Actieprogramma Nitraatrichtlijn MAP 5

Transcriptie

1 Actieprogramma Nitraatrichtlijn MAP 5

2 Doelstellingen MAP5

3 % meeetpunten > 50 mg NO3-/l Evolutie meetpunten oppervlaktewater > 50 mg NO 3- /l 50% 45% 40% 35% 44% 40% Operationeel meetnet 42% 42% 36% 33% MAP-meetnet 30% 25% 27% 27% 27% 25% 21% 20% 15% 10% 5% 13% 15% 14% 11% 9% 4% 8% 2% 6% 4% 2% 0%

4 Trendanalyse nitraatconcentratie op filterniveau 1 - grondwater 4

5 Oppervlaktewater Grondwater Doelstellingen MAP5 - nitraat Maximum 5% van de MAPmeetpunten vertoont een overschrijding van 50 mg NO 3- /l in 2018 Vlaams: gewogen gemiddelde nitraatconcentratie in filter 1 max. 32 mg NO 3- /l tegen 2018 Regionaal: in elke HHZ met meer dan 50 mg NO 3- /l afname van 5 mg NO 3- /l tegen 2018 Lokaal: in elke meetput met meer dan 100 mg NO 3- /l afname van 10% tegen 2018

6 Evolutie van gemiddelde ortho-fosfaatconcentratie 6

7 Water Landbouwbodem Doelstellingen MAP5 - fosfaat Geen specifieke waterkwaliteitsdoelstelling voor P in MAP5 maar doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water te realiseren op middellange termijn Fosfaatrijke landbouwbodems verder uitmijnen gedurende MAP5

8 Krijtlijnen MAP5

9 MAP5 in 4 kernwoorden Gebiedsgerichte aanpak Oordeelkundige bemesting met N & P MAP5 Bedrijfsbenadering Betere naleving

10 Gebiedsgericht Focusgebied & Focusbedrijven

11 Doelgerichte aanpak Regionale verschillen in waterkwaliteit in Vlaanderen Binnen regio s verschillen tussen individuele bedrijven m.b.t. hun impact op de lokale waterkwaliteit Bijkomende maatregelen gericht op het juiste gebied: FOCUSGEBIED Bijkomende maatregelen gericht op de juiste bedrijven: FOCUSBEDRIJVEN Gebieds- & bedrijfsspecifieke aanpak 11

12 Focusgebied ha Focusgebied ha nieuw ha bonusopbouw

13 . en focusbedrijven Focusgebied Nietfocus gebied Wanneer 50% van het areaal van een bedrijf in focusgebied gelegen is: Bijkomende maatregelen Focusbedrijf Niet - focusbedrijf

14 Bijkomende maatregelen voor focusbedrijven Lagere nitraatresidudrempelwaarden Strengere uitrijregeling Focusbedrijf Vanggewassen Vrijstelling Bijkomende maatregelen

15 Lagere nitraatresidu-drempelwaarden Slechts 2 drempelwaarden DW2 bepaald door meetonzekerheid Teeltgroep Meet-onzekerheid Bodemtype Focusbedrijf Niet-focusbedrijf DW1 DW2 DW1 DW2 Gras 65% zand niet-zand Maïs 50% zand niet-zand Granen 55% zand niet-zand Aardappelen 45% zand niet-zand Specifieke teelten* 55% zand niet-zand Overige teelten** 55% zand niet-zand Specifieke teelten: Groenten groep I, II, III, spruitkool, sierteelt & boomkweek, fruit, aardbeien, graszoden Nitraatresidudrempelwaarden gelden vanaf campagne 2015

16 Verstrengde uitrijregeling Focusbedrijven Algemene uitrijperiode wordt ingekort 16 feb 1 maart 15 aug 31 aug 16 februari Grasland Beteeld akkerland Inzaai specifieke teelt enkel Type 3 meststoffen 31 augustus: grasland enkel Type 3 meststoffen 16 oktober: akkers zware kleigronden enkel Type 2 meststoffen Toedienen van meststoffen na de oogst is verboden tenzij: een nateelt ingezaaid wordt voor 31 juli een specifieke teelt ingezaaid wordt voor 15 augustus enkel Type 3 meststoffen Type 3 meststoffen = kunstmest, spuistroom, effluenten (100% werkzaam) Type 2 meststoffen = dierlijke mest & andere meststoffen die geen type 1 of 3 zijn Type 1 meststoffen = stalmest, champost, traagwerkende meststoffen VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ 29/07/

