijk is. In Amsterdam is dit bijvoorbeeld de derde vrijdag van de expiratiemaand, behalve wanneer deze derde vrijdag geen handelsdag is. In dat geval verschuift de laatste handelsdag naar de handelsdag voorafgaand aan deze derde vrijdag. De uitoefenprijs is de prijs waartegen de houder van de optie de hoeveelheid van de onderliggende waarde bij uitoefening van de optie mag kopen of verkopen; de uitoefenprijs wordt genoteerd per eenheid van de onderliggende waarde. Nadat de handel in aflopende series is gestopt, is uitoefening van het recht tot aankoop respectievelijk verkoop vaak nog een aantal uren mogelijk. Dit kan per effecteninstelling en per beurs verschillen. Het uiterste tijdstip van verkoop en het uiterste tijdstip waarop u kunt aangeven of u uw optie wilt uitoefenen, is vastgelegd in de toepasselijke voorwaarden. SNS geeft een eventuele uitoefening van een optie door aan de clearing. Iedere instelling bepaalt zelf hoeveel eerder de klanten orders voor uitoefening en voor transacties in aflopende series mogen opgeven. 6

7 Onder normale omstandigheden zal een optieserie, die eenmaal aan een beurs is genoteerd, verhandelbaar blijven tot de afloopdatum. Beurzen kunnen evenwel openingstransacties in deze series verbieden of beperken. 3.2 Stijl van de optie Er bestaan twee verschillende stijlen van opties: Amerikaanse en Europese stijl. Bij een optie met Amerikaanse stijl kan de koper op ieder moment gedurende de looptijd zijn optie uitoefenen. Bij een optie met Europese stijl is het alleen mogelijk de optie uit te oefenen op de expiratiedatum. Uiteraard kunnen openstaande posities wel tussentijds worden gesloten. SNS kan u hierover desgewenst nader inlichten. 3.3 De uitoefening van opties Afwikkeling bij uitoefening is mogelijk op twee verschillende manieren: door fysieke levering, zoals bij aandelenopties, of door verrekening in contanten, zoals bij indexopties en valutaopties. Het verrekenen in contanten (cash settlement), gebeurt op basis van de uitoefenprijs en de afrekeningswaarde, die ook wel settlementsprijs wordt genoemd. In het geval van contante verrekening ontvangt de koper van een calloptie op de expiratiedatum het verschil tussen de uitoefenprijs en de settlementsprijs, maar alleen indien de uitoefenprijs de laagste van de twee is. De koper van een putoptie ontvangt ook het verschil tussen de uitoefenprijs en de settlementsprijs, maar alleen indien de uitoefenprijs de hoogste van de twee is. 3.4 Onderliggende waarden De waarden waarop opties worden genoteerd - de onderliggende waarden - worden door de betreffende beurs geselecteerd. Bij deze keuze geven zij de voorkeur aan onderliggende waarden die op ruime schaal zijn verspreid en waarin actief wordt gehandeld, voornamelijk op officiële beurzen. Daarbij zal rekening worden gehouden met een aantal criteria, zoals de spreiding van het bezit van de desbetreffende onderliggende waarde, de beursomzet en de fluctuaties in de beurskoers. De uitgevende instellingen van onderliggende waarden, waarop opties worden verhandeld, worden daarover door de betreffende beurs geïnformeerd, althans zijn daarvan op de hoogte. Op grond van zwaarwegende omstandigheden kan een beurs besluiten een optieklasse uit de notering te nemen. 3.5 Munteenheid Als een beurs een nieuwe optieklasse selecteert, wordt tevens bepaald wat de hoofdmarkt voor de onderliggende waarde is. In het algemeen is dit de thuismarkt, dat wil zeggen: het land van herkomst van die onderliggende waarde. De munteenheid van het land van herkomst van de onderliggende waarde zal vaak ook de munteenheid worden waarin de opties op die waarden worden genoteerd. 3.6 Premie De premie, dat is de koers van een optie, komt tot stand door vraag en aanbod van partijen die aan de handel op de beurs deelnemen. Partijen baseren zich daarbij in het algemeen op de koers en de beweeglijkheid van de onderliggende waarde en op de resterende looptijd van de optie. Maar ook het eventuele dividend op de onderliggende waarde en de rente is van invloed op de premie. Zoals bij elke marktwerking kunnen vraag en aanbod, en daarmee dus de premies, ook invloed ondervinden van irrationele factoren, zoals emoties bij het publiek. 3.7 Aanpassing In geval van herkapitalisatie, splitsing, claimemissie of uitgifte van bonusaandelen en dergelijke, kan de onderliggende waarde door een beurs worden aangepast. Ook de handelseenheid, de uitoefenprijs, de hoeveelheid van de onderliggende waarde en het aantal opties kunnen worden gewijzigd. Ook andere gevallen, zoals een openbaar bod op een genoteerde onderneming, een fusie of een liquidatie, kunnen aanleiding zijn voor wijziging van de onderliggende waarde. In principe vindt geen aanpassing plaats ingeval een dividend in contanten, al of niet in de vorm van een keuzedividend, betaalbaar wordt gesteld. Afhankelijk van de omstandigheden kan een clearinginstituut in een dergelijke situatie beslissen dat het aandeel van de overgenomen onderneming vanaf een bepaald moment wordt vervangen door een ander aandeel (bijvoorbeeld dat van de overnemende onderneming). Ook kan een clearinginstituut bepalen dat uitoefening van de optie resulteert in verrekening in contanten in plaats van in levering van het aandeel of dat een andere aanpassing van de onderliggende waarde en/of andere contractspecificaties plaatsvindt. 4 Doelstellingen van de optiebelegger 4.1 Het behalen van koerswinst De koper van een optie verwacht een verandering in de koers van de onderliggende waarde. De koper van een calloptie hoopt op een stijging van de koers, de koper van een putoptie op een daling. In beide gevallen kan de belegger in opties een - in verhouding - grotere winst behalen dan wanneer hij met hetzelfde bedrag in de onderliggende waarde zelf zou handelen, omdat hij met een veel kleinere inleg, namelijk alleen de premie, kan profiteren van koersschommelingen. Dit heet het hefboomeffect van opties. Bij een stijging van de koers van de onderliggende waarde zal in het algemeen de koers van de calloptie ook stijgen. Evenzo zal bij een daling van de koers van de onderliggende waarde de koers van de putoptie stijgen. Hierdoor is het mogelijk om als belegger koerswinst op opties te behalen. 4.2 Het verkrijgen van extra inkomen Een belegger kan ook besluiten callopties te schrijven om op die manier premie te ontvangen. Indien de belegger de onderliggende waarde daadwerkelijk in portefeuille heeft, vormt de ontvangen premie een extra rendement op zijn portefeuille. Als hij echter wordt aangewezen om de onderliggende waarde te leveren, zal hij deze onderliggende waarde - in de regel - beneden de marktwaarde moeten verkopen. Als de houder van een putoptie zijn recht heeft uitgeoefend, zal de schrijver de onderliggende waarde boven de marktwaarde moeten kopen. In beide gevallen kan het verlies van de schrijver, alhoewel gereduceerd door de ontvangen premie, aanzienlijk zijn als het gaat om een grote verandering in de koers van de onderliggende waarde. 7

8 4.3 Bescherming tegen koersdaling Opties bieden beleggers tevens de mogelijkheid zich te beschermen tegen koersdalingen van de onderliggende waarde. De belegger die een dergelijke bescherming (met een grootte naar keuze) wil, kan dat doen door het kopen van putopties. Als de houder van de putoptie zijn recht heeft uitgeoefend, zal de schrijver van die putoptie de onderliggende waarde - in de regel - boven de marktwaarde moeten kopen. Door het schrijven van callopties kan de belegger zich ook gedeeltelijk beschermen tegen een koersdaling. Deze bescherming beperkt zich echter tot de hoogte van de ontvangen premie. 4.4 Vastleggen van de aan- of verkoopprijs van de onderliggende waarde Opties bieden ook de mogelijkheid de prijs vast te leggen waarop in de toekomst de onderliggende waarde kan worden verhandeld. Zo zal een belegger die de maximumaankoopprijs wenst vast te leggen, geïnteresseerd zijn in het kopen van callopties. Een belegger die de minimumverkoopprijs wil vastleggen, zal geïnteresseerd zijn in het kopen van putopties. 5 Het kopen van opties 5.1 Het kopen van callopties Principe De koper van een calloptie kan profiteren van koersstijgingen van de onderliggende waarde die zich gedurende de looptijd van de optie voordoen. Hij heeft met zijn calloptie namelijk het recht om de onderliggende waarde tegen een vooraf afgesproken prijs aan te kopen Mogelijkheden Als de koers van de onderliggende waarde stijgt, moet de houder van een calloptie zelf stappen ondernemen om zijn mogelijke optiewinst te realiseren. Er zijn dan twee mogelijkheden 1 Hij kan zijn calloptie verkopen op de beurs door middel van een sluitingsverkoop. In dit geval is de houder meer geïnteresseerd in de stijging van de premie dan in het verkrijgen van de onderliggende waarde. In het algemeen zal de premie van de calloptie stijgen als de koers van de onderliggende waarde stijgt. De winst bestaat in dit geval uit de verkoopopbrengst minus de betaalde premie en transactiekosten. Gelet op de hefboomwerking kan een kleine koersstijging van de onderliggende waarde een hoog winstpercentage op de oorspronkelijke investering in callopties opleveren. 2 Hij kan ook besluiten de calloptie uit te oefenen. Dit kan uiteraard alleen bij opties met Amerikaanse stijl. Hij kan een calloptie met Europese stijl immers alléén op de expiratie datum uitoefenen. Afhankelijk van de specificaties van de optie zal bij uitoefening de onderliggende waarde aan de houder worden geleverd of zal worden afgerekend in contanten Risico Indien de koers van de onderliggende waarde gelijk blijft of juist daalt, kan de houder van een calloptie een gedeelte van of het gehele geïnvesteerde bedrag verliezen. In principe is het maximale verlies dat de koper van een calloptie kan lijden het geïnvesteerde bedrag, te weten: de betaalde premie vermeerderd met de transactiekosten. 5.2 Het kopen van putopties Principe De koper van een putoptie kan profiteren van koersdalingen van de onderliggende waarde die zich gedurende de looptijd van de optie voordoen. Hij heeft met zijn putoptie namelijk het recht om de onderliggende waarde tegen een vooraf afgesproken prijs te verkopen Mogelijkheden Als de koers van de onderliggende waarde daalt, moet de houder van een putoptie zelf stappen ondernemen om zijn mogelijke optiewinst te realiseren. Er zijn dan twee mogelijkheden 1 Hij kan zijn putoptie verkopen op de beurs door middel van een sluitingsverkoop. In het algemeen zal de premie van de putoptie stijgen als de koers van de onderliggende waarde daalt. De winst bestaat in dit geval uit de verkoopopbrengst minus de betaalde premie en transactiekosten. Gelet op de hefboomwerking kan een kleine koersdaling van de onderliggende waarde een hoog winstpercentage op de oorspronkelijke investering in putopties opleveren. 2 Hij kan ook besluiten de putoptie uit te oefenen. Dit kan uiteraard alleen bij opties met Amerikaanse stijl. Hij kan een putoptie met Europese stijl immers alléén op de expiratiedatum uitoefenen. Afhankelijk van de specificaties van de optie zal bij uitoefening de onderliggende waarde door de houder worden geleverd of zal worden afgerekend in contanten. Wat het voordeligst is in een specifiek geval, verkopen of uitoefenen, hangt veelal af van kosten, dividenddata, doelstellingen etc. SNS kan u daarover nader adviseren Risico Indien de koers van de onderliggende waarde gelijk blijft of juist stijgt, kan de houder van een putoptie een gedeelte van of het gehele geïnvesteerde bedrag verliezen. In principe is het maximale verlies dat de koper van een putoptie kan lijden het geïnvesteerde bedrag, te weten: de betaalde premie vermeerderd met de transactiekosten. 8

9 6 Het schrijven van opties 6.1 Het schrijven van callopties Principe De schrijver van een calloptie neemt de verplichting op zich de onderliggende waarde tegen de uitoefenprijs te verkopen indien hij daartoe wordt aangewezen. Hij ontvangt in ruil daarvoor de optiepremie Mogelijkheden Callopties schrijven met onderliggende waarde Voor beleggers die callopties schrijven op een onderliggende waarde die zij al in hun bezit hebben (gedekt schrijven van callopties), bestaat de volgende belangrijke doelstelling: het behalen van extra rendement op een beleggingsportefeuille door het ontvangen van de premie. Een gevolg van deze doelstelling is dat de belegger het risico aanvaardt om tegen een door hem geselecteerde prijs, namelijk de uitoefenprijs, de onderliggende waarde te moeten verkopen. Indien de koers van de onderliggende waarde beneden de uitoefenprijs daalt, zal de optie vermoedelijk aflopen zonder te worden uitgeoefend en kan de schrijver de opbrengst, te weten de ontvangen premie, behouden. Zolang de optie niet is uitgeoefend, kan de schrijver echter ook zijn positie liquideren door op de beurs een sluitingstransactie uit te laten voeren, te weten een sluitingsaankoop. Indien de beurskoers van de onderliggende waarde echter boven de uitoefenprijs stijgt, is de kans reëel dat de calloptie zal worden uitgeoefend. Van de schrijver zal dan worden geëist dat hij de onderliggende waarde levert (verkoopt). De effectieve verkoopprijs (exclusief kosten) zal dan gelijk zijn aan de uitoefenprijs (de prijs waarvoor de schrijver de onderliggende waarde moet leveren) plus d. Soorten effectenorders Bij het telefonisch plaatsen van een order via de orderdesk of internet moet er vooraf een keuze worden gemaakt of de opdracht bestens of gelimiteerd mag worden uitgevoerd. Bestens order Een bestens order, voor zowel aankoop als verkoop, wordt uitgevoerd op de eerstvolgende koers(en) nadat de order in het handelssysteem van de beurs is binnengekomen. Meestal zal een bestens order in één transactie op de beurs worden afgewikkeld. Het is mogelijk dat een order in delen wordt uitgevoerd waarbij meerdere, ook verschillende, koersen tot stand komen. De koers van een bestens order kan fors afwijken van de laatst bekende koers. Om te voorkomen dat u voor onaangename verrassingen komt te staan is het opgeven van een limiet aan te bevelen. Gelimiteerde order Bij het plaatsen van een limiet order is het noodzakelijk dat u een limiet opgeeft. Bij een gelimiteerde order wordt vooraf bepaald tegen welke koers een aankoop of verkoop maximaal (of minimaal) mag worden afgewikkeld. De order wordt na ontvangst direct ingebracht in het handelssysteem van de beurs. Zodra er een hogere koers (bij verkoop) of lagere koers (bij aankoop) tot stand komt nadat uw order op de beursvloer is aangekomen zal uw order volledig worden uitgevoerd. Het handelssysteem op de beurs werkt op basis van first in - first out. Het is daarom mogelijk dat de gelimiteerde koers tot stand komt en er niets of slechts een gedeelte wordt uitgevoerd. Van een deeluitvoering wordt, na de sluiting van de beurs, een nota gemaakt. Het is dus mogelijk dat u van een doorlopende order meer dan één nota ontvangt, waarbij per deeluitvoering provisie in rekening wordt gebracht. Indien er gedurende één beursdag echter meerdere deeluitvoeringen plaatsvinden, wordt er slechts één maal de minimum provisie in rekening gebracht. Geldigheidsduur van een order Bij het plaatsen van uw order geldt deze in beginsel als een dagorder, tenzij u nadrukkelijk een andere looptijd opgeeft. Dagorder De geldigheidsduur is beperkt tot één dag. Als u een dagorder plaatst na beurssluiting of tijdens de avondopenstelling, is de geldigheidsduur tot het einde van de volgende beursdag. Van een niet uitgevoerde dagorder ontvangt u géén telefonische of schriftelijke bevestiging. Belegt u via internet, dan kunt u daar de status van uw order bekijken. Als u geen bericht heeft ontvangen mag u derhalve niet automatisch concluderen dat er geen orders zijn uitgevoerd. Doorlopende orders Een doorlopende order voor effecten is voor een langere termijn geldig. Deze termijn kan per effectenbeurs verschillen. Het is wenselijk voor dergelijke orders een specifieke datum op te geven. Bij optie-orders is de geldigheidsduur voor een doorlopende order altijd tot en met de expiratiedatum, een afwijkende looptijd is niet mogelijk. Het is van belang voor uzelf daarvan goed overzicht te houden. Van een doorlopende order ontvangt u een (schriftelijke) bevestiging. Op internet vindt u een actueel overzicht van al uw lopende orders. Automatisch royeren van lopende orders Er zijn een aantal situaties waarbij door de beurs een lopende order automatisch wordt geroyeerd. Bij NYSE Euronext Amsterdam is dit ondermeer het geval bij een splitsing, een dividenduitkering, het beschikbaar stellen van claims en bij een fusie of overname. Maar er kunnen ook omstandigheden zijn van administratieve aard zoals veranderingen van noteringswijze, valuta en fondscode. U moet altijd zelf initiatief nemen om een order opnieuw te plaatsen. 9

10 Procedure bij orderopgave en uitvoering Acceptatie van uw order Als u een order wilt plaatsen is het van groot belang dat er een aantal procedures zorgvuldig worden gevolgd. Onder normale omstandigheden zal de medewerker van SNS Bank direct vaststellen of de order kan worden geaccepteerd. Er wordt gekeken of u bij aankoop voldoende liquiditeits- of kredietruimte heeft. Bij verkoop wordt de positie in uw portefeuille gecontroleerd. Bij optietransacties wordt daarnaast onderzocht of er voldoende dekking aanwezig is om aan de minimum dekkingseisen die SNS Bank stelt te voldoen. Bij de afsluiting van het telefoongesprek wordt vastgesteld of uw opdracht is geaccepteerd. Via internet opgegeven orders worden na ontvangst gecontroleerd en na goedkeuring geaccepteerd. Goedkeuring en acceptatie van orders via internet vinden onder beurstijd direct op volgorde van binnenkomst plaats. Na beurssluiting en in het weekend blijft de status veelal op In behandeling staan en wordt deze acceptatie tijdig voor de opening verwerkt. Acceptatie leidt tot verwerking van uw opdracht, tenzij er sprake is van bijzondere omstandigheden; deze omstandigheden worden u, zo mogelijk, medegedeeld. Acceptatie onder voorbehoud Bij technische storing van onze informatieapparatuur en het uitvallen van de computerverbinding met de beurzen is een aantal procedures niet goed uitvoerbaar. Uw opdracht wordt eventueel in overleg onder voorbehoud geaccepteerd en uiteraard wel zo spoedig mogelijk verwerkt. Ook bij extreme drukte kan worden besloten over te gaan tot acceptatie onder voorbehoud. De controle wordt aansluitend op het telefoongesprek of de ontvangst via internet door andere medewerkers verricht. Indien uw opdracht onder voorbehoud is geaccepteerd kunnen daaraan geen rechten worden ontleend. Telefonische bereikbaarheid SNS Bank streeft naar een zo hoog mogelijke telefonische bereikbaarheid, maar kan deze niet te allen tijde garanderen. Incidenteel, zoals bij grote drukte (bijvoorbeeld op of kort voor expiratievrijdag ), kan het voorkomen dat SNS Bank telefonisch moeilijk of (tijdelijk) niet bereikbaar is. Hierdoor kunnen wachttijden ontstaan. Als mogelijk alternatief voor het telefonisch doorgeven van orders, zou u in een dergelijke situatie uw orders via internet kunnen laten uitvoeren. Omgekeerd kunt u uw orders telefonisch opgeven, indien dit (tijdelijk) niet mogelijk is via internet. Voorkomen van misverstanden Wanneer een order is gefiatteerd en de betreffende beurs open is, wordt deze direct doorgeleid naar de beurs. Als er een vergissing wordt gemaakt is het veelal niet meer mogelijk om de order nog te royeren. Om misverstanden te voorkomen wordt uw telefonische opdracht daarom door onze medewerker altijd volledig herhaald. Het is van belang ook dit teruglezen goed te controleren op juistheid. Op internet wordt uw order nogmaals getoond voordat u deze verstuurt. Het is van belang dit bevestigingsscherm goed te controleren op juistheid voordat u het verzendt. Na uw instemming wordt zo spoedig mogelijk tot uitvoering overgegaan zoals door de medewerker of de bevestiging via internet is vastgelegd en herhaald. Opdrachten die via internet zijn verstuurd worden in de administratie van de bank vastgelegd en conform gangbare richtlijnen bewaard. Alle telefoongesprekken met onze medewerkers worden op geluidsband vastgelegd. Het is altijd handig om het tijdstip en de naam van onze medewerker te noteren. Mocht er een verschil van mening omtrent uw opdracht ontstaan dan is een gesprek snel en eenvoudig terug te vinden. Informatie over uitvoering Op verzoek wordt u zo spoedig mogelijk per of sms geïnformeerd als er via internet order voor uw rekening is/ zijn uitgevoerd. Deze informatie is een extra service die wij u graag willen bieden. In bijzondere omstandigheden is het mogelijk dat wij niet in staat zijn om deze service volledig tot zijn recht te laten komen. Uitvoeringen worden door ons met de grootst mogelijke zorgvuldigheid aan u doorgegeven, maar zijn altijd onder voorbehoud. Het is incidenteel mogelijk dat bij controle achteraf (de volgende dag) een uitvoering niet correct blijkt te zijn of dat er voor uw rekening geen recht op uitvoering bestaat. SNS Bank aanvaardt omtrent deze service geen aansprakelijkheid voor de (on)juistheid en/of verzuim van melding. Handelsonderbrekingen Het is mogelijk dat in geval van grote koersschommelingen of technische problemen de handel op de beurs wordt stilgelegd. Omdat dit over het algemeen van korte duur is, is het niet altijd mogelijk dat wij u hiervan op de hoogte stellen. Ook bestaat de mogelijkheid bij een forse koersafwijking de handel in een individueel fonds wordt stilgelegd - een zogenaamde freeze - en kan een individuele order worden geroyeerd. Omdat deze freeze over het algemeen van korte duur is, is het voor de bank niet mogelijk u hiervan tijdig op de hoogte te stellen. Orders voor buitenlandse beurzen SNS Bank aanvaardt orders van in principe alle liquide aandelen en obligaties genoteerd op de grote internationale effectenbeurzen. Omdat SNS Bank geen adviezen verstrekt is het vooral bij een door u voorgenomen aankoop van belang, dat u zichzelf goed informeert over (de risico s van) uw belegging. Als u een opdracht telefonisch bij ons plaatst dient u nauwkeurig aan te geven in welk fonds en via welke beurs moet worden gehandeld. Een order kan in bijzondere gevallen worden geweigerd, bijvoorbeeld in het geval dat een order niet geheel duidelijk is of indien er sprake is van een weinig liquide belegging. Keuze van de beurs Per beurs gelden specifieke voorwaarden voor acceptatie van orders. Denk aan voorwaarden over de maximale looptijd van een order, verhandeling via round lot-size, maximale afwijking in de orderlimiet ten opzichte van de laatste gehandelde koers. Van veel grote ondernemingen worden de effecten op meerdere beurzen genoteerd. Als u een order opgeeft voor een dergelijk fonds, waarbij sprake is van notering op meerdere beurzen, wordt deze standaard aangeboden op de zogenaamde thuisbeurs van de betreffende 10

