Energiebesparing openbare verlichting

Transcriptie

1 Energiebesparing openbare verlichting provinciehuis Brugge 26 november 2013 Filip Brokken kabinetschef burgemeester/diensthoofd patrimonium

2 Missie Met toepassing van de best bruikbare technieken op het meest geschikte moment verlichten hetgeen om reden van algemeen belang verlicht moet worden. - Hoe? - Wanneer? - Wat? Pragmatische benadering/lichtplan

3 Bevoegdheidsverdeling Gemeenten Artikel van de gemeentewet: De gemeenten hebben tot taak te voorzien, ten behoeve van de inwoners in de veiligheid meer bepaald 1 alles wat verband houdt met een veilig en vlot verkeer op openbare wegen, straten, kaden en pleinen, hetgeen omvat de verlichting

4 Bevoegdheidsverdeling De (distributie)netbeheerder DNB a. Decreet van 8 mei 2009, artikel (van kracht op 1 januari 2011) De Vlaamse regering kan, na advies van de VREG, de netbeheerders extra openbaredienstverplichtingen opleggen met betrekking op: 5 de exploitatie van openbare verlichting

5 Bevoegdheidsverdeling De (distributie)netbeheerder DNB a. Decreet 8 mei 2009 b. Uitvoeringsbesluit 19 november 2010, artikel openbare verlichting: de verlichting die gelegen is boven, onder, op of langs wegen, paden, pleinen, bruggen, tunnels en waterlopen, waarbij die wegen, paden, pleinen, bruggen, tunnels of waterlopen onder het beheer van een gemeente of een autonoom gemeentebedrijf vallen.

6 Bevoegdheidsverdeling De (distributie)netbeheerder DNB a. Decreet 8 mei 2009 b. Uitvoeringsbesluit 19 november 2010, artikel De netbeheerder staat in voor: - onderhoud kabels, palen, steunen, armaturen, lampen - onderhoud schakelaars, meet-, regel- en communicatieapparatuur en transformatoren - organisatie meldpunt defecten (o.a. lampen) - opstellen aanbestedingsdossiers - bijstand aan de gemeenten voor aankoop elektriciteit - 5-jaarlijkse energieaudit openbare verlichting - sensibilisering gemeenten op vlak van lichthinder

7 Bevoegdheidsverdeling De (distributie)netbeheerder DNB c. Energiediensten voor lokale besturen (EDLB)

8 Gemeentelijk belang Beleidsmatig belangrijk - openbare veiligheid als gemeentelijke kerntaak - aantrekkelijkheid van de woonomgeving Financieel belangrijk (energienota 2013) lichtpunten kw geïnstalleerd vermogen energiekosten: EUR/jaar investeringen: EUR/jaar onderhoudskosten: EUR/jaar Totaal: EUR/jaar

9 Energiekosten Energiekosten openbare verlichting (EUR, inclusief BTW) Bron: energienota

10 Energiekosten Totaal (cijfers 2012): elektriciteit: EUR openbare verlichting: EUR gas: EUR water: EUR Totaal: EUR Aandeel openbare verlichting: 28 % Aandeel openbare verlichting in totale elektriciteitskosten: 45 %

11 Lichthinder en energieverbruik

12 Lichthinder en energieverbruik Nieuwe projecten vanaf 2003 Stationsproject (2003) Waasland Shopping Center met verlichte parkeerplaatsen (2004) Margarethaplan - Grote Markt (2005) 3 verlichte kunstgrasvoetbalterreinen (2004 en 2007) voor Red Star Waasland (2de klasse) en FCN Sint-Niklaas (3de klasse) Vrijmaking energiemarkt op 1 juli 2003 Verrekening groenestroomcertificaten vanaf 2012

13 Lichthinder en energieverbruik Gemiddelde kostprijs elektriciteit openbare verlichting (EUR/kWh, inclusief BTW) Bron: energienota ,20 0,1952 0,15 0,1361 0,1378 0,1419 0,1508 0,1123 0,1150 0,10 0,0992 0,1043 0,0752 0,05 0,0524 0,

14 Ontwerp nieuwe gemeentelijke projecten Tip 1: Gebruik de juiste verlichtingstoestellen armaturen gekeurd Synergrid BFE 005: * fotometrisch (o.a. lichtsterkte en opwaartse lichtstroom) * constructief (o.a. dichtheid optiek en elektrisch deel, éénhandige manipulaties) voorkeur voor vlakke/lichtgebolde kappen i.p.v. refractorkappen of bolvormige armaturen optimaal energieverbruik (hoog rendement) duurzaamheid (> 30 jaar)