17 Verstrengde uitrijregeling Focusbedrijven Uitzonderingen ook voor focusbedrijven: Type 1 meststoffen blijft mogelijk tot van 16 januari tot 15 november Type 1 meststoffen = stalmest, champost, traagwerkende meststoffen Meststoffen met Laag N-inhoud (effluenten, spuistroom) tijdens de verbodsperiode én na de oogst mits inzaai vanggewas voor 31 augustus Maximale dosis = 30 kg N/ha waarvan max 10 kg minerale N Type 3 meststoffen voor specifieke teelten van 16 augustus tot 15 november mits staalname + advies, dosisbeperking (cf huidige regeling) Uitrijregeling voor focusbedrijven gaat in vanaf 1 januari 2016 VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ 29/07/

18 Meststoffen met Laag N-inhoud voor ALLE bedrijven NIEUW: algemene verbodsperiode voor meststoffen met laag N- inhoud van 16 november tot 15 januari in gans Vlaanderen Verbodsperiode gaat in vanaf 1 januari 2016 Laag-N meststof: (vloeibare) meststof met max 0,60 kg N/ton Dosisbeperking voor toedienen tijdens de verbodsperiode (van 1 sept/16 aug tot 15 nov en van 16 jan tot 15 feb): max. 30 kg N/ha waarvan max. 10 kg minerale N Voorwaarden tijdens het opbrengen: NIEUW: Tot 15 oktober mag toedienen op onbeteelde grond op voorwaarde dat er binnen de 7 dagen een teelt ingezaaid wordt Na 15 oktober enkel toedienen wanneer een teelt aanwezig is

19 Vanggewassen voor focusbedrijven Overal waar de (hoofd)teelt het toelaat moet een vanggewas ingezaaid worden Zo snel mogelijk inzaaien en max. 1 maand na de oogst van de hoofdteelt Data voor inzaai/aanhouden vanggewas: zoveel mogelijk harmoniseren met GLB-regelgeving Vanggewas: alle niet-vlinderbloemige groenbedekkers (cf GLB) + mengsels daarvan + grasklaver Verplichting inzaaien vanggewas gaat in vanaf 2015

20 Vrijstelling van maatregelen Focusbedrijven die kunnen aantonen dat hun bedrijfsvoering niet bijdraagt tot nitraatuitspoeling kunnen vrijstelling krijgen van de maatregelen Focusgebied Nietfocus gebied Vrijstelling Focusbedrijf Niet - focusbedrijf na positieve evaluatie van het nitraatresidu op bedrijfsniveau

21 Nitraatresidu bedrijfsniveau Nitraatresidu op meerdere percelen Minstens 3 percelen Minstens 1 perceel per teeltgroep 6 types teelten Gras Mais Granen Voor mais, granen, overige teelten: verschillende drempelwaarden zand/niet-zand verschillende teeltgroepen Rekening houdend met areaal: aantal nitraatresidubepalingen = Aardappel Specifieke Teelten Andere Teelten totaal areaal (ha) (afronden naar beneden) één nitraatresidubepaling = staalname per 2 ha bijkomende percelen aangeduid voor het vereist aantal nitraatresidu-bepalingen aangeduid perceel moet altijd volledig bemonsterd worden

22 Evaluatie criteria Nitraatresidu Nitraatresidu op bedrijfsniveau 3 criteria bepalen categorie: Gewogen gemiddelde nitraatresidu Aantal individuele nitraatresidubepalingen boven DW2 Aantal teelttypes met gemiddeld nitraatresidu boven DW2 Categorie Categorie 0 kleur Gewogen gemiddelde nitraatresidu < DW1 gewogen Aantal nitraatresidubepalingen / Aantal teeltypes hoger dan DW2 Categorie 1 tussen DW1 gewogen en DW2 gewogen max. 1/3 nitraatresidu s of max 1 teelttype Categorie 2 tussen DW1 gewogen en DW2 gewogen > 1/3 nitraatresidu s of > 1 teeltype Categorie 3 > DW2 gewogen