11 onderneming. Dit is normaliter altijd de belangrijkste en meest liquide beurs. U dient zich ervan bewust te zijn dat SNS Bank u de mogelijkheid biedt te beleggen in diverse (al dan niet aan een effectenbeurs genoteerde) buitenlandse instellingen en dat buitenlandse instellingen niet altijd een prospectus in Nederland algemeen verkrijgbaar hebben gesteld en/of geregistreerd zijn bij de AFM. Kosten buitenlandse banken en/of brokers Beurstijden Indien uw order voor Europese beurzen bij SNS Bank ontvangen wordt op reguliere beursdagen* tussen 8.00 uur en uur geldt: 8 Wanneer de betreffende beurs geopend is, de order direct naar de beurs doorgegeven. 8 Wanneer de betreffende beurs gesloten is, de order de volgende handelsdag geplaatst. Indien uw order voor Amerikaanse en Canadese beurzen bij SNS Bank ontvangen wordt op reguliere beursdagen* tussen 8.00 uur en uur geldt: 8 Wanneer de betreffende beurs geopend is, de order direct naar de beurs doorgegeven. 8 Wanneer de betreffende beurs gesloten is, de order de voor de volgende handelsdag geplaatst. Indien uw order voor amerikaanse en canadese beurzen bij SNS Bank ontvangen wordt tussen uur en uur zal, indien uw order door SNS Bank is geaccepteerd, wanneer de betreffende beurs geopend is, uw order direct naar de betreffende beurs doorgegeven worden. Indien de betreffende beurs gesloten is zal de order voor de volgende handelsdag geplaatst worden. Indien uw order niet automatisch geaccepteerd is door SNS Bank (de order houdt de status te fiatteren ) dan wordt uw order niet doorgestuurd naar de betreffende beurs. SNS Bank aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid in dit geval. * Reguliere beursdagen: werkdagen dat NYSE Euronext Amsterdam geopend is en de openingstijden van SNS Bank zijn van uur tot uur Matching orders buitenlandse beurzen Na uitvoering van de order vindt matching (verwerking in uw portefeuille) plaats. Deze afwikkeling van transacties op buitenlandse beurzen vindt volledig geautomatiseerd plaats. Indien uitgevoerde orders niet volledig automatisch verwerkt kunnen worden, dan worden deze transacties de volgende handelsdag verwerkt in uw portefeuille. Zolang deze verwerking niet heeft plaatsgevonden kan wel voor uw rekening zijn gehandeld maar heeft de order nog de status lopend in uw orderscherm of is de status van de order in uw orderscherm geëxpireerd. Dit wil niet zeggen dat uw order niet is uitgevoerd. Om zeker te zijn van het feit of uw order is uitgevoerd, kunt u de beursdag na plaatsing van de order contact opnemen met De afwikkeling van valutatransacties die voortkomen uit uw effectenorders vinden op een later tijdstip plaats. Wij verwijzen u voor de hoogte van de tarieven naar bijlage 1 bij de Overeenkomst tot effectenbemiddeling SNS Effectenlijn (execution-only dienstverlening). Naast de transactiekosten voor uitvoering van uw order op een buitenlandse beurs worden veelal kosten van buitenlandse banken of brokers in rekening gebracht. Een aantal beurzen, waar orders nog op een traditionele wijze worden afgehandeld, is relatief duur. Afhankelijk van de omvang van de order vaak minimaal 1%. Maar in sommige gevallen oplopend tot vele procenten van de effectieve waarde. Het kan ook voorkomen dat buitenlandse banken en/of brokers kosten (en/of belastingen, bijvoorbeeld stamp duty ) in rekening brengen bij het afwikkelen van dividenden en claims. Deze kosten komen integraal ten laste van de rekening van de klant en vallen daarom niet onder het in rekening te brengen All-in tarief. Afwikkeling via uw effectenrekening Indien ter zake niet anders is overeengekomen, worden alle niet in euro genoteerde effecten automatisch via uw effectenrekening in euro s afgerekend. Alle koersinformatie ten aanzien van wisselkoersen,op welke wijze dan ook verstrekt is uitsluitend indicatief. Zo spoedig mogelijk nadat SNS Bank een formele bevestiging van uitvoering heeft ontvangen wordt voor de tegenwaarde een valutatransactie gedaan. SNS Effectenlijn kent niet de mogelijkheid andere valutarekeningen aan uw effectendepot en SNS Effectenrekening te koppelen. SNS Beleggingsfondsen Via uw effectenrekening kunt u eenvoudig beleggen in een van de vele SNS Beleggingsfondsen. Op verzoek zenden wij u een brochure met informatie. Er zijn twee mogelijkheden om deel te nemen. Via NYSE Euronext Amsterdam De participaties in SNS Beleggingsfondsen zijn genoteerd aan NYSE Euronext Amsterdam. U kunt tot uur rechtstreeks via uw opdracht voor aan- of verkoop plaatsen. Een dergelijke order wordt de volgende beursdag om uur via NYSE Euronext Fundservice voor u uitgevoerd tegen de intrinsieke waarde (met een kleine op- of afslag). Voor deze afwikkeling wordt de voor deze beurs gebruikelijke provisie in rekening gebracht. Bij de orderopgave moet u een aantal opgeven. Het is voor beleggingsfondsorders via NYSE Euronext Fundservice niet mogelijk om limietorders door te geven. Via de SNS Beleggersgiro Met een effectenrekening kunt u zonder verdere rompslomp ook kiezen voor deelname in één of meerdere SNS Beleggingsfondsen via de SNS Beleggersgiro. Uw opdracht, via internet of de ordersdesk moet ons uiterlijk voor uur hebben bereikt voor deelname op de eerstvolgende beursdag. Deze orders worden via NYSE Euronext Fundservice tussen en uur afgewikkeld tegen de intrinsieke waarde (met een kleine op- of afslag). Een opdracht wordt via uw effectenrekening verrekend. Orders bij de beleggersgiro zijn net zoals via NYSE Euronext Fundservice beursverhandelde stukken zonder opgave van een limiet. Meer informatie treft u aan in het Reglement SNS Beleggersgiro elders in deze documentatie. 11

12 Toelichting bij de dienstverlening Openen van een rekening Bij het aanvraagformulier vindt u de instructies voor het openen van een effectenrekening. Pas nadat alle genoemde bescheiden in ons bezit zijn is het mogelijk van de dienstverlening gebruik te maken. Bewaarneming gratis SNS Bank brengt geen kosten voor het bewaren, het zogenoemde bewaarloon, in rekening. Duidelijk All-in tarief Alle overige provisies en kosten voor zowel het beheer van uw rekening als alle handelingen voor uw effectenportefeuille zijn samengevat in één tarief. Dit vervangt individuele kosten en provisies van een effectenrekening zoals portokosten, kosten voor (spoed) overboekingen naar uw tegenrekening, notakosten, het verzilveren van dividenden en coupons, lossingsnota s, afrondingsorders bij stockdividenden, verwisselingen en andere handelingen en mutaties binnen de portefeuille. Met dit All-in tarief weet u vooraf precies waar u aan toe bent. In bijlage 1 bij de Overeenkomst tot effectenbemiddeling SNS Effectenlijn (execution-only dienstverlening) vindt u een volledig overzicht van de geldende tarieven. Dividend afwikkeling In geval er sprake is van keuze-of herbeleggingsdividend wordt voor uw rekening automatisch gekozen voor afrekening in contanten. Het is mogelijk standaard te kiezen voor afwikkeling van keuzedividend in de vorm van aandelen inclusief automatisch herbeleggen. U dient dit te verzoeken waarna wij de wijze van afrekening voor uw gehele depot zullen aanpassen. Deze keuze kan niet voor uitkeringen van individuele fondsen worden aangepast en geldt derhalve altijd voor uw gehele depot. Aandeelhoudersvergadering Als u aandelen bezit heeft u het recht de aandeelhoudersvergaderingen van de betreffende onderneming bij te wonen. Het is van belang dat u ingeval u hiervan gebruik wenst te maken dit tijdig kenbaar te maken. Via de medewerkers van SNS Bank kunt u hiervoor de benodigde toegangsbewijzen aanvragen. Toegangsbewijzen zijn in beginsel alleen beschikbaar voor de rekeninghouder(s). Overboeking naar uw tegenrekening Aan uw effectenrekening wordt in onze administratie een door u op het aanvraagformulier vastgelegde rekening (geen spaarrekening) gekoppeld als tegenrekening. Uit veiligheidsoverwegingen is het is niet mogelijk bedragen over te boeken naar andere rekeningnummers dan het rekeningnummer van de door u aangegeven tegenrekening. Als u over geld wilt beschikken is dat eenvoudig, snel en kosteloos te regelen middels een telefonische opdracht bij de orderdesk. Het gewenste bedrag wordt via een spoedbetaling naar deze vaste gekoppelde rekening geboekt zodat u dezelfde dag, of uiterlijk de volgende morgen, over het gewenste bedrag kunt beschikken. Het wijzigen van een tegenrekening is om veiligheidsredenen uitsluitend mogelijk middels een schriftelijke opdracht. Het is ook mogelijk schriftelijk twee extra tegenrekeningen op te geven. Het overboeken van effecten Voor het overboeken van effecten naar een effectenrekening aangehouden bij SNS Bank of een andere bank is een schriftelijke (ondertekende) opdracht nodig. Als een overboeking in gang is gezet is het niet meer mogelijk om orders te plaatsen. Eventuele lopende orders worden door ons geroyeerd. Wij verwijzen u naar bijlage I bij de Overeenkomst tot effectenbemiddeling SNS Effectenlijn (execution-only dienstverlening) voor de hoogte van de kosten die voor het overboeken van de effecten in rekening worden gebracht. Effectenkrediet Na ondertekening van de Overeenkomst tot Effectenbemiddeling SNS Effectenlijn heeft u de mogelijkheid om krediet op te nemen op basis van de waarde van uw effectenportefeuille. U dient zich echter wel te realiseren dat aan het opnemen van krediet ook risico s verbonden zijn. De waarde van uw effectenportefeuille kan verminderen als gevolg van koersdalingen. Als het verstrekte onderpand op enig moment niet meer voldoende is in verhouding tot het verleende krediet (bevoorschottingswaarde), kunt u worden gedwongen het krediet geheel of gedeeltelijk af te lossen, of (delen van) uw effectenportefeuille te verkopen om alsnog aan de dekkingsvoorwaarden te voldoen. Wij willen u hierbij nadrukkelijk er op wijzen dat u onmiddellijk, maar in ieder geval binnen een termijn van vijf werkdagen dient zorg te dragen voor (bijvoorbeeld) aanvullende zekerheden, indien er sprake is van onvoldoende dekkingswaarde. Wij adviseren u dringend kennis te nemen van het Reglement inzake effectenbevoorschotting SNS Bank N.V.. Handel in opties Handel in opties vereist kennis Bij optie-orders is het van groot belang dat uw order duidelijk wordt opgegeven. SNS Bank gaat er vanuit dat u goed op de hoogte bent van de risico s en de gebruikte termen. Gelet op de grote verliezen die geleden kunnen worden is het ongedekt schrijven van opties alleen geschikt voor ervaren beleggers die financieel in staat zijn om eventuele verliezen te dragen. Het is mogelijk het gebruik van opties uit te sluiten middels het Risico Inventarisatieformulier als onderdeel van het Aanvraagformulier SNS Effectenrekening, dit kunt u ook altijd schriftelijk aan ons mededelen. Het is van belang goed kennis te nemen van het onderdeel Kenmerken en risico s van effecten die u elders in deze handleiding aantreft. Het kopen of schrijven (verkopen) van opties Opties kan men kopen of schrijven. Kopen van opties geeft de belegger een zogenoemde longpositie. Schrijven (verkopen) van opties resulteert in een zogenoemde shortpositie. Het schrijven van call-opties (short call) kan voor de schrijver van een call-optie tot gevolg hebben dat men de onderliggende waarde moet leveren tegen de 12

13 uitoefenprijs van de optie. Deze uitoefenprijs zal dan in het algemeen onder de marktprijs van de onderliggende waarde liggen. Indien de schrijver van een call-optie de eventueel te leveren onderliggende waarde heeft gedeponeerd bij zijn bank, spreekt men van gedekt schrijven, omdat te allen tijde verplichtingen kunnen worden nagekomen. Als men de onderliggende waarde niet heeft gedeponeerd is er sprake van ongedekt schrijven en zal er daarom aan de minimum dekkingseisen moeten worden voldaan. Het schrijven van put-opties (short put) kan voor de schrijver van de put-optie tot gevolg hebben dat de onderliggende waarde moet worden afgenomen tegen de uitoefenprijs van de optie. Deze uitoefenprijs zal dan in het algemeen boven de marktprijs van de onderliggende waarde liggen. Bij sommige op de beursgenoteerde opties heeft de schrijver van de call-optie, bij aanwijzing, niet de plicht om de onderliggende waarde te leveren (bij geschreven put-opties niet de plicht om af te nemen), maar wordt het verschil tussen de onderliggende waarde en de uitoefenprijs contant verrekend. Door te voldoen aan dekkingseisen verstrekt de klant enige zekerheid in staat te zijn de mogelijke verplichting uit hoofde van zijn ongedekte short-positie(s) na te komen. Dit wil beslist niet zeggen dat alle risico s, die zijn verbonden aan het ongedekt schrijven van opties, door middel van de dekkingseisen kunnen worden opgevangen. Minimum dekkingseisen SNS Bank hanteert, in beginsel minimum dekkingseisen, maar is vrij om onder bepaalde omstandigheden meer dekking dan het minimum te verlangen. Aan de minimum dekkingseisen kan worden voldaan door een verplicht aan te houden bedrag op uw SNS Effectenrekening. Indien u gebruik maakt van effectebevoorschotting, kan zekerheid ook worden gegeven op basis van de waarde van uw effectenportefeuille, echter maximaal voor de gebruikelijke bevoorschottingspercentages. De berekening van de dekkingseis wordt dagelijks gemaakt en streng gecontroleerd. Een hogere uitkomst maakt bijstorting noodzakelijk. Bij de berekening van de dekkingseisen wordt gebruik gemaakt van het zogenoemde dekkingspercentage. Dit dekkingspercentage hangt samen met de beweeglijkheid van de onderliggende waarde. SNS Bank is op de hoogte van de actuele dekkingspercentages. De marginverplichting wordt regelmatig (minimaal een keer per maand) gerapporteerd. Indien naar het oordeel van de bank niet wordt voldaan aan de minimum dekkingseisen wordt dit zo spoedig mogelijk aan de klant gerapporteerd. Om inzicht te verschaffen ontvangt u een overzicht van uw optiepositie teneinde de mogelijkheid te bieden de positie zo spoedig mogelijk aan te passen. De bank is gerechtigd om (indien mogelijk in overleg) optieposities te sluiten, teneinde de risico s van zowel de klant als de bank te beschermen. De berekeningswijze gaat niet in alle gevallen uit van de meest gunstige dekkingswaarde in geval van spreads e.d. Nadere toelichting over de wijze van berekening van de margin kunt u vinden in deze Handleiding onder Minimum dekkingseisen voor opties of op de website nl/beleggen. Exercise Wanneer u uw optierechten wilt uitoefenen (opdracht tot exercise) kunt u een telefonische opdracht geven. Van dit recht kunt u, met uitzondering van de index- en valutaopties, gedurende de gehele looptijd gebruik maken. Op de expiratiedatum, de laatste dag van verhandeling, adviseren wij u tijdig instructies te geven. Als wij op deze dag vooraf geen instructies hebben ontvangen worden vanaf uur alle nog openstaande longposities, met uitzondering van index en valuta-opties, automatisch gesloten (verkocht). Op deze laatste handelsdag kunt u voor niet gesloten posities daarna tot uiterlijk uur opdracht geven tot exercise van de (nog) niet automatisch gesloten contracten. SNS Effectenlijn neemt niet zelf het initiatief tot exercise. Assignment Als u optiecontracten heeft verkocht (geschreven positie) is het mogelijk dat een tegenpartij (de houder) zijn rechten gaat uitoefenen. Er is een door Euronext Amsterdam Derivatives Market NV goedgekeurde aanwijzingsprocedure die elders in deze documentatie is afgedrukt. Aanwijzing (assignment) kan met uitzondering van indexopties ook eerder dan op de expiratiedatum plaatsvinden. Ook is het mogelijk dat assignment voor slechts een gedeelte van uw geschreven positie plaatsvindt. Is er bij aanwijzing van een geschreven call-optie sprake van een gedekte positie dan zal SNS Effectenlijn voor uw rekening en risico over gaan tot verkoop en levering van de onderliggende waarde en ontvangt u automatisch een verkoopnota van de onderliggende waarden. Bij aanwijzing van geschreven put-opties zal SNS Effectenlijn voor uw rekening en risico over gaan tot aankoop en levering van de onderliggende waarde en volgt een koopnota tegen de overeengekomen prijs. Als u ongedekt call-opties heeft geschreven kan er bij aanwijzing een shortpositie in uw portefeuille ontstaan. U dient dan zo spoedig mogelijk over te gaan tot aankoop van de onderliggende waarde in kwestie of tot het uitoefenen (exercise) van gekochte call-opties die eventueel als dekking in uw portefeuille aanwezig zijn. De indekking moet zo snel mogelijk plaatsvinden omdat een shortpositie in aandelen of obligaties in uw portefeuille niet is toegestaan. Neemt u in het geval er bij aanwijzing een shortpositie in aandelen of obligaties ontstaat, derhalve zo spoedig mogelijk contact op met SNS Effectenlijn om nadere instructies te geven. SNS Effectenlijn aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor het ontbreken van tijdige (duidelijke) instructies in geval van assignment en zal voor uw rekening en risico datgene doen dat naar redelijke verwachting van SNS Effectenlijn het meest in uw voordeel is. In geval van assignment/exercise is de kostenstructuur van de afwikkeling gelijk aan de provisie voor telefonisch opgegeven aan- of verkooporders. Indexopties Exercise (dus ook assignment) van indexopties is alleen mogelijk op de expiratiedatum, waarbij de openstaande positie wordt verrekend tegen de officiële settlementprijs. Deze verrekenprijs wordt om uur 13

14 door de beurs vastgesteld. Er is dus geen sprake van levering van onderliggende waarde zoals bij aandelen- of obligatieopties. U kunt middels een sluitingstransactie via de beurs uw positie(s) ook tijdig sluiten. Openstaande longposities van indexopties worden dus vanaf uur niet automatisch gesloten. Als wij geen opdracht hebben ontvangen om de positie te sluiten worden indexopties met waarde, na het vaststellen van de settlementsprijs, automatisch via uw effectenrekening verrekend. Het is noodzakelijk bij nieuwe longposities welke op de expiratiedatum worden geopend zelf tijdig opdracht tot exercise of sluitingsverkoop te geven. Valutaopties Uitoefening van valutaopties is alleen mogelijk tegen contante verrekening op de expiratiedatum. De procedure is gelijk als bij indexopties, ook hier worden vanaf uur longposities dus niet automatisch gesloten. De contante verrekening vindt plaats tegen de settlement prijs zoals door de Europese Centrale Bank wordt vastgesteld. Combinaties van opties Combinatieorders worden door de Optiebeurs van Euronext Amsterdam handmatig verwerkt. Vanwege de tijdsvertraging die daarbij ontstaat en de kosten van handmatige verwerking is het niet mogelijk om dergelijke orders bij te plaatsen. Wijziging van limiet en/of laten vervallen van een optieorder Het wijzigen of annuleren van een gelimiteerde order kan soms nogal wat tijd vergen. Alvorens de nieuwe opdracht te kunnen inbrengen in het systeem van de beurs moet er zekerheid zijn dat de bestaande order is vervallen. Het is mogelijk dat met een tijdsvertraging de oorspronkelijk gegeven order wordt uitgevoerd. SNS Bank zal al het mogelijke doen voor een correcte afwikkeling maar aanvaardt hieromtrent geen aansprakelijkheid. Bijzonderheden op de laatste handelsdag Op de laatste handelsdag, ook wel expiratiedag genoemd, is een sluitingsverkoop (close-sell) alleen mogelijk zonder limiet (bestens). Indien wij uiterlijk uur geen instructie hebben ontvangen sluiten wij uw longpositie (tenzij deze positie geen waarde heeft) automatisch (uitgezonderd indexopties). Een sluitingsaankoop (closebuy) kunt u wel gelimiteerd opgeven. Op de laatste handelsdag is tot uiterlijk uur handel in aflopende series mogelijk. Om een eventuele opdracht te kunnen verwerken moeten wij dus ruimschoots voor dit tijdstip uw opdracht hebben ontvangen. Opdrachten voor uitoefening van uw optiecontacten (exercise) moeten uiterlijk om uur bij ons binnen zijn. Vanwege soms onvoorspelbare prijsvorming is het in zijn algemeenheid aan te bevelen posities niet op de laatste handelsdag te sluiten. U dient zich te realiseren dat door u aangehouden optieconstructies, niet als zodanig door ons worden herkend. Een longpositie wordt (met uitzondering van de indexopties) zonder tegenbericht vanaf uur automatisch gesloten en een short positie niet. Nieuwe posities op de laatste handelsdag Als u op de laatste handelsdag nog een nieuwe positie aangaat, in een op deze dag aflopende serie, wordt deze niet automatisch gesloten. De verantwoordelijkheid voor het sluiten van deze positie ligt volledig bij de klant. Beveiliging: ons én uw doel Met SNS Beleggen kunt u in alle vertrouwen transacties doen, zoals kopen en verkopen van effecten en opties. Veiligheid staat bij SNS Bank voorop, ook op internet. Op deze pagina vindt u informatie over de manier waarop de bank constant waakt over het geld en de effecten die u ons heeft toevertrouwd. Daarnaast leest u hoe u zelf kunt meewerken aan een optimale beveiliging van uw gegevens. Internet is van iedereen Internet is een wereldwijd computernetwerk zonder eigenaren. Iedereen kan er gebruik van maken. Internet is dus zeker geen eigendom van de bank. De gevolgen voor de beveiliging binnen deze open omgeving met anonieme gebruikers zijn niet altijd te overzien. In de media wordt dan ook geregeld gemeld dat via internet computers en zelfs bedrijven worden aangevallen of gehackt. Ongewenste informatie wordt verspreid, belangrijke of persoonlijke gegevens worden onderschept of gewijzigd, en derden doen zich voor als legitieme gebruikers. 100% beveiliging is niet mogelijk Geen enkel systeem biedt 100% beveiliging. De steeds voortschrijdende techniek maakt dat er dagelijks aan het beveiligingsniveau van met name internetsystemen wordt geknabbeld. Ook het systeem van SNS Bank is niet waterdicht. Zo eerlijk zijn we wel. Wat doet SNS Bank dan aan beveiliging? Bij de ontwikkeling van SNS Beleggen en de achterliggende systemen zijn technische en organisatorische waarborgen ingebouwd. Die dragen bij aan de betrouwbaarheid en vertrouwelijkheid van de informatie-uitwisseling en de bescherming van uw gegevens. Het risico dat dan overblijft is tot een minimum beperkt door een koppeling van uw effectenrekening aan een vaste tegenrekening. U, als klant, bent de enige die betalingstransacties kan verrichten. Zo kan geen enkele buitenstaander zicht krijgen op uw transacties en tegoeden. De computersystemen van SNS Bank worden regelmatig getest. In deze audits proberen gespecialiseerde bedrijven toch in de systemen door te dringen. Deze pogingen, die door zeer ervaren en professionele hackers worden uitgevoerd, leggen mogelijke tekortkomingen in de beveiliging haarfijn bloot. Uiteraard worden eventuele gaten meteen gedicht. Vanaf uw aanmelding worden uw vertrouwelijke gegevens beschermd met het op het internet gangbare Secure Sockets Layer mechanisme (SSL). SSL biedt identificatie van communicerende computers, maar ook betrouwbaarheid en vertrouwelijkheid van de informatie die wordt uitgewisseld. Nadat u zich heeft aangemeld, ziet u een groen hangslotje boven in uw scherm. Heeft u langer dan vijf minuten contact met onze beveiligde servers, maar geen gegevens opgevraagd of verstuurd, dan wordt u om veiligheidsredenen automatisch afgemeld. Voordat u 14

