Begraafplaatsen. Gemeente Velsen

Transcriptie

1 Verkenning huidige situatie en doorkijk Begraafplaatsen Gemeente Velsen Opdrachtgever: Rapportnummer: Gemeente Velsen _R_ Datum vrijgave: 8 september 2011 Vrijgave: Ing. J.A.M. van der Heijden paraaf Goedkeuring: Ing. H.M. Visser paraaf geeft u de ruimte!

2 Gemeente Velsen Blad 2 van 62 Inhoudsopgave 1 INLEIDING BEGRIPPENLIJST BEGRAAFPLAATSEN De Westerbegraafplaats te IJmuiden De Biezen te Santpoort-Noord Duinhof te IJmuiden BEHOEFTE- EN CAPACITEIT BEGRAAFPLAATSEN Westerbegraafplaats Vrije graven begraafplaats Capaciteit begraafplaats Begraafbehoefte Conclusie De Biezen Vrije graven begraafplaats Capaciteit begraafplaats Begraafbehoefte Conclusie Duinhof Vrije graven en asbestemmingsplaatsen begraafplaats Capaciteit begraafplaats Begraafbehoefte Conclusie Conclusie behoefte en capaciteit BEGRAAFPLAATSADMINISTRATIE BEHEERSVERORDENING Actuele verordeningen Huidige verordening Wet op de lijkbezorging BEGRAAFTARIEVEN EN FINANCIËN Kosten begraafplaatsen Inkomsten begraafplaatsen Kostendekkendheid Kostendekkende tarieven Benchmark tarieven Exploitatieoverzicht Vergelijking kosten begraafplaatsen HUIDIGE ORGANISATIE Wettelijke taak Huidige organisatie Communicatie Folder begraafplaatsen Internet Burgers Uitvaartbedrijven MOGELIJKE VORMEN VAN BEHEREN Organisatievormen... 39

3 Gemeente Velsen Blad 3 van Toekomstige situatie CONCLUSIES Behoefte en capaciteit Begraafplaatsadministratie Beheersverordening Begraaftarieven en financiën Huidige organisatie Mogelijke organisatievormen AANBEVELINGEN Beleidspunten Keuzes voor totaalbeleid COLOFON BIJLAGE A: BEHOEFTEBEREKENING BEGRAAFPLAATSEN BIJLAGE B: OVERZICHT TERMIJN EN UITGIFTE GRAVEN BIJLAGE C: QUICK-SCAN EXPLOITATIE BIJLAGE D: VOORSTEL NIEUWE TARIEVEN BIJLAGE E: EXPLOITATITIEVERZICHT BIJLAGE F: BENCHMARK TARIEVEN OMGEVING BIJLAGE G: WERKPROCES BEGRAAFPLAATS 4 APRIL BIJLAGE H: FOLDER BEGRAAFPLAATSEN BIJLAGE I: PRODUCTDIFFERENTIATIE EN KWALITEITSIMPULSEN... 58

4 Gemeente Velsen Blad 4 van 62 1 Inleiding De gemeente Velsen vormt het hart van de IJmond-regio. Met een unieke ligging, een prima infrastructuur en voorzieningen, heeft de gemeente inwoners en bedrijven veel te bieden. Volgens een gezaghebbend onderzoek behoort Velsen dan ook tot de vijf aantrekkelijkste gemeenten van ons land. De gemeente Velsen telt meer dan inwoners en heeft zeven woonkernen, waarvan IJmuiden de grootste is. Elk van die kernen heeft een eigen karakter. In gemeente Velsen bevinden zich naast kerkelijke en particuliere begraafplaatsen drie gemeentelijke begraafplaatsen. Die gemeentelijk begraafplaatsen zijn: De Westerbegraafplaats te IJmuiden; Begraafplaats de Biezen te Santpoort-Noord; Begraafplaats Duinhof te IJmuiden. De gemeente Velsen heeft ProCensus begraafplaatsadviseurs verzocht te ondersteunen bij het vormen van het beleid voor de begraafplaatsen. De volgende onderdelen zijn in deze rapportage opgenomen om onderbouwde keuzes voor het begraafplaatsenbeleid te kunnen maken: De gemeentelijke begraafplaatsen; De behoefte en capaciteit van de begraafplaatsen; De begraafplaatsadministratie; De beheersverordening; De begraaftarieven en financiën; Huidige organisatie; Mogelijkheden in organisatievormen voor begraafplaatsen. Na deze inleiding worden in hoofdstuk 2 de begrippen beschreven die van toepassing zijn voor het beleid van begraafplaatsen. Deze begrippen komen overeen met de begrippen in de Wet op de lijkbezorging (Wlb) en worden in dit rapport gehanteerd. In het hoofdstuk 3 worden de gemeentelijke begraafplaatsen beschreven, teneinde een overzicht te verschaffen voor het te vormen beleid. In hoofdstuk 4 is per begraafplaats een behoefte- en capaciteitsbepaling opgenomen. Het doel van de behoefte- en capaciteitsbepaling is inzicht te krijgen in de mate waarin nu en in de toekomst in de begraafbehoefte kan worden voorzien. Deze inzichten kunnen bijdragen aan de totstandkoming van nieuwe beleidsvorming. In hoofdstuk 5 is de begraafplaatsadministratie beoordeeld. Het beoordelen van de begraafplaatsadministratie heeft als doel om te zien of de administratie volledig en op orde is. Hoofdstuk 6 gaat in op de huidige beheersverordening. Het doel van het beoordelen van de beheersverordening is het toetsen van de verordening aan de Wlb. Daar waar de huidige verordening afwijkt van de Wlb is een notitie gemaakt in deze rapportage. Hoofdstuk 7 beschrijft de financiën van de begraafplaats. Doel van de financiële analyse is het beoordelen van de kostendekkendheid van de huidige tarieven en de bepalen van mogelijkheden c.q. noodzaak van het verhogen van de tarieven.

5 Gemeente Velsen Blad 5 van 62 In hoofdstuk 8 wordt kort de huidige organisatie voor begraafplaatsen beschreven. Hoofdstuk 9 gaat vervolgens in op de mogelijke organisatievormen om de exploitatie van de begraafplaatsen in onder te brengen. Doel van dit hoofdstuk is om in de toekomst voor de begraafplaatsen in de Velsen situatie de juiste organisatievorm te vinden. Tenslotte worden in hoofdstuk 10 en 11 respectievelijk de conclusies en aanbevelingen gegeven. In de bijlagen A t/m I zijn de onderliggende cijfers en andere achtergrondinformatie opgenomen.

6 Gemeente Velsen Blad 6 van 62 2 Begrippenlijst Gemeentelijke begraafplaats De begraafplaatsen vermeld in dit rapport zijn stuk voor stuk algemene begraafplaatsen. Dit wil zeggen dat de registratie en beheer in handen zijn van de gemeente Velsen. Particulier graf Een eigen (particulier) graf, ten aanzien waarvan een grafrecht (uitsluitend recht) is verleend tot het daarin doen begraven en begraven houden van stoffelijke overschotten. Dit betreft zowel huurgraven, koopgraven voor bepaalde tijd als (koop)graven uitgegeven voor onbepaalde tijd). Algemeen graf Een graf, bestemd tot het doen begraven en begraven houden van stoffelijke overschotten, waarop geen grafrecht (uitsluitend recht) gevestigd is. Een graf bij de gemeente in beheer waarin aan eenieder gelegenheid wordt geboden tot het doen begraven van lijken; Huurgraf De term huurgraf bestaat niet meer. In de Wet op de lijkbezorging wordt de term particulier graf voor dit type graf aangehouden. Deze graven werden uitgegeven voor een bepaalde tijd. Eigen graf De term eigen graf bestaat niet meer. In de Wet op de lijkbezorging wordt de term particulier graf voor dit type graf aangehouden. Deze graven werden uitgegeven voor een bepaalde tijd. Koopgraf De term koopgraf bestaat niet meer. In de Wet op de lijkbezorging wordt de term particulier graf voor dit type graf aangehouden. Deze graven werden uitgegeven voor onbepaalde tijd. Nieuwe graven Graven, particulier of algemeen, welke nog niet eerder zijn uitgegeven. Bijzetting Een bijzetting betreft het bijzetten van de stoffelijke resten in een bestaand graf, uitgaande van dubbel of driediep begraven (twee of drie kisten boven elkaar). Begraafsysteem De wijze waarop stoffelijke overschotten ter aarde zijn besteld binnen een grafveld. Begraafgegevens: Betreft het aantal begravingen, bijzettingen en asbestemmingen over de afgelopen vijf jaar. Met behulp van deze gegevens wordt samen met het sterftecijfer de begraafbehoefte bepaald. Sterftecijfer Het percentage van de bevolking dat komt te overlijden. Dit cijfer is geprognosticeerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Behoefte begraven Het te verwachten percentage van de overleden bevolking dat begraven wenst te worden. Behoefte asbestemming Het te verwachten percentage van de overleden bevolking dat gecremeerd wenst te worden. Begraafcyclus De gemiddelde belangstelling voor een graf, de tijdsduur van het grafrecht inclusief verlenging. Aan het einde van de cyclus kan een graf weer opnieuw uitgegeven worden (na ruiming).

