Lokaal loket kinderopvang

Transcriptie

1 Lokaal loket kinderopvang Goedgekeurd op Directiecomité VVSG Afdeling OCMW s en Directiecomité VVSG 1 Inleiding In het kader van het decreet voorschoolse kinderopvang en binnen de door de Vlaamse regering (23 juli 2010) goedgekeurde visienota decreet kinderopvang is er sprake van een lokaal loket kinderopvang. Een dergelijk lokaal loket moet de gezinnen ondersteunen in hun zoektocht naar passende kinderopvang en daarbij onder andere focussen op maatschappelijk kwetsbare gezinnen in functie van gelijke opvangkansen. 2 Platform Vernieuwing Het Platform Vernieuwing dat in 2007 werd opgericht en is samengesteld uit vertegenwoordigers van de opvang en van de gebruikers, experten en Kind en Gezin om te overleggen over de ontwikkelingen rond het Centrum voor Kinderopvang (CKO) en de vernieuwing in de kinderopvang heeft op basis van een nota van Kind en Gezin een voorstel lokaal loket uitgewerkt. Het voorstel lokaal loket van het Platform vernieuwing is uiteraard gebaseerd op de visienota decreet kinderopvang en de daar vastgelegde principes en krachtlijnen. Dit voorstel lokaal loket kinderopvang is ondertussen ook besproken op het Raadgevend Comité van Kind en Gezin, waar duidelijk werd dat een aantal organiserende besturen van kinderopvangvoorzieningen eerder sceptisch staan ten aanzien van het lokaal loket in eerste instantie en ten aanzien van de verantwoordelijkheid terzake van het lokaal bestuur in tweede instantie. 3 Visie VVSG op lokaal loket VVSG formuleert de voor lokale besturen essentiële vragen bij en bedenkingen bij discussienota van Kind en Gezin lokaal loket als volgt: 3.1 Bijkomende taken vragen bijkomende middelen VVSG is blij dat in de nota wordt erkend dat het realiseren van een lokaal loket kinderopvang middelen vraagt. Als het lokaal loket zijn doelstelling ten volle moet kunnen waarmaken, en op die wijze ook een belangrijke rol heeft in het helpen realiseren van het beleidsdoel van de Vlaamse overheid 17 februari /7

2 inzake het recht op en de toegankelijkheid van de kinderopvang, kan dit niet zonder extra investering van middelen voor personeel nodig om: o o de kernopdracht van het lokaal loket te realiseren, namelijk het opvolgen van en het actief zoeken naar antwoorden op voorlopig onbeantwoorde opvangvragen en het zoeken naar antwoorden op crisisopvangvragen. de overkoepelende opdrachten van het lokaal loket te realiseren. Zonder middelen daartoe kan het lokaal loket enkel minimalistisch worden ingevuld als digitaal loket en zal de doelstelling van het lokaal loket vooral naar de meest kwetsbare gezinnen waarvoor voorrangsregels gelden, niet gerealiseerd kunnen worden. Op welk niveau deze middelen vrij zouden moeten gemaakt worden, en eventueel in welke verhouding, is politiek te beslissen. Hoe groot deze personele investering moet zijn, kan mede afhankelijk zijn van: o het aantal opvangvoorzieningen dat samenwerkt met het lokaal loket en het aantal plaatsen in deze opvangvoorzieningen (opmerking: aangezien de samenwerking met het lokaal loket een vergunningsvoorwaarde wordt, lijkt het meer evident gewoon het aantal voorzieningen op het grondgebied als norm te nemen) o het aantal gezinnen met jonge kinderen in de gemeente of stad o de geraamde opvangbehoefte in de gemeente o het aantal maatschappelijk kwetsbare gezinnen in de gemeente of stad o het aantal toeleiders in de buurt. VVSG verwacht van de Vlaamse overheid een jaarlijkse subsidie voor de realisatie van de doelstellingen van het lokaal loket. Het is voor VVSG onaanvaardbaar te denken dat de kosten voor de werking van het lokaal loket zouden kunnen afgewenteld worden op het lokaal bestuur. De middelen die vandaag besteed en/of gereserveerd zijn voor de coördinatiepunten flexibele en occasionele kinderopvang (binnen het actieplan flexibele en occasionele opvang) kunnen bij voorkeur al toegewezen worden aan de lokale loketten kinderopvang. Aangezien de coördinatiepunten flexibele en occasionele opvang vandaag genesteld zijn in een opvangvoorziening is het niet aangewezen om de taken van de huidige coördinatiepunten te verruimen. 3.2 Duidelijke keuze voor lokaal loket VVSG vraagt dat er eerst en vooral duidelijk gekozen wordt vóór het lokaal loket als meerwaarde in het realiseren van een toegankelijke dienstverlening en gelijke opvangkansen. VVSG ervaart in dit voorliggend voorstel dat de opvangvoorzieningen nog te veel ook de taak van lokaal loket als opdracht toegewezen krijgen. En dat de slagkracht van het lokaal loket in het realiseren van gelijke opvangkansen bijzonder beperkt is. 17 februari /7