15 weer gegevens kunt inzien of versturen, moet u zich eerst opnieuw aanmelden. Wat kunt u zelf doen? 100% beveiliging is niet mogelijk: niet in het leven, ook niet op internet. Als gebruiker kunt u zelf op een relatief eenvoudige manier veel doen om misbruik te voorkomen. Bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat onbevoegden geen toegang kunnen krijgen tot de ruimte waarin uw computer staat. Een wachtwoord op uw PC is ook effectief voor de bescherming van uw privacygevoelige gegevens. Zo n wachtwoord is gemakkelijk aan te brengen, maar voor de gemiddelde Nederlander lastig te omzeilen. Aanmelden? Om vast te stellen welke beleggingsportefeuille aan wie op veilige wijze beschikbaar mag worden gesteld, moet u zich aanmelden bij het beveiligingssysteem van SNS Bank. Dit kan op twee manieren: met de vijfcijferige toegangscode van uw effectenrekening of met de code van uw SNS Digipas. Nadat u zich kenbaar maakt met het nummer van uw SNS Digipas (om privacyredenen vragen wij niet uw naam en wordt uw naam ook nergens zichtbaar), moet u zich legitimeren met de code van de SNS Digipas. De SNS Digipas is een soort pincode-calculator waarmee wordt bepaald dat de SNS-computers communiceren met een SNS Digipashouder. Het gebruik van de SNS Digipas is misschien wat lastig, maar biedt u wel een hoge beveiliging. De pas is beveiligd met een door uzelf op te geven code. De code die door de pas wordt berekend, is bovendien telkens anders en heeft bij elk gebruik maar een beperkte geldigheidsduur. Al met al een goede en breed geaccepteerde basis om veilig aan te melden. Om u zoveel mogelijk gemak en flexibiliteit te bieden, bijvoorbeeld toegang tot uw portefeuille vanaf een plek waar u uw SNS Digipas niet bij de hand heeft, kunt u zich ook legitimeren met de vijfcijferige toegangscode van uw effectenrekening. De vijfcijferige toegangscode biedt voldoende veiligheid en is gebruiksvriendelijker. De voorkeur van SNS Bank gaat dan ook uit naar het laatste. Opent u een nieuwe rekening dan ontvangt u standaard een vijfcijferige toegangscode. U bereikt alleen een optimale beveiliging wanneer u uw vijfcijferige toegangscode of uw code voor de SNS Digipas uit uw hoofd leert, regelmatig wijzigt, en zeker nergens opschrijft! Beide codes kunt u zelf bepalen. De vijfcijferige toegangscode kunt u online zelf wijzigen bij wijzig tincode. Hoe u de code van uw SNS Digipas kunt veranderen, leest u bij Vragen en antwoorden. Gevoelige en vertrouwelijke invoergegevens worden op uw scherm niet zichtbaar weergegeven. Het spreekt voor zich dat u na legitimatie nog het nummer van uw effectenrekening moet invoeren dan wel kiezen. Uw privacy Als bancaire instelling gaat SNS Bank al tientallen jaren om met vertrouwelijke gegevens van haar klanten. Het waarborgen van uw privacy staat dan ook hoog in het vaandel van SNS Bank. Met de komst van nieuwe elektronische media blijft SNS Bank er alles aan doen om uw persoonlijke gegevens afdoende te beveiligen. II Reglementen en voorwaarden Algemene voorwaarden Effectendienstverlening 1 Definities In deze Algemene voorwaarden wordt verstaan onder Algemene voorwaarden De onderhavige Algemene voorwaarden Effectendienstverlening van SNS Bank. Beleggingsconcept De overeengekomen wijze waarop SNS Bank Effectendiensten verleent aan Klant. Bewaarnemer SNS Bank en/of SNS Global Custody BV. Effecten Financiële instrumenten als bedoeld in artikel 1:1 Wet op het financieel toezicht (waaronder aandelen, opties en obligaties), ten aanzien waarvan SNS Bank haar dienstverlening aanbiedt. Effectendienstverlening Het verlenen van een beleggingsdienst als bedoeld in artikel 1:1 Wet op het financieel toezicht. Effectenrekening Een door de Klant bij SNS Bank aangehouden rekening voor het bewaren en administreren van Effecten van Klant, waaronder begrepen het administreren van vorderingen in Effecten op de Stichting. Geldrekening Een door de Klant bij SNS Bank (of een andere overeengekomen kredietinstelling) aangehouden rekening voor onder meer het debiteren en crediteren van gelden van Klant tengevolge van voor zijn rekening en risico uitgevoerde en/of afgewikkelde transacties in Effecten. Handelsplaats Plaats van uitvoering zoals bedoeld in artikel 1:1 Wet op het financieel toezicht. Klant De (rechts)persoon of -personen, die bij SNS Bank een Effectenrekening aanhoudt dan wel middels SNS Bank effectentransacties verricht. Overeenkomst De tussen SNS Bank en Klant aangegane klantenovereenkomst als bedoeld in artikel 4:89 Wet op het financieel toezicht. SNS Bank SNS Bank NV, statutair gevestigd te Utrecht. Stichting Stichting SNS Beleggersgiro. Vermogensbeheer Het beheren van een individueel vermogen als bedoeld in artikel 1:1 Wet op het financieel toezicht. 2 Toepasselijkheid 2.1 Op de relatie tussen SNS Bank en de Klant zijn, ten aanzien van de Effectendienstverlening door SNS Bank, de Algemene Voorwaarden van toepassing alsmede de Algemene (Bank)voorwaarden van SNS Bank, voor zover daarvan in de Algemene voorwaarden niet is afgeweken. Op verzoek van Klant zal SNS Bank kosteloos een exemplaar van haar Algemene (Bank)voorwaarden toezenden. 15

16 2.2 Voorts zijn op de relatie tussen SNS Bank en de Klant de voorwaarden en bepalingen van toepassing zoals overeengekomen in de betreffende overeenkomst terzake van de Effectendienstverlening door SNS Bank. 3 Wijziging voorwaarden 3.1 SNS Bank behoudt zich het recht voor deze Algemene Voorwaarden te wijzigen. Onder wijzigingen worden ook aanvullingen verstaan. Wijzigingen worden jegens de Klant bindend vier weken nadat SNS Bank de Klant er schriftelijk of langs electronische weg kennis van heeft gegeven dat zij de voorwaarden heeft gewijzigd. SNS Bank vermeldt daarbij waar de Klant de tekst van de gewijzigde voorwaarden kan verkrijgen. 3.2 Indien de Klant niet akkoord gaat met de aankomende wijziging(en) dient de Klant dit binnen drie weken na de kennisgeving, zoals bedoeld in het eerste lid, aan SNS Bank schriftelijk mede te delen. SNS Bank zal na ontvangst van deze mededeling de dienstverlening met onmiddellijke ingang beëindigen. 4 Klantclassificatie 4.1 De Klant wordt ingedeeld in de categorie van nietprofessionele beleggers. Deze indeling geldt voor alle door SNS Bank verleende beleggingsdiensten en nevendiensten, ongeacht de soort Effecten waarin de Klant transacties wenst te verrichten. 4.2 SNS Bank is niet verplicht medewerking te verlenen aan een verzoek van de Klant om als een professionele belegger te worden aangemerkt. 5 Effectendienstverlening 5.1 De Effectendienstverlening van SNS Bank zal zich uitstrekken tot de met de Klant vooraf schriftelijk overeengekomen diensten. 5.2 Indien de Klant gebruik maakt van een Beleggingsconcept waarbij door SNS Bank beleggingsadviezen aan de Klant kunnen worden gegeven, brengt dit niet met zich mee dat SNS Bank verplicht is ongevraagd beleggingsadviezen te geven aan de Klant. 5.3 De Klant is bevoegd maar niet verplicht naar aanleiding van een eventueel beleggingsadvies van SNS Bank te beslissen om al dan niet een effectenorder aan SNS Bank te verstrekken. Alle beleggingsbeslissingen komen voor eigen rekening en risico van de Klant 5.4 De in het kader van de effectendienstverlening door SNS Bank eventueel aan klant te verstrekken beleggings adviezen zijn gebaseerd op verwachtingen en inschattingen. De Klant of een derde mag er niet vanuit gaan dat deze verwachtingen uitkomen of dat inschattingen correct zijn. SNS Bank is niet aansprakelijk voor enige schade die het gevolg mocht zijn van het volgen van een door SNS Bank gegeven beleggings advies, tenzij dit advies op het moment dat dit werd gegeven, in alle redelijkheid niet gegeven had mogen worden. SNS Bank staat niet in voor de juistheid en volledigheid van informatie, voor zover deze berust op externe bronnen en aanvaardt daarvoor geen aansprakelijkheid. 5.5 Door SNS Bank gegeven beleggingsadviezen zijn niet noodzakelijkerwijs altijd in overeenstemming met researchrapporten van analisten in dienst van SNS Bank of aan SNS Bank gelieerde ondernemingen. 5.6 Brieven, reclameuitingen, (persoonlijke) mailings, internettools, en andere middelen waarbij SNS Bank haar klanten attent maakt op een bepaalde beleggings dienst of financieel instrument of hulp biedt bij het maken van een selectie, mogen door de klant niet beschouwd worden als een (persoonlijk) beleggingsadvies, tenzij anders aangegeven. 5.7 SNS Bank is niet gehouden de Klant in kennis te stellen van al dan niet openbare danwel van derden afkomstige informatie met betrekking tot de door de Klant aangehouden Effecten, tenzij daartoe een wettelijke verplichting bestaat. 5.8 Indien Klant orders doorgeeft aan SNS Bank zonder over de betreffende transacties beleggingsadvies te hebben gekregen van SNS Bank, wordt de order geacht op eigen initiatief van de Klant te zijn gegeven. De Klant is ervoor verantwoordelijk hierbij na te gaan of zijn transacties bij zijn persoonlijke en financiële situatie passen. 5.9 Indien Klant gebruik maakt van de dienst individueel vermogensbeheer, neemt de Klant geen beleggingsbeslissingen. 6 Risico s verbonden aan beleggen 6.1 De kenmerken van de Effecten waarop de dienstverlening van SNS Bank betrekking heeft waaronder de daaraan verbonden specifieke beleggingsrisico s, zijn nader toegelicht in de aan de Klant in dit document ter beschikking gestelde tekst Kenmerken van Effecten. Deze tekst is niet uitputtend. Op verzoek van de Klant zal SNS Bank aanvullende informatie (telefonisch) verstrekken. 6.2 Door het ondertekenen van een Overeenkomst voor het afnemen van een of meerdere Beleggingsconcepten geeft de Klant uitdrukkelijk te kennen I Adequaat door SNS Bank te zijn ingelicht over de risico s en gevolgen verbonden aan het beleggen in Effecten. II Zich volledig bewust te zijn van de risico s en gevolgen verbonden aan het beleggen in Effecten en, III Deze risico s en gevolgen te aanvaarden. 7 Aansprakelijkheid 7.1 SNS Bank verricht alle handelingen, in het bijzonder de uitvoering van effectenorders en daarmee samenhangende afwikkeling, voor rekening en risico van de Klant. Dit geldt ook indien SNS Bank hierbij op eigen naam contracteert. 7.2 SNS Bank zal niet aansprakelijk zijn voor direct en indirecte schade als gevolg van een waardedaling of waardestijging van Effecten dan wel van het voor de Klant beheerde vermogen, door de Klant geleden verliezen, gederfde winst, schade of welk nadeel dan ook, behalve indien en voor zover (rechtens) vast komt te staan dat deze schade het directe gevolg is van opzet of grove schuld van SNS Bank bij het verrichten van de door haar aangeboden diensten. 16

17 8 Koersopgaven 8.1 SNS Bank is niet verplicht koersopgaven te verstrekken aan Klant. 8.2 SNS Bank is niet aansprakelijk jegens de Klant of derden voor schade, direct danwel indirect, geleden als gevolg van of samenhangend met door SNS Bank verstrekte koersopgaven of koersinformatie. 9 Regelgeving en gebruiken De Klant onderwerpt zich en is gebonden aan de op de dienstverlening van toepassing zijnde wet- en regelgeving, waaronder de Wet op het financieel toezicht, alsmede de reglementen van NYSE Euronext, Euroclear Nederland en Euroclear NIEC, alsmede aan alle andere reglementen, voorschriften en gebruiken, die ten tijde waarop en ter plaatse waar die handelingen worden verricht van toepassing zijn. 10 Beleggerscompensatie De beleggingsdienstverlening van SNS Bank valt onder de reikwijdte van het beleggerscompensatie- en depositogarantiestelsel, zoals geregeld in de Wet op het financieel toezicht en nader uitgewerkt in het Besluit bijzondere prudentiële maatregelen, beleggerscompensatie en depositogarantie Wft. SNS Bank stelt op haar website snsbank.nl informatie over beide stelsels ter beschikking. Deze informatie is tevens in schriftelijke vorm verkrijgbaar bij (lokaal tarief). 11 Belangenconflicten 11.1 SNS REAAL hanteert een beleid met betrekking tot belangenconflicten dat van toepassing is op onder meer de relatie tussen SNS Bank en Klant. Een samenvatting van dit beleid is opgenomen in de bijlage bij deze voorwaarden. Deze samenvatting kan van tijd geactualiseerd worden. De meest actuele versie is te raadplegen op snsbank.nl/mifid of kan de Klant opvragen bij (lokaal tarief) In het bedrijf van SNS Bank bestaan zogenaamde Chinese Walls ter voorkoming van onder meer de verspreiding van koersgevoelige of andere vertrouwelijke marktinformatie. SNS Bank is ongeacht de reikwijdte van wettelijke voorschriften terzake, niet gehouden koersgevoelige of andere vertrouwelijke marktinformatie welke mogelijkerwijs bij haar bekend is, bekend te maken of anderszins te gebruiken bij haar dienstverlening aan Klant. 12 Instructies en mededelingen 12.1 De Klant kan SNS Bank schriftelijk, telefonisch of elektronisch instructies geven, waaronder opdrachten tot het in zijn naam en voor zijn rekening en risico verrichten van transacties in Effecten, indien en voor zover het de Klant in zijn relatie tot SNS Bank is toegestaan van het betreffende communicatiemiddel gebruik te maken SNS Bank is bevoegd maar niet verplicht om telefonisch door de Klant gegeven instructies en telefoongesprekken met de Klant op een geluidsdrager vast te leggen. SNS Bank is behoudens eventuele wettelijke verplichtingen niet verplicht om aldus vastgelegde gesprekken te bewaren en/of te archiveren dan wel aan de Klant ter beschikking te stellen in welke vorm dan ook SNS Bank is bevoegd een door de Klant gegeven order niet uit te voeren indien de Klant deze op een niet overeengekomen wijze heeft verstrekt, de order niet voldoet aan de door SNS Bank gestelde voorwaarden danwel indien de order voor SNS Bank niet duidelijk is of innerlijk tegenstrijdig is. SNS Bank is in deze gevallen niet aansprakelijk voor het niet (tijdig) uitvoeren van de order De Klant draagt er zorg voor dat er altijd voldoende saldo op zijn Geldrekening en zijn Effectenrekening aanwezig is voor de voldoening van al hetgeen Klant uit hoofde van de dienstverlening in Effecten aan SNS Bank verschuldigd is of zal zijn. 13 Volmacht 13.1 De Klant kan een derde schriftelijk volmacht verlenen tot de daarin nader omschreven rechtshandeling(en) met betrekking tot aan- en verkopen van Effecten. Deze volmacht dient aan SNS Bank ter beschikking gesteld te worden. SNS Bank kan eisen stellen aan de volmacht De volmacht eindigt I Bij overlijden, faillissement of schuldsanering, (voorlopige) surséance van betaling, onderbewindstelling, ondercuratelestelling van de II Klant dan wel van de gevolmachtigde. Bij herroeping door de Klant dan wel opzegging door de gevolmachtigde. III Door verloop van de periode, waarvoor de volmacht is verleend. Ten aanzien van de hierboven onder (I) en onder (II) genoemde gronden kan op het eindigen van de volmacht pas een beroep worden gedaan nadat SNS Bank daarvan schriftelijk in kennis is gesteld, behoudens dwingendrechtelijke bepalingen SNS Bank is bevoegd maar niet verplicht een volmacht te weigeren, als zij van oordeel is dat dit haar positie, de positie van de Klant of de kwaliteit van de beleggingsdienstverlening kan schaden Klant draagt er zorg voor dat er altijd voldoende saldo op zijn Geldrekening en zijn Effectenrekening aanwezig is voor de voldoening door SNS Bank van al hetgeen de Klant uit hoofde van de dienstverlening in Effecten aan SNS Bank verschuldigd is of zal zijn. 14 Aan SNS Bank verleende volmacht Klant verleent hierbij aan SNS Bank onherroepelijke volmacht om zijn Geldrekening en zijn Effectenrekening te belasten voor al hetgeen hij uit hoofde van de dienstverlening en andere daarmee verband houdende handelingen aan SNS Bank verschuldigd zal zijn. 17

18 15 Effectenrekening op naam van meerdere Klanten 15.1 Indien een Effectenrekening op naam van meerdere Klanten wordt aangehouden, zijn zij zowel tezamen als ieder afzonderlijk bevoegd - tenzij schriftelijk anders met SNS Bank is overeengekomen - om alle beheersen beschikkingshandelingen met betrekking tot tegoeden op de Effectenrekening te verrichten, zulks onder de volgende bepalingen I Na het overlijden van een Klant blijft (blijven) de andere betrokken Klanten bevoegd om beheers- en II beschikkingshandelingen te verrichten. Na het overlijden van een Klant hebben diens erfgenamen gezamenlijk dezelfde rechten als de overleden Klant. III Na schriftelijke mededeling van een Klant aan SNS Bank dat hij niet meer wenst dat door iedere Klant afzonderlijk beheers- en beschikkingshandelingen verricht worden, kunnen slechts alle betrokken Klanten gezamenlijk beheers- en beschikkingshandelingen verrichten. IV De erkenning door een Klant van een door SNS Bank verstrekte opgave van de tegoeden op de Effectenrekening is voor alle betrokken Klanten bindend. V Iedere Klant is tegenover SNS Bank hoofdelijk en voor het geheel aansprakelijk, voor al hetgeen SNS Bank te vorderen mocht hebben uit hoofde van of in verband met de Effectenrekening. VI Opheffing van een Effectenrekening op naam van meerdere Klanten kan slechts geschieden met instemming van alle betrokken Klanten. VII Opgaven en wijzigingen van de vaste gegevens van een Effectenrekening op naam van meer Klanten kunnen slechts geschieden door alle betrokken Klanten tezamen Iedere Klant stemt ermee in dat een mededeling van SNS Bank aan één der Klanten beschouwd dient te worden als een mededeling aan iedere Klant. Ieder Klant is bevoegd namens de andere Klanten mededelingen aan SNS Bank te doen. 16 Orderuitvoering 16.1 SNS Bank zal bij het uitvoeren van orders van Klanten met betrekking tot Effecten, alsmede het plaatsen en doorgeven van orders bij derden handelen in overeenstemming met het door SNS Bank opgestelde orderuitvoeringsbeleid dat als bijlage deel uitmaakt van deze voorwaarden De Klant wordt geacht bij het geven van opdrachten of bij het in beheer geven van een vermogen, toestemming aan SNS Bank te geven voor orderuitvoering en orderdoorgifte conform het orderuitvoeringsbeleid, zoals dat van tijd tot tijd zal worden geactualiseerd op snsbank.nl/mifid. Deze toestemming omvat mede het gebruikmaken van mogelijkheden door SNS Bank om een order buiten een gereglementeerde handelsmarkt of mulitilaterale handelsfaciliteit om uit te voeren (OTC), voor zover dit overeenstemt met het orderuitvoeringsbeleid van SNS Bank De Klant wordt geacht, voordat hij beleggingsbeslissingen neemt, zich voldoende op de hoogte te stellen van wijzigingen in het orderuitvoeringsbeleid. SNS Bank stuurt op aanvraag de meest geactualiseerde versie van het orderuitvoeringsbeleid aan de Klant toe Door SNS Bank aan een handelsplaats ter uitvoering doorgegeven Effectenorders, die door de Klant niet als dagorder zijn opgegeven, vervallen op een door SNS Bank vooraf vastgestelde datum. Deze datum wordt weergegeven op de orderbevestiging SNS Bank neemt bij de uitvoering van orders de regels en gebruiken van de desbetreffende handelsplaats in acht. SNS is niet aansprakelijk jegens de Klant voor enige schade die Klant lijdt als gevolg van deze regels en gebruiken SNS Bank is bevoegd orders van Klanten samen te voegen met die van andere Klanten, in welk geval orders niet direct aan de handelsplaats ter uitvoering worden aangeboden. SNS Bank is alleen bevoegd van deze bevoegdheid gebruik te maken indien het onwaarschijnlijk is dat de samenvoeging van orders nadelig uitvalt voor de betrokken Klanten. Het kan evenwel niet worden uitgesloten dat samenvoeging van orders in een specifiek geval in het nadeel van de Klant is. SNS Bank is niet aansprakelijk voor enige schade die daaruit voortvloeit. Toewijzing van orders vindt plaats naar rato van de omvang van de oorspronkelijke orders Indien de Klant een limietorder opgeeft die, op grond van de omvang of andere omstandigheden, niet direct kan worden uitgevoerd, wordt de Klant geacht de bank te instrueren het bestaan en de kenmerken van de order niet aan derden kenbaar te maken. 17 Bijzondere omstandigheden Onverminderd het bepaalde in de Algemene voorwaarden is SNS Bank ingeval van bijzondere omstandigheden (waaronder het uitvallen van ordersystemen) niet aansprakelijk jegens de Klant voor eventuele schade die voortvloeit uit het niet (tijdig) of niet volledig uitvoeren van opdrachten, behoudens grove schuld of opzet van SNS Bank. 18 Administratie SNS Bank houdt voor eigen rekening een administratie bij die voldoet aan de daaraan bij of krachtens de Wet op financieel toezicht gestelde eisen en voorschriften. 19 Administratieve voorschriften 19.1 Alle beheers- en beschikkingshandelingen met betrekking tot (tegoeden op) de Effectenrekening zijn onderworpen aan door SNS Bank vast te stellen administratieve voorschriften en procedures Bij gebreke van tijdige ontvangst van volledige instructies van de Klant is SNS Bank bevoegd doch niet verplicht om voor rekening en risico van de Klant beheers- en beschikkingshandelingen te verrichten en daarbij keuzes te maken die naar haar oordeel het meest dienstig kunnen zijn aan het belang van een gemiddelde Klant. 18