7 Gemeente Velsen Blad 7 van 62 Urnenmuur columbarium, muur waarin asbussen kunnen worden bijgezet. Strooiveld Een veld waarop as wordt verstrooid en dat daarvoor permanent is ingericht. Asbestemmingsplaatsen Plaatsen of velden die speciaal voor asbussen dan wel as zijn ingericht, bijvoorbeeld urnenmuur of strooiveld. Bgo Bruto grafoppervlak, geeft de kwaliteitsverhouding van een begraafplaats weer. De oppervlakte van de grafvelden, inclusief groen en paden wordt gedeeld door het aantal graven op een begraafplaats. Dit levert het bruto grafoppervlak (bgo) op. Hoe hoger het bgo hoe hoger de kwaliteit van de begraafplaats. Een begraafplaats met een bgo tussen de zes en acht vierkante meter is optimaal. Grafveld (grafkamer) Gedeelte van een begraafplaats afgescheiden met een dichte omheining of een groenblijvende (haag)beplanting. Begraafcapaciteit De capaciteit van een begraafplaats, het aantal graven dat uitgegeven kan worden (het betreft geen bijzettingen!). Uitbreiden Het uitbreiden van een begraafplaats op een aangrenzend perceel van de begraafplaats. Inbreiden Het creëren binnen de huidige grenzen van de begraafplaats van begraafcapaciteit. Hergebruik Het opnieuw uitgeven van graven, hiervoor dienen bestaande graven geruimd te worden, naast het verwijderen van het grafmonument wordt ook het stoffelijk overschot verwijderd, waarna de grafruimte beschikbaar wordt gemaakt voor de uitgifte van een nieuw graf. Eeuwigdurend grafrecht Grafrecht dat voor onbepaalde tijd, eeuwigdurend is uitgegeven. Het eeuwigdurend grafrecht kan niet vervallen of in de tijd beperkt worden verklaard in een nieuwe beheerverordening. De enige uitzondering hierop is wanneer in de grafakte of in de oude verordening een voorbehoud is gemaakt ten aanzien van wijzigingen in toekomstige verordeningen. Is dat niet gebeurd, dan is het grafrecht nagenoeg onaantastbaar. Het kan dan alleen vervallen op grond van een wettelijk toegelaten omstandigheid (bijvoorbeeld ernstige verwaarlozing van het grafmonument of door onteigening) of een bij de aankoop gemaakt voorbehoud (bijvoorbeeld dat het recht bij overlijden van de rechthebbende binnen een bepaalde termijn wordt overgeschreven, of dat onderhoudsrechten moeten worden betaald en dat niet is gebeurd). Vrij graf Graf dat geschikt is voor directe begraving. Zonder dat hiervoor de grafruimte geruimd moet worden of een herinrichting van de begraafplaats nodig is.

8 Gemeente Velsen Blad 8 van 62 3 Begraafplaatsen In dit hoofdstuk zijn de gemeentelijke begraafplaatsen opgenomen. Er wordt een korte beschrijving per begraafplaats gegeven. Dit op basis van het bezoek aan de begraafplaatsen (juni-juli) De begraafplaatsen zijn bezocht onder begeleiding van de beheerder van de begraafplaatsen, de heer M. van Soest. Daarnaast wordt per begraafplaats beschreven wie het onderhoud uitvoert en het aantal graven per grafsoort wordt weergegeven. 3.1 De Westerbegraafplaats te IJmuiden De Westerbegraafplaats is gelegen aan de Havenkade te IJmuiden. Op onderstaande luchtfoto is de begraafplaats aangegeven. Figuur 3.1: Luchtfoto Westerbegraafplaats, IJmuiden (bron: Google Maps) Bezoek begraafplaats De begraafplaats is in 1962/1963 wegens ruimtegebrek gesloten. In deze zelfde periode is de begraafplaats Duinhof te IJmuiden geopend. Omstreeks 2003 wordt er weer mondjesmaat begraven op de begraafplaats. Wanneer het grafrecht verlopen is (als de rechthebbende het grafecht niet meer wenst te verlengen) wordt direct de steen door de beheerder van de begraafplaats verwijderd. Indien men op begraafplaats Westerbegraafplaats begraven wil worden, wordt met de rechthebbende en nabestaanden een ronde gemaakt om een keuze te maken voor de locatie van het graf. Wanneer men een graf uitkiest waarvan het stoffelijk overschot nog in het graf aanwezig is, worden de stoffelijke resten uit het graf verwijderd en herbegraven in het verzamelgraf. Het uitgekozen graf komt hiermee beschikbaar. Dit is alleen mogelijk indien het betreffende graf geen grafrechten meer heeft en de wettelijke grafrusttermijn (10 jaar) verlopen is. Op de Westerbegraafplaats wordt in drie lagen begraven. Oorspronkelijk lag de Westerbegraafplaats midden in de duinen. Door de stedelijke ontwikkeling is de begraafplaats nu in zijn geheel omringd door bebouwing. Desondanks heeft de begraafplaats een rustieke uitstraling.

9 Gemeente Velsen Blad 9 van 62 De graven liggen in rijen met de voetzijde van de graven aan het pad en de kopzijde van de graven aan de uiterste kant van het pad, begraafsysteem: kop-voet-pad-voet-kop. Figuur 3.2: foto Westerbegraafplaats Het onderhoud van de begraafplaats wordt uitgevoerd door de wijkploeg van de gemeente Velsen. De begrafenis zelf, inclusief grafdelven, wordt door de beheerder van de begraafplaats verzorgd. Daarnaast worden de grafstenen van graven die het grafonderhoud afgekocht hebben eenmaal per jaar schoongemaakt en indien nodig rechtgezet. Bij de ingang van de begraafplaats is een mededelingenbord aanwezig. Daarnaast staat een gebouwtje op de begraafplaats voor de opslag van materiaal van de beheerder. Op de begraafplaats is geen toiletvoorziening aanwezig. Naast de ingang voor voetgangers is een niet meer in gebruik zijnde post voor de wijkploeg aanwezig Aantal graven op de begraafplaats In onderstaande tabel en grafiek is te zien dat er op de Westerbegraafplaats in totaal graven zijn. Op de begraafplaats zijn voornamelijk particuliere graven uitgegeven. Voorheen werden deze graven ook wel eigen graven, huurgraven of koopgraven genoemd. De nieuwe term in de Wlb is particulier graf. Soort graf Aantal (stuks) Percentage van totaal Algemeen graf 2 0,1% Particulier graf (bepaalde tijd) ,2% Particulier graf (onbepaalde tijd) ,6% Particulier kindergraf (bepaalde tijd) 2 0,1% Totaal % Tabel: 3.1: soort en aantal graven Westerbegraafplaats

10 Gemeente Velsen Blad 10 van 62 Figuur 3.3: taartdiagram verdeling graven Westerbegraafplaats Onderhoud graven en gedenktekens De gemeente biedt de rechthebbende bij de uitgifte van het graf ook de mogelijkheid om het grafonderhoud door de gemeente uit te laten voeren. De mogelijkheid wordt geboden om het onderhoud van het graf af te kopen. Deze mogelijkheid is voor de Westerbegraafplaats pas geboden nadat in 2003 weer graven werden uitgegeven. Van de graven is voor 132 graven het grafonderhoud door de rechthebbende afgekocht. Voor de overige graven is het onderhoud niet afgekocht, dit betreft grotendeels de graven welke voor 2003 zijn uitgegeven.

