2 Classificatiewijzen. van de verzekeringen

Transcriptie

1 2 Classificatiewijzen van de verzekeringen

2 GOED BESCHERMD Vijf verzekeringen voor alledag Het is geen makkelijke opgave om de verzekeringen in te delen. Het aanbod en de diversiteit zijn immers zo groot dat een zelfde verzekering onder verschillende categorieën kan vallen (een bijstandsverzekering bijvoorbeeld). Hoewel er talrijke classificaties bestaan, vermeldt de wet er slechts twee die elk hun eigen juridische gevolgen hebben. Het gaat om de persoonsverzekeringen en de schadeverzekeringen alsook om de verzekeringen tot vergoeding van schade en de verzekeringen tot uitkering van een vast bedrag. 20

3 Classificatiewijzen van de verzekeringen DE JURIDISCHE CLASSIFICATIE PERSOONSVERZEKERINGEN OF SCHADEVERZEKERINGEN Dat onderscheid houdt verband met het fundamentele verschil tussen de verplichtingen van de verzekeraar bij de uitvoering van de overeenkomst. In het kader van de schadeverzekering zal hij de begunstigde moeten vergoeden voor de gevolgen van een schadegeval, wat er doorgaans op neerkomt dat hij geval per geval de waarde moet ramen van de goederen in kwestie. In het geval van een persoonsverzekering zal de vergoeding die aan de begunstigde betaald wordt bestaan uit een forfaitair bedrag dat bij de afsluiting van de overeenkomst zelf bepaald wordt, dus los van de geleden schade. De schadeverzekeringen dienen om het vermogen van de verzekerde te beschermen, met inbegrip van zijn aansprakelijkheid, waarbij het beginsel van het herstel van de werkelijke schade primeert. De verzekeraar verstrekt de prestatie die nodig is om een schade (geleden door de verzekerde of waarvoor hij aansprakelijk is) volledig of gedeeltelijk te herstellen. Krachtens een tweede beginsel, het beginsel van schadevergoeding genoemd, zal het herstel echter het bedrag van die schade niet mogen overtreffen. Het is wel toegestaan dat de verzekering de nieuwwaarde van een goed dekt, zelfs zonder de ontwaarding vanwege zijn ouderdom ervan af te trekken. Bijvoorbeeld, een omniumverzekering die de verzekerde vergoedt voor de nieuwprijs van de wagen na diefstal, zelfs al was deze al vier jaar oud. De meest voorkomende vormen van schadeverzekeringen zijn de autoverzekering burgerlijke aansprakelijkheid (BA auto), de omniumverzekering, de woningverzekering, of nog, de rechtsbijstandsverzekering. De persoonsverzekeringen dienen om het leven, de fysieke integriteit of de gezinstoestand van een persoon te beschermen. De gewaarborgde risico s in de persoonsverzekeringen zullen dus rechtstreeks betrekking hebben op de verzekerde persoon en niet op zijn goederen. Ander belangrijk verschil: als die risico s zich voordoen, zal de vergoeding meestal forfaitair zijn. Haar bedrag 21

4 GOED BESCHERMD Vijf verzekeringen voor alledag wordt vooraf vastgelegd zonder de geleden schade te ramen. Hier bepaalt de overeenkomst a priori welk bedrag gestort moet worden. De meest courante vormen van persoonsverzekeringen zijn de levensverzekeringen, de verzekeringen lichamelijke ongevallen, de ziekteverzekeringen, of nog, de invaliditeits- of ongeschiktheidsverzekeringen. Dit forfaitaire karakter van de vergoeding moet evenwel genuanceerd worden. Er bestaan ook prestaties tot vergoeding van schade in de persoonsverzekeringen (dat is bijvoorbeeld het geval met de hospitalisatie- of arbeidsongevallenverzekering). VERZEKERINGEN TOT VERGOEDING VAN SCHADE OF UITKERING VAN EEN VAST BEDRAG Zoals we hiervoor al geschreven hebben, zullen de verzekeringen tot vergoeding van schade het slachtoffer vergoeden voor de schade die het werkelijk geleden heeft. De omniumverzekering is daar een voorbeeld van. Voor zover de voorwaarden en modaliteiten van de overeenkomst nageleefd zijn (ook deze die betrekking hebben op de franchise), zullen de herstellingskosten van de wagen terugbetaald worden aan de nemer. In het geval van de verzekeringen tot uitkering van een vast bedrag daarentegen zal de vergoeding niet gekoppeld zijn aan het bedrag van de schade die het slachtoffer geleden heeft. Zo valt het in een ongevallenverzekering vaak voor dat de begunstigde, bij overlijden of arbeidsongeschiktheid van de verzekerde, een forfaitair bedrag ontvangt dat in elk geval losstaat van de schade die de verzekerde geleden heeft. 22