15 Nieuwe gemeentelijke projecten test IP-norm

16 Ontwerp nieuwe gemeentelijke projecten Tip 2: Openbare verlichting is geen bijzaak essentieel element in wegenaanleg (naast riolering, verkeersmaatregelen, groenelementen, ) voorkomen van concurrentie met bomen (let op parkeervakken) bepaling van lichtpunthoogte (en tussenafstand), lichtkleur en te verlichten ornamenten en monumenten (klemtoonverlichting)

17 Ontwerp nieuwe gemeentelijke projecten Tip 3: Gebruik verschillende brandduurregimes Vlaanderen: van 40 lux (avond) tot + 20 lux (ochtend, uitzondering: van 15/10 tot 1/3: + 40 lux) avondregime (= zonsondergang tot uur) nachtregime (= zonsondergang tot zonsopgang) avondregime met herontsteking (= herontsteking vanaf 6.00 uur tot zonsopgang) afzonderlijke circuits, handmatig te bedienen nieuw: dimming (EVA)

18 Ontwerp nieuwe gemeentelijke projecten Tip 4: Gebruik de juiste materialen Doel: openbare verlichting overbodig maken of beperken optimaal gebruik daglicht (ondergrondse parking) straatmeubilair (o.a. autobuswachthuisjes) verhardingen (treden, boordstenen)

19 Voorbeeldproject Grote Markt (2005)

20 Voorbeeldproject Grote Markt (2005)

21 Voorbeeldproject Grote Markt (2005)

22 Voorbeeldproject Grote Markt (2005)

23 Voorbeeldproject Grote Markt (2005)

24 Voorbeeldproject Grote Markt (2005) Bestaande situatie tot 2004

25 Voorbeeldproject Grote Markt (2005)

26 Voorbeeldproject Grote Markt (2005)

27 Voorbeeldproject Grote Markt (2005) Andere aandachtspunten

28 Voorbeeldproject deelgemeentehuis

29 Voorbeeldproject Huis van de Sint (2013)

30 Voorbeeldproject Huis van de Sint

31 Voorbeeldproject Huis van de Sint 6 grondspots CDM-T van 35 W 3 LED-lines strips 4000K van 15W 1 LED-line strip 4000K van 12W/lm of 200W totaal geïnstalleerd vermogen: 455 W jaarverbruik: 350 EUR (nachtregime) kostprijs: EUR (BTW incl.)

32 Voorbeeldproject sportterreinverlichting

33 Voorbeeldproject sportterreinverlichting

34 Voorbeeldproject sportterreinverlichting Uitgangspunten gebruik passende armaturen/lampen 6 palen met in totaal 8 armaturen/lampen i.p.v. 4 palen met 8 armaturen/lampen gemiddelde lichtsterkte ca. 60 lux (trainingen en provinciaal voetbal)

35 Voorbeeldproject sportterreinverlichting Uitwerking 8 lampen van W 50 % energieverbruik t.o.v. voorstel met 4 palen (8 armaturen van W) geen opwaartse verlichting gelijkmatige lichtverdeling gemiddelde verlichtingssterkte: 62,3 lux

36 Voorbeeldproject sportterreinverlichting Kunstgrasterreinen Red Star Waasland (nu Waasland Beveren) en FCN Sint-Niklaas (nu Sportkring Sint-Niklaas)

37 Voorbeeldproject sportterreinverlichting Vergelijking 4 of 6 palen

38 Voorbeeldproject sportterreinverlichting 12 armaturen MVP507 Optivision met lampen 2.000W 4 palen gemiddelde verlichtingssterkte: 180 lux meer lichtspreiding buiten het terrein verblinding bij hoge ballen 6 palen gemiddelde verlichtingssterkte: 250 lux weinig lichtspreiding buiten het terrein groter spelcomfort meerkost van ca EUR (2 extra palen)

39 Private projecten Verkavelingsverordening Gemeenteraadsbeslissing van 25 juni 2004 tot vaststelling van een verkavelingsverordening: Het dossier van de verkavelingsaanvraag dient volgende gegevens te bevatten: 3 een gedetailleerd ontwerp van de openbare verlichting.

40 1ste Prijs International Dark-Sky Association 2005 Genk

41 Energiebesparende vernieuwingsprojecten Overzicht gemeentelijk patrimonium palen en gevelsteunen armaturen (type, constructeur) lampen (vermogen, lichtkleur) brandduurregeling (nacht, avond, herontsteking)

42 Informatie inwinnen Identificatie palen en steunen (nummering)

43 Informatie inwinnen Inventaris opvragen aan distributienetbeheerder

44 Informatie inwinnen

45 Informatie inwinnen Inventaris opvragen aan distributienetbeheerder

46 Relighting project Parklaan (2007) Bestaande toestand 1 km lang, grotendeels met middenberm oorspronkelijk rijksweg, later als gewestweg overgedragen aan de stad in 1992 verbinding tussen E17 en Grote Markt huisgevels en aanpalende stadspark totaal verlicht