19 20 Bewaring van Effecten 20.1 Op de bewaring van Effecten die deel uitmaken van een door SNS Bank gehouden verzameldepot als bedoeld in de Wet Giraal Effectenverkeer, zijn de bepalingen van die wet alsmede het bepaalde in het volgende artikellid van toepassing. Voor zover die Effecten aan uitloting onderhevig zijn, zal SNS Bank ervoor zorgdragen dat telkens bij uitloting aan iedere Klant afzonderlijk een met diens gerechtigheid overeenkomend bedrag aan voor aflossing aangewezen Effecten wordt toebedeeld De bewaring in Nederland van alle overige Effecten en van zich in het buitenland bevindende aan toonder en niet aan toonder Effecten geschiedt door SNS Global Custody BV Op de bewaring van deze Effecten zijn van toepassing de Bepalingen SNS Global Custody BV, die bij SNS Bank ter inzage liggen en op verzoek van de Klant kosteloos worden toegezonden. 21 Inschakeling van derden en bewaring van Effecten door derden 21.1 SNS Bank en de bewaarnemer zijn bevoegd in het kader van de Effectendienstverlening gebruik te maken van derden voor onder meer het in bewaring geven van Effecten aan derden en het verkrijgen van rechten ten aanzien van de Effecten door tussenkomst van derden. SNS Bank zal in beginsel zorg dragen voor de keuze van derden en zij zal alleen aansprakelijk zijn voor tekortkomingen van derden indien zij bij de keuze van die derde niet de nodige zorgvuldigheid in acht heeft genomen SNS Bank wordt geacht in elk geval voldoende zorgvuldigheid in acht te hebben genomen, indien het betreffende effect uitsluitend door één daartoe bevoegde derde kan worden bewaard. SNS Bank is in dat geval niet verplicht tot het maken van een selectie De Klant is zich bewust van de mogelijkheid dat ingeval van niet-nakoming of faillissement van een derde partij, hij niet (al) zijn Effecten of gelden zal kunnen terugkrijgen, en dat dit risico zich met name kan manifesteren in staten waar het financieel toezicht niet waarborgt dat de Effecten of gelden van de Klant zijn afgescheiden van de Effecten of gelden van derden Indien SNS Bank en de Bewaarnemer Effecten in bewaring hebben gegeven bij een derde partij, kan deze derde partij de Effecten van de Klant aanhouden via een omnibusaccount waar Effecten van meerdere SNS Bank Klanten worden bewaard. Met een omnibusaccount wordt hier verstaan een verzamelrekening die wordt aangehouden bij een derde partij op naam van de Bewaarnemer. Klant is zich bewust van de mogelijkheid dat ingeval van niet-nakoming of faillissement van een derde partij, of indien er tekorten ontstaan op een dergelijke omnibusaccount, hij niet (al) zijn Effecten zal kunnen terugkrijgen. 22 Uitlevering Effecten Voorzover Effecten uitleverbaar zijn zal SNS Bank dan wel de Bewaarnemer zich op verzoek van Klant inspannen om zo mogelijk uitvoering te geven aan een verzoek tot uitlevering. SNS Bank alsmede de Bewaarnemer zijn gerechtigd Effecten die naar hun oordeel zich redelijkerwijs niet lenen voor open bewaring, uit de administratie te verwijderen. 23 Controle coupons SNS Bank is niet gehouden om de door Klant ter verzilvering aangeboden coupons van Effecten die niet bij SNS Bank of de Bewaarnemer in bewaring zijn gegeven, op uitloting te controleren, tenzij schriftelijk anders is overeengekomen. 24 Hoofdelijke aansprakelijkheid SNS Bank SNS Bank is jegens de Klant hoofdelijk aansprakelijk voor alle verplichtingen van de Bewaarnemer. 25 Beheer SNS Bank - voorzover noodzakelijk daartoe gevolmachtigd door de Bewaarnemer - is belast met en gerechtigd om in het kader van de beleggingsdienstverlening beheers handelingen te verrichten ten aanzien van de Effecten rekening van de Klant. SNS Bank is bevoegd tegenover derden de rechten van de Klant uit te oefenen, indien dit voor een goed beheer van de Effectenrekening wenselijk of noodzakelijk is. Behoudens het geval van opzet of grove schuld van de Bewaarnemer zelf, is de Bewaarnemer jegens de Klant niet aansprakelijk voor het beheer van de Effectenrekening. 26 Verwijderen van Effecten 26.1 Indien de Effectenrekening bepaalde Effecten of vorderingen bevat met een zodanig geringe totale waarde dat gezien de transactiekosten geen positieve verkoopopbrengst kan worden behaald, is SNS Bank gerechtigd deze Effecten van de Effectenrekening te verwijderen en in een verzameldepot onder te brengen. De Klant houdt aanspraak op enige waarde van de Effecten die nadien nog kan ontstaan Indien het administreren of bewaren van bepaalde Effecten voor SNS Bank zodanige directe of indirecte kosten of risico s met zich meebrengt, dat naar het oordeel van SNS Bank redelijkerwijs niet van haar gevergd kan worden deze Effecten langer aan te houden, is SNS Bank bevoegd de Effecten te verkopen namens de Klant en de opbrengst ervan bij te schrijven op de Effectenrekening van de Klant SNS zal van haar bevoegdheden zoals bedoeld in 27.1 en 27.2 geen gebruikmaken voordat de Klant gedurende een naar het oordeel van SNS Bank redelijke termijn in de gelegenheid is gesteld de Effecten te verkopen of over te boeken naar een andere bank. Deze termijn bedraagt minimaal twee weken. 27 Creditering onder voorbehoud Creditering van de geldrekening van de Klant door SNS Bank geschiedt ten alle tijden onder het voorbehoud dat SNS Bank tijdig en behoorlijk in het bezit komt van de tegenwaarde van de betreffende Effectentransactie. Bij gebreke daarvan, is SNS Bank bevoegd om zonder nadere aankondiging de creditering ongedaan te maken. 19

20 28 Kosten en tarieven SNS Bank brengt voor de door haar en de door de Bewaarnemer verrichte Effectendiensten bewaarloon, provisie(s) en (transactie)kosten alsmede door derde(n) aan haar doorbelaste bedragen, in rekening aan de Klant. De tarieven voor deze vergoedingen zoals deze van tijd tot tijd gelden alsmede de daaraan ten grondslag liggende berekeningen, stelt SNS Bank desgevraagd aan de Klant ter beschikking. SNS Bank is gerechtigd de door de Klant verschuldigde vergoedingen te debiteren van de geldrekening. 29 Royement Indien zich een wijziging voordoet in een Effect, zoals een split-up, een afstempeling, een aanvang van de handel ex-lotingskans of ex-dividend gaan van een fonds, worden lopende orders van de Klant door SNS Bank of door een gereglementeerde markt of multilaterale handelsfaciliteit onder omstandigheden geroyeerd. 30 Effectenbevoorschotting Indien dit tussen partijen schriftelijk is overeengekomen, zal SNS Bank aan de Klant krediet verstrekken op basis van een pandrecht gevestigd op de bij Bewaarnemer in bewaring gegeven Effecten. Op deze Effectenbevoorschotting is het Reglement inzake Effectenbevoorschotting SNS Bank NV van toepassing. 31 Verpanding 31.1 Tot meerdere zekerheid voor al hetgeen SNS Bank, uit welke hoofde dan ook, al dan niet opeisbaar of onder voorwaarde van de Klant te vorderen heeft of mocht krijgen, verpandt de Klant - voorzover mogelijk - hierbij (en zal de Klant op eerste verzoek van SNS Bank tot verpanding overgaan) aan SNS Bank a Al zijn huidige en toekomstige aandelen in de verzameldepots als bedoeld in de Wet Giraal Effectenverkeer waartoe de Klant als deelgenoot gerechtigd is of mocht worden. b Alle aan de Bewaarnemer in bewaring gegeven en in de toekomst in bewaring te geven Effecten - voor zover deze door Bewaarnemer ten behoeve van de Klant geïndividualiseerd zijn of zullen worden - alsmede alle huidige dan wel toekomstige rechten tot uitlevering van Effecten die voortvloeien uit de bewaargeving ten name van de Klant jegens Bewaarnemer, voor zover dit Effecten betreft die niet ten behoeve van de Klant zijn geïndividualiseerd. c Al zijn huidige en toekomstige vorderingen uit welke d hoofde dan ook van de Klant jegens SNS Bank. Al zijn huidige en toekomstige vorderingen jegens de Stichting Het in het vorige artikellid bedoelde pandrecht omvat mede een recht van pand op alle terzake de verpande Effecten, rechten en vorderingen te ontvangen vergoedingen. Het pandrecht zal telkens totstand komen op het moment waarop SNS Bank dan wel de Bewaarnemer de te verpanden goederen onder zich krijgt respectievelijk het moment waarop de rechten ontstaan Onverminderd het voorafgaande is de Klant verplicht om op eerste verzoek van SNS Bank al datgene te doen en daarvoor medewerking te verlenen teneinde het in dit artikel bedoelde pandrecht te vestigen en verleent daartoe hierbij een onvoorwaardelijk en onherroepelijke volmacht aan SNS Bank om alle handelingen te verrichten die noodzakelijk dan wel wenselijk zijn met het oog op het vestigen van de in dit artikel bedoelde pandrecht(en). 32 Herverpanding SNS Bank is bevoegd de Effecten en (andere) vermogensrechten die aan haar zijn verpand te herverpanden tot zekerheid van een schuld van SNS Bank jegens derden, mits deze schuld het door SNS Bank van de Klant (al dan niet opeisbaar) te vorderen bedrag niet overschrijdt, de herverpanding slechts geschiedt tot een zodanige omvang als SNS Bank nodig heeft als zekerheid voor hetgeen zij op het moment van herverpanding van de Klant (al dan niet opeisbaar) te vorderen heeft of kan krijgen en de herverpande Effecten onmiddellijk na aflossing van de schuld door SNS Bank, geen onderwerp van die herverpanding zijn. 33 Tenietgaan van Effecten Indien Effecten tenietgaan of op andere wijze uit de macht van SNS Bank of de Bewaarnemer raken door een oorzaak die niet aan SNS Bank en/of de Bewaarnemer kan worden toegerekend, is SNS Bank noch de Bewaarnemer tot niet meer verplicht dan het treffen van recherchemaatregelen ten aanzien van die Effecten dan wel die Effecten te doen vervangen door duplicaten. In geval van vervanging door duplicaten, dient de Klant aan (nadere) door SNS Bank te stellen voorwaarden te voldoen waaronder in ieder geval afgifte van een door SNS Bank op te stellen vrijwaringsverklaring. 34 Verklaring van Erfrecht Na het overlijden van een Klant kan SNS Bank verlangen dat degene(n) die wenst te beschikken over de Effectenrekening en/of Geldrekening op naam van de overleden Klant aangehouden tegoeden, een verklaring van erfrecht overlegt. SNS Bank is niet gehouden inlichtingen te verstrekken over handelingen met betrekking tot tegoeden op de Effectenrekening die voor de datum van overlijden van de Klant zijn verricht. 35 Faillissement, beslag 35.1 De Klant is verplicht SNS Bank terstond schriftelijk in te lichten omtrent (iedere aanvraag tot) diens faillissement, indiening van een verzoek tot verlening van (voorlopige) surséance van betaling alsmede de verlening zelf, dan wel (een aanvraag tot) onderbewind stelling of ondercuratelestelling Gedurende faillissement, (voorlopige) wettelijke schuldsanering, onderbewindstelling of ondercuratele stelling van de Klant, mogen alleen door de curator en/of de bewindvoerder van de Klant dan wel door de Klant met medewerking van de bewindvoerder handelingen met betrekking tot tegoeden op de Effectenrekening worden 20

21 verricht. Indien SNS Bank of de Bewaarnemer een Effectenrekening voor meer Klanten aanhoudt, is daarvoor tevens de medewerking van die andere Klanten vereist Bij (derden) beslaglegging onder SNS Bank en/of de Bewaarnemer ten laste van de Klant zullen geen beschikkingshandelingen met betrekking tot de desbetreffende tegoeden op de Effectenrekening worden verricht. 36 Privacy 36.1 SNS Bank is ingevolge wet- en regelgeving, waaronder de reglementen van NYSE Euronext Amsterdam NV en de Wet op het financieel toezicht, verplicht ter medewerking aan de handhaving en controle op de naleving van deze regels gegevens te verstrekken uit de door SNS Bank gehouden persoonsregistratie(s) SNS Bank hoeft geen toestemming van de Klant voor de verstrekking van gegevens aan derden indien een al dan niet in het buitenland gevestigde (toezichthoudende) autoriteit dit dwingend voorschrijft. 37 Vergoedingen tussen marktpartijen In het kader van de door SNS Bank verrichte Effectendienstverlening kan het voorkomen dat SNS Bank vergoedingen of provisies betaalt aan dan wel ontvangt van derden, of niet-geldelijke voordelen behaalt. De Klant zal geen aanspraak kunnen maken op de door SNS Bank ontvangen vergoedingen van derden. SNS Bank publiceert een samenvatting van kenmerken van de toepasselijke regelingen op de website snsbank.nl. Hierin wordt ook aangegeven waar nadere details opvraagbaar zijn. Op aanvraag zal SNS Bank deze samenvatting ook schriftelijk verstrekken. 38 Klachten Indien de Klant ontevreden is omtrent de dienstverlening door SNS Bank kan de Klant een klacht bij SNS Bank indienen. SNS Bank zal de klacht in behandeling nemen, administreren en tijdig behandelen. 39 Communicatie De communicatie tussen de Klant en SNS Bank, waaronder mede begrepen correspondentie langs schriftelijke of electronische weg, zal in de Nederlandse taal plaatsvinden, tenzij anders overeengekomen. 40 Toepasselijk recht en Forum 40.1 Op de relatie tussen SNS Bank en de Klant is uitsluitend Nederlands recht van toepassing Geschillen tussen de Klant en SNS Bank worden aanhangig gemaakt bij de daartoe bevoegde Nederlandse rechter, tenzij wetgeving of internationale verdragen dwingend anders voorschrijven In afwijking van artikel 40.2 is de Klant, indien zij als eisende partij optreedt, bevoegd om, met inachtneming van het geldende reglement, geschillen aanhangig te maken bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) 41 Duur en beëindiging 41.1 De rechtsverhouding terzake van de Effectendienstverlening (hierna: de relatie) van SNS Bank aan de Klant, is aangegaan voor onbepaalde tijd, tenzij partijen uitdrukkelijk en schriftelijk anders zijn overeengekomen Zowel de Klant als SNS Bank is gerechtigd de relatie met onmiddellijke ingang op te zeggen door middel van een schriftelijk bericht aan de wederpartij De relatie eindigt onmiddellijk zonder dat enige opzegging vereist is, indien de Klant I Als rechtspersoon failliet wordt verklaard dan wel (voorlopige) surséance van betaling aanvraagt. II Als rechtspersoon ophoudt te bestaan. III Als natuurlijk persoon overlijdt Behoudens voorzover door SNS Bank en de Klant schriftelijk anders is overeengekomen I Worden transacties in Effecten welke op de datum van beëindiging van de relatie nog niet zijn afgewikkeld, door SNS Bank zoveel mogelijk afgewikkeld en II Blijft gedurende deze afwikkeling ieder der partijen gebonden aan de tussen partijen gesloten overeenkomst(en), alsmede aan deze voorwaarden. Reglement SNS Effectenrekening 1 Algemeen In dit reglement wordt verstaan onder a De bank SNS Bank NV, statutair gevestigd te Utrecht en medekantoorhoudende te s-hertogenbosch, Pettelaarpark 120. b De rekening De geld- en effectenrekening genaamd effectenrekening op naam van één of meer rekeninghouders, voorzien van een uniek rekeningnummer aangehouden bij de bank. c De rekeninghouder Degene(n) die bij de bank één of meerdere rekeningen aanhoud(t)(en). d De gevolmachtigde De perso(o)n(en) die door de rekeninghouder word(t) (en) gemachtigd om namens hem (hen) transacties te verrichten op de rekening. e De klant De rekeninghouder en/of de gevolmachtigde f De tegenrekening De door de rekeninghouder op het aanvraagformulier effectenrekening aangegeven rekening(nummer). 2 Tenaamstelling rekening 2.1 De rekening wordt gesteld op naam van de rekeninghouder, tenzij schriftelijk anders overeengekomen. 2.2 De rekening kan op naam worden gesteld van twee of meerdere rekeninghouders, met inachtneming van het volgende 1 De rekeninghouders zijn hoofdelijke schuldeisers van al hetgeen zij terzake van de rekening van de bank te vorderen hebben of krijgen. 21

22 2 De rekeninghouders zijn hoofdelijke schuldenaren van al hetgeen de bank, uit welken hoofde ook, volgens haar administratie, terzake van de rekening te vorderen heeft of krijgt. 3 De bank behoudt zich het recht voor, in bijzondere gevallen zulks naar het oordeel van de bank, de medewerking van ieder der rekeninghouders te verlangen. 4 De bank is bevoegd een vordering op een van de rekeninghouders te verrekenen met het saldo op de gezamenlijke rekening, terwijl zij tevens bevoegd is een vordering terzake van deze rekening te verrekenen met alle waarden van ieder der rekeninghouders, die de bank onder zich heeft. 5 De akkoordbevinding van de op de rekening betrekking hebbende bescheiden door een der rekeninghouders geldt als goedkeuring van de rekeninghouders gezamenlijk. 6 De rekeninghouders verbinden zich zowel gezamenlijk als ieder afzonderlijk, om de bank te vrijwaren tegen alle aanspraken, die tegen haar worden ingesteld, door wie dan ook, met betrekking tot de rekening als gevolg van de betaling van enig bedrag of van iedere andere handeling overeenkomstig de instructie van een der rekeninghouders. 7 Na het overlijden van een der rekeninghouders I Blijft (blijven) de andere betrokken rekeninghouders bevoegd om beheers- en II beschikkingshandelingen te verrichten. Hebben diens erfgenamen gezamenlijk dezelfde rechten als de overleden rekeninghouder. 8 Na schriftelijke mededeling van een rekeninghouder aan de bank dat hij niet meer wenst dat door iedere rekeninghouder afzonderlijk beheers- en beschikkingshandelingen verricht worden, kunnen slechts alle betrokken rekeninghouders gezamenlijk beheers- en beschikkingshandelingen verrichten; 9 Opgaven en wijzigingen van de vaste gegevens van een rekening op naam van meer klanten kunnen slechts geschieden door alle betrokken klanten tezamen. 10 De rekeninghouders doen afstand van de rechten die zij kunnen ontlenen aan het bepaalde in artikel 6:9, Burgerlijk Wetboek. Dit houdt onder meer in, dat kwijtschelding van een schuld, of ontslag uit de overeenkomst door de bank aan een der rekeninghouders -verleend, de andere rekeninghouder(s) niet bevrijdt van hun verplichtingen als hoofdelijk schuldenaar jegens de bank. 11 Opheffing van een rekening op naam van meerdere klanten kan slechts geschieden met instemming van alle betrokken klanten. 3 Volmacht 3.1 Klant kan een derde schriftelijk volmacht verlenen om de daarbij nader omschreven rechtshandeling(en) met betrekking tot aan- en verkopen van effecten. Deze volmacht dient aan de bank ter beschikking gesteld te worden. 3.2 De volmacht eindigt I Bij overlijden, faillissement, (voorlopige) surséance van betaling, onderbewindstelling, ondercuratelestelling van de klant dan wel van de gevolmachtigde. II Bij herroeping door de klant dan wel opzegging door de gevolmachtigde. III Door verloop van de periode, waarvoor de volmacht is verleend. Ten aanzien van de hierboven onder (I) en onder (II) genoemde gronden kan op het eindigen van de volmacht pas een beroep worden gedaan nadat SNS Bank daarvan schriftelijk in kennis is gesteld. 3.3 Klant verleent hierbij aan de bank onherroepelijke volmacht om zijn rekening te belasten voor al hetgeen hij uit hoofde van de dienstverlening en andere daarmee verband houdende handelingen aan de bank verschuldigd zal zijn. 3.4 De rekeninghouder blijft te allen tijde volledig aansprakelijk voor handelingen door de gevolmachtigde(n) verricht. Geen van de hierna volgende artikelen kan hieraan afbreuk doen. 4 Beschikken 4.1 De klant kan, voorzover niet anders bepaald, over het saldo van de rekening beschikken. 4.2 De klant kan uitsluitend door middel van een telefonische overboeking naar de tegenrekening van klant over het saldo beschikken. 4.3 Terugbetaling en storting in contanten zijn niet toegestaan. 4.4 Fysieke levering en/of ontvangst van effecten aan de balie is niet toegestaan. 5 Saldo 5.1 De rekeninghouder draagt er zorg voor dat er altijd voldoende saldo op zijn rekening aanwezig is voor de voldoening door SNS Bank van al hetgeen klant uit hoofde van de dienstverlening in effecten aan SNS Bank verschuldigd zal zijn. 5.2 De bank kan de rekeninghouder een incidentele debetstand toestaan tot een door de bank te bepalen maximumbedrag en duur, onder door de bank te stellen voorwaarden. 5.3 De rekeninghouder is in gebreke indien hij niet op eerste aanmaning van de bank onmiddellijk een tekort op de rekening aanzuivert. 6 Renteberekening 6.1 De bank bepaalt de rente die over de tegoeden op de rekening wordt vergoed, en de rente die zij in rekening zal brengen bij eventuele debetsaldi op de rekening, alsmede de wijze van renteberekening. De bank heeft het recht de rentepercentages en berekeningsmethoden met onmiddellijke ingang te wijzigen. Van deze wijziging(en) wordt de rekeninghouder opgaaf gedaan. 6.2 De bank bepaalt de periode waarover de rente kan worden genoten dan wel waarover rente over de tegoeden verschuldigd is, alsmede de tijdstippen waarop de genoten en/of verschuldigde rente op de rekening wordt geboekt. 22

23 6.3 Bij opheffing van de rekening wordt tevens de tot op dat moment opgebouwde rente en de tot op dat moment eventueel verschuldigde rente verrekend. 7 Berichtgeving Tenzij anders is overeengekomen, wordt van alle mutaties op de rekening opgave gedaan aan de rekeninghouder door middel van een rekeningafschrift op door de bank te bepalen tijdstippen. De bank zendt dit (deze) rekeningafschrift(en) toe aan het door de rekeninghouder opgegeven adres. 8 Aansprakelijkheid 8.1 De klant dient de hem door de bank uitgereikte bescheiden zorgvuldig te bewaren en is aansprakelijk voor elk gebruik daarvan. 8.2 De bank aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van buitengebruikstelling of storing van apparatuur voor geldverkeer. 9 Overdracht rechten De rechten van de klant voortvloeiende uit en/of samenhangende met de effectenrekening, kunnen zonder schriftelijke toestemming van de bank niet aan anderen dan de bank worden overgedragen of ten behoeve van anderen dan de bank met enig beperkt recht worden bezwaard. 10 Legitimatie De bank behoudt zich het recht voor zowel bij opening als tijdens de duur dat de rekening wordt dan wel kan worden aangehouden nadere legitimatie van de klant te vragen. 11 Opheffing De bank is bevoegd bij opheffing van de rekening(en) de verrekening van het (de) resterende tegoed(en) op te schorten, totdat alle verstrekte bescheiden bij een der kantoren van de bank door de rekeninghouder ingeleverd zijn en alle in relatie met de bank bestaande verplichtingen ter zake van de op te heffen rekening(en) zijn nagekomen. 12 Slotbepalingen 12.1 De toepassingsmogelijkheden waarop dit reglement van kracht is, kunnen te allen tijde worden gewijzigd, uitgebreid dan wel beëindigd, zonder dat daaraan jegens de bank enig recht kan worden ontleend De bank behoudt zich het recht voor dit reglement en/ of handleiding(en) te allen tijde te wijzigen dan wel aan te vullen, welke wijzigingen c.q. aanvullingen een (1) maand na publicatie van het des betreffende besluit van kracht worden Bij het openen van een rekening wordt door de bank een exemplaar van dit reglement aan de rekeninghouder uitgereikt Voorzover daarvan in het bovenstaande niet is afgeweken zijn tevens van toepassing de Algemene (Bank)Voorwaarden alsmede de Algemene Voorwaarden Effectendienstverlening van de bank In alle gevallen waarin dit reglement niet voorziet beslist de bank. 13 Bureau Krediet Registratie (BKR) te Tiel Bij opening van een rekening verleent de klant uitdrukkelijk toestemming aan de bank om de op het openingsformulier verstrekte gegevens te (doen) verifiëren. De bank kan inlichtingen inwinnen omtrent de kredietpositie van de klant bij het BKR, voor zover de klant gebruik maakt van kredietverlening door de bank. Bijzondere voorwaarden SNS Effectenlijn 1 Definities In deze voorwaarden wordt verstaan onder a De bank SNS Bank NV, statutair gevestigd te Utrecht en medekantoorhoudende te s Hertogenbosch, Pettelaarpark 120. b De rekening De geld- en effectenrekening genaamd de effectenrekening op naam van een of meer rekeninghouders, voorzien van een uniek rekeningnummer aangehouden bij SNS Bank. c De rekeninghouder Degene(n) die bij de bank een of meerdere rekeningen aanhoud(t)(en). d De gevolmachtigde De perso(o)n(en) die door de rekeninghouder word(t) (en) gemachtigd om namens hem (hen) transacties te verrichten op de rekening. e De klant De rekeninghouder en/of de gevolmachtigde. f SNS Effectenlijn De door de bank onder de naam SNS Effectenlijn geëxploiteerde beursorderlijn. g De Voorwaarden De Bijzondere Voorwaarden SNS Effectenlijn. 2 Beleggen via Internet 2.1 De klant is bevoegd via internet orders aan de bank door te geven, op de wijze zoals aangegeven in Voorwaarden SNS Effectenlijn, deze Voorwaarden, en/of andere door de bank aan de klant verstrekte en/of te verstrekken informatie inzake beleggen via internet. De klant zal bij het beleggen via internet alle veiligheidsvoorschriften zoals opgenomen in de door de bank aan de klant verstrekte Voorwaarden SNS Effectenlijn, deze Voorwaarden inzake beleggen via internet en/of andere door de bank aan de klant verstrekte en/of te verstrekken informatie inzake beleggen via internet opvolgen. In dit kader is de klant verplicht om aan de klant persoonlijk toegekende code(s) te wijzigen overeenkomstig de door de bank gegeven instructies. 2.2 Onverminderd hetgeen in deze Voorwaarden ten aanzien van aan-vaarding van orders is bepaald, zal de bank een order via internet slechts aanvaarden indien de order wordt gegeven onder vermelding van het rekeningnummer van de klant in combinatie met de relevante code van de klant. Het rekeningnummer en de code(s) worden door de bank uitsluitend aan de klant kenbaar gemaakt en zijn strikt persoonlijk. De klant - of zijn gevolmachtigde - is verplicht ten aanzien van 23