5 Classificatiewijzen van de verzekeringen CLASSIFICATIE VOLGENS HET VERPLICHT KARAKTER VAN DE VERZEKERING WETTELIJK VERPLICHTE VERZEKERINGEN Een verzekering is wettelijk verplicht als de wet dat bepaalt. Dat geldt bijvoorbeeld voor de uitoefening van een beroepsactiviteit. Zo bestaat er een lange lijst verplichte verzekeringen die men in het kader van specifieke beroepen (architecten, notarissen, kermisexploitanten, aannemers, kinderoppas, bewakingsfirma s, collectieve beleggingsorganismen, touroperators, vastgoedmakelaars, boekhouders, enz.) moet afsluiten. Voor particulieren bestaan er, in tegenstelling tot wat men vaak denkt, weinig wettelijk verplichte verzekeringen. We denken bijvoorbeeld aan de autoverzekering burgerlijke aansprakelijkheid (vaak BA Auto genoemd) en de arbeidsongevallenverzekering. In België moeten alle motorvoertuigen die in het verkeer gebracht worden verzekerd zijn in burgerlijke aansprakelijkheid auto. Deze verzekering dekt het risico op lichamelijke, materiële of morele schade berokkend aan derden waarvoor de bestuurder van het voertuig aansprakelijk is. Ze dekt in principe niet de schade die het verzekerde voertuig zelf opgelopen heeft. Voor de dekking van die kosten zal de nemer een aanvullende verzekering moeten afsluiten die evenwel niet verplicht is. Dat noemt men de waarborg eigen schade. Daarnaast kan een waarborg rechtsbijstand hem helpen om schadevergoeding te verkrijgen in geval van materiële en/of lichamelijke schade veroorzaakt door een derde. Ze is evenmin verplicht, maar kan aanvullend bij de BA genomen worden. Bovendien moet elke werkgever een verzekering tegen arbeidsongevallen en ongevallen op de weg van en naar het werk voor 23

6 GOED BESCHERMD Vijf verzekeringen voor alledag zijn werknemers afsluiten. Maar niet iedereen beseft dat hij de rol van werkgever op zich neemt als hij bijvoorbeeld een poetsvrouw neemt, tenzij hij haar met dienstencheques vergoedt. Ook bepaalde hobby s zijn onderworpen aan een verplichte verzekering, zoals de jacht bijvoorbeeld. Tot slot, als de consument deel uitmaakt van een vzw, een sportclub of een cultureel centrum, moet hij weten dat deze vzw, club of centrum een verzekering moet afsluiten om de personen te dekken die er werken zonder vergoed te worden. CONTRACTUEEL VERPLICHTE VERZEKERINGEN Sommige verzekeringen zijn weliswaar niet opgelegd bij wet, maar kunnen toch contractueel verplicht zijn. De afsluiting ervan wordt in dat geval opgelegd door een contract in plaats van een wet. Er bestaan heel wat gevallen van contractueel verplichte verzekeringen. Om er maar enkele te noemen: verplichte afsluiting van een woningverzekering door de huurder indien de huurovereenkomst daarin voorziet; verplichte afsluiting van een woningverzekering op vraag van de kredietinstelling; verplichte afsluiting van een omniumverzekering door bepaalde financieringsorganismen. NIET VERPLICHTE VERZEKERINGEN Tot slot bestaan er talrijke verzekeringen die noch bij wet noch door een overeenkomst opgelegd zijn, maar een dekking verlenen die nuttig kan zijn voor de consument. Dat is met name het geval met de familiale verzekering burgerlijke aansprakelijkheid (BA Familiale of BA Privéleven genoemd). Zij neemt immers de schadeloosstelling van de derde ten laste indien de consument (of de personen voor wie hij burgerlijk aansprakelijk is, zoals zijn kinderen of dieren bijvoorbeeld) effectief aansprakelijk is voor een schade berokkend aan een derde. In de ogen van de wet dient hij die aansprakelijk is voor een incident dat schade aan anderen berokkent in te staan voor de financiële gevolgen van zijn daden! En de gevorderde bedragen kunnen torenhoog oplopen. De consument die een familiale verzekering afgesloten heeft, is beschermd tegen deze financiële zorgen. De dekking speelt immers zodra hij burgerlijk aansprakelijk is. Onder burgerlijke aansprakelijkheid 24

7 Classificatiewijzen van de verzekeringen verstaat men de verplichting om de schade te herstellen die men berokkend heeft door zijn fout of deze van iemand anders voor wie hij moet instaan (zijn minderjarige kinderen of dieren die hij onder zijn hoede heeft bijvoorbeeld); welnu, deze aansprakelijkheid kan in heel wat gelegenheden opgeworpen worden CLASSIFICATIE VOLGENS HET VOORWERP VAN DE VERZEKERING ZAAKVERZEKERINGEN Ze dekken de goederen in het algemeen (woning, meubels, voertuig, enz.). Als voorbeeld citeren wij de woningverzekering die een eigenaar afgesloten heeft en die de woning dekt of de omniumverzekering die de materiële schade aan zijn voertuig dekt. AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN De aansprakelijkheidsverzekeringen dienen op hun beurt om het vermogen van de nemer te beschermen tegen eventuele schadeclaims van een slachtoffer. Als voorbeeld citeren wij de woningverzekering die een huurder aangegaan heeft en zijn huuraansprakelijkheid tegenover de verhuurder dekt, of nog, de verzekering BA Auto die het slachtoffer dekt van een verkeersongeval waarvoor de bestuurder aansprakelijk is. KOSTENVERZEKERINGEN De kostenverzekeringen beschermen het vermogen van de nemer voor eventuele kosten die hij zou moeten dragen om zich te verdedigen. Bijvoorbeeld: de verzekering rechtsbijstand zal de advocaat- en gerechtskosten ten laste nemen in geval van een proces. 25

