Nascholing hondengedrag

Transcriptie

1 Nascholing hondengedrag Lezing 21 januari 2017 Eline Teygeler Even voorstellen Psycholoog Gediplomeerd gedragstherapeut voor dieren Mede eigenaar Tinley Gedragstherapie voor Dieren BV Docent diergedrag Handout als pdf: Vanmiddag Gedragsherkenning: Leren lezen van lichaamstaal Herhaling en verdieping Eérst observeren, dan interpreteren Gericht kijken moet je leren! Interpreteren van gedrag: wat betekent het Dominantie Angst Agressie Structuur aanbrengen in het observeren Wat wil ik weten als ik naar een hond kijk? 3 verschillende typen beschrijvingen: 1. Omschrijving: Houding Staart, oren, kop, romp en poten 1. Houding (lichaam) 2. Gedrag (wat doet de hond) 3. Stresssignalen Tinley / Eline Teygeler 1

2 1. Interpretatie: Houding Let op: interpretatie hangt ook af van gedrag/ stress signalen Interpretatie geldt in díe context Staart doorslaggevend 2. Omschrijving: Gedrag Wat doet de hond Incl. gezichtsmimiek Hoog Halfhoog Neutraal Halflaag Laag Zeker > onzeker > angstig/submissief 2. Interpretatie: Gedrag Let op: interpretatie altijd op basis van meerdere gedragselementen Wat zegt het gedrag? In welke groep(en) valt het? o.a. gedragssystemen 3. Omschrijving: Stresssignalen Gedragselementen behorende bij stress/spanning/conflictgedrag Stress Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen of dieren optreedt als reactie op een situatie/prikkel en die gevolgd wordt door een bepaald patroon van fysiologische reacties in het lichaam. Acute stress: stress signalen / conflictgedrag Kortdurend Herstel en rust Zijn stress signalen erg? Stress hoeft niet slecht te zijn Combinatie met lichaamshouding Laag, Neutraal, Hoog Tinley / Eline Teygeler 2

3 Veel voorkomende stress signalen Bek aflikken Tongelen Gapen Pootje heffen Uitschudden Niezen Hoge geluiden Veel voorkomende stress signalen Borstelen Trillen Uitrekken Kaakklapperen Grijnzen, lachen Oversprong snuffelen Plotseling krabben/ likken Staart jagen Algemene stress signalen Hangen samen met fysiologische toestand van dier: Verwijde pupillen Hoge en snelle ademhaling Gespannen spieren Spierspanning Verstijven, niet meer losjes bewegen Bek gesloten > geen stress signalen Staart krijgt andere spierspanning en beweging Video Tazu op bruggetje Individuele verschillen Video: verschil in copingstijl Coping style: hoe gaat een dier om met een stressvolle / negatieve situatie? Active coper: actieve reactie Passive coper: immobiele reactie Fysiologische respons verschilt valt op risicogroep? Moraal: het niet tonen van stress signalen geeft niet aan dat hond relaxed is Tinley / Eline Teygeler 3

4 Wat zie je? Wat zie je? Video cursus uitvallende honden Groep passeert elkaar, met uitval Kun je voorspellen dat de hond gaat uitvallen? Sociaal contact maken Waaraan kun je zien dat hij geen sociaal contact wil? Dominantie Bestaat dat nog? Tinley / Eline Teygeler 4