24 het aan de klant toegekende rekeningnummer en de code(s) geheimhouding te betrachten en overigens ook bij het beleggen via internet de vereiste zorgvuldigheid te betrachten. Elke op de in dit artikel bedoelde wijze gegeven order zal worden geacht te zijn verstrekt door de klant of door een door de klant gevolmachtigde en zal de klant binden. De bank is niet verplicht tot enig verdergaand onderzoek. 2.3 Ingeval van verlies, diefstal, misbruik of het op andere wijze in onbevoegde handen geraken van het rekeningnummer, de code(s) en/of de combinatie van deze nummers, dient de klant, na ontdekking, onverwijld de bank te informeren en de bank te verzoeken de rekening te blokkeren bij het door de bank aangegeven telefoonnummer. De bank zal na kennisneming van een dergelijk verzoek de rekening terstond blokkeren en, indien noodzakelijk, verdere maatregelen nemen ter voorkoming van misbruik. De klant is verplicht de melding zo spoedig mogelijk schriftelijk aan de bank te bevestigen. Gedurende de periode tot het moment van eerste melding als hiervoor aangegeven is de klant aansprakelijk voor de gevolgen van het onbevoegd gebruik of misbruik van het rekeningnummer, de code(s) en/of de combinatie van deze nummers. 2.4 Middels het internet, Voorwaarden SNS Effectenlijn en/ of andere door de bank verstrekte en/of te verstrekken informatie inzake beleggen, zal de bank aan de klant kenbaar maken welke de openingstijden zijn. De klant is op de hoogte van het feit en aanvaardt tevens dat de orders zullen worden uitgevoerd binnen een redelijke termijn - gerekend vanaf het tijdstip van binnenkomst bij de bank - met inachtneming van de beperkingen verbonden aan verwerking. 3 Aansprakelijkheid 3.1 De bank aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor -eventuele schade van de klant die het gevolg is van of -samenhangt met misbruik, onbevoegd of onjuist gebruik (door derden) van het internet en/of communicatieverbindingen en/of apparatuur en/of overige faciliteiten van de bank of derden waardoor ten aanzien van de rekening transacties worden verricht waarvoor de klant geen opdracht heeft gegeven, storingen in de elektriciteitsvoorziening of storingen in communicatieverbindingen of apparatuur, ongeacht of deze verbindingen of apparatuur door de bank of derden worden beheerd, of andere oorzaken waardoor de klant geen of vertraagd gebruik kan maken van de mogelijkheid om te kunnen beleggen via internet en de daaraan verbonden faciliteiten van de bank of derden. Evenmin aanvaardt de bank enige aansprakelijkheid voor schade ten gevolge van of samenhangende met onjuistheden in en/of het niet of vertraagd ontvangen van al dan niet middels beleggen via internet en/of via de door het (de) door de klant aan de bank opgegeven telefoonnummer(s), faxnummer(s), adres(sen) en/of postadres(sen) verstrekte koersinformatie, berekeningen (daaronder begrepen, doch niet daartoe beperkt berekeningen van theoretische waarden van opties), saldo-opgave of andere door de bank aan de klant verschafte informatie, tenzij de betreffende schade het gevolg is van opzet of grove schuld van de bank. 3.2 De bank is niet aansprakelijk voor door enige derde via de bank aan de klant verstrekte koersinformatie en/of enige andere informatie, tenzij de klant aantoont dat de bank bij de keuze van de desbetreffende derde(n) niet de nodige zorgvuldigheid in acht heeft genomen. 4 Annuleren van orders Opdrachten van de klant tot het annuleren van eerder door klant aan de bank gegeven orders zullen uitsluitend kunnen geschieden in overeenstemming met hetgeen hieromtrent is bepaald in de door de bank aan de klant verstrekte Voorwaarden SNS Effectenlijn en/of andere door de bank aan de klant verstrekte en/of te verstrekken informatie. Op verzoek van de klant aan de bank, zal de bank trachten te bewerkstelligen dat geen uitvoering wordt gegeven aan een door de klant gegeven order die de klant wenst te herroepen. Indien het herroepen van de order onmogelijk blijkt, is de bank niet aansprakelijk voor enige schade die daaruit of in verband daarmee voor de klant mocht voortvloeien, tenzij de betreffende schade het gevolg is van opzet of grove schuld van de bank. 5 Uitvoeren van orders 5.1 De bank is gerechtigd de door klant aan de bank gegeven orders in gedeelten of slechts gedeeltelijk uit te (doen) voeren, in welk verband zich koersverschillen kunnen voordoen. De bank zal niet aansprakelijk zijn voor schade in verband met of voortvloeiende uit op dergelijke wijze geheel of gedeeltelijk uitgevoerde orders, tenzij de schade het gevolg is van opzet of grove schuld van de bank. Indien uitvoering van een order als bedoeld in dit artikel plaatsvindt op meerdere dagen is de bank gerechtigd de klant per deelverwerking op dagbasis provisiekosten in rekening te brengen. Uitvoering van orders zal mogen plaatsvinden overeenkomstig de gebruikelijke of vastgelegde handels- of afwikkelingsprocedures in de jurisdictie waarin of de markt waarop de order moet worden uitgevoerd. 5.2 De door de bank verstrekte informatie over orderuitvoeringen wordt steeds onder voorbehoud gegeven en de klant kan daaraan geen rechten ontlenen. Uit het ontbreken van berichten omtrent orderuitvoeringen mag niet worden afgeleid dat orders niet zijn uitgevoerd. 6 Additionele bepalingen 6.1 Indien de klant op enigerlei wijze tekort schiet jegens de bank in de nakoming van één of meer van zijn uit enige overeenkomst met de bank voortvloeiende verplicht(en), is de bank te allen tijde gerechtigd, met onmiddellijke ingang, het gebruik van de effectenrekening op te schorten of te beëindigen, de rekening te blokkeren, en/of de tussen de klant en de bank gesloten Overeenkomst tot Effectenbemiddeling SNS Effectenlijn te beëindigen. De bank zal de klant zo spoedig mogelijk hiervan mededeling doen en desgevraagd de redenen mededelen aan de klant. De klant blijft jegens de bank aansprakelijk voor 24

25 alle verplichtingen die op de datum van beëindiging bestaan, daaronder begrepen, doch niet daartoe beperkt, de verplichtingen voortvloeiende uit of samenhangende met de mogelijkheid te kunnen beleggen, de Overeenkomst tot Effectenbemiddeling SNS Effectenlijn, de rekening, de verpanding door de klant van de in de Algemene Voorwaarden Effectendienstverlening van de bank genoemde goederen, het Reglement SNS Effectenlijn, het Reglement SNS Beleggersgiro, de Algemene Voorwaarden van de bank en deze Voorwaarden, en voorts voor alle verplichtingen die voortvloeien uit of samenhangen met (rechts)handelingen die voor genoemde datum zijn verricht of die voortvloeien uit of samenhangen met (rechts)verhoudingen die op die dag bestaan. 6.2 De bank is te allen tijde gerechtigd het gebruik door de klant van SNS Effectenlijn, door schriftelijke opzegging, met inachtneming van een redelijke termijn, te beëindigen, zonder dat voor de klant enig recht op schadevergoeding zal bestaan, en onverminderd het bepaalde in artikel 3.1 ten aanzien van de aansprakelijkheid van de klant. 6.3 De bank is te allen tijde bevoegd deze Voorwaarden en de daarop betrekking hebbende mededelingen en instructies van de bank te wijzigen en aan te vullen. Wijzigingen en aanvullingen zijn voor de klant bindend één maand nadat de inhoud daarvan schriftelijk aan de klant is medegedeeld. Indien de klant niet akkoord gaat met de wijzigingen dient hij dit binnen één maand na vermelde mededeling schriftelijk aan de bank mede te delen. Indien deze in kennisstelling de bank niet bereikt voor de ingangsdatum wordt zij als niet gegeven beschouwd. De mogelijkheid van de klant om gebruik te maken van beleggen via SNS Bank wordt na ontvangst van dat bericht door de bank met onmiddellijke ingang beëindigd. 7 Reglementen De klant aanvaardt dat zijn rechten en verplichtingen onder deze Bijzondere voorwaarden SNS Effectenlijn, daaronder begrepen, doch niet daartoe beperkt, het geven van orders aan de bank via het internet en/of de telefonische orderdesk, samenhangen met en mede worden bepaald door de reglementen en voorschriften van de betrokken Nederlandse en indien van toepassing buitenlandse beurzen, clearingorganisaties en centrale instituten voor de bewaring en administratie van effecten en de verzorging van giraal effectenverkeer. Voorwaarden gebruik tincode 1 Definities Diensten De transacties die de rekeninghouder kan verrichten en/of informatie die de rekeninghouder kan opvragen middels gebruik van de tincode en waarop onderhavige voorwaarden van toepassing zijn. Rekeninghouder De rekeninghouder, dan wel in geval van een en/of rekening de mederekeninghouder, dan wel de gemachtigde aan wie een tincode is toegekend. Tincode Een vijf-cijferige code die toegang geeft tot de diensten. Correspondentieadres Het door de rekeninghouder opgegeven adres waarnaar rekeningafschriften worden verzonden. De bank SNS Bank NV, statutair gevestigd te Utrecht of een aan haar gelieerde onderneming handelend onder de naam SNS Bank. De voorwaarden De Voorwaarden Gebruik tincode. De overeenkomst De door middel van de ondertekening van het aanvraagformulier en door acceptatie van de bank gesloten overeenkomst terzake het gebruik van de tincode. 2 Bij gebruik van de tincode zijn van toepassing De Voorwaarden Gebruik tincode, alsmede de Algemene Voorwaarden van de bank, voorzover daarvan in deze voorwaarden niet wordt afgeweken. Daarnaast kunnen voor iedere dienst afzonderlijk voorwaarden van -toepassing zijn, die de rekeninghouder ontvangt bij het aangaan van die dienst. 3 Nadat de bank het aanvraagformulier tincode heeft geaccepteerd, stuurt zij de rekeninghouder naar het correspondentie-adres in gesloten envelop de tincode. Indien de rekeninghouder de tincode in een open envelop ontvangt, dient de rekeninghouder de bank hiervan onverwijld op de hoogte te stellen en voorts met in achtneming van artikel 4 te handelen. 4 De tincode is strikt persoonlijk. De rekeninghouder is verplicht een hem toegekende tincode geheim te houden. Indien de rekeninghouder weet of vermoedt dat zijn tincode bij derden bekend is, dient hij dit onmiddellijk telefonisch of schriftelijk aan de bank mede te delen bij het door de bank aangegeven adres of telefoonnummer en indien de bank daartoe verzoekt aangifte te doen bij de politie. Verlies, diefstal, misbruik of vervalsing van de tincode dient onmiddellijk telefonisch of schriftelijk aan de bank te worden gemeld bij het door de bank aangegeven adres en telefoonnummer. 25

26 5 Iedere door de rekeninghouder door het gebruik van de tincode gegeven opdracht aan de bank via een daartoe door de bank opgegeven telefoonnummer en/ of Internetsite, dient plaats te vinden door het gebruik van de combinatie van tincode en rekeningnummer en geldt als identificatie van de rekeninghouder. Een dergelijke opdracht heeft dezelfde juridische waarde als een schriftelijk gegeven opdracht voorzien van een rechtsgeldige handtekening. De bank is gerechtigd iedere opdracht voorzien van een daarvoor vereiste tincode uit te voeren. 6 Iedere door de rekeninghouder door het gebruik van de tincode gegeven opdracht aan de bank via een daartoe door de bank opgegeven telefoonnummer en/ of Internetsite, wordt door de bank geregistreerd en op informatiedragers opgeslagen. De rekeninghouder erkent dat deze registratie dient als volledig bewijs met betrekking tot de opdracht, tenzij de rekeninghouder het tegendeel bewijst. 7 De gegevens en de opdrachten van de rekeninghouder betrekking hebbende op deze overeenkomst, worden door de bank opgenomen in een persoonsregistratie. 8 De bank zal streven naar het zoveel mogelijk ongestoord functioneren van de onder haar beheer staande apparatuur en programmatuur. De bank is niet aansprakelijk voor 8 Alle directe of indirecte gevolgen door het niet, niet tijdig en/of niet volledig werken van de onder het beheer van de bank staande apparatuur, programmatuur, overige systemen, het Internet en/ of het openbaar telefoonnet, tenzij en voorzover deze gevolgen te wijten zijn aan opzet of grove schuld van de bank. 8 Alle directe of indirecte gevolgen van een verkeerd of wederrechtelijk gebruik of misbruik van de tincode. 9 De bank behoudt zich het recht voor deze voorwaarden te allen tijde te wijzigen dan wel aan te vullen, welke wijzigingen c.q. aanvullingen binnen één maand na publicatie van het betreffende besluit van kracht worden. 10 Deze overeenkomst is aangegaan voor onbepaalde tijd en kan door beide partijen schriftelijk, zonder opzegtermijn worden opgezegd. De bank is gerechtigd de opdrachten door de rekeninghouder verstrekt voordat de bank een schriftelijke opzegging heeft ontvangen uit te voeren. De bank is te allen tijde gerechtigd het gebruik van de tincode om haar moverende redenen te beperken, te blokkeren of te beëindigen. De bank zal de rekeninghouder hiervan zo spoedig mogelijk in kennis stellen. Minimum dekkingseisen voor enkele opties Inleiding Dekkingseisen gelden voor de belegger die ongedekt opties schrijft. Voor het gedekt schrijven van call-opties en het kopen van opties gelden geen dekkingseisen. Voor het ongedekt schrijven van opties schrijft de bank minimum dekkingseisen (margin requirements)voor; de bank is vrij om meer dekking dan het minimum te verlangen. Aan de dekkingseisen kan worden voldaan door het deponeren van contanten of effecten (margin) bij de bank. De berekening van de dekkingseis (en daarmee de hoogte van de te verschaffen margin) wordt dagelijks gemaakt. Een hogere uitkomst maakt bijstorting noodzakelijk. Bij de berekening van de dekkingseisen wordt meestal gebruik gemaakt van zogenoemde dekkingspercentages. Een dekkingspercentage hangt samen met de beweeglijkheid van de onderliggende waarde. Deze dekkingspercentages worden maandelijks vastgesteld. De medewerkers van SNS Bank is ook op de hoogte van de actuele dekkingspercentages. Ongedekt geschreven call-opties De minimum dekkingseisen voor ongedekt geschreven callopties worden als volgt berekend: de actuele optieprijs plus het dekkingspercentage vermenigvuldigd met de uitkomst van tweemaal de actuele prijs van de onderliggende waarde minus eenmaal de uitoefenprijs. De uitkomst hiervan wordt afhankelijk van de onderliggende waarde vermenigvuldigd. Voorbeeld Een belegger heeft een Call ABC OCT 11 geschreven zonder de onderliggende waarde (100 aandelen ABC) te bezitten. Op een bepaald moment is de koers van de optie 3,50 bij een aandelenkoers van 13,60. Indien op dat moment voor ABC een dekkingspercentage geldt van 20%, wordt de dekkingseis als volgt berekend 3, % [(2 x 13,60) - 11] = 6,74. Dit is 674 per contract. Geschreven put-opties De minimum dekkingseisen voor geschreven put-opties worden als volgt berekend: de actuele optieprijs plus het dekkingspercentage vermenigvuldigd met de uitkomst van tweemaal de uitoefenprijs minus eenmaal de actuele prijs van de onderliggende waarde. Dit bedraagt nooit minder dan de actuele optieprijs. Voorbeeld Een belegger heeft een Put CBA JUL 40 geschreven. Op een bepaald moment is de koers van de optie 2,30 bij een aandelenkoers van 37,65. Indien op dat moment voor CBA een dekkingspercentage geldt van 15%, wordt de dekkingseis als volgt berekend 2, % [(2 x 40) - 37,65] = 8,65. Dit is dus 865 per contract. 26

27 Minimum dekkingseisen voor combinaties van opties Voor bepaalde combinaties van optieposities gelden lagere minimum dekkingseisen. De minimum dekkingseis kan bij bepaalde combinaties zelfs nihil zijn. Dit wil niet zeggen dat alle risico s die uit het aanhouden van dergelijke combinatieposities voortvloeien beperkt zijn tot deze lagere dekkingsbedragen. Het is niet uitgesloten dat een combinatie wordt doorbroken door aanwijzing van de geschreven (short) positie(s). Call spread De minimum dekkingseis van de call spread wordt als volgt berekend: uitoefenprijs long minus uitoefenprijs short. Een spreadpositie betekent het tegelijkertijd houden van zowel een long- als een short-positie binnen één optieklasse. Deze beperkte, lage dekkingseis geldt alléén indien de longcontracten niet eerder aflopen dan de shortcontracten. Voorbeeld Een belegger heeft de volgende positie in XYZ opties Long 1 Call XYZ AUG 31 Short 1 Call XYZ MEI 28 De dekkingseis is = 3 per eenheid. Daar 1 XYZ optie betrekking heeft op 100 aandelen is de minimum dekkingseis 300. Put spread De minimum dekkingseis van een put spread wordt als volgt berekend: uitoefenprijs short minus uitoefenprijs long. Een spreadpositie betekent het tegelijkertijd houden van zowel een long- als een shortpositie binnen één optieklasse. Deze beperkte, lage dekkingseis geldt alléén indien de longcontracten niet eerder aflopen dan de shortcontracten. Voorbeeld Een belegger heeft de volgende positie in opties Long 1 Put ZZZ JUN 85 Short 1 Put ZZZ JUN 82,50 Daar 82,50-85 = minder dan 0, geldt voor deze positie geen dekkingseis. Let op! Voor een (call of put)spread met verschillende uitoefenmaanden in de Nederlandse aandelenindexopties wordt de dekkingseis met een vast bedrag van 250 per spread verhoogd omdat deze indexopties als kenmerk hebben Europeanstyle en daarom tot de afloopdatum niet kunnen worden uitgeoefend. Short straddle De berekening van de minimum dekkingseis van de short straddle is gelijk aan de minimum dekkingseis voor het shortcontract met de hoogste premie. Let op: De dekkingseis per straddle is nooit lager dan de som van de optiepremies (laatprijs). Een straddle is een positie (long of short) in zowel een call-optie als een put-optie met dezelfde onderliggende waarde, afloopdatum en uitoefenprijs. Voor de long straddle geldt uiteraard geen dekkingseis; voor de short straddle wel. Voorbeeld 1 Een belegger heeft de volgende AAA-straddle geschreven Short 1 Call AAA OCT 20 koers 2 Short 1 Put AAA OCT 20 koers 3,70 De aandelenkoers is 18,35. Indien AAA een dekkingspercentage heeft van 20% is de dekkingseis 3, % [(2 x 18,35) - 20] = 7,04 Dit is dus 704 per contract, en derhalve per straddle. Voorbeeld 2 Een belegger heeft de volgende PQR-straddle geschreven Short 1 Call PQR DEC 20 koers 3,05 Short 1 Put PQR DEC 20 koers 3,20 In dit voorbeeld is er sprake van langjarige opties. De aandelenkoers is 19,50. Indien PQR een dekkingspercentage heeft van 10 % is de dekkingseis normaliter 3, % [(2 x 19,50) - 20]= 5,10 dus 510 per contract. Let op! De dekkingseis per straddle is nooit lager dan de som van de optiepremies (laatprijs) en de som van de premies (laatprijs) is in dit geval 6,25 en is dus hoger dan 5,10. Derhalve is de margin 625 per contract, en derhalve per straddle. Strangle De minimum dekkingseis van de strangle is gelijk aan de minimum dekkingseis voor het shortcontract met de hoogste premie indien de uitoefenprijs van de short call hoger is dan de uitoefenprijs van de short put. Let op: De dekkingseis per strangle is nooit lager dan de som van de optiepremies (laatprijs). Een strangle is een positie (long of short) in zowel een call- als een put-optie met dezelfde onderliggende waarde en afloopdatum maar met verschillende uitoefenprijzen. Voor de long strangle geldt uiteraard geen dekkingseis, voor de short strangle wel. Indien de uitoefenprijs van de short put hoger is dan de uitoefenprijs van de short call, wordt de strangle voor de dekkingseisen gezien als twee ongedekt geschreven posities. Voorbeeld 1 Een belegger heeft de volgende ZZZ strangle geschreven Short 1 Call ZZZ Jul 315 koers 1,90 Short 1 Put ZZZ Jul 300 koers 7,80 De koers is 308. Indien ZZZ een dekkingspercentage heeft van 10%, is de dekkingseis 7, % (2 x ) = 37. Dit is per contract, en derhalve per strangle. 27

28 Voorbeeld 2 Een belegger heeft de volgende PQR-strangle geschreven Short 1 Call PQR DEC 95 koers 14 Short 1 Put PQR DEC 90 koers 13 In dit voorbeeld is er sprake van langjarige opties. De aandelenkoers is 92. Indien PQR een dekkingspercentage heeft van 10 % is de dekkingseis % [(2 x 95) - 92]= 23,80 dus per contract. Let op! De som van de premies (laatprijs) is in dit geval 27 en is hoger. Derhalve is de margin per strangle. Minimum dekkingseisen voor combinaties van opties met futures worden niet beschreven omdat het niet mogelijk is via SNS Effectenlijn in futures te handelen. Het is altijd mogelijk dat deze methodiek wordt aangepast. De meest geactualiseerde versie van deze beschrijving kunt u opsnsbank.nl vinden. Methode van aanwijzen bij Assignment Optiecontracten Omschrijving Betreft beschrijving van de methode van aanwijzen (assignment) van een en/of meerdere van onze klanten met een shortpositie in de optieserie waarin wij van onze Clearing Member een bericht van assignment hebben ontvangen. Doel Het doel van de methode van aanwijzen is het op willekeurige wijze aanwijzen van klanten die een shortpositie in de desbetreffende optieserie hebben, die verplicht zijn de onderliggende waarde te leveren (calls) of deze te kopen tegen betaling (puts). Beschrijving Allereerst wordt vastgesteld voor welke serie op een bepaalde dag assignments zijn ontvangen door de bank. Vervolgens wordt de dag van het jaar vermenigvuldigd met de dag van de maand. De uitkomst hiervan wordt gedeeld door het totaal aantal shortcontracten in de betreffende serie die voor al onze klanten bij de bank openstaan. Bij de uitkomst hiervan is het eerste cijfer na de komma het assignmentgetal, en het totaal van de eerste twee cijfers na de komma is de klant waarbij de assignment begint te tellen, waarbij de volgorde van de klanten bepaald wordt door het klantnummer. Tenslotte zal worden gestart met de telling voor assignment(s) bij de klant die is aangewezen; door middel van het assignmentgetal zal met sprongen van dit getal door de openstaande shortcontracten telkens een contract voor assignment worden aangewezen, tot het aantal contracten dat door de bank als assignment is ontvangen, zal zijn bereikt. Nota bene. Bij assignmentgetal 0 = 10. Reglement inzake effectenbevoorschotting SNS Bank NV In dit reglement zijn de voorwaarden en condities opgenomen waarop SNS Bank NV (SNS Bank) bereid is krediet aan de klant te verstrekken met als onderpand de bij SNS Bank in bewaring gegeven effecten. SNS Bank is nimmer verplicht klanten krediet te verstrekken. 1 Begripsomschrijving Alle in dit reglement gebruikte definities hebben dezelfde betekenis als de definities opgenomen in de algemene voorwaarden van effectendienstverlening van SNS Bank. Dit reglement is een overeenkomst strekkende tot kredietverlening en verpanding van effecten tussen SNS Bank en klant en is mede een nadere uitwerking van de in de algemene voorwaarden effectendienstverlening opgenomen bepaling omtrent kredietverlening op basis van de effectenportefeuille als onderpand. De algemene voorwaarden effectendienstverlening zijn op dit reglement van toepassing. Verder worden in dit reglement de navolgende definities en begrippen gebruikt Bevoorschotting Het verlenen van een krediet door SNS Bank aan klant, op onder meer de uitdrukkelijke voorwaarde dat de effectenportefeuille aan SNS Bank wordt verpand. Bevoorschottingswaarde De (maximale) hoogte van het bedrag waarvoor SNS Bank bereid is krediet te verstrekken. Deze hoogte is afhankelijk van de dekkingswaarde die SNS Bank toekent aan de effectenportefeuille van klant die haar tot pand strekt. Effectenbeurs Een van overheidswege erkende effectenbeurs. Effectenportefeuille Alle bij SNS Bank op naam van de klant in bewaring gegeven effecten. Eurozone Die landen binnen de Europese Unie die de euro als nationale munteenheid erkend hebben. Fonds Alle effecten, behorend tot een specifieke categorie, dat wil zeggen effecten waaraan gelijke rechten zijn verbonden en die zijn uitgegeven door eenzelfde instelling. Trekkingspercentage Het percentage van de actuele waarde van een fonds dat deel uitmaakt van de effectenportefeuille, dat in aanmerking komt voor bevoorschotting. Spreidingspercentage Het maximale aandeel dat een enkel fonds mag uitmaken van de totale portefeuille van de klant. Dit spreidingspercentage wordt berekend over de totale trekkingswaarde van de portefeuille. 2 Krediet 2.1 Indien de klant gebruik wenst te maken van kredietverlening door SNS Bank tegen verpanding van de bij SNS Bank in bewaring gegeven effecten en SNS Bank bereid is krediet te verstrekken dan zal zulks zijn overeengekomen en vastgelegd in de overeenkomst tot effectenbemiddeling of de overeenkomst tot vermogensbeheer (inclusief bijlagen). 28