3 3.2.1 Opdracht intake ouders VVSG vraagt dat elke ouder met een opvangvraag zich eerst meldt bij het lokaal loket. Het lokaal loket doet het eerste intakegesprek. En bezorgt de ouders objectieve informatie over de opvangvoorzieningen op het grondgebied. Enkel wanneer een ouder door het lokaal loket geregistreerd is in VERIKO kan hij/zij zich ook melden bij een opvangvoorziening om daar een plaats toegewezen te krijgen. Meerwaarde is: - uniforme intake en informatie voor alle ouders, uniforme registratie in VERIKO; - lokaal loket (en dus ook Vlaamse en lokale overheid) heeft zicht op alle aanvragen; - duidelijke communicatie naar ouders (één aanspreekpunt kinderopvang); - duidelijke administratieve lastenverlaging voor voorzieningen (aangezien veel gegevens over ouders al geregistreerd zijn via lokaal loket). Minwaarde: - bijkomende aanmelding voor ouders die al contact hebben met voorziening of in gemeenten met weinig voorzieningen waar ouders vaak zelf contact leggen met voorziening. Deze verplichte intake via het lokaal loket kan op voorwaarde dat elke opvangvraag en antwoord inzichtelijk wordt gemaakt en geregistreerd en dat het lokaal loket zich engageert om objectieve info aan te bieden. Het registreren van de aanvraag bij het loket doet bovendien geen afbreuk aan het opnamebeleid van elke opvangvoorziening en laat de keuzevrijheid van de ouders ongemoeid. Om rolverwarring te vermijden is het aangewezen het lokaal loket duidelijk af te zonderen van de opvangvoorzieningen en het te laten beheren door een samenwerkingsverband van alle opvangvoorzieningen op het grondgebied van de gemeente Procedure onbeantwoorde vragen VVSG heeft ernstige bezwaren tegen het principe dat nog onbeantwoorde opvangvragen aan de voorzieningen bekend zouden gemaakt worden. Idee dat voorzieningen op geregelde tijdstippen de geregistreerde opvangvragen bekijken en eventueel contact opnemen met ouders kan onmogelijk onderschreven worden door VVSG. VVSG is van mening dat ouders, na aanmelding aan het lokaal loket, het recht en ook de taak hebben om zelf contact op te nemen met de voorziening van hun keuze. Dat zij gecontacteerd zouden worden door voorzieningen lijkt ons weinig aangewezen. Dit zou bovendien kunnen leiden tot het zogenaamde cherry-picking. En voorzieningen zijn op die manier misschien ook niet geneigd vrije plaatsen door te geven, aangezien zij zelf kunnen kiezen wie zij contacteren om eventueel opgevangen te worden in hun voorziening. 17 februari /7

