Rampenbestrijding: actoren, regelgeving en bevoegdheden

Transcriptie

1 Rampenbestrijding: actoren, regelgeving en bevoegdheden Steven Lierman Referendaris bij het Hof van Cassatie Deeltijds docent UA

2 Rampenbestrijding is geen eenduidig begrip Nieuwe uitdagingen in een risicomaatschappij Een veelheid aan regelgeving Rampenbestrijding: geen eenduidig begrip Een veelheid aan bevoegdheden Een veelheid aan actoren Op zoek naar een doelgericht en efficiënt risicobeleid

3 Nieuwe uitdagingen in onze risicomaatschappij (Beck) Toegenomen onzekerheid, complexiteit en grensoverschrijdend karakter Seveso, Sandoz, Bophal,... Natuurfenomen zoals El Nino, broeikaseffect BSE-koeien, dioxinekippen, genetische manipulatie Risico s s zijn niet langer verzekerbaar wegens onzekerheid en niet-identificeerbaarheid identificeerbaarheid (BSE-koeien, dioxine, genetische manipulatie) Wegens ontoereikende capaciteit (nucleaire, chemische)

4 Nieuwe uitdagingen in onze risicomaatschappij (Beck) Onvoldoende kennis en onzekerheid over risico s Onduidelijke verantwoordelijkheid Behoefte aan langetermijnvisie Traditionele mechanismen schieten tekort onverzekerbaarheid, inadequate of te gefragmenteerde regelgeving en bevoegdheden, gebrek aan info en kennis bij overheid, gebrek aan adequate controle en sanctieregeling

5 Een veelheid aan regelgeving (1) Over civiele veiligheid: Wet 31/12/1963 m.b.t. civiele bescherming; K.B. 31/1/2003 m.b.t. noodplan op nationaal niveau; K.B. 16/02/2006 m.b.t. nood- en interventieplannen Wet 15/05/2007 m.b.t. civiele veiligheid Over dringende geneeskundige hulpverlening Wet 8/07/1964 (laatste( wijziging: : 9/07/2004) K.B. 2/4/1965 (inrichting( van de dringende geneeskundige hulpverlening en aanwijzing van gemeenten als centra van eenvormig oproepstelsel, laatste wijziging: : 18/7/2002) K.B. 4/07/2004 (wijzigt( K.B. van 5/7/1994 tot oprichting Nationale Raad voor dringende geneeskundige hulpverlening) K.B. 16/02/2006 m.b.t. nood- en interventieplannen

6 Een veelheid aan regelgeving (2) Over politiediensten (laatste wijziging: : 15/05/2007) Wet 5/8/1992 op het politieambt omzendbrief 2/2/1993 Wet 7/12/1998 tot organisatie van geïntegreerde politiedienst Brandrisico: Wet 30/07/1979 preventie van brand en ontploffing (laatste wijziging: : 25/04/2007) Nucleaire risico: Wet 15/04/1994 en ARBIS (Algemeen( Reglement Bescherming Ioniserende Straling) Gevaarlijke stoffen: Seveso-Samenwerkingsakkoord Samenwerkingsakkoord 22/05/2001 (gevaren van zware ongevallen met gevaarlijke stoffen) K.B. 18/04/1988 tot oprichting coördinatie rdinatie- en crisiscentrum van de regering Overeenkomsten met buurlanden

7 Rampenbestrijding: geen eenduidig begrip Rampspoedige gebeurtenissen, catastrofen, schadegevallen (civiele bescherming) Crisis (regelgeving over crisiscentr.) (Dreigende) noodsituatie (regelgeving over noodplanning) Nationale crisis (regelgeving noodplan op federaal niveau) Zwaar ongeval waar gevaarlijke stoffen bij betrokken zijn (Seveso Samenwerkingsakkoord)

8 Een veelheid aan bevoegdheden Federale bevoegdheid m.b.t. civiele veiligheid Coördinatie door Binnenlandse Zaken (ook installatie en werking eenvormig oproepstelsel, federale politiediensten) Volksgezondheid (dr. geneesk. hulpverl., voedselveiligheid) Andere (Defensie, Mobiliteit, Justitie,...) Gewestelijke bevoegdheid inzake milieutoezicht, Seveso-samenwerkingsakkoord samenwerkingsakkoord met federale overheid Gemeenten en provincies (openbare orde en veiligheid op grondgebied, rampenplan, brandpreventie, eenvormig oproepstelsel, lokale politie)

9 Een veelheid aan actoren Hulpverleningsoperaties Brandweer, civiele bescherming Medische, sanitaire en psychosociale hulpverlening Diensten dringende med. hulpverl., Rode Kruis,... Politie van de plaats van de noodsituatie Politie Logistieke steun Civiele bescherming,... Informatie Bevoegde overheden Andere (gespecialiseerde private of publieke diensten, exploitant gevaarlijke inrichting, werkgever)

10 Wet van 15 mei 2007 betreffende de civiele bescherming: historiek Fundamenteel thema regeerakkoord Commissie Paulus opgericht 9/2004 Initiatief: Minister van binnenlandse zaken Betrokken: brandweerfederaties, vereniging steden en gemeenten, civiele bescherming, Brussels Hoofdstedelijk Gewest, binnenlanse zaken Officieel Verslag op januari 2006 Met spoed door de assemblees gejaagd (februari tot april 2007) B.S. 31/07/2007

11 Nieuwe wet betreffende de civiele veiligheid: 3 basisprincipes Begrip: civiele veiligheid vs. civiele bescherming 1. Recht voor elke burger om de snelste adequate hulp te genieten 2. Equivalente diensten veroorzaken equivalente lasten voor de burger 3. Schaalvergroting (of een noodzakelijke groepering van de beschikbare middelen)

12 Nieuwe wet betreffende de civiele veiligheid: structurele niveaus 1. Bij uitstek een federale bevoegdheid (beleidsniveau) Minister van Binnenlandse Zaken Uitvoering: federaal korps van civiele bescherming Federaal kenniscentrum voor civiele veiligheid 2. Hulpverleningszone (organisatorisch niveau): zoneraad, zonecollege, zonecommandant 3. Netwerk van brandweer- en reddingsposten (uitvoerend niveau)

13 Nieuwe wet betreffende de civiele veiligheid: toepassingsgebied In essentie een hervorming van de brandweerdiensten en civiele bescherming Diensten van civiele bescherming niet geïntegreerd in brandweerdienst, maar beide zijn complementair Niet: medische, sanitaire en psychosociale hulpverlening Financiering en middelen van de diensten Statuut van het betrokken personeel: zowel vrijwilligers als beroepspersoneelsleden Aansprakelijkheidsregeling

14 Nieuwe wet betreffende de civiele veiligheid: een kaderwet Een lege doos of een mooi uitgewerkt beleidskader? Uitwerking in nood- en interventieplannen Ruime volmachten aan de Koning: Taakverdeling civiele bescherming en brandweer- en reddingsposten Nood- en interventieplannen en coördinatie van operaties Toekomstige omtrek, grenzen en minimumkader hulpverleningszone Functieprofiel zonecommandant Administratief en geldelijk statuut personeel Minimale normen inzake uitrusting en materieel

15 Op zoek naar een doelgericht en efficiënt risicobeleid Horizontale (civiele bescherming en noodplanning) versus verticale regelgeving (arbeidsveiligheid, brandbestrijding, verkeersveiligheid, nucleaire en chemische risico s, s, voedselveiligheid...) Aflijnen van bevoegdheden versus samenwerking (info-uitwisseling, adviesproc.,...) Participatie van andere actoren Geïntegreerde aanpak van preventie, noodplanning, en nazorg