47 Relighting project Parklaan (2007)

48 Relighting project Parklaan (2007) Bestaande toestand 64 lampen 400 W palen lichtpunthoogte 12 meter (middenberm) 31 kw geïnstalleerd vermogen (= 2 % van het totaal geïnstalleerd vermogen openbare verlichting) verouderde armaturen met refractorkappen (vermoedelijk 50 jaar oud)

49 Relighting project Parklaan (2007)

50 Relighting project Parklaan (2007)

51 Relighting project Parklaan (2007) Nieuwe toestand behoud alle palen en leidingen aanzienlijke daling geïnstalleerd vermogen sterke beperking lichthinder verlichting beperken tot openbare weg lichtkleur overgang van geel naar wit licht (Grote Markt)

52 Relighting project Parklaan (2007)

53 Relighting project Parklaan (2007)

54 Relighting project Parklaan (2007) Energiebesparing 250 W/lamp i.p.v. 400 W (totaal 319 W/lamp i.p.v. 484 W/lamp) 64 lampen, dus 165 W x 64 = 10,56 kw minder geïnstalleerd vermogen gemiddeld branduren/jaar (nachtregime) minderverbruik: kwh/jaar (= 1 % van het totaal jaarverbruik) energiebesparing: EUR/jaar (incl. BTW)

55 Relighting project Parklaan (2007) Energiebesparing energiebesparing: EUR/jaar (incl. BTW) (2012: EUR/jaar, incl. BTW) investering: EUR (incl. BTW) terugbetaaltijd: 11,5 jaar (actuele prognose: 8 jaar) effectieve energiebesparing: 0,67 % van het toaal jaarverbruik openbare verlichting

56 Kyoto-protocol (november 2007)

57 Relighting project Kon. Elisabethlaan Bestaande toestand 34 lampen 400 W palen lichtpunthoogte 10 meter (middenberm) 16,5 kw geïnstalleerd vermogen verouderde armaturen

58 Relighting project Kon. Elisabethlaan

59 Relighting project Kon. Eliabethlaan Energiebesparing 150 W/lamp i.p.v. 400 W (totaal 195 W/lamp i.p.v. 484 W/lamp) 34 lampen, dus 289 W x 34 = 9,80 kw minder geïnstalleerd vermogen gemiddeld branduren/jaar (nachtregime) minderverbruik: kwh/jaar (= 0,95 % van het totaal jaarverbruik) energiebesparing: EUR/jaar (incl. BTW)

60 Relighting project Kon. Elisabethlaan Energiebesparing energiebesparing: EUR/jaar (incl. BTW) (2012: EUR/jaar, incl. BTW) investering: EUR (incl. BTW) terugbetaaltijd: 2,5 jaar voorbeeldproject

61 Relighting project Kon. Elisabethlaan Het Nieuwsblad 30 april 2008

62 Aanpassing brandduurregeling (2008) Bestaande toestand lampen op avondregime (ca. 20%) doven om uur, ontsteken om uur zowel NaHP (SON) als NaLP (SOX)

63 Aanpassing brandduurregeling (2008) Nieuwe toestand doven om uur, ontsteken om uur elke dag 2 x branduren minder minderverbruik: kwh/jaar (= 5,2 % van het totaal jaarverbruik) energiebesparing: EUR/jaar (incl. BTW) (2012: EUR/jaar, incl. BTW)

64 Aanpassing brandduurregeling (2008) Nieuwe toestand 329 stuurpunten vervangen investeringskosten: EUR (incl. BTW) terugbetaaltijd: 1,3 jaar (excl. REG-premie DNB) uitbreiding avondregime? proefproject dimming Destelwijk

65 Uitbreiding avondregime (2012) Bestaande toestand Overzicht openbare verlichting ,12% 2,67% 0,23% 0,10% Avondlampen (<22 u en >6u) ,57% Nachtlampen Daglampen - 12 Continulampen Schoollampen ,30% Lampen niet in dienst - 10

66 Uitbreiding avondregime (2012) Nieuwe toestand 354 bijkomende lampen op avondregime (vnl. invalswegen en woonwijken) investeringskosten: EUR (incl. BTW) minderverbruik: kwh of EUR/jaar (incl. BTW) (= 2,5 % van het totaal jaarverbruik) terugbetaaltijd: <½ jaar (excl. REG-premie DNB)

67 Resultaten Energieverbruik openbare verlichting (kwh) Bron: energienota

68 Besluit groot aandeel in totale elektriciteitsfactuur relatie energieverbruik / lichthinder informatie bij netbeheerder nieuwe projecten: belang van de ontwerpfase relighting-projecten: REG-subsidie? => ENERGIETOETS

69