29 2.2 Het door SNS Bank aan de klant te verstrekken krediet zal nimmer meer bedragen dan de bevoorschottingswaarde van de effectenportefeuille. Dit krediet is een kredietfaciliteit waarvan de hoogte dagelijks kan variëren. 2.3 Klant zal slechts gerechtigd zijn over het krediet te beschikken, indien en vanaf het moment dat aan alle door SNS Bank gestelde voorwaarden is voldaan. Daarna beschikt klant tot wederopzegging over de krediet-faciliteit. 3 Verpanding effectenportefeuille 3.1 Tot zekerheid voor de voldoening door klant aan al zijn verplichtingen, uit welke hoofde dan ook, jegens SNS Bank, in het bijzonder voor de terugbetaling van het verstrekte krediet, verpandt klant zijn effectenportefeuille hierbij aan SNS Bank, die deze verpanding hierbij aanvaardt. 3.2 Het pandrecht op de effectenportefeuille zal tot stand komen op de wijze zoals bepaald in de algemene voorwaarden effectendienstverlening SNS Bank. 4 Berekening bevoorschottingswaarde 4.1 SNS Bank berekent de bevoorschottingswaarde van de effectenportefeuille van klant aan de hand van de trekkingspercentages en het spreidingspercentage, genoemd in respectievelijk artikel 5 en artikel De in het vorige artikellid bedoelde percentages worden toegepast op de beurswaarde van de effectenportefeuille die in bezit is van klant. De beurswaarde wordt dagelijks vastgesteld aan de hand van de slotkoers van de vorige dag. 4.3 Indien de effectenportefeuille niet de in artikel 6 lid 2 vereiste spreiding heeft, kan SNS Bank een lagere bevoorschottingswaarde toekennen. 5 Trekkingspercentages 5.1 De trekkingspercentages ter berekening van de bevoorschottingswaarde van de effectenportefeuille, als bedoeld in deze overeenkomst, luiden als volgt 8 Voor aandelen en/of participaties in beleggingsfondsen genoteerd aan een effectenbeurs binnen de eurozone bedraagt het trekkingspercentage 60% (zestig procent) van de beurswaarde. 8 Voor in euro s luidende obligaties genoteerd aan een effectenbeurs binnen de eurozone bedraagt het trekkingspercentage 70% (zeventig procent) van de beurswaarde. 8 Voor aandelen en obligaties genoteerd op een voor SNS Bank aanvaardbare buitenlandse beurs buiten de eurozone en voor niet in euro s luidende obligaties genoteerd aan een effectenbeurs binnen de eurozone bedragen de trekkingspercentages 50% (vijftig procent) van de beurswaarde. 8 Voor alle deelnemingsrechten in beleggingsinstellingen (zogenaamde huisfondsen) gelieerd aan en garantieproducten, uitgegeven door SNS REAAL NV of één van haar dochtermaatschappijen, genoteerd aan een effectenbeurs binnen de eurozone, bedragen de trekkingspercentages 70% (zeventig procent). 5.2 Warrants, opties en andere financiële producten komen niet in aanmerking voor bevoorschotting. SNS Bank is gerechtigd om zonder opgave van redenen op ieder moment van het bovenstaande af te wijken danwel bepaalde effecten niet in aanmerking te nemen voor bevoorschotting. 5.3 Voor het berekenen van de bevoorschottingswaarde worden in aandelen converteerbare obligatieleningen beschouwd als aandelen. 5.4 Marginverplichtingen worden in mindering gebracht op de bevoorschottingswaarde. 5.5 Een eventueel ten laste van klant in de boeken van SNS Bank voorkomend obligo uit hoofde van door SNS Bank gestelde garanties, of uit enig andere hoofde ook, zal in mindering komen op de bevoorschottingswaarde. 6 Voorwaarden spreiding en spreidingspercentage 6.1 Klant draagt zorg voor een evenwichtige opbouw van de effectenportefeuille. 6.2 Om in aanmerking te komen voor de maximale bevoorschottingswaarde is klant gehouden een zodanige spreiding binnen de effectenportefeuille aan te brengen dat de beurswaarde van één (1) fonds niet meer dan 25% (vijfentwintig procent) van de totale beurswaarde van de effectenportefeuille bedraagt. 7 Wijziging trekkingspercentages en spreidingspercentage 7.1 SNS Bank behoudt zich te allen tijde het recht voor om wijziging(en) aan te brengen in de vermelde trekkingspercentages en het spreidingspercentage. 7.2 Indien SNS Bank het trekkingspercentage en/of het spreidingspercentage voor een bepaalde categorie van fondsen wijzigt, dan stelt SNS Bank klant hiervan schriftelijk in kennis. 7.3 Indien de wijziging tot gevolg heeft dat het verstrekte krediet aan klant de bevoorschottingswaarde van de effectenportefeuille overschrijdt, zal SNS Bank klant hiervan schriftelijk in kennis stellen. Klant verbindt zich om alsdan - indien noodzakelijk - onmiddellijke maatregelen te treffen die bewerkstelligen dat het krediet de bevoorschottingswaarde van de effectenportefeuille niet overschrijdt, conform het gestelde in artikel 9 van deze overeenkomst. 8 Verplichting klant voor voldoende bevoorschottingswaarde 8.1 Het aan de klant te verstrekken krediet zal nimmer de bevoorschottingswaarde van de effectenportefeuille mogen overschrijden. 8.2 Indien het door SNS Bank aan de klant verstrekte krediet, door welke omstandigheid dan ook de bevoorschottingswaarde van de effectenportefeuille overschrijdt zal de klant onmiddellijk, maar in ieder geval binnen 5 werkdagen, overgaan tot bijstorting in contanten en/of het stellen van additionele zekerheden en/of de verkoop van effecten uit de betreffende effectenportefeuille. 29

30 8.3 Klant verklaart het krediet niet mede aan te wenden tot het behalen van rentevoordelen c.q. tot het plegen van rentearbitrage door middel van transacties welke niet geacht kunnen worden te behoren tot het normale beheer van het vermogen van klant. 9 Opeisbaarheid De kredietfaciliteit en het door klant verschuldigde debetsaldo is terstond en zonder opzegging, ingebrekestelling, of andere formaliteit opeisbaar a Wanneer klant zijn verplichtingen uit deze overeenkomst of enige andere overeenkomst met SNS Bank toerekenbaar niet nakomt. b Bij overlijden van klant of wanneer klant onder curatele of bewind wordt gesteld. c Indien klant zodanige voorbereidingen treft dat de verwachting gerechtigd is dat klant Nederland spoedig zal verlaten. d Indien klant enig bedrag ter zake van het verstrekte krediet niet, niet tijdig of niet behoorlijk voldoet. e Het faillissement van klant wordt aangevraagd, klant een eigen aangifte tot faillietverklaring doet, klant failliet wordt verklaard, een akkoord buiten faillissement aanbiedt of (voorlopige) surséance van betaling aanvraagt. f Wanneer op een aanzienlijk deel van het vermogen van klant conservatoir dan wel executoriaal beslag wordt gelegd of daarop anderszins verhaal wordt gezocht. g Indien klant binnen de door SNS Bank gestelde termijn van maximaal vijf werkdagen geen gevolg geeft aan het verzoek van SNS Bank tot het stellen van zekerheden, vervangen of aanvullen van onderpand, margin of welke zekerheid ten behoeve van het verstrekte krediet dan ook. In dat geval is SNS Bank bevoegd om binnen de gestelde termijn de effectenposities te sluiten dan wel andere zekerheden uit te winnen. h Bij beëindiging van de tussen SNS Bank en klant gesloten overeenkomst tot effectenbemiddeling dan wel de overeenkomst tot vermogensbeheer. Algemene Bankvoorwaarden Dit reglement is vastgesteld op 28 oktober 2004 en treedt in werking op 1 februari Deze Algemene voorwaarden zijn in september 1995 tot stand gekomen in overleg tussen de Nederlandse Vereniging van Banken en de Consumentenbond in het kader van de Commissie voor Consumentenaangelegenheden van de Sociaal- Economische Raad (SER). Het overleg heeft geleid tot overeenstemming over alle artikelen met uitzondering van de aansprakelijkheidsbepalingen opgenomen in de artikelen 3, 10 en 31 van deze voorwaarden. De Consumentenbond begrijpt de consequenties die een vergaande aansprakelijkheid voor het bankbedrijf met zich mee kan brengen, maar kan zich vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid niet verenigen met de in die artikelen opgenomen aansprakelijkheidsbepalingen. De banken begrijpen die stellingname, maar wijzen op de onmogelijkheid een algemene aansprakelijkheid te aanvaarden: deze zou voor de banken onoverzienbare risico s met zich mee brengen, hetgeen zij zich onder meer tegenover de klanten zelf niet kunnen en mogen permitteren. In het overleg met de Consumentenbond is evenwel wederzijds benadrukt, dat de zorgplicht van de bank zoals neergelegd in artikel 2 van de Voorwaarden te allen tijde voorop staat en dat clausules die aansprakelijkheden beperken, daaraan geen afbreuk doen. 1 Werkingssfeer Alle betrekkingen, ook toekomstige, tussen de in Nederland gevestigde kantoren van de bank en de klant zijn onderworpen aan deze Algemene Voorwaarden. Het in deze Algemene Voorwaarden bepaalde geldt voorzover daarvan niet is afgeweken in bijzondere voorwaarden die van toepassing zijn op door de bank verleende specifieke diensten. 2 Zorgplicht van de bank De bank dient bij haar dienstverlening de nodige zorgvuldigheid in acht te nemen. Zij zal daarbij naar beste vermogen met de belangen van de klant rekening houden, met dien verstande dat zij niet gehouden is gebruik te maken van haar bekende niet openbare informatie, waaronder koersgevoelige informatie. 3 Inschakeling van derden De bank is bevoegd om bij de uitvoering van opdrachten van de klant en bij de uitvoering van andere overeenkomsten met de klant gebruik te maken van de diensten van derden alsmede goederen en/of waardepapieren van de klant ten name van de bank aan derden in bewaring te geven. De bank zal bij de keuze van die derden de nodige zorgvuldigheid in acht nemen. Indien de bank aantoont, dat zij zorgvuldig is geweest in haar keuze, is zij niet aansprakelijk voor tekortkomingen van die derden. Indien de klant in dat geval schade heeft geleden, zal de bank hem in ieder geval zoveel mogelijk behulpzaam zijn bij zijn pogingen deze schade ongedaan te maken. Dit laat onverlet de eventuele aansprakelijkheid van de bank uit hoofde van artikel Bank of derden als wederpartij De bank is bevoegd opdrachten tot aan- en verkoop van goederen en/of waardepapieren uit te voeren te harer keuze met zichzelf of met derden als wederpartij. 5 Risico van zendingen Indien de bank in opdracht van de klant gelden of effecten aan de klant of aan derden zendt, geschiedt die verzending voor risico van de bank. Indien de bank in opdracht van de klant andere goederen en/of waardepapieren aan de klant of aan derden zendt, geschiedt die verzending voor risico van de klant. 6 Adresopgave door klant De klant dient de bank mee te delen naar welk adres voor hem bestemde stukken gezonden dienen te worden. Adreswijzigingen dient de klant schriftelijk mee te delen. 30

31 7 Opdrachten etc. bestemd voor meer kantoren Opdrachten, opgaven en mededelingen van de klant aan de bank dienen afzonderlijk te worden gericht aan elk der kantoren van de bank waarvoor die opdrachten, opgaven en mededelingen bestemd zijn, tenzij de bank uitdrukkelijk een ander adres heeft aangewezen. Indien schriftelijke opdrachten, opgaven en mededelingen bestemd zijn voor een ander - door de klant uitdrukkelijk opgegeven - kantoor van de bank dan het kantoor dat die stukken ontving, draagt laatstbedoeld kantoor zorg voor doorzending. 8 Wijzigingen in de vertegenwoordigingsbevoegdheid van de klant Wanneer de klant aan iemand vertegenwoordigingsbevoegdheid heeft toegekend, is hij verplicht, ongeacht inschrijving in de openbare registers, een wijziging of intrekking van die bevoegdheid schriftelijk aan de bank mee te delen, bij gebreke waarvan die wijziging of intrekking niet aan de bank kan worden tegengeworpen. 9 Formuliergebruik De klant dient er zorg voor te dragen dat opdrachten, opgaven en mededelingen aan de bank duidelijk zijn en de juiste gegevens bevatten. Opdrachten tot overboeking voert de bank uit op basis van het door de klant opgegeven rekeningnummer en zij is niet gehouden de juistheid van de in de opdracht vermelde gegevens te verifiëren. Formulieren dienen door de klant volledig te worden ingevuld. Andere door de bank goedgekeurde informatiedragers of communicatiemiddelen moet de klant overeenkomstig de aanwijzing van de bank gebruiken. De bank is bevoegd om opdrachten niet uit te voeren indien bij het geven van die opdrachten geen gebruik is gemaakt van door de bank vastgestelde of goedgekeurde formulieren of van andere door de bank goedgekeurde informatiedragers of communicatiemiddelen. De bank kan verlangen dat mededelingen in een bepaalde vorm worden gedaan. 10 Uitvoering betalingsopdrachten De bank staat in voor de juiste uitvoering binnen een redelijke termijn van correct gegeven opdrachten tot overboeking van eurobedragen mits die opdrachten geheel kunnen worden afgewikkeld binnen het girocircuit in Nederland van de banken die zijn aangesloten bij de BankGiroCentrale. Tekortkomingen in de uitvoering van dergelijke betaalopdrachten verplichten de bank om aan de klant de daardoor geleden schade te vergoeden zulks tot een maximum van tweehonderdvijfentwintig euro per opdracht, onverminderd het bepaalde in de tweede alinea van artikel 31 en onverminderd de verplichting van de bank om - behoudens andersluidende afspraken - er zorg voor te dragen dat die betaalopdrachten alsnog juist en zonder verdere kosten worden uitgevoerd. De bank zal op vorenbedoeld maximum van tweehonderdvijfentwintig euro geen beroep doen, indien de redelijkheid en billijkheid in een concreet geval meebrengen dat dit beroep buiten toepassing dient te blijven. Indien correct gegeven betaalopdrachten niet geheel binnen het hiervoor bedoelde girocircuit kunnen worden afgewikkeld, zal de bank indien creditering van de door de klant opgegeven rekening van begunstigde mocht uitblijven, op verzoek van de klant kosteloos een onderzoek instellen en trachten te bewerkstelligen dat alsnog creditering plaats vindt. Binnen vier weken nadat de bank dit verzoek heeft ontvangen, zal de bank aan de klant een schriftelijke verklaring verstrekken betreffende de resultaten van het ingestelde onderzoek, onder vermelding van de relevante gegevens. Wenst de klant dat betaalopdrachten, als bedoeld in de eerste alinea van dit artikel, tegen of op een bepaalde datum worden uitgevoerd, dan dient een dergelijke uitvoering uitdrukkelijk met de bank te worden overeengekomen. Het hiervoor bepaalde doet geen afbreuk aan de bevoegdheid van de bank om betaalopdrachten niet uit te voeren indien de stand van de rekening die uitvoering niet toelaat of indien die uitvoering wordt belemmerd door beslaglegging ten laste van de klant of andere vergelijkbare omstandigheden. 11 Bewijskracht bankadministratie Tegenover de klant strekt een door de bank getekend uittreksel uit haar administratie tot volledig bewijs, behoudens door de klant geleverd tegenbewijs. 12 Controle bankbescheiden Indien de bank constateert dat zij in bevestigingen, rekeningafschriften, nota s of andere opgaven aan de klant een fout of een vergissing heeft gemaakt, is de bank verplicht de klant daarvan zo spoedig mogelijk in kennis te stellen. De klant is verplicht de door de bank aan hem gezonden bevestigingen, rekeningafschriften, nota s of andere opgaven terstond na ontvangst te controleren. Voorts dient de klant te controleren of door of namens hem gegeven opdrachten door de bank juist en volledig zijn uitgevoerd. Bij constatering van een onjuistheid of onvolledigheid is de klant verplicht de bank daarvan zo spoedig mogelijk in kennis te stellen. In de hiervoor bedoelde gevallen is de bank verplicht om de door haar gemaakte fouten en vergissingen te herstellen. 13 Goedkeuring bankbescheiden Indien de klant de inhoud van bevestigingen, rekeningafschriften, nota s of andere opgaven van de bank aan de klant niet heeft betwist binnen twaalf maanden nadat die stukken redelijkerwijze geacht kunnen worden de klant te hebben bereikt, geldt de inhoud van die stukken als door de klant te zijn goedgekeurd. Indien in dergelijke stukken rekenfouten voorkomen, is de bank bevoegd en verplicht die rekenfouten te herstellen, ook nadat genoemde termijn van twaalf maanden is verstreken. 14 Verlies etc. van formulieren De klant dient de door de bank aan hem ter beschikking gestelde formulieren, informatiedragers en communicatiemiddelen zorgvuldig te bewaren en te behandelen. Indien de klant enige onregelmatigheid zoals verlies, diefstal of misbruik met betrekking tot die formulieren, informatiedragers of communicatiemiddelen constateert, dient hij daarvan terstond mededeling te doen aan de bank. Tot het moment waarop de bank 31

32 deze mededeling ontvangt, zijn de gevolgen van het gebruik van die formulieren, informatiedragers of communicatiemiddelen voor rekening en risico van de klant, tenzij de klant aantoont dat de bank schuld te verwijten is. Daarna zijn die gevolgen voor rekening en risico van de bank, tenzij de bank aantoont, dat de klant opzet of grove schuld te verwijten is. Een mededeling inzake enige onregelmatigheid dient schriftelijk door de klant aan de bank te worden bevestigd. Indien de relatie tussen de klant en de bank is opgezegd, is de klant verplicht ongebruikte formulieren alsmede andere informatiedragers en communicatiemiddelen die door de bank aan hem ter beschikking zijn gesteld, aan de bank terug te geven. 15 Creditering en debitering van rente De bank zal op door haar vast te stellen tijdstippen, doch tenminste eenmaal per jaar, de rekening van de klant voor de lopende rente crediteren respectievelijk debiteren. Indien het tijdstip waarop bedoelde rekening voor de lopende rente wordt gecrediteerd niet samenvalt met het tijdstip waarop die rekening voor de lopende rente wordt gedebiteerd, zal de bank de klant daarvan schriftelijk in kennis stellen. 16 Provisies en vergoedingen De bank is bevoegd om terzake van haar dienstverlening provisies en vergoedingen aan de klant in rekening te brengen. Indien de hoogte van die provisies en vergoedingen niet vooraf tussen de klant en de bank is overeengekomen, zal de bank de bij haar gebruikelijke provisies en vergoedingen in rekening brengen. De bank draagt er zorg voor dat informatie hierover in ieder geval op haar kantoren verkrijgbaar is. 17 Creditering onder voorbehoud Iedere creditering geschiedt onder het voorbehoud dat, indien de bank de tegenwaarde daarvoor nog moet ontvangen, deze tijdig en behoorlijk in haar bezit komt. Bij gebreke daarvan is de bank bevoegd de creditering ongedaan te maken. Indien de klant op eurorekening is gecrediteerd terzake van papier in vreemde valuta of terzake van andere wat betreft de euro s tegenwaarde aan waardewisseling onderhevige zaken, zal de ongedaanmaking geschieden door debitering met het bedrag, waarvoor de klant op de dag van de ongedaanmaking die vreemde valuta of die zaken had kunnen verwerven. 18 Pandrecht Alle zaken, waardepapieren en effecten die de bank of een derde voor haar uit welken hoofde ook van of voor de klant onder zich heeft of krijgt en aandelen in verzameldepots als bedoeld in de Wet giraal effectenverkeer die zij onder haar beheer heeft of krijgt, strekken de bank tot pand voor al hetgeen zij uit welken hoofde ook van de klant te vorderen heeft of zal hebben. De bank is als gevolmachtigde van de klant gerechtigd alle vorderingen die de klant uit welken hoofde ook op de bank heeft of krijgt aan zichzelf te verpanden tot zekerheid voor al hetgeen de bank uit welken hoofde ook van de klant te vorderen heeft of zal hebben. Indien de klant over een deel van het verpande wenste te beschikken, is de bank verplicht dat deel van het verpande vrij te geven, mits hetgeen na vrijgave resteert voldoende dekking biedt voor hetgeen de bank van de klant te vorderen heeft of zal hebben. De bank is niet bevoegd tot uitwinning van het verpande over te gaan tenzij zij een opeisbare vordering op de klant heeft. Voorts zal de bank niet tot uitwinning overgaan alvorens de klant in verzuim is. De uitwinningsbevoegdheid van de bank strekt zich niet verder uit dan tot het beloop van de schuld van de klant. Nadat de bank van haar uitwinningsbevoegdheid gebruik heeft gemaakt, zal zij de klant daarvan zo spoedig mogelijk schriftelijk in kennis stellen. 19 Verrekeningsrecht De bank is steeds bevoegd om hetgeen zij al dan niet opeisbaar of onder voorwaarde van de klant heeft te vorderen, te verrekenen met al dan niet opeisbare tegenvorderingen van de klant op de bank, ongeacht de valuta waarin die vorderingen luiden. Indien echter de vordering van de bank op de klant of de tegenvordering van de klant op de bank nog niet opeisbaar is, zal de bank - mits de vordering van de bank en de tegenvordering van de klant in dezelfde valuta luiden - van haar verrekeningsbevoegdheid geen gebruik maken tenzij op de tegenvordering van de klant beslag wordt gelegd of daarop anderszins verhaal wordt gezocht, daarop een beperkt zakelijk recht wordt gevestigd of de klant zijn tegenvordering onder bijzondere titel overdraagt. Vorderingen in vreemde valuta worden verrekend tegen de koers van de dag van verrekening. De bank zal de klant zo mogelijk tevoren in kennis stellen van het gebruik maken van haar verrekeningsbevoegdheid. 20 Zekerheidsstelling De klant is verplicht desgevraagd voldoende zekerheid te stellen voor de nakoming van zijn bestaande verplichtingen jegens de bank. Is een gestelde zekerheid onvoldoende geworden, dan is de klant verplicht desgevraagd die zekerheid aan te vullen of te vervangen. Een verzoek als hiervoor bedoeld dient schriftelijk te geschieden en de reden van het verzoek te vermelden. De omvang van de gevraagde zekerheid dient in redelijke verhouding te staan tot het beloop van de desbetreffende verplichtingen van de klant. 21 Onmiddellijke opeisbaarheid Indien de klant na ingebrekestelling tekortschiet in de nakoming van enige verplichtingen jegens de bank, is de bank bevoegd haar vorderingen op de klant door opzegging onmiddellijk opeisbaar te maken. Zodanige opzegging dient schriftelijk te geschieden en de reden van de opzegging te vermelden. 22 Bewaring van effecten Op de bewaring van effecten die deel uitmaken van een door de bank gehouden verzameldepot als bedoeld in de Wet giraal effectenverkeer, zijn de bepalingen van die wet alsmede het bepaalde in de volgende zin van toepassing. Voor zover die effecten aan uitloting onderhevig zijn, dient 32