5 Citaat Stanley Coren, Ph.D., F.R.S.C. It seems like every discussion of dog obedience and dog behavioural problems eventually turns to the issue of dominance. Dog owners are told that they must be the leader of the pack and the alpha dog in your own home. One reason why this issue has become so salient again has to do with the current popularity of Cesar Millan, who calls himself "The Dog Whisperer," and has popularized the use of forceful methods to exert dominance over unruly dogs. corner/201007/canine dominance is the conceptthe alpha dog valid Dominantie ter discussie? Traditionele interpretatie van hondengedrag is gebaseerd op hierarchisch roedelsysteem van de wolf Deze theorie wordt gebaseerd op in gevangenschap gehouden wolven (geen familie) Wilde honden vormen geen sociale groepen zoals wolven Dus: dominantie bestaat niet bij onze hond? Verschillende wetenschappers kiezen nu dit standpunt Recent onderzoek toont bij zowel wolf als hond sociale structuur in dominantierelatie aan Zwart Wit? Gedrag is complex Niet elke hond heeft de neiging om te domineren Mensen hebben behoefte aan houvast; je bent voor of tegen De waarheid ligt vaak in het midden! Begrippen zijn eigen leven gaan leiden Dominantie is uitgangspunt niet meer belangrijk In de training heb je bijna nooit te maken met dominantie (!) Wat is dominantie voor begrip? 2 individuen die een sociale relatie hebben hoe zij zich tot elkaar verhouden qua status Een hond heeft geen relatie met: Dierenarts Keurmeester Instructeur Onbekende visite Onbekende honden Dominantie is géén karaktereigenschap Tinley / Eline Teygeler 5

6 Rangorde in groep sociale dieren? Rangorde: een hiërarchische structuur in groep, de posities van de groepsleden onderling Duidelijkheid en rust binnen een relatie en/of roedel Verlaagt conflicten Dominantierelatie niet altijd nodig Afhankelijk van omstandigheden (voedsel, familie, geslacht) Hoe ontstaat een dominantierelatie? Een rangorde wordt bepaald doordat de onderdanige hond de ranghogere positie van de andere hond erkent (!) Het afdwingen van een ranghogere positie is minder belangrijk Hoe herken je de dominant? Statussignalen bekijken per tweetal in meerdere situaties: Lage(re) houding Lagere kwispel Bek likken Wegkijken Hoge(re) houding Staart hoog Dominantie in relatie hond mens? Dominant en onderdanig gedrag onderdeel van communicatie bij honden Honden communiceren ook met ons Dus aannemelijk in hond mens relatie Hogere status wordt verkregen door erkenning van ranglagere! Dus afdwingen niet zinvol Alleen als er sprake is hetzelfde gedrag in meerdere situaties > stabiele relatie En al die andere dominantiehandelingen? Te gebruiken voor een vaststellen van een dominantierelatie? Hoe herken je de dominant? Overstaan? Dominant is degene die overstaat waarbij ander duidelijk onderdanig gedrag vertoont Tinley / Eline Teygeler 6

7 Beste ligplaats / hoge ligplek Als hond makkelijk van plek gaat, niets aan de hand Als hij blijft zitten, hoeft nog niets met dominantie te maken te hebben Bezitsagressie dominante agressie Meeste rechten? Bezitsagressie dominante agressie Dominant kán wel agressie inzetten, waarmee status gebruikt wordt om doel te bereiken Er moet sprake zijn van stabiele relatie Soms vindt dominant het niet belangrijk Vaker voorop of trekken? Niets met dominantie te maken Verkenners lopen voorop Conditionering Actieve honden > tempo en exploratie Poot opleggen? Zowel in spel als serieus Geen statusindicator op zich Omklemmen? In verschillende situaties Geen statusindicator op zich Spel interactie Honden tasten elkaars krachten af in spel Ergens begint de dominantierelatie te ontwikkelen Spelregels voor eigenaar: Initiatief? Altijd winnen? (onderzoek toont aan van niet ) Bij zeer competitieve honden wel een risico? Leren omgaan met opwinding Trekspelletjes > opwinding > los commando Bijtspel in arm/been? Tinley / Eline Teygeler 7