11 Gemeente Velsen Blad 11 van De Biezen te Santpoort-Noord Begraafplaats De Biezen is gelegen in Santpoort-Noord. Op onderstaande luchtfoto is de begraafplaats aangegeven. Figuur 3.4: Luchtfoto begraafplaats De Biezen, Santpoort-Noord (bron: Google Maps) Bezoek begraafplaats De begraafplaats is in 1962/1963 wegens ruimtegebrek gesloten. In deze zelfde periode is de begraafplaats Duinhof te IJmuiden geopend. Omstreeks 2003 wordt er weer begraven op de begraafplaats. Rond 2005 is de begraafplaats gerestaureerd. Begraafplaats De Biezen maakt direct bij betreden een sfeervolle en parkachtige indruk. Jaarlijks wordt op deze begraafplaats tijdens Allerzielen een project met kunstenaars georganiseerd om mensen stil te laten staan bij de overledenen op de begraafplaats. De begraafplaats is zelfs enkele malen gefilmd. De unieke uitstraling leent zich hier dan ook uitstekend voor. Figuur 3.5: foto begraafplaats De Biezen.

12 Gemeente Velsen Blad 12 van 62 Wanneer het grafrecht verlopen is wordt de steen direct door de beheerder van de begraafplaats verwijderd. Indien een rechthebbende op begraafplaats Duinhof begraven wil worden, wordt met de rechthebbende of de nabestaanden een ronde gemaakt om een keuze te maken voor de locatie van het graf. Wanneer het graf gedolven wordt, worden de stoffelijke resten uit het graf verwijderd en herbegraven in het verzamelgraf. Het graf komt hiermee beschikbaar. Op begraafplaats de Biezen wordt in drie lagen begraven. Figuur 3.6: foto begraafplaats De Biezen. Begraafplaats De Biezen is een ruim opgezette begraafplaats. De graven liggen in rijen met kopzijde van de graven aan de uiterste kant van het pad. Het onderhoud van de begraafplaats wordt uitgevoerd door de wijkploeg van de gemeente Velsen. De begrafenis, inclusief grafdelven, wordt door de begraafplaatsbeheerder verzorgd. Daarnaast worden de grafstenen van graven die het grafonderhoud afgekocht hebben eenmaal per jaar schoongemaakt en indien nodig rechtgezet. Bij de ingang van de begraafplaats is een mededelingenbord aanwezig. Op de begraafplaats is geen toiletvoorziening aanwezig. Voor de opslag van materialen van de begraafplaats beheerder is een houten schuurtje aanwezig dat in een vervallen staat verkeert Aantal graven op de begraafplaats In onderstaande tabel en grafiek is te zien dat er op de begraafplaats De Biezen in totaal graven zijn. Op de begraafplaats zijn alleen particulieren graven voor onbepaalde en bepaalde tijd uitgegeven. De nieuwe term in de Wlb is particulier graf. Soort graf Aantal (stuks) Percentage van totaal Particulier graf (bepaalde tijd) ,6 % Particulier graf (onbepaalde tijd) ,4% Totaal ,0 Tabel: 3.2: soort en aantal graven begraafplaats De Biezen

13 Gemeente Velsen Blad 13 van 62 Figuur 3.7: taartdiagram verdeling graven begraafplaats De Biezen Onderhoud graven en gedenktekens De gemeente biedt de rechthebbende bij de uitgifte van het graf ook de mogelijkheid om het grafonderhoud door de gemeente uit te laten voeren. De mogelijkheid wordt geboden om het onderhoud van het graf af te kopen. Deze mogelijkheid is voor de begraafplaats De Biezen pas geboden nadat de 2003 weer maat graven werden uitgegeven. Van de graven is voor 54 graven het grafonderhoud door de rechthebbende afgekocht. Voor de overige graven is het onderhoud niet afgekocht, dit betreft grotendeels de graven welke voor 2003 zijn uitgegeven.

14 Gemeente Velsen Blad 14 van Duinhof te IJmuiden Begraafplaats Duinhof is gelegen aan de Slingerduinlaan te IJmuiden. Op onderstaande luchtfoto is de begraafplaats aangegeven. Figuur 3.8: Luchtfoto begraafplaats Duinhof, IJmuiden (bron: Google Maps) Bezoek begraafplaats De begraafplaats is omstreeks 1962/1963 in gebruik genomen. Begraafplaats Duinhof ligt midden in de duinen en heeft daarmee een unieke locatie in Nederland. De begraafplaats grenst aan begraafplaats en crematorium Westerveld. De begraafplaats beschikt over een ruimte voor de begraafplaatsbeheerder; de begrafenissen op de gemeentelijke begraafplaatsen worden vanuit deze locatie gecoördineerd. Op de begraafplaats zijn een aula en koffiekamer aanwezig, deze doet dienst bij uitvaarten. De aula beschikt daarnaast ook over een orgel en een verouderde geluidsinstallatie. Bij uitvaarten wordt de aula het eerste half uur gratis verhuurd. Bij de ingang van de begraafplaats is een mededelingenbord aanwezig. Figuur 3.9: foto begraafplaats Duinhof

15 Gemeente Velsen Blad 15 van 62 Tegenover de aula is een strooiweide met een urnenmuur aanwezig. Ten behoeve van de asbestemmingsmogelijkheden is een grafveld voor urnengraven ingericht. Dit grafveld is per 1 januari 2011 in gebruik genomen worden. Tijdens de aankoop van de grond is destijds is door de toenmalige eigenaren bedongen dat op de begraafplaats ook een gedeelte voor het begraven van dieren beschikbaar moest zijn. Dit gedeelte is aanwezig en wordt onderhouden door de gemeente; het beheer is in handen van een stichting Dierenbegraafplaats Velsen. Daarnaast is een particulier gedeelte op de begraafplaats aanwezig; hier worden notabelen van de gemeente Velsen begraven, waaronder de voormalige eigenaren van de grond van de begraafplaats. Het beheer en onderhoud wordt door de gemeente Velsen uitgevoerd. Wanneer het grafrecht verlopen is wordt de steen direct door de beheerder van de begraafplaats verwijderd. Indien een rechthebbende op begraafplaats Duinhof begraven wil worden, wordt met de rechthebbende of de nabestaanden een ronde gemaakt om een keuze te maken voor de locatie van het graf. Wanneer het graf gedolven wordt, worden de stoffelijke resten uit het graf verwijderd en herbegraven in het verzamelgraf. Het graf komt hiermee beschikbaar. Figuur 3.10: foto begraafplaats Duinhof Begraafplaats Duinhof is een ruim opgezette begraafplaats. De graven liggen in rijen met voetzijde tegen het pad aan. Daarnaast zijn er voldoende mogelijkheden tot uitbreiding van de begraafplaats. De ligging in de duinen en bossen zorgt voor een parkachtige rustieke uitstraling. Op de begraafplaats is een grafveld aanwezig voor calamiteiten, dat hier speciaal voor is ingericht. Dit grafveld doet dienst als calamiteitenveld voor de gehele gemeente en biedt plaats aan 250 tot 300 graven. Een calamiteitenruimte is wettelijk niet verplicht. Dit omdat er niet te bepalen is welke omvang deze ruimte dient te hebben. In de Inspectierichtlijn lijkbezorging wordt aanbevolen om in een nood- en/of rampscenario een gebied aan te wijzen dat kan fungeren als calamiteitenveld, dit kan ook een grasveld of een sportveld zijn.

16 Gemeente Velsen Blad 16 van 62 Het onderhoud van de begraafplaats wordt uitgevoerd door de wijkploeg van de gemeente Velsen. De begrafenis, inclusief grafdelven, wordt door de begraafplaatsbeheerder verzorgd. Daarnaast worden de grafstenen van graven die het grafonderhoud afgekocht hebben eenmaal per jaar schoongemaakt en indien nodig rechtgezet Aantal graven op de begraafplaats In onderstaande tabel en grafiek is te zien dat er op begraafplaats Duinhof in totaal graven zijn. Op de begraafplaats is het meest uitgebreide aanbod van de gemeente Velsen aanwezig. Soort graf Aantal (stuks) Percentage van het totaal Particulier graf (bepaalde tijd) ,4 Algemeen graf ,8 Particulier kindergraf (bepaalde tijd) 11 0,4 Algemeen kindergraf 10 0,3 Totaal ,0 Tabel: 3.3: soort en aantal graven begraafplaats Duinhof Op begraafplaats Duinhof zijn tevens diverse asbestemmingsmogelijkheden: - Strooiveld - Urnengraf (sinds 1 januari 2011, aantal onbekend) - Urnennis (columbarium, 60 stuks) Figuur 3.11: taartdiagram verdeling graven begraafplaats Duinhof Onderhoud aan graven en gedenktekens De gemeente biedt de rechthebbende bij de uitgifte van het graf ook de mogelijkheid om het grafonderhoud door de gemeente uit te laten voeren. In 1995 is de mogelijkheid geboden om het onderhoud van het graf af te kopen. Van de graven is voor graven het

17 Gemeente Velsen Blad 17 van 62 grafonderhoud door de rechthebbende afgekocht. Voor de overige 988 graven is het onderhoud niet afgekocht, dit betreft grotendeels de graven welke voor 1995 zijn afgegeven. Daarnaast is ook het onderhoud voor de urnennissen (2s tuks) en urnengraf (1 stuks) afgekocht.