23 Nitraatresidu bedrijfsevaluatie - gevolgen Jaar X Autocontrole op bedrijfsniveau Resultaat NRES Categorie 0 Categorie 1 Categorie 2 Categorie 3 Jaar X+1 Status Bedrijf Vrijstelling indien focusbedrijf Wordt/blijft FOCUSBEDRIJF (Categorie 1) FOCUSBEDRIJF Categorie 2 FOCUSBEDRIJF Categorie 3 Verderzetten autocontrole op bedrijfsniveau Focusbedrijf Cat. 2: N-gebruiksruimte daalt met 10% Geen effluenten na 15/8 Verplichte bodembalans voor groentenbedrijven Bemestingsplan Voor- en namelden van de burenregeling Focusbedrijf Cat. 3: N-gebruiksruimte daalt met 20% Vanggewas verplicht op 20% van het bedrijfsareaal Maatregelen categorie 2 Alle mesttransport met AGR-GPS Recidivisme: + 10% per jaar boete

24 Voortdurend verbeteren NRES Evaluatie Jaar X Categorie 1 Categorie 2 Categorie 3 Verderzetten auto-controle op bedrijfsniveau NRES j X+1 Status bedrijf j X+2 NRES j X+1 Status bedrijf j X+ 2 NRES j X+1 Status bedrijf j X+ 2 Cat. O Vrijstelling Cat. 0 Vrijstelling Cat. 0 Vrijstelling Cat. 1 FOCUS- BEDRIJF 2 Cat. 1 FOCUS- BEDRIJF 1 Cat. 1 FOCUS- BEDRIJF 1 Cat. 2 FOCUS- BEDRIJF 2 Cat. 2 FOCUS- BEDRIJF 3 Cat. 2 FOCUS- BEDRIJF 2 Cat. 3 FOCUS- BEDRIJF 3 Cat. 3 FOCUS- BEDRIJF 3 Cat. 3 FOCUS- BEDRIJF 3 + Twee jaar op rij zelfde categorie maatregelen categorie hoger

25 Oordeelkundige N & P bemesting

26 Evenwichtsbemesting voor Stikstof Sf MAP4 Grondige herziening N-bemestingsnormen Evenwichtsbemesting Wetenschappelijke evaluatie N-normen Akkerbouw- en voedergewassen MAP5 Aangetoond: N-normen = evenwichtsbemesting Geen verdere verlaging stikstofnormen vereist Vollegronds tuinbouw: verplichte bemestingsadvisering behouden VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ 29/07/

27 percent percelen Fosfaatbemesting: uitmijning bemestingsnormen afgestemd op plantbeschikbare-p in de bodem Bodems indelen in 4 klassen op basis van P-beschikbaarheid Klasse P-beschikbaarheid Akkerland (mg P/100 g droge grond) Grasland (mg P/100 g droge grond) Klasse I Laag Klasse II Streefzone > 12 en 18 > 19 en 25 Klasse III Matig hoog > 18 en 40 > 25 en 50 Klasse IV Hoog > 40 > 50 60% 40% Grasland Akkerland 20% 0% Klasse I Klasse II Klasse III Klasse IV Bron: Wegwijs in de bodemvruchtbaarheid van de Belgische akkerbouw- en weilandpercelen ( ), BDB VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ 29/07/

28 Fosfaatbemestingsnormen Bemestingsnormen afgestemd op de klasse: Klasse I: P input > P export Klasse II: P input = P export Klasse III & IV: P input < P export Referentieklasse Vanaf 2015 klasse III Vanaf 2017 klasse IV Bodemanalyse wijzigen klasse Teeltgroep Gewasexport Klasse I Klasse II Klasse III Klasse IV Grasland maaien Grasland maaien + begrazen maaibeurt gras + maïs Silomaïs Korrelmaïs Wintertarwe (Triticale) Wintergerst + andere graangewassen Aardappelen Voederbieten Suikerbieten Groenten, teelten met lage N-behoefte, leguminosen en overige teelten

29 Gebruik van stalmest en compost Stalmest en compost Belangrijk voor aanvoer effectieve organische stof naar de bodem (naast andere maatregelen) MAAR naast C ook P Slechts 50% van de P- bemesting in rekening brengen Waar dit te verantwoorden is! = klasse I en II

30 Bedrijfsbenadering Transitie naar een bedrijfsbenadering voor een betere efficiëntie van de bemesting

31 N-bemestingsnormen in Vlaanderen op evenwichtig niveau Maar nog wel problemen met waterkwaliteit Efficiëntie bemesting verhogen Juiste hoeveelheid Juiste tijdstip Beste techniek In functie van de gewasbehoefte MAAR verhouding N/P in dierlijke mest = suboptimaal Transitie naar een bedrijfsbenadering 31