8 Ter overdenking Dominant agressie Onderscheid tussen dominant zijn en dominant gedrag vertonen Ranglager dier kan ook dominant gedrag vertonen Sommige honden hebben géén dominantieverhouding Rasgebonden? Context/gezinsgebonden? De roedelleider bepaalt altijd wat er gebeurt NEE Een onderdanige hond = een gehoorzame hond NEE Een bezitterige hond = een dominante hond NEE Honden zijn er alleen mee bezig als het noodzakelijk is Niet alle honden vinden het belangrijk Recent onderzoek bij wolven 19 Arctic wolves, family pack, in captivity Lineaire hiërarchie gevonden Gebaseerd op submissieve gedragingen Dominantie relatie werd NIET beïnvloed door competitieve situaties Gradatie van angst Angst Of angst normaal is weet je pas als je oorzaak, motivatie en context bestudeert Gradatie van angst wordt bepaald door nabijheid en interpretatie van de angst prikkel Angst is een emotie Angst is er in gradaties: onzeker angst/paniek/fobie Gedrag bij angst verlaagde houding wegkruipen / wijken / vluchten agressie / vechten bevriezen meer alert/ actiever sneller geprikkeld opgewonden / gespannen steunzoeken eventuele stress signalen lust om te eten/spelen daalt Algemene adviezen bij angst voorkomen van situatie waarin angst optreedt geen gelegenheid geven tot vluchten afleiden geleidelijk wennen aan prikkels Angst niet belonen? Tinley / Eline Teygeler 8

9 Angst belonen Zwart wit?: Negeren, anders beloon je het gedrag Geruststellen verlaagt de stress Leren nuanceren Leert een hond d.m.v. de gevolgen van zijn gedrag angstiger te worden? De hond moet het aaien koppelen aan het gedrag wat hij vertoont Een beloning moet aansluiten bij de motivatie van de hond Is een mogelijkheid; bijv. bij een jonge hond Maar meestal niet Dus De kans dat angst(gedrag) beloond wordt (aaien, praten) bij reeds angstige dieren is klein De reactie van de eigenaar kan gedrag wel versterken > overnemen stemming / sociaal leren Helemaal negeren kan ook onverstandig zijn Stress als indicatie voor pijn(zone) Agressie Functie van agressie Een hulpmiddel om een bepaald doel te bereiken door een soortgenoot (of niet soortgenoot) verwondingen toe te brengen of daarmee te dreigen Agressie is een onderdeel van de normale communicatie tussen sociaal levende wezens... echter fokselectie... Tinley / Eline Teygeler 9

10 Gedragselementen van agressie Fixeren Verstarren Grommen Gromblaffen Kaakklapperen Lip optrekken Tanden laten zien Uitvallen Bijten Schudden Inhibitie (bijtrem) bij agressie Bij honden die in sociaal, stabiel roedelverband leven Als aangeleerd gedrag door een juiste socialisatie en veel spel met sociale soortgenoten In een wolvenroedel naar eigen pups en van alpha reu naar alpha teef (video) Het belang van dreiggedrag Verschillende vormen van agressie Dreigen is functionele communicatie Het bestraffen van dreiggedrag > risico voor bijtincidenten Nooit bestraffen dan? Verschilt per motivatie hond Niet als je competitie aangaat, dan leer je hond juist competitief te reageren Meestal is een andere route beter! Type agressie: Zekere agressie Onzekere agressie Angstagressie Classificaties: Territoriale agressie Bezitsagressie Spelagressie Redirectie agressie Dominantie agressie Defensieve agressie Vaststellen na zorgvuldige analyse Prooi gedrag prooi agressie is eigenlijk geen agressie Afwezigheid van dreiggedrag Loeren sluipen achtervolgen grijpen vastbijten schudden (scheuren) Oorzaken van agressie Genetische aanleg (fokselectie, lagere bijtdrempel) Socialisatie (minder remming/sociale vaardigheden) Conditionering Lichamelijk Soorteigen motivaties (zelfverdediging, territorium, bezit, dominantie, etc) Hoog risico honden: kans dat hond bijt X impact Tinley / Eline Teygeler 10

11 Observatie opdracht Wordt deze verslaggever onverwachts gebeten? Video Wat laat deze Chihuahua zien en wat kun je erover zeggen? video Dank voor je aandacht Lezing 21 januari 2017 Eline Teygeler Handout als pdf: Tinley / Eline Teygeler 11