18 Gemeente Velsen Blad 18 van 62 4 Behoefte- en capaciteit begraafplaatsen Als basis voor het opstellen van de behoefte- en capaciteitsbepalingen is de uitdraai van de begraafplaatsadministratie van april 2011 gebruikt. In eerste instantie zijn de ingevulde inventarisatieformulieren gebruikt. Om echter in het rapport de meest actuele stand van zaken weer te geven is gekozen om op basis van de administratie de berekeningen opnieuw door te rekenen. De prognose van het sterftecijfer, gebruikt voor de berekeningen, is afkomstig van centraal bureau voor de statistiek ( Per paragraaf wordt weergegeven wat de beschikbare capaciteit in vergelijking met de gemiddelde uitgifte van de afgelopen 5 jaar, vermenigvuldigd met het sterftecijfer van het CBS, voor consequenties heeft voor het aantal beschikbare graven. 4.1 Westerbegraafplaats Vrije graven begraafplaats In onderstaande tabel 5.1 is een overzicht weergegevens van de beschikbaarheid van de graven op de Westerbegraafplaats. Beschikbaarheid graven Particulier graf (onbepaald e tijd) Particulier graf (bepaalde tijd) Particulier kindergraf (bepaalde tijd) Algemeen graf Beschikbaar Totaal In gebruik Vervallen Tabel: 4.1: Beschikbaarheid en verdeling graven Westerbegraafplaats De beschikbare vrije graven lijken beperkt met 9 stuks, echter moet daar de volgende kanttekening bij worden geplaatst: de vervallen graven kunnen bij de beschikbare graven opgeteld worden. Deze graven kunnen namelijk door toekomstig rechthebbende worden uitgekozen. Indien een vervallen graf wordt gekozen, wordt het graf geruimd en opnieuw uitgegeven. Kijkend naar de administratie blijkt dat op één graf na voor alle in gebruik zijnde particuliere graven (bepaalde tijd), de grafrechten zijn verlopen. Deze graven ( = 1.313) zijn in feite vervallen graven en daarmee dus beschikbaar. In totaal zijn er voor de behoefte- en capaciteitsbepaling = particuliere graven beschikbaar Capaciteit begraafplaats Gemiddelden gebruik begraafplaats In bijlage A zijn de capaciteitsberekeningen voor de begraafplaatsen opgenomen. Uit de gegevens in tabel 1 in Bijlage A.a kunnen conclusies getrokken worden uit het aantal begravingen in de periode van 2006 t/m 2010 voor de Westerbegraafplaats. Deze conclusies

19 Gemeente Velsen Blad 19 van 62 worden gebruikt om met het sterftecijfers van de komende 40 jaar te vermenigvuldigen bij de berekeningen naar de behoeftebepaling: Type graf Particulier graf Bijzetting particulier graf Totaal begravingen Begraafbehoefte Tabel 4.2: conclusies capaciteit Westerbegraafplaats Gemiddelde uitgave per jaar 4,0 stuks 5,2 stuks 9,2 stuks Met de begraafgegevens van de afgelopen vijf jaar en met de prognose sterftecijfers van het CBS is in bijlage A berekend wat de begraafbehoefte tot en met 2050 is. Bij onderdeel A.a van bijlage A zijn de berekeningen van de Westerbegraafplaats opgenomen Behoefte begraven In onderstaande tabel is het aantal graven uitgaande van een begraafcyclus van 40 jaar, tot en met het jaar 2050 per grafsoort weergegeven. Deze gegevens zijn te herleiden uit Bijlage A.a. tabel 3. Aantal graven tot 2050 Type graf Nieuwe graven Bijzettingen Particulier graf Tabel 4.3: conclusies behoefte aan capaciteit begraafplaats Westerbegraafplaats Deze cijfers zijn bepaald bij een gelijke trend zoals de afgelopen 5 jaar ( ), vermenigvuldigd met het landelijk sterftecijfer. Voor de begraafcyclus van 40 jaar zijn op de begraafplaats voldoende graven aanwezig Bruto grafoppervlak Conclusie De totale oppervlakte van de begraafplaats is m2 (inclusief parkeerplaats en aula), de totale oppervlakte van de grafvelden (inclusief graven, strooiveld, paden en plantstroken) bedraagt m2. Het huidige bruto grafoppervlak (bgo) bedraagt 5,6 m2 ( m2 / graven). Het optimaal bgo ligt tussen de 6 en 8 m2. Het bgo van de Westerbegraafplaats ligt derhalve onder het optimaal bgo. De Westerbegraafplaats heeft een groene en verzorgde indruk. Voor een begraafcyclus van 40 jaar zijn op de begraafplaats ruim voldoende graven aanwezig. Er zijn namelijk graven beschikbaar en er zijn tot nieuwe graven nodig. Geconcludeerd wordt dat de begraafplaats ruim voldoende capaciteit heeft. Beschikbare capaciteit wordt met name gecreëerd door het ruimen van de graven met verlopen grafrecht. Hierdoor ontstaat een continu proces, waardoor er te allen tijde capaciteit op de begraafplaats beschikbaar is. Het bgo van de begraafplaats ligt onder het optimaal bgo. De ruimte op de begraafplaats is intensief gebruikt voor de uitgifte van graven. Om tot een optimaal bgo te komen zouden vervallen graven niet opnieuw uitgegeven kunnen worden en worden herbestemd naar bijvoorbeeld groen.

20 Gemeente Velsen Blad 20 van De Biezen Vrije graven begraafplaats In onderstaande tabel 5.4 is een overzicht weergegevens van de beschikbaarheid van de graven op de begraafplaats De Biezen. Beschikbaarheid graven Particulier graf (onbepaalde tijd) Particulier graf (bepaalde tijd) Beschikbaar Totaal In gebruik Vervallen Tabel: 4.4: Beschikbaarheid en verdeling graven begraafplaats De Biezen Op begraafplaats De Biezen zijn 13 graven beschikbaar. Ook hier wordt dezelfde kanttekening geplaatst als bij de Westerbegraafplaats. De vervallen graven kunnen bij de beschikbare graven worden gerekend. Deze graven kunnen namelijk door toekomstig rechthebbende worden uitgekozen. Indien een vervallen graf wordt gekozen, wordt het graf geruimd en opnieuw uitgegeven. Kijkend naar de administratie blijkt op bij drie particuliere graven (bepaalde tijd), de grafrechten zijn verlopen. Dit aantal graven zijn in feite vervallen graven en daarmee dus beschikbaar. In totaal zijn er voor de behoefte- en capaciteitsbepaling = 534 particuliere graven beschikbaar Capaciteit begraafplaats Gemiddelden gebruik begraafplaats Uit de gegevens in overzicht tabel 1 van Bijlage A.b kunnen conclusies getrokken worden uit het aantal begravingen in 2006 t/m 2010 van begraafplaats De Biezen. Deze conclusies worden gebruikt om met het sterftecijfers van de komende 40 jaar te vermenigvuldigen bij de berekeningen naar de behoeftebepaling: Type graf Particulier graf Bijzetting particulier graf Totaal begravingen Begraafbehoefte Tabel 4.5: conclusies capaciteit begraafplaats De Biezen Gemiddelde uitgave per jaar 4,6 stuks 7,4 stuks 12,0 stuks Met de begraafgegevens van de afgelopen vijf jaar en met de prognose sterftecijfers van het CBS is in bijlage A berekend wat de begraafbehoefte tot en met 2050 is. Bij onderdeel A.b zijn de berekeningen van begraafplaats De Biezen opgenomen.