33 de bank er zorg voor te dragen dat, telkens bij uitloting, aan iedere klant afzonderlijk een met diens gerechtigdheid overeenkomend bedrag aan voor aflossing aangewezen effecten wordt toegedeeld. Andere effecten worden bewaard door SNS Effectenbewaarbedrijf NV of door SNS Global Custody BV, voor zover zij zulks volgens hun voorwaarden aanvaarden. Op de bewaring van zijn van toepassing de Bepalingen betreffende de bewaarneming van effecten respectievelijk de Bepalingen betreffende zich in het buitenland bevindende effecten aan toonder en niet aan toonder luidende effecten, welke bepalingen na het slotartikel van deze Algemene voorwaarden zijn afgedrukt. 23 Inschakeling van derden bij bewaring van effecten De effecten van de klant die door de bank ingevolge het bepaalde in artikel 3 aan derden in bewaring zijn gegeven, maken deel uit van de in totaal in een der algemene effectendepots ten name van de bank bij die derden gedeponeerde effecten. De bank is niet verplicht de nummers van die effecten voor elke klant afzonderlijk te doen vaststaan. 24 Administratie van effectendepots De bank is belast met de administratie van het effectendepot van de klant, voor zover dat effectendepot bestaat uit effecten die zijn toegelaten tot de officiële notering op de Officiële Markt of de Parallelmarkt van de Amsterdamse Effectenbeurs. Tot de aan de administratie verbonden werkzaamheden behoren onder andere het innen van rente, aflossingen en dividenden, het uitoefenen of te gelde maken van claimrechten, het verkrijgen van nieuwe coupon- of dividendbladen, het verrichten van conversiehandelingen en het deponeren van effecten voor vergaderingen. Indien effecten van de klant door de bank ingevolge het bepaalde in artikel 3 aan derden in bewaring zijn gegeven, zijn die derden belast met de aan de administratie van die effecten verbonden werkzaamheden, onverminderd de uit artikel 3 voortvloeiende aansprakelijkheid van de bank en onverminderd de verplichting van de bank om de bedragen die zij van die derden terzake van rente, aflossing, dividend of uit anderen hoofde ten behoeve van de klant ontvangt, aan de klant af te dragen. 25 Niet onder het pandrecht vallende effecten Het in artikel 18 bedoelde pandrecht strekt zich niet uit tot effecten die bij de bank worden gedeponeerd uitsluitend voor speciale doeleinden, zoals het innen van rente, aflossingen en dividenden, het verkrijgen van nieuwe coupon- of dividendbladen, het verrichten van conversiehandelingen of het bijwonen van vergaderingen. 26 Looptijd effectenorders; limietverlaging Effectenorders worden door de bank genoteerd gehouden gedurende een door de bank te bepalen termijn. Met ingang van de dag waarop effecten ex-dividend of ex-claim worden genoteerd. wordt een door de klant gestelde limiet voor aan- of verkoop van dergelijke effecten verminderd met de rekenkundige waarde van het dividend respectievelijk van de claim, doch uitsluitend indien een dergelijke limietverlaging voortvloeit uit de voorschriften of gebruiken die terzake van die effecten van kracht zijn. 27 Gebreken van effecten De bank is aansprakelijk voor gebreken van effecten die door de klant zijn verkregen uit transacties die de bank heeft uitgevoerd met zichzelf als wederpartij of uit transacties in effecten die zijn toegelaten tot de officiële notering op de Officiële Markt of de Parallelmarkt van de Amsterdamse Effectenbeurs. Indien de bank op grond van het hiervoor bepaalde aansprakelijk is, zal zij, naar keuze van de klant, alsnog effecten van dezelfde soort zonder gebreken leveren dan wel het in rekening gebrachte bedrag, vermeerderd met rente, restitueren, een en ander tegen teruggave van de effecten die door de klant aanvankelijk werden verkregen. 28 Kosten De kosten van rechtsbijstand die terzake van een geschil tussen de klant en de bank zijn gemaakt in een procedure voor een rechter of een geschillencommissie, komen voor rekening van de klant respectievelijk voor rekening van de bank indien en voor zover zulks bij uitspraak van die rechter of die geschillencommissie is bepaald. De kosten die de bank in en buiten rechte moet maken indien de bank wordt betrokken in procedures of geschillen tussen de klant en een derde, komen voor rekening van de klant. Onverminderd het hiervoor bepaalde, komen alle andere kosten die voor de bank uit de relatie met de klant voortvloeien binnen de grenzen van de redelijkheid voor rekening van de klant. 29 Nederlands recht; geschillen Op de betrekkingen tussen de klant en de bank is Nederlands recht van toepassing. Geschillen tussen de klant en de bank worden aanhangig gemaakt bij de bevoegde Nederlandse rechter, tenzij wetgeving of internationale verdragen dwingend anders voorschrijven. Indien de bank als eisende partij optreedt is zij, in afwijking van het voorgaande, bevoegd om een geschil aanhangig te maken bij de voor de klant in aanmerking komende buitenlandse rechter. Indien de klant als eisende partij optreedt is hij, in afwijking van het voorgaande, bevoegd om binnen de grenzen van de desbetreffende reglementen geschillen aanhangig te maken bij die Geschillen- en Klachtencommissies aan wier bevoegdheid de bank zich onderworpen heeft. 30 Opzegging van de relatie De relatie tussen de klant en de bank kan zowel door de klant als door de bank worden opgezegd. Indien de bank de relatie opzegt, zal zij de klant desgevraagd de reden van die opzegging meedelen. Na opzegging van de relatie zullen de tussen de klant en de bank bestaande individuele overeenkomsten zo spoedig mogelijk worden afgewikkeld met inachtneming van de daarvoor geldende termijnen. Tijdens die afwikkeling blijven deze Algemene voorwaarden van kracht. 33

34 31 Aansprakelijkheid van de bank De bank is aansprakelijk indien een tekortkoming in de nakoming van een verplichting jegens de klant te wijten is aan haar schuld of krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor haar rekening komt, onverminderd het elders in deze Algemene Voorwaarden bepaalde. Voor zover dat niet reeds voortvloeit uit de wet, is de bank in ieder geval niet aansprakelijk indien een tekortkoming van de bank het gevolg is van 8 Internationale conflicten. 8 Gewelddadige of gewapende acties. 8 Maatregelen van enige binnenlandse, buitenlandse of internationale overheid. 8 Maatregelen van een toezicht houdende instantie. 8 Boycotacties. 8 Arbeidsongeregeldheden bij derden of onder het eigen personeel. 8 Storingen in de elektriciteitsvoorziening, in communicatieverbindingen of in apparatuur of programmatuur van de bank of van derden. Indien zich een omstandigheid als bedoeld in de vorige alinea voordoet, zal de bank - teneinde de daaruit voor de klant voortvloeiende nadelige gevolgen te beperken - die maatregelen treffen die in redelijkheid van haar gevergd kunnen worden. 32 Afwijking van de Algemene voorwaarden Van deze Algemene voorwaarden afwijkende bepalingen dienen schriftelijk te worden vastgelegd. Bij eventueel ontbreken van een schriftelijke vastlegging kunnen afwijkingen door partijen met alle middelen rechtens worden bewezen. 33 Wijzigingen en aanvullingen van de Algemene voorwaarden Wijzigingen en aanvullingen van deze Algemene voorwaarden zullen niet van kracht worden dan nadat met representatieve Nederlandse consumenten- en ondernemersorganisaties overleg is gepleegd over die wijzigingen en aanvullingen alsmede over de wijze waarop de inhoud daarvan ter kennis van de klant zal worden gebracht. Deze kennisgeving zal in ieder geval voor afloop van de hierna bedoelde termijn van dertig dagen dienen plaats te vinden. De na dat overleg vastgestelde wijzigingen en aanvullingen zullen worden gedeponeerd ter griffie van de Arrondissementsrechtbank te Amsterdam. Aan die deponering zal bekendheid worden gegeven door een desbetreffende publicatie in tenminste drie landelijk verspreide dagbladen. De aldus gedeponeerde wijzigingen en aanvullingen zullen voor de bank en de klant bindend zijn met ingang van de dertigste dag na de datum van vorenbedoelde publicatie. De tekst van deze Algemene voorwaarden is door de Nederlandse Vereniging van Banken op 22 december 1995 gedeponeerd ter griffie van de Arrondissementsrechtbank te Amsterdam. SNS Bank NV gevestigd te Utrecht, KvK Utrecht, 29 december Bepalingen SNS Global Custody B.V. 1 SNS Bank NV (hierna te noemen de Bank ), en SNS Global Custody BV, (hierna te noemen: SNSGC ), dragen er zorg voor dat a Alle effecten niet opgenomen in een verzameldepot als bedoeld in de Wge, zoals deze van tijd tot tijd zal luiden, die de Bank in eigen naam onder zich heeft of onder zich zal krijgen ten behoeve van een klant teneinde deze voor een klant in bewaring te houden, door de Bank namens die Klant en op diens naam in bewaring zullen worden gegeven aan SNSGC en door SNSGC voor de klant in bewaring zullen worden b genomen. Alle door de Bank uit hoofde van de relatie tussen de klant en de Bank voor een klant gehouden Rechten (als hierna omschreven) uitsluitend worden gehouden door SNSGC en door SNSGC ten behoeve van de betreffende klant worden uitgeoefend, een en ander voor zover zulks ten aanzien van het betreffende Recht redelijkerwijs mogelijk is. Onder Rechten wordt verstaan alle door SNSGC als zodanig aanvaarde rechten die door de Bank en/of SNSGC op eigen naam gehouden worden ten behoeve van klanten ten aanzien van (i) effecten aan toonder die zich in het buitenland bevinden en ii) niet aan toonder luidende effecten. Onder effecten worden verstaan aandelen, obligaties, en alle overige door SNSGC als zodanig aanvaarde goederen. 2 De bepalingen 3 en 4 zijn uitsluitend van toepassing op de door SNSGC voor de klant in bewaring genomen effecten. De bepalingen 5 tot en met 7 zijn uitsluitend van toepassing op de door SNSGC gehouden Rechten. 3 Hoewel - behoudens in die gevallen waarin de effecten zouden zijn geïndividualiseerd - de juridische eigendom der effecten bij bewaarnemer berust, is het de bewaarnemer niet toegestaan enig aan de eigendom der effecten verbonden recht uit te oefenen, behoudens de rechten van de eigenaar voortvloeiend uit onvrijwillig bezitsverlies. 4.1 De bewaarnemer is gehouden de nummers der effecten te allen tijde te individualiseren, met dien verstande dat zij I II Van premie-obligaties en van andere effecten waarbij aan speciale nummers speciale rechten verbonden zijn de nummers te allen tijde voor iedere klant afzonderlijk moet individualiseren. Van effecten - niet onder (I) vallende - welke aan uitloting onderhevig zijn, tijdig voor het tijdstip waarop een uitloting plaatsvindt, de nummers of delen van nummers en/of andere kenmerken die bij loting van belang zijn, voor iedere klant afzonderlijk moet individualiseren. III De onder (I) en (II) bedoelde nummers, delen van nummers en/of kenmerken aan de klant moet verantwoorden. 4.2 De bewaarnemer heeft echter, wanneer hem dat in het belang van een klant raadzaam voorkomt, de bevoegdheid ook andere effecten dan die hierboven onder (I) en (II) genoemd voor een klant te individualiseren door vastlegging van de nummers en deze individualisering wederom op te heffen.

35 5 SNSGC zal met betrekking tot de door haar ten behoeve van de klant gehouden Rechten uitsluitend jegens de klant verplichtingen hebben. De klant is bij uitsluiting bevoegd aan de Bank opdrachten met betrekking tot de voor hem gehouden Rechten te verstrekken, welke de Bank namens klant aan SNSGC zal verstrekken. Het is SNSGC niet toegestaan de Rechten uit te oefenen, anders dan overeenkomstig de instructies van de klant en het in deze bepalingen bepaalde. 6 SNSGC zal voorzover het zulks nodig acht in verband met de werkzaamheden ten behoeve van klanten, gebruik maken van derden, waarbij onder meer sprake zal kunnen zijn van het in bewaring geven van effecten aan derden en het verkrijgen van rechten ten aanzien van effecten via derden. De Bank draagt zorg voor selectie van die derden. De Bank is niet aansprakelijk voor tekortkomingen van die derden indien zij aantoont dat zij bij de keuze van die derden de nodige zorgvuldigheid in acht heeft genomen. Indien de Bank niet aansprakelijk is voor tekortkomingen van die derden, dan zal zij, indien de klant schade heeft geleden, in ieder geval al het redelijke doen om de klant behulpzaam te zijn bij het ongedaan maken van zijn schade. SNSGC zal nimmer aansprakelijk zijn voor tekortkomingen van bedoelde derden, behoudens indien aan SNSGC zelf opzet of grove schuld te verwijten valt. 7 De Bank en SNSGC zullen niet verplicht zijn de nummers van de door SNSGC gehouden Rechten of de daarmee corresponderende effecten te registreren, zij het dat met betrekking tot Rechten ten aanzien van effecten waarbij bijzondere rechten verbonden zijn aan bepaalde nummers, de betreffende nummers apart voor de klant zullen worden geadministreerd, en dat voorzover de Rechten of de daartegenover staande effecten onderhevig zijn aan uitloting, de Bank en SNSGC ervoor zorg zullen dragen dat, telkens bij uitloting, een bedrag wordt toegewezen aan de klant, dat overeenkomt met de gerechtigheid van de klant tot voor aflossing aangewezen Rechten of daartegenover staande effecten. 8 De voor- en nadelen welke voortvloeien uit of verband houden met de eigendom c.q. het eigenaarschap van de in bewaring gegeven effecten en gehouden Rechten komen voor rekening en risico van de klant, zodat de SNSGC ter zake van deze effecten of Rechten geen enkel economisch of commercieel risico loopt. 9 De Bank is belast met de werkzaamheden die het beheer der aan SNSGC in bewaring gegeven effecten en door SNSGC gehouden Rechten met zich brengt, waaronder het innen van rente en dividenden, het realiseren van claimrechten, het verkrijgen van nieuwe coupon- of dividendbladen, het verrichten van conversiehandelingen, het deponeren van aandelen voor aandeelhoudersvergaderingen alsmede met het uitvoeren van verkoopopdrachten en het (doen) geven van instructies aan correspondenten met betrekking tot dergelijke werkzaamheden. Voorzover mogelijk zal SNSGC de Bank steeds in staat stellen deze werkzaamheden - zo nodig namens SNSGC te verrichten, waaronder wordt begrepen het waar 35 noodzakelijk ter beschikking stellen van de effecten dan wel onderdelen daarvan aan de Bank. Behoudens in het geval van opzet of grove schuld van SNSGC en/of de Bank berust terzake van deze werkzaamheden geen aansprakelijkheid bij SNSGC en/of SNS SNSGC is verplicht met betrekking tot elke soort effecten en Rechten er te allen tijde zorg voor te dragen dat de door haar gehouden effecten en Rechten van die soort naar hun inhoud en - waar toepasselijk - hoeveelheid overeenstemmen met de daartegenover staande rechten (tot uitlevering) van klanten jegens SNSGC Indien door een oorzaak welke niet aan de opzet of grove schuld van de Bank en/of SNSGC kan worden toegerekend, (i) de door SNSGC gehouden Rechten van enige fondssoort te eniger tijd tekort schieten ten opzichte van de daartegenover staande rechten van klanten jegens SNSGC ten aanzien van genoemde fondssoort, dan wel (ii) de door SNSGC bewaarde effecten van een fondssoort, welke niet door vastlegging van de nummers als eigendom van bepaalde klanten zijn aangemerkt, teniet gaan of op andere wijze uit de macht van SNSGC dan wel de Bank geraken, zal het tekort door SNSGC worden omgeslagen over de klanten die rechten ten aanzien van een betreffende fondssoort kunnen doen gelden jegens SNSGC aan het einde van de werkdag in Nederland voorafgaand aan de dag waarop het verschil door de Bank in Nederland wordt vastgesteld en wel in verhouding tot de omvang van de rechten van die klanten ten aanzien van de betreffende fondssoort op dat moment. Ingeval een tekort wordt omgeslagen is SNSGC niet aansprakelijk jegens klanten dan wel tot enige schadevergoeding gehouden SNSGC en/of de Bank zijn in het geval als bedoeld in het voorgaande lid tot niet meer verplicht dan het nemen van maatregelen teneinde te trachten de oorzaak van het verschil voor zover mogelijk weg te nemen en het treffen van maatregelen om de uit de macht van SNSGC geraakte effecten te doen vervangen door duplicaten dan wel recherchemaatregelen te dien aanzien. Met name zijn SNSGC en/of de Bank niet verplicht effecten of Rechten te verwerven ter opheffing van het verschil. De kosten gemaakt met de in dit artikellid bedoelde maatregelen kunnen op dezelfde voet als in de vorige alinea voor het tekort bepaald is worden omgeslagen De in de tweede alinea bedoelde omslag van het tekort zal geheel of gedeeltelijk ongedaan gemaakt worden naarmate dat tekort ten gevolge van door SNSGC dan wel de Bank genomen maatregelen afneemt Zodra SNSGC ontdekt dat er een tekort is ontstaan of kan ontstaan heeft zij het recht uitvoering van opdrachten met betrekking tot de effecten of Rechten van de betreffende fondssoort te weigeren, totdat vastgesteld is dat geen tekort ontstaat of omslag van het tekort heeft plaatsgevonden. SNSGC zal in een dergelijk geval met de meeste spoed handelen en indien er sprake is van een omslag daarover terstond aan klanten die daarbij betrokken zijn mededeling doen.

36 11 Voor de door de klant aan de Bank en SNSGC voor hun werkzaamheden verschuldigde bedragen zal de Bank de in haar boeken gevoerde rekening van de klant debiteren. 12 De Bank garandeert jegens de klant de richtige nakoming van alle verplichtingen van SNSGC jegens de klant. 13 Wijzigingen en aanvullingen van deze bepalingen, mits door de Bank en SNSGC tezamen aangebracht, zullen ook voor de klant bindend zijn één maand nadat daarvan door publicatie in tenminste twee veel gelezen Nederlandse dagbladen en één veel gelezen buitenlands financieel dagblad mededeling is gedaan. Het bepaalde in artikel 12 is echter niet voor wijziging vatbaar. 14 Indien en voor zover op grond van haar onredelijk bezwarende karakter of op grond van redelijkheid en billijkheid op enige hier opgenomen bepaling geen beroep kan worden gedaan, komt deze de werking toe van een als een geldig aan te merken bepaling, waarvan de strekking in zodanige mate aan de eerste bepaling beantwoordt, dat aangenomen moet worden dat deze bepaling zou zijn opgenomen, indien van de eerste wegens haar ongeldigheid was afgezien. 15 Op deze bepalingen en de door deze bepalingen beheerste werkzaamheden van de Bank en SNSGC is Nederlands recht van toepassing. Geschillen met betrekking tot deze bepalingen en bedoelde werkzaamheden zullen worden voorgelegd aan de bevoegde rechter te Utrecht. In afwijking van het in de voorgaande zin bepaalde is de klant, indien hij als eisende partij optreedt, bevoegd om binnen de grenzen van de desbetreffende reglementen van de Geschillencommissie Bankzaken en de Klachtencommissie DSI geschillen bij die commissies aanhangig te maken. Reglement SNS Beleggersgiro 1 Definities In dit Reglement wordt verstaan onder a Aanbiedende Banken I SNS Bank NV (SNS Bank), statutair gevestigd te Utrecht. II Algemene Spaarbank voor Nederland ASN NV (ASN Bank), statutair gevestigd te s-gravenhage. III SNS Regio Bank NV (SNS Regio Bank), statutair gevestigd te Utrecht, al dan niet handelend onder de naam REAAL Bancaire Diensten. b SNS Beleggersgiro De rechtspersoon naar Nederlands recht, te weten de stichting Stichting SNS Beleggergiro, statutair gevestigd te s-hertogenbosch, welke stichting de klant de mogelijkheid aanbiedt, door het openen van een rekening, vorderingen te verkrijgen luidende in Effecten, waarbij door middel van deze rekening transacties in Effecten kunnen worden bewerkstelligd. c Beursdag Een dag waarop handel in het betreffende Effect plaatsvindt op een van overheidswege gereglementeerde effectenbeurs, waar het Effect genoteerd is. d Bijlagen De in dit Reglement genoemde bijlagen. 36 e f g h i j k l Klant De natuurlijke- of rechtspersoon die een Giraal Effectentegoed bij een Aanbiedende Bank aanhoudt. Effecten De in Bijlage I op enig moment opgenomen (beursgenoteerde) aandelen dan wel rechten van deelneming in beleggingsinstellingen in de zin van artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht, dan wel andere financiële instrumenten als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht, waarvan verhandeling middels SNS Beleggersgiro plaatsvindt. Effectenrekening Een door de klant bij SNS Bank aangehouden effectenrekening, onder meer bestemd voor het administreren van het Giraal Effectentegoed op SNS Beleggersgiro. Geldrekening Een door de klant bij SNS Bank aangehouden geldrekening, onder meer bestemd voor debitering en creditering van gelden voortvloeiende en/of verband houdende met transacties in Effecten. Giraal Effectentegoed De vordering luidende in Effecten van klant op SNS Beleggersgiro als omschreven in artikel 5 van dit Reglement. Koers I II De koers die voor een Effect als bedoeld in Bijlage I onder de noemer Effecten: A, één maal per dag op een Beursdag wordt vastgesteld en die gepubliceerd is in de Officiële Prijscourant of indien het Effect niet beursgenoteerd is de officiële koers, die wordt bepaald en gepubliceerd door of namens de betreffende uitgevende instelling op een dag waarop handel in het betreffende Effect plaatsvindt. De eerste officiële koers (oftewel: de openingskoers bij aanvang van de handel in het Effect) die voor een Effect als bedoeld in Bijlage I onder de noemer Effecten: B tot stand komt op een Beursdag en die gepubliceerd is in de Officiële Prijscourant. Bij gebreke van een publicatie in de Officiële Prijscourant geldt een document ter vervanging van de Officiële Prijscourant, zoals deze zal zijn aangewezen door een van overheidswege gereglementeerde effectenbeurs waar het Effect genoteerd is. Reglement Het onderhavige Reglement. Ruilopdracht Een door een klant als zodanig opgegeven opdracht, inhoudende dat gelijktijdig zowel een opdracht tot verkoop als een opdracht tot aankoop van Effecten wordt verstrekt, ter hoogte van hetzelfde bedrag in contanten, met als gevolg dat de ene soort Effecten ingewisseld wordt tegen een andere soort Effecten. m Stortingsrekening Een bij een Aanbiedende Bank aangehouden geldrekening, waarvan de saldi uitsluitend bestemd zijn voor de aankoop van één soort Effecten, aangewezen door SNS Bank. n Werkdag Een dag waarop banken in Nederland geopend zijn voor interbancaire betalingen.