4 3.2.3 Gelijke opvangkansen VVSG stelt zich, gezien het opnamebeleid de verantwoordelijkheid blijft van de opvangvoorziening, vragen bij de slaagkans van het realiseren van een meer toegankelijke kinderopvang voor de kansen- en/of voorrangsgroepen. Hoe zal een lokaal loket/lokaal bestuur de gelijke opvangkansen kunnen afdwingen en er voor zorgen dat een kinderopvangvoorziening een evenwichtig aandeel van de voorrangsgroepen opvangt? Hoe zal een lokaal loket kunnen nagaan of het al dan niet beantwoorden van een crisisopvangvraag tot de mogelijkheden van een opvangvoorziening behoort? Indien de Vlaamse regering deze doelstelling van gelijke opvangkansen op termijn onvoldoende gerealiseerd ziet, lijkt het evident dat het lokaal loket ook daar een rol in krijgt Lokaal bestuur VVSG vraagt een duidelijke keuze voor het lokaal bestuur. Een lokaal loket kinderopvang is een logische opdracht voor het lokaal bestuur binnen lokaal sociaal beleid. Het is voor VVSG dan ook logisch dat het lokaal bestuur de begin- en eindverantwoordelijkheid krijgt voor het realiseren van een toegankelijke dienstverlening en dus voor de werking van het lokaal loket kinderopvang. 3.3 Systeemverantwoordelijkheid op Vlaams niveau VVSG vraagt dat er op niveau van de centrale overheid één systeemverantwoordelijke is die alles wat betreft toegankelijk maken van de dienstverlening op lokaal niveau coördineert (één minister, één bevoegde administratie enz). Deze systeemverantwoordelijke moet er voor zorgen dat er, vanuit een bepaalde visie op de loketfunctie van de lokale overheid, uitvoerbare wetgeving is en dat er een zekere eenvormigheid is wat betreft de diverse aspecten van de loketfunctie. Bijvoorbeeld wat betreft de gegevens over de kinderopvangvoorzieningen waarover een lokaal loket beschikt. Beperkt zich dit tot de zeer kwantitatieve gegevens zoals openingsdagen en uren, aantal kindplaatsen enz. of heeft het lokaal loket ook toegang tot informatie over een kinderopvangvoorziening die er voor een ouder ook echt toe doet en die een lokaal loket bijvoorbeeld kan vinden in de inspectieverslagen, tevredenheidsmetingen enz? Vanuit die visie is het bijvoorbeeld ook belangrijk een keuze te maken of de verantwoordelijkheid voor een opvangvraag gelinkt is aan de woonplaats van de vraagsteller dan wel aan de lokatie van de opvangvoorziening. Voor VVSG hoeft de verantwoordelijkheid voor de verdere opvolging van een opvangvraag niet perse te liggen bij lokaal loket gevestigd in de gemeente waar de ouders opvang wensen, maar kan dit ook liggen bij lokaal loket gevestigd in de gemeente waar ouders wonen. Binnen deze visie op de loketfunctie van de lokale overheid vraagt VVSG dat er ook duidelijkheid komt over de zogenaamde gedeelde regietaak van de lokale besturen. In hoeverre hebben de lokale besturen inspraak in de programmatie en planning van het 17 februari /7

5 beschikbaar budget kinderopvang van de Vlaamse overheid? In hoeverre is de Vlaamse overheid bereid rekening te houden met de door lokale besturen ervaren knelpunten en uitdagingen inzake voorschoolse kinderopvang? In hoeverre is de Vlaamse overheid bereid te investeren in een voldoende betaalbaar en kwalitatief aanbod voorschoolse kinderopvang zodat de loketfunctie niet ontaardt in een wachtlijstfunctie. 3.4 Software-ontwikkelingen gebruiken VVSG vraagt dat gekoppeld aan de ontwikkeling van VERIKO er ook een aantal andere zaken geïnformatiseerd en geautomatiseerd worden. Zo zou het voor VVSG veel logischer zijn dat het aanbod beschikbare plaatsen zichtbaar worden vanuit een registratie van de beantwoorde opvangvragen (en dus de opvangplannen). En niet dat voorzieningen hun vrije plaatsen moeten doorgeven. Verschillende voorzieningen gebruiken momenteel software die hen zicht geeft op de vrije plaatsen na registratie van de opvangplannen van beantwoorde opvangvragen. Deze software koppelen aan VERIKO of beschikbaar maken binnen VERIKO maakt een meer planmatig werken voor alle opvangvoorzieningen haalbaar. 4 Samenvatting discussienota Kind en Gezin lokaal loket 4.1 Inleiding Het lokaal loket kinderopvang is daarom een netwerk met vele mogelijke ingangsdeuren, waarbinnen evenwel de diversiteit aan aard van vragen en de weg die deze volgen, zoveel als mogelijk wordt gecoördineerd tot een overzichtelijk geheel, en waardoor ouders in principe slechts één keer hun vraag moeten stellen om binnen dat geheel effectief te worden voort geholpen. Het lokaal loket heeft een centrale rol in deze coördinatie en het zorgen voor antwoorden op àlle opvangvragen binnen een redelijke termijn. 4.2 Doelstelling lokaal loket De Vlaamse regering heeft als doelstelling de dienstverlening zo dicht mogelijk bij de ouders te brengen door de oprichting van een lokaal loket. Het lokaal loket kinderopvang heeft als doelstelling: - ondersteunen van gezinnen in hun zoektocht naar passende kinderopvang; - focus op maatschappelijk kwestbare gezinnen in functie van gelijke opvangkansen. Lokaal loket zorgt voor optimale spreiding van voorrangsgroepen. Vertaald naar: - (proactief) informeren ouders over opvangaanbod (opdracht van lokaal loket, opvangvoorziening en toeleider); 17 februari /7