21 Gemeente Velsen Blad 21 van Behoefte begraven In onderstaande tabel zijn het aantal graven uitgaande van een begraafcyclus van 40 jaar, tot en met het jaar 2050 per grafsoort weergegeven. Deze gegevens zijn te herleiden uit Bijlage A.b. tabel 3 Aantal graven tot 2050 Type graf Nieuwe graven Bijzettingen Particulier graf Tabel 4.6: conclusies behoefte aan capaciteit begraafplaats De Biezen Dit is bepaald bij een gelijke trend zoals de afgelopen 5 jaar ( ), vermenigvuldigd met het landelijk sterftecijfer. Voor de begraafcyclus van 40 jaar zijn op de begraafplaats voldoende graven aanwezig Bruto grafoppervlak Conclusie De totale oppervlakte van de begraafplaats is m2 (inclusief parkeerplaats en aula), de totale oppervlakte van de grafvelden (inclusief graven, strooiveld, paden en plantstroken) bedraagt m2. Het huidige bruto grafoppervlak (bgo) bedraagt 13,6 m2 ( m2 / graven). Het optimaal bgo ligt tussen de 6 en 8 m2. Het bgo van de begraafplaats De Biezen ligt derhalve ruim boven het optimaal bgo. Begraafplaats De Biezen heeft een ruime, parkachtige, unieke en verzorgde indruk. Voor een begraafcyclus van 40 jaar zijn op de begraafplaats ruim voldoende graven aanwezig. Er zijn namelijk 534 graven beschikbaar en er zijn tot nieuwe graven nodig. Geconcludeerd kan worden dat de begraafplaats meer dan ruim voldoende capaciteit heeft. Beschikbare capaciteit wordt met name gecreëerd door het ruimen van de graven met verlopen grafrecht. Hierdoor ontstaat een continu proces, waardoor er te allen tijde capaciteit op de begraafplaats beschikbaar is. Het bgo van de begraafplaats ligt ruim boven het optimaal bgo.

22 Gemeente Velsen Blad 22 van Duinhof Vrije graven en asbestemmingsplaatsen begraafplaats In onderstaande tabel 3.12 is een overzicht weergegeven van de beschikbaarheid van de graven op begraafplaats Duinhof. Beschikbaarheid graven Particulier graf (bepaalde tijd) Particulier kindergraf ( bepaalde tijd) Algeme en graf Algemeen kindergraf Beschikbaar Totaal In gebruik Vervallen Tabel: 4.7: Beschikbaarheid en verdeling graven begraafplaats Duinhof Op begraafplaats Duinhof zijn 16 particuliere graven en 119 algemene graven direct beschikbaar. Bij de beschikbare graven kunnen ook de vervallen graven worden gerekend. Net als op de overige twee begraafplaatsen kan een rechthebbende een vervallen graf kiezen. Indien een vervallen graf wordt gekozen, wordt het graf geruimd en opnieuw uitgegeven. Kijkend naar de administratie blijkt op bij 88 particuliere graven (bepaalde tijd), de grafrechten te zijn verlopen. Deze graven zijn in feite vervallen graven en daarmee dus beschikbaar. Voor de particuliere kindergraven, de algemene graven en algemene kindergraven zijn geen grafrechten verlopen. In totaal zijn er voor de behoefte- en capaciteitsbepaling = 659 particuliere graven beschikbaar en = 430 algemene graven. Er zijn geen speciaal ingerichte kindergraven beschikbaar. In onderstaande tabel is een overzicht weergegevens van de beschikbaarheid van de asbestemmingen op begraafplaats Duinhof. Duinhof is de enige gemeentelijke begraafplaats waar asbestemmingsplaatsen worden uitgegeven. Beschikbaarheid graven Urnennis Urnengraf Beschikbaar 58? 0 In gebruik Vervallen Verstrooiing (strooiveld) Tabel: 4.8: Beschikbaarheid en verdeling asbestemmingen begraafplaats Duinhof De lege urnennissen en urnengraven zijn niet opgenomen in de begraafplaats administratie. Er zijn nog 58 nog lege urnennissen. Het veld voor de urnengraven is reeds ingericht, niet bekend is hoeveel urnengraven daar beschikbaar zijn.

23 Gemeente Velsen Blad 23 van Capaciteit begraafplaats Gemiddelden gebruik begraafplaats Uit de gegevens in tabel 1 in Bijlage A.c kunnen conclusies getrokken worden uit het aantal begraving en asbestemmingen in 2006 t/m Deze conclusies worden gebruikt om met het sterftecijfers van de komende 40 jaar te vermenigvuldigen bij de berekeningen naar de behoeftebepaling: Type graf Particulier graf Algemeen graf Kinder particulier graf Kinder algemeen graf Bijzetting particulier graf Bijzetting algemeen graf Urnenmuur Urnengraf Totaal begravingen/asbestemming Tabel 4.9: conclusies capaciteit begraafplaats Duinhof Gemiddelde uitgave per jaar 32,0 stuks 5,4 stuks 1,4 stuks 0,2 stuks 47,4 stuks 9,8 stuks 0,4 stuks 0,2 stuks 96,8 stuks Op begraafplaats Duinhof is ook een strooiveld aanwezig. In de laatste 5 jaar is daar volgens de administratie geen gebruik van gemaakt. De meest recente asverstrooiing dateert uit Daarnaast is een urnengraf pas vanaf eind 2010 beschikbaar, wellicht zal daar vaker voor gekozen worden dan het gemiddelde nu aangeeft Begraafbehoefte Met de begraafgegevens van de afgelopen vijf jaar en met de prognose sterftecijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in de bijlage A berekend wat de begraafbehoefte tot en met 2050 is. Bij onderdeel A.c zijn de berekeningen van de begraafplaats Duinhof opgenomen Behoefte begraven In onderstaande tabel zijn het aantal graven uitgaande van een begraafcyclus van 40 jaar zijn tot en met het jaar 2050 weergegeven per grafsoort. Deze gegevens zijn te herleiden uit Bijlage A.c, tabel 3. Aantal graven tot 2050 Type graf Nieuwe graven Bijzettingen Particulier graf Algemeen graf Kinder particulier graf 74 - Kinder algemeen graf 11 - Urnenmuur 21 - Urnengraf 11 - Totaal begravingen/asbestemming Tabel 4.10: conclusies behoefte aan capaciteit begraafplaats Duinhof

24 Gemeente Velsen Blad 24 van 62 Dit is bepaald bij een gelijke trend zoals de afgelopen 5 jaar ( ), vermenigvuldigd met het landelijk sterftecijfer. Voor de begraafcyclus van 40 jaar zijn op de begraafplaats voldoende graven aanwezig Bruto grafoppervlak Conclusie De totale oppervlakte van de begraafplaats is m2 (inclusief parkeerplaats en aula), de totale oppervlakte van de grafvelden (inclusief graven, strooiveld, paden en plantstroken) bedraagt m2. Het huidige bruto grafoppervlak (bgo) bedraagt 5,8 m2 ( m2 / graven). Het optimaal bgo ligt tussen de 6 en 8 m2. Het bgo van de begraafplaats Duinhof ligt net onder het optimaal bgo. Dit geeft op deze begraafplaats een vertekend beeld, omdat de begraafplaats geheel in de bossen ligt. Begraafplaats Duinhof heeft een ruime, parkachtige, unieke en verzorgde indruk. Voor de capaciteit op de begraafplaats worden tot 2050 geen problemen verwacht. Onderstaand schema geeft weer welke behoefte er per grafsoort is. Behoefte/capaciteit Type graf Behoefte nieuwe graven Beschikbare capaciteit aan graven Particulier graf Kinder particulier graf Algemeen graf Kinder algemeen graf 11 Urnenmuur Urnengraf 11? Totaal begravingen/asbestemming Tabel 4.11: conclusies behoefte/capaciteit begraafplaats Duinhof Uit bovenstaand overzicht blijkt dat er een tekort is aan particuliere graven, echter het aantal graven op de begraafplaats is voldoende. In tabel 3.12 (blz. 22) is te zien dat er in totaal particulier graven en particulier kindergraven in gebruik zijn. De grafrechten van deze in gebruik zijnde graven verlopen allen voor 2031 (1 e uitgifte is maximaal 20 jaar). Dit blijkt ook uit de begraafplaatsadministratie. Vanaf de periode voor 1991 (20 jaar geleden, 1 e uitgifte) zijn particuliere graven uitgegeven. Bij een gemiddelde cyclus van 40 jaar, zijn deze graven alle voor 2031 (= ) verlopen en wordt verwacht dat deze niet meer verlengd worden. Dit biedt dan in theorie voldoende capaciteit op de begraafplaats. Kijkend naar de tijdlijn van de behoefte aan graven is in Bijlage A.c, tabel 3 terug te lezen dat er tot graven nodig zijn. Terwijl er nu 659 graven beschikbaar zijn. Dit betekent dat voor 2029: = 80 graven vrij moeten komen om de verwachte behoefte op te vangen. Beschikbare capaciteit wordt met name gecreëerd door het ruimen van de graven met verlopen grafrecht. Hierdoor ontstaat een continu proces, waardoor er te allen tijde capaciteit op de begraafplaats beschikbaar is. Het bgo van de begraafplaats ligt net onder het optimaal bgo. De ruimte op de begraafplaats is optimaal gebruikt voor de uitgifte van graven. Dit geeft op deze begraafplaats een vertekend beeld, omdat de begraafplaats geheel in de bossen ligt.