37 2 Toepasselijkheid 2.1 Dit Reglement is van toepassing op de relatie tussen SNS Bank, de SNS Beleggersgiro en de klant met betrekking tot het Giraal Effectentegoed dat de klant middels de SNS Beleggersgiro verkrijgt, verkoopt of aanhoudt. Op verzoek van klant zal SNS Bank kosteloos een exemplaar van dit Reglement toezenden. 2.2 De relatie tussen een klant en SNS Beleggersgiro en SNS Bank uit hoofde van dit Reglement komt tot stand onder de opschortende voorwaarde dat de klant ten minste over een Geld- en Effectenrekening beschikt bij SNS Bank en dit Reglement schriftelijk heeft aanvaard, een en ander conform de door SNS Bank opgegeven instructies. 3 Dienstverlening 3.1 SNS Bank zal de klant de mogelijkheid aanbieden, door het openen van een Geld- en Effectenrekening, een Giraal Effectentegoed te verwerven, en om mutaties daarin aan te brengen. SNS Bank biedt hiertoe de Stichting SNS Beleggersgiro (en de SNS Beleggersgiro) aan. 3.2 Naast SNS Bank bieden ook de andere Aanbiedende Banken de Stichting SNS Beleggersgiro aan hun klanten aan, teneinde hen de onder 3.1. genoemde mogelijkheid aan te bieden. 3.3 SNS Beleggersgiro zal geen andere activiteiten verrichten dan het houden van de aan klanten toebehorende Effecten en gelden en het beheren van de Geld- en Effectenrekeningen, steeds voor zover verbandhoudend met transacties in Effecten. 4 Uitbesteding werkzaamheden Voor zover toegestaan op grond van wet- en regelgeving is SNS Beleggersgiro gerechtigd haar werkzaamheden en activiteiten uit te besteden aan derden, waaronder (één van) de Aanbiedende Banken. 5 Eigendom van Effecten SNS Beleggersgiro is juridisch gerechtigde tot de Effecten. De klant is economisch gerechtigde tot de Effecten. De klant verkrijgt een vordering luidende in (fracties van) Effecten op SNS Beleggersgiro. Vorderingen van klanten op de SNS Beleggersgiro worden afgerond tot vijf decimalen. Vorderingsrechten terzake van meer dan vijf decimalen vervallen. 6 Koop 6.1 SNS Bank accepteert uitsluitend een opdracht tot koop van Effecten indien deze is gegeven met inachtneming van de door SNS Bank in Bijlage II opgegeven instructies, doch in ieder geval op de volgende wijze I Telefonisch, schriftelijk of elektronisch, onder vermelding van I het soort Effecten, en II het voor de aankoop van Effecten aan te wenden geldbedrag, luidende in euro of het aantal aan te kopen (fracties van) Effecten, of II Middels een storting van een geldbedrag in euro op een in Bijlage I genoemde Stortingsrekening, onder vermelding van het rekeningnummer van de Effectenrekening van de klant, ten behoeve van wie de opdracht dient te worden uitgevoerd. 6.2 Uitvoering van de opdracht tot aankoop houdt in dat SNS Bank de Effecten levert ten titel van beheer aan of op naam stelt van SNS Beleggersgiro, dan wel dat SNS Bank het ertoe leidt dat SNS Beleggersgiro een Giraal Effectentegoed doet leveren aan de klant. Uitvoering van de opdracht geschiedt tegen gelijktijdige debitering van de Geldrekening van klant met de voor de uitvoering van de opdracht verschuldigde bedragen en de krachtens dit Reglement verschuldigde kosten, en tegen creditering van de Effectenrekening van klant met een Giraal Effectentegoed. 6.3 De klant draagt er zorg voor dat het saldo op de Geldrekening toereikend is om alle voor de uitvoering van de opdracht aan SNS Bank verschuldigde bedragen te voldoen (inclusief de krachtens dit Reglement verschuldigde kosten). Indien het saldo op de Geldrekening niet toereikend is om alle in de vorige zin bedoelde bedragen en kosten te voldoen, is SNS Bank niet gehouden de opdracht gedeeltelijk uit te voeren. 6.4 Een storting in contanten op de Stortingsrekening wordt beschouwd als een opdracht tot aankoop van het soort Effecten, aangewezen door SNS Bank terzake van deze Stortingsrekening. Opdrachten tot aankoop middels de Stortingsrekening zullen uitsluitend worden uitgevoerd tot het ten behoeve van een klant op de Stortingsrekening ontvangen bedrag, verminderd met de krachtens artikel 9 van dit Reglement in te houden kosten. 6.5 Een opdracht tot koop geschiedt tegen de eerstvolgende Koers van het betreffende Effect dan wel de Koers van een Beursdag later, afhankelijk van het tijdstip waarop SNS Bank een opdracht tot aankoop accepteert. SNS Bank heeft in Bijlage II uiteengezet van welke Beursdag zij uitgaat voor het bepalen van de bij een transactie geldende Koers. 6.6 SNS Bank zal de opdracht in geen geval uitvoeren indien zij hiertoe op grond van de op de Effecten, de betreffende uitgevende instelling en/of het betreffende bewaarbedrijf van toepassing zijnde wet- en regelgeving, voorwaarden en condities niet gerechtigd is. 7 Verkoop 7.1 SNS Bank accepteert uitsluitend een opdracht tot verkoop van Effecten indien deze is gegeven met inachtneming van de door SNS Bank opgegeven instructies, doch in ieder geval telefonisch, schriftelijk of elektronisch, met vermelding van I II Het soort Effecten, en Het door de verkoop te verkrijgen geldbedrag luidende in euro dan wel het aantal te verkopen (fracties van) Effecten. 7.2 Uitvoering van de opdracht tot verkoop houdt in dat SNS Bank het ertoe leidt dat SNS Beleggersgiro de Effecten levert ofwel het Giraal Effectentegoed doet leveren. Uitvoering van de opdracht geschiedt tegen gelijktijdige debitering van het Giraal Effectentegoed, aangehouden op de Effectenrekening van klant en 37

38 tegen creditering van de Geldrekening van klant met de verkoopopbrengst, na aftrek van de in artikel 9 genoemde kosten. 7.3 De klant draagt er zorg voor dat het Giraal Effectentegoed op de Effectenrekening voldoende is om de opdracht in zijn geheel uit te voeren. Indien het Giraal Effectentegoed op de Effectenrekening niet toereikend is om de opdracht in zijn geheel uit te voeren, is SNS Bank niet gehouden de opdracht gedeeltelijk uit te voeren. 7.4 Een opdracht tot verkoop geschiedt tegen de eerstvolgende Koers van het betreffende Effect dan wel de Koers van een Beursdag later, afhankelijk van het tijdstip waarop SNS Bank een opdracht tot verkoop accepteert. SNS Bank heeft in Bijlage II uiteengezet van welke Beursdag zij uitgaat voor het bepalen van de bij een transactie geldende Koers. 7.5 Indien het Giraal Effectentegoed van dezelfde soort Effecten van een klant, lager is dan 10, is SNS Bank gerechtigd zonder aanvullende opdracht van de klant, deze Effecten, overeenkomstig dit artikel, kosteloos te doen verkopen, waartoe klant hierbij - voor zover rechtens vereist - opdracht en onherroepelijke volmacht verleent. 7.6 SNS Bank zal de opdracht in geen geval uitvoeren indien zij hiertoe op grond van de op de Effecten, de betreffende uitgevende instelling en/of het betreffende bewaarbedrijf van toepassing zijnde wet- en regelgeving, voorwaarden en condities niet gerechtigd is. 8 Omzetten van Effecten in een Giraal Effectentegoed en vice versa 8.1 Iedere klant kan Effecten aangehouden bij een andere kredietinstelling over (doen) boeken naar zijn Effectenrekening. SNS Bank accepteert uitsluitend Effecten aangehouden bij een kredietinstelling in de zin van artikel 1: 1 van de Wet op het financieel toezicht, gevestigd in Nederland. Uitvoering van een verzoek tot overboeking, houdt in dat SNS Bank de Effectenrekening van klant crediteert met een Giraal Effectentegoed, overeenkomstig het aantal door SNS Beleggersgiro verkregen Effecten. 8.2 De klant kan SNS Bank opdracht geven de Effecten ten belope van zijn Giraal Effectentegoed giraal te (doen) leveren, op een door hem opgegeven rekening aangehouden bij een kredietinstelling in de zin van artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht, gevestigd in Nederland, indien deze rekening mede dient ter aanhouding van Effecten. 8.3 SNS Bank zal de opdracht als bedoeld in artikel 8.2. niet accepteren indien en voor zover I SNS Bank en/of SNS Beleggersgiro hiertoe op grond van de op de Effecten, de betreffende uitgevende instelling en/of het betreffende bewaarbedrijf van toepassing zijnde wet- en regelgeving, voorwaarden en condities niet gerechtigd zijn. II De levering van Effecten uitgesloten of praktisch onmogelijk is, en III Het saldo op de Geldrekening onvoldoende is om de in verband met de opdracht verschuldigde kosten als bedoeld in artikel 9 integraal te voldoen. 8.4 Fracties van Effecten zullen in geval van uitvoering van de opdracht als bedoeld in artikel 8.2 niet worden geleverd maar worden verkocht, overeenkomstig artikel 7. 9 Kosten 9.1 De klant is voor de door SNS Bank (en SNS Beleggersgiro) verrichte diensten een vergoeding verschuldigd. De hoogte van deze vergoeding wordt door SNS Bank (al dan niet namens SNS Beleggersgiro) vastgesteld, en is op het moment van aangaan van deze relatie vermeld in Bijlage I. 9.2 De klant is voor de uitvoering van de in artikel 8 lid 1 bedoelde opdracht geen vergoeding aan SNS Bank (of SNS Beleggersgiro) verschuldigd. Voor de uitvoering van de in artikel 8 lid 2 bedoelde opdracht is de klant wel een vergoeding verschuldigd. De hoogte van deze vergoeding wordt door SNS Bank (al dan niet namens SNS Beleggersgiro) vastgesteld, en is op het moment van aangaan van deze relatie vermeld in Bijlage I. 10 Volmacht 10.1 Klant geeft hierbij aan SNS Bank - voor zover rechtens vereist - een onherroepelijke volmacht om zijn Geldrekening te debiteren met alle voor de uitvoering van de opdrachten verschuldigde bedragen Klant geeft hierbij aan SNS Beleggersgiro - voor zover rechtens vereist - een onherroepelijke volmacht om zijn Effectenrekening te debiteren terzake van verstrekte opdrachten tot verkoop van Effecten. 11 Uitkeringen (dividenden en bonussen) 11.1 De door SNS Beleggersgiro ontvangen uitkeringen op Effecten (zoals dividenden en bonussen) verminderd met (dividend)belastingen, komen de klant toe naar rato van zijn belang in het betreffende Effect Ingeval de door SNS Beleggersgiro te ontvangen uitkering op Effecten bestaat uit een keuzedividend, zal SNS Beleggersgiro in beginsel kiezen voor een uitkering in Effecten. SNS Beleggersgiro behoudt zich het recht voor, onder omstandigheden ter beoordeling van of namens SNS Beleggersgiro, te kiezen voor een uitkering in contanten Ingeval de door SNS Beleggersgiro ontvangen uitkering op Effecten bestaat uit contanten, is SNS Beleggersgiro gerechtigd de ontvangen gelden ten behoeve van de klant te herbeleggen in het soort Effecten, waarop de uitkering in contanten betrekking had Na ontvangst van de in artikel 11.1 bedoelde uitkering, crediteert SNS Beleggersgiro naar rato van het belang van klant in het betreffende Effect, de Effectenrekening, doch ingeval van een uitkering in contanten, de Geldrekening. 38

39 12 Ruilopdrachten 12.1 Het bepaalde in dit artikel is van toepassing op de door SNS Beleggersgiro op enig moment in Bijlage I aangewezen Effecten, waaronder in ieder geval rechten van deelneming in beleggingsinstellingen Ingeval de klant een Ruilopdracht aan SNS Bank verstrekt, worden in afwijking van artikel 9, uitsluitend de kosten terzake van eerstgenoemde verkooptransactie in rekening gebracht, zulks met een door SNS Beleggersgiro op enig moment in Bijlage I aan te geven minimumbedrag en maximumbedrag per Ruilopdracht Voor zover de aard van de Ruilopdracht zich daartegen niet verzet, is het bepaalde in de artikelen 6 en 7 van overeenkomstige toepassing. 13 Effectennota s De klant ontvangt terzake van de mutaties in het Giraal Effectentegoed van SNS Bank een effectennota, zoals bepaald in de tussen klant en SNS Bank van kracht zijnde voorwaarden en condities terzake van de Geldrekening en/ of Effectenrekening. 14 Verplichting SNS Beleggersgiro 14.1 SNS Beleggersgiro draagt er zorg voor dat de som van alle vorderingen in geld en Effecten van alle klanten tezamen jegens SNS Beleggersgiro overeenkomt met de som van de gelden en Effecten, die zij op haar naam bij de Aanbiedende Banken ten behoeve van klanten aanhoudt SNS Beleggersgiro is niet gehouden de door haar aangehouden Effecten per klant te individualiseren SNS Beleggersgiro treedt uitsluitend op in het belang van de klanten voor wiens rekening en risico de Effecten en gelden worden aangehouden. 15 Stemrecht Belegger 15.1 Stemrechten verbonden aan de Effecten komen aan SNS Beleggersgiro (als juridisch gerechtigde tot deze Effecten) toe. SNS Beleggersgiro is gerechtigd de stemrechten die betrekking hebben op (beursgenoteerde) effecten in ASN Beleggingsfondsen NV dan wel een van haar subfondsen, ASN Groenprojectenfonds en/of ASN-Novib Fonds krachtens een door SNS Beleggersgiro opgestelde volmacht uit te laten oefenen door Stichting ASN Beleggingsfondsen Aan het Giraal Effectentegoed zijn geen stemrechten verbonden, behoudens het hierna bepaalde Een klant die zelf het stemrecht wenst uit te oefenen, kan SNS Beleggersgiro verzoeken een volmacht aan hem te verstrekken ter zake van zoveel Effecten als overeenkomt met zijn Giraal Effectentegoed. De klant dient een daartoe strekkend schriftelijk verzoek in te dienen bij SNS Bank, die dit verzoek namens SNS Beleggersgiro in behandeling neemt. SNS Bank dient dit verzoek uiterlijk vijf Werkdagen voor de datum van de betreffende vergadering te hebben ontvangen Bij het bepalen van het aantal stemmen waarvoor SNS Beleggersgiro volmacht kan verlenen aan een klant, blijven fracties van Effecten buiten beschouwing. 16 Beëindiging 16.1 Zowel de klant als SNS Bank en SNS Beleggersgiro zijn gerechtigd de relatie schriftelijk aan de wederpartij met onmiddellijke ingang op te zeggen, onverminderd het hierna bepaalde Klant kan de relatie met SNS Bank en SNS Beleggersgiro uitsluitend beëindigen door gelijktijdige opheffing van de Geld- en Effectenrekening. Klant dient hiertoe een schriftelijke opzeggingsbrief aan SNS Bank te sturen onder vermelding van de dag waarop de Geld- en Effectenrekening dient te zijn opgeheven. De relatie zal niet eerder beëindigd worden dan nadat SNS Bank de opzeggingbrief heeft ontvangen De relatie tussen de klant, SNS Bank en SNS Beleggersgiro uit hoofde van dit Reglement eindigt I Zodra een klant niet langer een Geld- of Effectenrekening aanhoudt, zulks zonder dat enige II formaliteit voor beëindiging is vereist. Indien SNS Bank of SNS Beleggersgiro de relatie met de klant schriftelijk heeft opgezegd, met ingang van de dag als vermeld in de opzeggingsbrief De klant dient bij beëindiging van de relatie zijn Giraal Effectentegoed tot nihil te reduceren. Klant heeft daartoe de keuze, te maken uiterlijk binnen tien dagen na dagtekening van de schriftelijke opzeggingsbrief, tussen I II Levering van de Effecten aan een kredietinstelling, overeenkomstig het bepaalde in artikel 8; dan wel Verkoop van de Effecten, overeenkomstig het bepaalde in artikel Bij gebreke van een tijdige keuze door klant, zal SNS Bank de Effecten (doen) verkopen overeenkomstig het bepaalde in artikel Voorzover na beëindiging het Effectentegoed nog niet tot nihil is gereduceerd en na de datum van beëindiging nog transacties in Effecten worden verricht, zijn de bepalingen van dit Reglement gedurende de afwikkeling onverkort van toepassing. 17 Aansprakelijkheid 17.1 SNS Bank garandeert klanten de nakoming van alle verplichtingen van SNS Beleggersgiro jegens klanten SNS Beleggersgiro is niet aansprakelijk jegens de klant voor enige schade die de klant mocht lijden uit hoofde van de diensten van SNS Beleggersgiro behalve indien en voorzover komt vast te staan dat de schade een rechtstreeks gevolg is van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming door SNS Beleggersgiro van een op haar rustende verplichting uit hoofde van dit Reglement. 18 Overdraagbaarheid en verpanding Giraal Effectentegoed 18.1 Het is de klant niet toegestaan zijn Giraal Effectentegoed aan een derde over te dragen, behoudens het bepaalde in artikel 6.2 en 7.2 terzake van de levering van vorderingen luidende in Effecten. 39

40 18.2 Verpanding van het Giraal Effectentegoed is uitsluitend mogelijk aan SNS Bank, de andere Aanbiedende Banken of aan - door of namens SNS Beleggersgiro aan te wijzen - financiële instellingen. 19 Reglement 19.1 In alle gevallen waarin dit Reglement niet voorziet, beslist SNS Bank SNS Bank en/of SNS Beleggersgiro behouden zich het recht voor wijzigingen aan te brengen in dit Reglement. Indien SNS Bank of SNS Beleggersgiro van dit recht gebruik hebben gemaakt, zal hiervan, behoudens voor zover het betreft wijzigingen aangebracht in de Bijlagen, aan klanten mededeling worden gedaan alsmede van de ingangsdatum van deze wijzigingen, door middel van een aankondiging in ten minste één landelijk verschijnend dagblad Indien de klant niet akkoord gaat met de aankomende wijziging(en) dient de klant dit binnen drie weken na aankondiging van de wijziging(en) aan SNS Bank schriftelijk mede te delen, bij gebreke waarvan de klant wordt geacht de wijzigingen te hebben aanvaard. SNS Bank en SNS Beleggersgiro zullen na ontvangst van deze mededeling de dienstverlening uit hoofde van dit Reglement met onmiddellijke ingang beëindigen Een wijziging van de Bijlagen wordt uitsluitend aangekondigd via de website van SNS Bank, thans luidende ten minste drie Werkdagen voorafgaand aan de inwerkingtreding daarvan. 20 Toepasselijk recht; Forum Op de relatie tussen SNS Beleggersgiro, SNS Bank en klant uit hoofde van dit Reglement is uitsluitend Nederlands recht van toepassing. Geschillen worden uitsluitend aanhangig gemaakt bij de bevoegde rechter te Utrecht. Dit Reglement treedt in werking op 26 februari 2007 en vervangt alle voorgaande Reglementen SNS Beleggersgiro. 40

41 Bijlage I bij het reglement SNS Beleggersgiro Algemeen Hoewel uiterste zorg is besteed aan de hierna weergegeven overzichten van aangeboden Effecten betreft het een momentopname. Het kan daarom voorkomen dat er Effecten niet meer worden aangeboden, de hoogte van de genoemde kosten afwijkt of dat er Effecten zijn toegevoegd. Kijk voor een actueel overzicht op snsbank.nl, bel of informeer bij uw SNS Kantoor. Indien gekozen is voor SNS Spaarmix brengt SNS Bank 1% opnamekosten (over het opgenomen bedrag) in rekening. Het hiermee overeenkomende bedrag wordt gedebiteerd van het saldo van de betreffende SNS Geldrekening. Transactiekosten Stortings- Effecten A Kosten bij koop Kosten bij Kosten bij rekeningen of storting verkoop Ruilopdracht ASN Aandelenfonds 0% 0% 0% ASN Groenprojectenfonds 0% 0% 0% ASN Milieu- en Waterfonds 0% 0% 0% ASN Mixfonds 0% 0% 0% ASN-Novibfonds 0% 0% 0% ASN Obligatiefonds 0% 0% 0% ASN Small & Midcapfonds 0% 0% 0% Orange SeNSe Fund 0% 0% 0% SNS Amerika Aandelenfonds 0% 0% 0% SNS Azië Aandelenfonds 0% 0% 0% SNS Duurzaam Aandelenfonds 0% 0% 0% SNS Euro Aandelenfonds 0% 0% 0% SNS Euro Liquiditeitenfonds 0% 0% 0% SNS Euro Mixfonds 0% 0% 0% SNS Euro Obligatiefonds 0% 0% 0% SNS Euro Vastgoedfonds 0% 0% 0% SNS Hoogdividend Aandelenfonds 0% 0% 0% SNS Nederlands Aandelenfonds 0% 0% 0% SNS Opkomende Landen Aandelenfonds 0% 0% 0% SNS Optimaal Blauw 0% 0% 0% SNS Optimaal Geel 0% 0% 0% SNS Optimaal Oranje 0% 0% 0% SNS Optimaal Rood 0% 0% 0% SNS Optimaal Paars 0% 0% 0% SNS Wereld Aandelenfonds 0% 0% 0% Effecten B n.v.t. SNS AEX Garantplan* n.v.t. 0% n.v.t. n.v.t. SNS Azië Garantplan* n.v.t. 0% n.v.t. n.v.t. SNS Europa Garantplan* n.v.t. 0% n.v.t. n.v.t. SNS TripleBest* n.v.t. 0% n.v.t. * Het geven van aankoop-, Ruilopdrachten of stortingen is niet mogelijk ten aanzien van deze effecten. Omzetten van effecten in een giraal effectentegoed Voor de uitvoering van de in artikel 8 lid 1 bedoelde opdracht is de Klant geen kosten aan SNS Bank (of SNS Beleggersgiro) verschuldigd. Omzetten van een giraal effectentegoed in effecten Voor de uitvoering van de in artikel 8 lid 2 bedoelde opdracht is de Klant 50 aan SNS Bank (of SNS Beleggersgiro) verschuldigd. 41

42 Bijlage II Verstrekking en uitvoering opdrachten Een klant kan op de volgende wijzen SNS Bank een opdracht tot aan- of verkoop of ruil van effecten geven I Telefonisch II Schriftelijk III Elektronisch via internet Telefonisch Voor het verstrekken van een telefonische opdracht dient de klant contact op te nemen met Indien een telefonische opdracht SNS Bank op een Werkdag, uiterlijk om 15:00 uur heeft bereikt, wordt deze opdracht behoudens bijzondere omstandigheden ter beoordeling van SNS Bank, uitgevoerd tegen de Koers die gepubliceerd wordt op de eerste Beursdag volgend op deze Werkdag. Als op een Beursdag geen Koers in het betreffende Effect is gepubliceerd, wordt de opdracht in beginsel uitgevoerd tegen de eerstvolgende gepubliceerde koers. Schriftelijk Een schriftelijke opdracht wordt gericht aan een kantoor van SNS Bank. Indien een schriftelijke opdracht SNS Bank op een Werkdag, uiterlijk om 15:00 uur heeft bereikt, wordt deze opdracht behoudens bijzondere omstandigheden ter beoordeling van SNS Bank, uitgevoerd tegen de Koers die gepubliceerd wordt op de eerste Beursdag volgend op deze Werkdag. Als op een Beursdag geen Koers in het betreffende Effect is gepubliceerd, wordt de opdracht in beginsel uitgevoerd tegen de eerstvolgende gepubliceerde koers. Extra mogelijkheid voor opdrachten tot aankoop van Effecten Opdracht via Stortingsrekening De klant die een opdracht tot aankoop van Effecten wil geven, kan dit ook doen door middel van storting van een geldbedrag in euro s op de Stortingsrekening. De Stortingsrekening is een rekening waarvan de gelden uitsluitend aangewend worden voor de aankoop van een specifiek fonds. Een overzicht van de Stortingsrekeningen van SNS Bank is opgenomen in Bijlage I. Om te kunnen zien ten gunste van welke klant het Giraal Effectentegoed dient te worden gecrediteerd, dient bij de opdracht tot storting van een bedrag op de Stortingsrekening het rekeningnummer van de Effectenrekening van de klant voor wie de opdracht wordt uitgevoerd te worden vermeld. Indien SNS Bank het bedrag op de Stortingsrekening op een Werkdag, uiterlijk om uur heeft ontvangen wordt deze opdracht behoudens bijzondere omstandigheden ter beoordeling van SNS Bank, uitgevoerd tegen de Koers die gepubliceerd wordt op de eerste Beursdag volgend op de volgende Werkdag. Als op een Beursdag geen Koers in het betreffende Effect is gepubliceerd, wordt de opdracht in beginsel uitgevoerd tegen de eerstvolgende gepubliceerde koers. Elektronisch Een elektronische opdracht geschiedt via het internet middels de website van SNS Bank, thans luidende: snsbank.nl. Indien een elektronische opdracht SNS Bank op een Werkdag, uiterlijk om 15:00 uur heeft bereikt, wordt deze opdracht behoudens bijzondere omstandigheden ter beoordeling van SNS Bank, uitgevoerd tegen de Koers die gepubliceerd wordt op de eerste Beursdag volgend op deze Werkdag. Als op een Beursdag geen Koers in het betreffende Effect is gepubliceerd, wordt de opdracht in beginsel uitgevoerd tegen de eerstvolgende gepubliceerde koers. 42