8 GOED BESCHERMD Vijf verzekeringen voor alledag DE TECHNISCHE CLASSIFICATIE Er bestaat ook een technische classificatie van de verzekeringen per activiteitengroep en per tak. Ze is gebaseerd op de wetgeving betreffende de controle op het verzekeringsbedrijf. Ze omvat twee grote groepen van activiteiten, met name de activiteitengroep Leven en de activiteitengroep Niet-Leven. Deze twee groepen behelzen verschillende takken die telkens aangeduid worden met een cijfer. Enkele voorbeelden: Activiteitengroep Niet-Leven ɠɠ 1. Ongevallen ɠɠ 2. Ziekte ɠɠ 10. BA Auto Activiteitengroep Leven ɠɠ 21. Levensverzekeringen niet verbonden met ɠɠ beleggingsfondsen 23. Levensverzekeringen verbonden met beleggingsfondsen. In deze gids zullen wij ons beperken tot de verzekeringen Niet-Leven. VEEL GESTELDE VRAGEN Neem ik een optionele verzekering of niet? Algemene tip: weeg de kost van de verzekering af tegen wat het u zou kosten als u er geen neemt. Extra trucje: een hoger franchisebedrag biedt u soms de mogelijkheid om een lagere premie te betalen. 26

9 Classificatiewijzen van de verzekeringen Indien u een nieuwe wagen koopt en u heeft nog wat spaarcenten over, kunt u bijvoorbeeld overwegen om een omniumverzekering met een hogere franchise af te sluiten om het bedrag van uw premie te verminderen, of totaal geen omniumverzekering te nemen. Als u moet lenen om de wagen te kopen, raden wij u aan om een verzekering met een beperkte franchise af te sluiten. Ben ik al niet gedekt? Algemene tip: ook al is dit een lastige karwei, ga toch maar even na welke verzekeringsdekking u al geniet! Uw gezin is misschien gedekt door een verzekering reisbijstand begrepen in de autoverzekering van uw bedrijfswagen of deze van uw partner. In dat geval zal het zinloos zijn om er zelf nog één af te sluiten voor uw vliegreizen. Extra trucje: nadat u een tijd alleen gewoond hebt, gaat u samenwonen met uw partner; de kans is groot dat uw familiale verzekering BA overbodig is als uw partner er al één heeft. Speel ik open kaart met mijn verzekeraar of draai ik rond de pot? Algemene tip: antwoord eerlijk op de vragen die de verzekeraar u stelt. Anders riskeert u dat hij niet tussenkomt bij een schadegeval. Extra trucje: controleer regelmatig of uw verzekeringen nog aangepast zijn aan uw situatie, kortom of u niet te veel of te weinig verzekerd bent. Als u bijvoorbeeld zonnepanelen plaatst, moet u misschien uw woningverzekering aanpassen en als uw wagen meer dan drie jaar oud is, kunt u een andere formule dan een omniumverzekering overwegen. Sommige overeenkomsten blijven echter vijf jaar lang voordelig dankzij hun gunstige vergoedingsregeling na een total loss of een diefstal. 27

10 GOED BESCHERMD Vijf verzekeringen voor alledag Mijn verzekeringsovereenkomst is lang en ingewikkeld. Ik snap er niets van Waarom zou ik ze dan lezen? Algemene tip: lees eerst ons laatste vergelijkend artikel (verschenen in Budget & Recht) of de detailpagina van een product in onze Koopwijzer auto- of hospitalisatieverzekering (op onze website). Deze publicaties beschrijven enkele belangrijke kenmerken van de verzekering waarop u moet letten. Bovendien vindt u er de beste koop voor de voorgestelde profielen en kunt u tot 5 contracten met elkaar vergelijken. Opgelet! Laat niet na uw contract te lezen, vooral de bijzondere voorwaarden die gegevens bevatten die voor u persoonlijk gelden. Extra trucje: als u daarna nog twijfelt (bijvoorbeeld: is mijn caravan gedekt tegen diefstal?) vraag dan meer duidelijkheid aan uw tussenpersoon of verzekeraar. Indien nodig, zorg ervoor dat u een geschrift in handen krijgt dat de dekking bevestigt. Wat als het elders beter was? Algemene tip: vergelijk de verzekeringsovereenkomsten. Zoals uit onze studies en koopwijzers blijkt, bent u dan beter gedekt en bespaart u veel geld aan premies. Extra trucje: behoudens uitzondering (ingevolge een tariefwijziging bijvoorbeeld) kunt u niet zomaar van verzekeraar veranderen; u moet een opzegtermijn van drie maanden en één dag vóór de jaarlijkse vervaldag in acht nemen. 28