25 Gemeente Velsen Blad 25 van Conclusie behoefte en capaciteit Op ieder afzonderlijke gemeentelijke begraafplaats zijn in de toekomst geen capaciteitsproblemen te verwachten. Met name op de Westerbegraafplaats en op begraafplaats De Biezen is er een overcapaciteit aan beschikbare graven. Het aanbod aan type graven is op deze begraafplaatsen echter beperkt. De grote overcapaciteit aan beschikbare graven wordt voornamelijk veroorzaakt door de graven waarvan de grafrechten zijn vervallen. Van deze vervallen graven worden nu geen inkomsten gegenereerd. Het actieve ruimingbeleid dient te blijven gehandhaafd. Door actief te ruimen blijft er voldoende capaciteit op de begraafplaatsen. Om een totaal overzicht te verkrijgen in het aandeel van begravingen en asbestemmingen dat plaats vindt op de gemeentelijke begraafplaatsen is onderstaande tabel opgenomen. Jaar Totaal overleden in Begraven/ asbestemming gemeente op gemeentelijke begraafplaats Percentage ,77% ,19% ,88% ,46% ,58% Tabel 4.17: overzicht aandeel begravingen en asbestemmingen gemeentelijke begraafplaatsen In bovenstaande tabel is te zien dat het aantal begravingen en asbestemmingen op de gemeentelijke begraafplaatsen ongeveer een derde van het totaal aantal overledenen in de gemeente Velsen. Hiervan is het aandeel op begraafplaats Duinhof het grootst.

26 Gemeente Velsen Blad 26 van 62 5 Begraafplaatsadministratie Voor de begraafplaatsadministratie maakt de gemeente Velsen gebruik van GroenBIS begraafplaatsadministratie. De gemeente Velsen heeft een uitdraai van de administratie, ter beoordeling, verstrekt aan ProCensus. Bij bestudering van de administratie is gebleken dat, met name op de Westerbegraafplaats een groot aantal graven in gebruik is, waar geen rechthebbende meer is. De grafrechten van deze graven zijn vervallen (op één na). De administratie zal op dit punt aangepast moeten worden. De graven kunnen op vervallen, met de aantekening dat het stoffelijk overschot nog uit het graf geruimd moet worden. Zodoende blijft het systeem zuiver en bestaat er in de toekomst geen onduidelijkheid over de status van deze graven. Bij het inzoomen op de gegevens uit de begraafplaatsadministratie is gebleken dat enkele termen voor type graven verkeerd zijn gehanteerd. De Wlb kent 2 verschillende type graven, particuliere graven (voorheen eigen graven of huurgraven) en algemene graven. In de administratie zijn graven uitgegeven met de term koopgraf, vermoedelijk wordt hier ook een particulier graf mee bedoeld. Echter schept het gebruiken van twee termen voor 1 type graf onduidelijkheid. De term koopgraven werd in het verleden gebruikt voor graven die uitgeven werden voor onbepaalde tijd, ofwel eeuwigdurende graven. Het verzorgen en bijhouden van de begraafplaatsadministratie behelst twee dagen per week voor de drie begraafplaatsen. Deze werkzaamheden worden momenteel verzorgd door een medewerker van ProCensus. In deze twee dagen worden de volgende werkzaamheden uitgevoerd: de mutaties op de begraafplaats worden één keer per week door de opzichter begraafplaatsen overgedragen aan de administratie bij Beheer Openbare Ruimte, die de mutaties in de computer verwerkt; maken van conceptnota s voor de afdeling Middelen en Ondersteuning (3 á 4 stuks per week; aan de afdeling Belastingen mutaties doorgeven i.v.m. afkoop onderhoud; overzicht bijhouden van alle graven waarvan het onderhoud is afgekocht; regelen van de overige mutaties, de verlengingen, de opzeggingen, de aktes, de overschrijvingen en de vergunningen; informatie geven aan burgers, begrafenisondernemers en steenhouwers (zowel schriftelijk als telefonisch); de infoborden op de begraafplaatsen actueel houden; een lijst maken van de graven die zijn opgezegd en waarvan de grafstenen kunnen worden verwijderd; overleg voeren met de afdeling Belastingen t.a.v. de nieuwe tarieven, en controleren en/of verbeteren van deze tarieven indien nodig; het aanschrijven van rechthebbenden in geval van het niet nakomen van de voorwaarden. De berichten en facturen naar de rechthebbende worden standaard een aantal weken voordat de werkelijke termijn afloopt verzonden. Dit om de rechthebbende de tijd te gunnen om een beslissing te nemen, wel of niet te verlengen. Indien geen reactie wordt ontvangen, wordt een bordje op het graf geplaatst. Als daar na één jaar geen reactie op is verkregen komt het graf te vervallen aan de gemeente.

27 Gemeente Velsen Blad 27 van 62 6 Beheersverordening 6.1 Actuele verordeningen Voor zover bekend zijn er in de gemeente Velsen de volgende beheersverordeningen op de begraafplaatsen van toepassing: Beheersverordening begraafplaats Duinhof, vastgesteld op 14 april 1973; (Huidige) Beheersverordening begraafplaatsen 2003, vastgesteld op 18 december Voor graven die in de periode 14 april 1973 en 18 december 2003 zijn uitgegeven is op begraafplaats Duinhof de vastgestelde verordening van 1973 van toepassing. Voor de graven die op alle gemeentelijke begraafplaatsen na 18 december 2003 zijn uitgegeven is de vastgestelde verordening uit 2003 van toepassing. Voor de graven op de Westerbegraafplaats en begraafplaats De Biezen die voor 2003 zijn uitgegeven is de Wlb van toepassing. In bijlage B zijn in een overzicht de meest belangrijke regels van beide beheersverordeningen opgenomen. In dit overzicht is weergegeven welke regels bij welke verordening van toepassing zijn. Indien een graf met grafrechten onder een bepaalde beheersverordening wordt uitgegeven, blijft deze verordening van toepassing op het betreffende graf met grafrechten. Zodoende wordt het verschil in regels tussen beide verordeningen inzichtelijk. Als er een nieuwe verordening wordt opgesteld, geldt deze niet automatisch voor dat graf. In beide verordeningen zijn bijvoorbeeld geen graven voor onbepaalde tijd opgenomen. Op de Westerbegraafplaats en op begraafplaats De Biezen is dit type graf wel aanwezig, zo blijkt uit de administratie. Voor dit type graf is dus niet te bepalen wanneer het grafrecht eventueel vervalt. Mogelijkheden om het vervallen te laten verklaren zijn er wel, namelijk: Een afstandsverklaring te laten tekenen door de rechthebbende; De rechthebbende aanschrijven dat het graf in verwaarloosde toestand is, en dat indien niet binnen de gestelde termijn gereageerd wordt en/of het graf opgeknapt wordt het grafrecht vervallen zal worden verklaard. Aanleiding om de graven voor onbepaalde tijd te laten vervallen is vanuit de behoefte voor de begraafplaatsen niet noodzakelijk. Uit de behoeftebepaling blijkt dat er voldoende capaciteit is om de behoefte op te vangen, zonder deze maatregel door te voeren. 6.2 Huidige verordening Wet op de lijkbezorging De gewijzigde Wet op de lijkbezorging (Wlb) is per 1 januari 2010 van kracht geworden. Deze wijzigingen bevatten een aantal wezenlijke veranderingen ten opzichte van de oude wet. Onderstaand zijn de belangrijkste wijzigingen op hoofdpunten weergegeven. Vervolgens is per hoofdpunt aangegeven of dit van toepassing is voor de gemeente Velsen en of dit aanpassing behoeft in de verordening van de gemeente Velsen Begrippen en termen De gewijzigde Wlb spreekt over particuliere graven in plaats van eigen graven (of voorheen huurgraven) zoals in de oude wet. Daarnaast is de term algemeen graf