32 Efficiënter bemesten in een bedrijfsbenadering Bemesting opvolgen en evalueren op bedrijfsniveau Bemestingsruimte bepalen voor N & P Input BEDRIJF Output Oordeelkundig bemesten = mogelijk Evalueren via nitraatresidu VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ 29/07/

33 N-bemestingsnormen in Vlaanderen op evenwichtig niveau Maar nog wel problemen met waterkwaliteit Efficiëntie bemesting verhogen Bedrijfsbenadering Vertrouwen geven, verantwoordelijkheid nemen Betere naleving van het actieprogramma nastreven Gerichte controle Begeleiding door BA en CVBB Proportionele sanctionering 33

34 Naleving van MAP5

35 Gerichte controle via Nitraatresidu Nitraatresidu op één perceel Steekproef mogelijke indicatie voor problemen, niet direct maatregelen Bij overschrijding van de eerste drempelwaarde autocontrole door de landbouwer op perceelsniveau - of bedrijfsniveau Evaluatiecriteria voor nitraatresidu op 1 perceel 2 criteria bepalen vervolgtraject: Overschrijding van drempelwaarde DW1 of DW2 Status van het bedrijf: focusbedrijf of niet-focusbedrijf

36 Nitraatresidu op één perceel Jaar X Controle NRES op 1 perceel Resulaat NRES Goed < DW1 Niet-focusbedrijf Matig DW1 - DW2 Focusbedrijf Onvoldoende > DW2 Jaar X+1 Auto-controle op 1 perceel Auto-controle op bedrijfsniveau Resulaat NRES Goed < DW1 Matig DW1 - DW2 Onvoldoende > DW2 Jaar X+2 Status bedrijf GEEN focus-bedrijf Nog NIET aangeduid als focusbedrijf Wordt FOCUSBEDRIJF cat 1 Niet-FB FB 1 FB 2 FB 3 Nitraatresidu Auto-controle op bedrijfsniveau Geen autocontrole NRES op bedrijfsniveau

37 Bedrijven in niet-focusgebied. kunnen ook focusbedrijf worden Als gevolg van een negatieve evaluatie van het nitraatresidu Focusgebied Nietfocus gebied Vrijstelling Focusbedrijf Niet - focusbedrijf Negatieve nitraatresidu controle

38 Nitraatresidu : controle op perceel- en bedrijfsniveau Nitraatresidu op één perceel Controle door de mestbank Landbouwers die derogatie toepassen Niet-focus bedrijven met nitraatresidu tussen DW1 en DW2 vorig jaar Bedrijfsevaluatie Nitraatresidu Focusbedrijven die vrijstelling aanvragen Bedrijven die verplicht een bedrijfsevaluatie moeten doen na negatieve evaluatie van het nitraatresidu voorgaand jaar (hoogproductieve) bedrijven die hun bemestingsruimte willen verhogen hogere bemestingsnormen

39 Gerichte controle na risicoanalyse Nitraatresidu Bedrijfsbalans: Geen doel maar een middel Bedrijfsbalans: evaluatie of nutriëntengebruik binnen de N- en P- gebruiksruimte van het bedrijf valt Nitraatresidu: Evaluatie van nutriëntengebruik binnen het bedrijf Risicoanalyse Doorlichting Terreincontroles Proportionele sanctionering VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ 29/07/

40 Begeleiding

41 Intensieve begeleiding van landbouwers Verder zetten van de professionele begeleiding bij het nutriëntenbeheer binnen het kader van een bedrijf Dienst Bedrijfsadvies van de VLM Coördinatiecentrum Voorlichting & Begeleiding duurzame Bemesting (CVBB) Verderzetten van de waterkwaliteitswerkgroepen 41

42 Bedrijfsadvies, begeleiding Aanreiken van verbetermogelijkheden mbt een gerichte bemesting, in functie van de bodem, de teelt, en het nitraatresidu Gericht inspelen op teelt- en perceelspecifieke behoefte Aandacht voor goede bodemconditie (chemisch, fysisch, biologisch) organisch stofgehalte Efficiënte inzet van mestsoorten (dierlijke, kunstmest, compost, ) samenstelling en werking Ondersteuning bij vragen over/toepassen van: Bedrijfsbenadering, systeem werkzame N, derogatie, P-analyse, N-stalen en bemestingsadviezen Begeleiding Bedrijfsbezoek: bedrijfsspecifiek - bespreking - interactief Toekomstgericht - onafhankelijk - gratis