6 - registreren van de opvangvraag in Vlaams electronisch registratie- en informatiesysteem (opdracht van lokaal loket, opvangvoorziening en toeleider) en verder verfijnen van de opvangvraag in functie van de wettelijke voorrangsregels; - informeren van ouders over vrije opvangplaatsen (zogenaamde lijstje met vrije plaatsen) of/en de nog onbeantwoorde opvangvragen aan de voorzieningen bekendmaken (opdracht lokaal loket). Lokaal loket heeft hierbij bijzondere aandacht voor opvangvragen van voorrangsgroepen en crisisopvangvragen. Opdracht voorzieningen in deze fase is: doorgeven vrije plaatsen aan loket en/of op geregelde tijdstippen de geregistreerde opvangvragen bekijken en eventueel contact opnemen met ouders. Geregistreerde vraag wordt eventueel beantwoorde opvangvraag; - opvolgen van de opvangvraag (unieke opdracht lokaal loket). Voorwaarde om deze doelstellingen te realiseren is: - netwerking tussen lokaal loket, opvangvoorzieningen (die via decreet verplicht zullen worden zich aan te sluiten bij of samenwerken met lokaal loket) en toeleiders; - lokaal loket is ook een fysiek aanspreekpunt, meer dan een digitaal loket. Opmerking: - keuzevrijheid ouders blijft gerespecteerd; - voorzieningen bepalen zelf opnamebeleid. Als overkoepelende opdracht heeft het lokaal loket volgende opdrachten: - signaleren van beleidsinformatie voor lokaal bestuur en lokaal overleg. Vlaamse overheid genereert automatisch de beleidsinformatie uit het Vlaams registratie- en informatiesysteem; - uitbouwen van netwerken (met opvangvoorzieningen, toeleiders en andere lokale loketten). 4.3 Organisatie lokaal loket Lokaal bestuur is verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat zijn grondgebied geen witte vlek is of er maw een transparant en neutraal lokaal loket wordt opgezet. Lokaal loket is slechts één toegangsweg. Verschillende toegangswegen (fysiek aanspreekpunt lokaal loket, opvangvoorzieningen zelf en toeleiders) vormen één netwerk ter ondersteuning van gezinnen in hun zoektocht naar passende opvang. Het lokaal loket kinderopvang werkt samen met: - in de gemeente gevestigde vergunde kinderopvangvoorzieningen; - toeleiders. 17 februari /7

7 Opmerking: - lokaal loket kan gemeentelijk, intergemeentelijk (maar binnen zorgregio); - verantwoordelijkheid voor de verdere opvolging van een opvangvraag ligt bij lokaal loket gevestigd in de gemeente waar de ouders opvang wensen. 4.4 Kritische succesfactoren - VERIKO: het Vlaams electronisch registratie- en informatiesysteem. Output van VERIKO is lijst met vrije opvangplaatsen en lijst met opvangvragen en hun status; - motivatie opvangvoorzieningen; - het ter beschikking stellen van middelen, ook voor de werking van het lokaal loket; - het afspreken van spelregels op lokaal niveau; Ann Lobijn 18 februari februari /7