28 Gemeente Velsen Blad 28 van 62 opgenomen. Deze term werd al veelvuldig gebruikt, maar kwam nog niet voor in de wet. In de gewijzigde wet wordt gesproken over cremeren in plaats van verbranden. o In de verordening van de gemeente Velsen worden nog de term eigen graf of huurgraf gebruikt. Aanpassing is hier nodig. Ook komt de omschrijving bij de term algemeen niet geheel overeen. Begraven/cremeren menselijke vruchten jonger dan 24 weken De laatste jaren was er steeds meer vraag naar begraven van menselijke vruchten jonger dan 24 weken. De gewijzigde wet is hier omtrent uitgebreid. Deze menselijke vruchten zijn geen lijken als bedoeld in de Wet op de lijkbezorging, maar kunnen wel begraven of gecremeerd worden. Hiervoor is een verklaring van de arts nodig. Omdat het geen lijk is in de zin van de wet op de lijkbezorging is een verlof tot begraven niet vereist. o In de verordening van de gemeente Velsen wordt niets vermeld over de mogelijkheden voor de menselijke vrucht jonger dan 24 weken. De mogelijkheden dienen in de verordening te worden opgenomen. Identificatie van de overledene Voordat een lijk kan worden begraven of gecremeerd dient de overledene geïdentificeerd te worden. Vanuit de oude wet diende dit te gebeuren vlak voor de lijkbezorging. Dit werd in praktijk veelal niet uitgevoerd mede doordat het niet erg piëteitsvol is. Daarom heeft de wetgever ervoor gekozen om de werkelijke identificatie eerder mogelijk te maken. De identificatie moet voortaan plaats vinden op het moment dat het registratienummer op de kist (of ander omhulsel) wordt aangebracht. Bij de daadwerkelijke lijkbezorging hoeft dan alleen nog het nummer op de kist (of het omhulsel) te worden gecontroleerd met het nummer op het document. o De werkwijze hieromtrent dient te worden aangegeven in de verordening. Termijn lijkbezorging De wettelijke termijn van begraven wordt verruimd van 5 dagen naar 6 werkdagen na overlijden. Hiermee wil de wetgever administratieve lasten voor de verlenging van de termijn van begraven of cremeren voorkomen. Dit is gunstig voor zowel de burgers als begrafenisondernemers. o Dit vormt geen onderdeel van de huidige verordening. Algemeen graf De term algemeen graf is opgenomen in de Wlb. Tevens is een artikel in de wet opgenomen dat betrekking heeft op algemene graven. Bij een algemeen graf dient de houder van de begraafplaats voortaan een half jaar tot een jaar voordat de termijn verstrijkt een schriftelijke mededeling hiervan te doen aan het laatst bekende adres van de nabestaande. o In de praktijk gebeurde dit al voor alle type graven in de gemeente Velsen. Door dit ook vast te leggen in de verordening is deze procedure gewaarborgd. Termijnen particulier graf Particuliere graven (voorheen eigen graven en daarvoor huurgraven) kunnen voortaan worden uitgegeven voor een termijn van tenminste 10 jaar. In de oude wet was deze termijn verplicht 20 jaar. De wetgever heeft gekozen voor een verlaging van de termijn, omdat is gebleken dat daar in de praktijk behoefte aan is. Rechthebbenden en nabestaanden kunnen dan financieel gezien makkelijker kiezen voor een particulier

29 Gemeente Velsen Blad 29 van 62 graf. Rechthebbenden en nabestaanden die eerst om financiële redenen voor een algemeen graf zouden kiezen, kunnen nu wellicht toch kiezen voor een particulier graf dat wordt uitgegeven voor 10 jaar. Deze termijn van 10 jaar is gelijk aan de wettelijke grafrusttermijn. De duur van de verlenging van grafrechten is verruimd. Waar eerst verlengd werd voor 10 jaar, kan men nu kiezen welke verlengingstermijn wordt gehanteerd. De houder van de begraafplaats kan echter bepalen dat de verlenging tussen de 5 en de 20 jaar is. Daarnaast kan de rechthebbende op een particulier graf voortaan twee jaar voor afloop van de termijn van het grafrecht een verzoek tot verlenging doen. De beheerder van de begraafplaats zal uiterlijk tussen 2 en 1 jaar voordat het grafrecht verloopt de rechthebbende hiervan schriftelijk mededeling doen. Indien een rechthebbende niet reageert zal de beheerder mededeling doen van het verlopen van de termijn bij het graf totdat de termijn van het grafrecht verstreken is. o In de huidige verordening van de gemeente Velsen is de termijn voor particulieren (eigen of huur) graven gesteld op 20 jaar. De verlenging is vastgesteld op 10 jaar. Dit kan zo gehandhaafd blijven, of het kan aangepast worden. Dit is een beleidskeuze die het gemeentebestuur moet maken. De aanpassing van de Wet verruimt de mogelijkheden voor particulieren. Onderhoud graf Wanneer een graf wordt verwaarloosd moet de beheerder dat in een schriftelijke verklaring aan de rechthebbende melden en deze een jaar de tijd geven de verwaarlozing op te heffen. Indien de rechthebbende niet reageert op ontvangst van de verklaring moet deze verklaring 5 jaar bij het graf en de poort van de begraafplaats worden opgehangen. Indien na afloop van deze termijnen de verwaarlozing niet is opgeheven vervalt het grafrecht. Er moet dan wel 10 jaar zijn verstreken na uitgifte van het grafrecht (en in geval van bijzetting zal aan de wettelijke grafrusttermijn van 10 jaar moeten zijn voldaan). Voor bestaande grafrechten is een overgangsbepaling opgenomen. Zij behouden veelal een vervaltermijn van 30 jaar na de laatste begraving, zoals was geregeld in de oude wet. o In de huidige verordening van de gemeente Velsen vindt het vervallen van het grafrecht door verwaarloosd onderhoud pas plaats na schriftelijke mededeling. De bovenstaande omschrijving is veel uitgebreider. Bovendien is voor het vervallen verklaren door verwaarloosd onderhoud nog een overgangsregeling van toepassing. Bekend adres Op het gebied van de begraafplaatsadministratie is er een belangrijke wijziging in de nieuwe wet gekomen. De beheerder van de begraafplaats moest voorheen eerst de rechthebbende aanschrijven op het adres dat hem bekend was of redelijkerwijs bekend kon zijn. Nu is er door de wetgever gekozen voor aanschrijving van de rechthebbende (of nabestaande) wiens adres hem bekend is. Er rust geen zware onderzoeksplicht meer op de beheerder van de begraafplaats. De verantwoordelijkheid voor het juiste adres komt hierdoor bij de rechthebbende of nabestaande te liggen. De beheerder van de begraafplaats hoeft dus niet meer actief te zoeken naar het juiste adres. o Dit heeft geen directe gevolgen voor verordening, wel maakt het de gemeente makkelijker voor wat betreft de begraafplaatsadministratie. De rechthebbende / nabestaande is verantwoordelijk voor het juiste adres.

30 Gemeente Velsen Blad 30 van 62 Eigendom grafbedekking De grafbedekking blijft in eigendom van de eigenaar (veelal rechthebbende of nabestaande) tot het moment waarop het graf geruimd kan worden. Vanaf het moment waarop het graf geruimd kan worden, wordt de eigenaar van de grond (veelal de houder van de begraafplaats) eigenaar van de grafbedekking. o Dit heeft geen gevolgen voor de werkwijze in Velsen. De grafbedekking wordt nu verwijderd wanneer het grafrecht vervallen of verlopen is. Wanneer het grafrecht vervallen of verlopen is, kan het graf geruimd worden. Bij de werkwijze in Velsen vindt het ruimen vervolgens pas plaats wanneer het graf opnieuw uitgegeven wordt. Dit vraagt wel een goede administratie, zodat te allen tijde inzichtelijk is wie in het graf begraven ligt. Rol VROM In de oude Wet op de lijkbezorging was er in bepaalde situaties een rol voor VROM weggelegd (denk aan ruimen van graven of wijzigingen van de begraafplaats). In de gewijzigde wet is deze rol van VROM komen te vervallen. o Dit heeft geen gevolgen voor de verordening. Ruimen graf onbekende Indien de houder van de begraafplaats een graf wenst te ruimen waarvan de overledene onbekend is, is de houder verplicht ten minste 2 dagen voor ruiming de burgemeester in kennis te stellen. De burgemeester kan voor identificatie van een onbekende door of onder verantwoordelijkheid van een arts lichaamsmateriaal af (laten) nemen of een gebitsstatus op (laten) maken. Indien de burgemeester hier gebruik van maakt zal de ruiming worden opgeschort. o Dit dient te worden opgenomen bij het betreffende artikel voor het ruimen van graven. Asbus De nabestaande door of namens wie de opdracht tot crematie is gegeven mag beslissen wat er met de asbus gebeurt. Dit is nadrukkelijk door de wetgever bepaald aangezien er in het verleden veel problemen zijn geweest omtrent de asbestemming. Daarnaast is de bewaartermijn van de asbus aangepast. De as uit een asbus kan voortaan na 10 jaar worden verstrooid in plaats van 20 jaar. o Dit heeft geen gevolgen voor de verordening. Als gevolg van de gewijzigde Wlb is de beheersverordening van de gemeente Velsen van 18 december 2003 verouderd. Daarnaast is de verordening niet compleet, enkele artikelen vanuit het VNG model zijn niet opgenomen en/of anders verwoord dan het VNG model. Voordat de beheersverordening aangepast kan worden dient het bestuur van de gemeente Velsen een aantal beleidsuitgangspunten vast te leggen. Deze uitgangspunten geven een richting aan het te volgen beleid. Vervolgens wordt het te volgen beleid vastgesteld in de verordening.

31 Gemeente Velsen Blad 31 van 62 7 Begraaftarieven en financiën De begraaftarieven zorgen voor de inkomsten voor het product begraafplaatsen. Middels deze inkomsten dienen de kosten voor de begraafplaatsen te worden gedekt. Om te toetsen hoever de inkomsten de kosten voor de begraafplaatsen dekken is een toetsing van de exploitatie uitgevoerd. In bijlage C is de explotatieberekening opgenomen. In het eerste blad van deze bijlage zijn de kosten en inkomsten verdeeld onder de boeknummers (Ecl-nummers) zoals deze bij de gemeente Velsen bekend zijn. Om het meest reële beeld te krijgen zijn de cijfers van het boekjaar 2009 en 2010 gebruikt. De cijfers zijn aangeleverd door de gemeente Velsen. Bij het tweede blad van bijlage C is een overzicht weergegeven zoals dat is opgesteld vanuit het Model kostenonderbouwing lijkbezorgingsrechten (VNG juni 2010). Dit overzicht geeft een helder inzicht in welke kosten en in welke mate deze toegerekend mogen worden in de exploitatieberekening van de begraafplaatsen. Op het derde en laatste blad van bijlage C is een overzicht van de kosten en de inkomsten naast elkaar gezet. 7.1 Kosten begraafplaatsen In de gemeente Velsen is een onderverdeling gemaakt in de kosten. De kosten worden per begraafplaats geboekt en daarnaast zijn er algemene kosten die niet per begraafplaats zijn in te delen. Op het eerste blad van bijlage C is de quick-scan van de exploitatie opgenomen. Daarin zijn de geboekte kosten van 2009 en 2010 voor de begraafplaatsen opgenomen, terwijl ook de algemene kosten zijn opgenomen. Op het tweede blad van bijlage C is een onderbouwing van de kosten en in welke mate deze op het product begraafplaatsen doorgerekend dienen te worden opgenomen. In het overzicht zijn alleen de kosten opgenomen. De onttrekkingen uit de voorzieningen zijn niet in dit overzicht opgenomen. Dit omdat de onttrekkingen uit de voorzieningen de kosten (deels) dekken en omdat de voorziening gevoed wordt door inkomsten uit grafrechten en grafonderhoud. In totaal worden er gemiddeld over 2009 en 2010 voor de begraafplaatsen in de gemeente Velsen ,00 (3 de overzicht bijlage C) aan kosten gemaakt. Verschil in kosten met het eerste overzicht van Bijlage C komt voort uit de mutaties in de voorzieningen, deze zijn in het derde overzicht van Bijlage C niet bij de kosten opgeteld. 7.2 Inkomsten begraafplaatsen De inkomsten op het product begraafplaatsen bestaan voornamelijk uit de opbrengsten van het graf en begraafrecht. In de gemeente Velsen worden de inkomsten niet per begraafplaats geboekt. Naast de inkomsten uit graf en begraafrechten is de grootste inkomstenpost de rechten die betaald worden voor het onderhoud aan de graven dat door de gemeente wordt uitgevoerd. Om investeringen te kunnen doen wordt er jaarlijks een bedrag gestort in de post voor de voorzieningen. Dit bedrag komt ten laste van de inkomsten. Daarnaast wordt er ook een aanzienlijk bedrag uit die storting voor de voorzieningen gedestilleerd, deze komen weer ten bate van de inkomsten.

32 Gemeente Velsen Blad 32 van 62 Op het derde blad van bijlage C is in het kosten-baten overzicht weergegeven welke onderdelen tot de inkomsten worden gerekend. De totale gemiddelde inkomsten over op het product begraven zijn ,00. De jaarlijkse stortingen en onttrekkingen in de voorzieningen zijn hier reeds in verwerkt. 7.3 Kostendekkendheid Door de totale inkomsten te delen door de totale kosten van de begraafplaatsen wordt de kostendekkendheid van de begraafplaatsen bepaald. Kostendekkend werken is een landelijke tendens. Hiermee hoeven geen algemene middelen aangewend te worden om de exploitatie van een begraafplaats dekkend te maken. De kostendekkendheid van de begraafplaatsen voor de gemeente Velsen is nu 67,51% Kostendekkende tarieven Indien de gemeente Velsen het product begraafplaatsen geheel kostendekkend wil maken zullen de tarieven verhoogd moeten worden. Daarbij wordt aangenomen dat de onttrekking uit de voorziening reeds optimaal is en er geen bezuinigingen op de kosten (bijvoorbeeld op groenvastgoedonderhoud, afdelingskosten) plaats kunnen vinden. Totaal Per graf Pecentage Gemiddelde inkomsten ,5% Gemiddelde kosten % Verschil ,5% Tabel 7.1 kosten en inkomsten begraafplaatsen gemeente Velsen De gemiddelde uitgifte van graven over 2009/2010 is 117 stuks. Zoals in bovenstaande tabel te zien is het verschil in inkomsten en kosten gemiddeld Per uitgegeven graf is dit Dit verschil zal in de nieuwe tarieven opgevangen moeten worden om de tarieven kostendekkend te laten zijn. In de gemeente Velsen zijn meerdere typen graven en asbestemmingsmogelijkheden; deze worden niet evenredig uitgegeven en hebben verschillende tarieven. Het is daarom niet mogelijk om alle tarieven met 32,5% te laten stijgen om kostendekkend te werken. In bijlage D is het voorstel voor nieuwe tarieven opgenomen. Om het verschil op te vangen zijn de tarieven redelijk hoog gestegen. Bij de nieuwe tarieven is een toelichting gegeven. Het laten stijgen van de tarieven is mogelijk, de kosten voor de begraafplaatsen zijn in beeld gebracht middels Model kostenonderbouwing lijkbezorgingsrechten (VNG juni 2010) Daaruit blijkt dat er meer kosten worden gemaakt dan dat er inkomsten zijn. De nieuwe tariefverordening dient wel door de gemeenteraad te worden goedgekeurd. Daarbij kan een soepelere betalingsregeling (bijvoorbeeld in termijnen) als compensatie worden gezien. Om de begraafplaatsen kostendekkend te houden, dienen de tarieven jaarlijks geïndexeerd te worden en getoetst te worden aan de Model kostenonderbouwing lijkbezorgingsrechten (VNG juni 2010). Zodoende blijven de kosten gedekt door de inkomsten.

33 Gemeente Velsen Blad 33 van Benchmark tarieven Om de tarieven van de gemeente Velsen te vergelijken met de tarieven uit de omgeving is een benchmark opgesteld. Deze benchmark biedt inzicht in de tarieven van begraafplaatsen uit de omgeving. De volgende begraafplaatsen zijn meegenomen in de vergelijking: Begraafplaats Westerveld (commercieel); Gemeentelijke begraafplaats Beverwijk; Gemeentelijke begraafplaats Bloemendaal. De benchmark, bijlage F, geeft geen inzage in de kostenopbouw en de totstandkoming van de tarieven. Ook zijn de vergeleken tariefonderdelen niet bij alle begraafplaatsen hetzelfde. In ogenschouw moet worden genomen dat een hoger of lager tarief niet een directe relatie heeft met een betere of mindere kwaliteit van de begraafplaats. Desondanks geeft de benchmark een goed beeld van de verhoudingen tussen de tarieven uit de directe omgeving. In onderstaande tabel zijn enkele componenten uit de benchmark opgenomen:

34 Gemeente Velsen Blad 34 van 62 Tariefonderdeel Huidig tarief Velsen Voorstel nieuw tarief Velsen Westervel d Beverwijk Bloemend aal Begraven van een stoffelijk overschot (van een persoon van 6 jaar of ouder 353,50 700, ,00 433,00 792,80 Voor het huren van een uitsluitend recht op begraven wordt voor 20 jaar geheven 1.078, , ,00 738, ,45 Voor de rechten ten behoeve van het verplicht onderhoud op de begraafplaats door de gemeente wordt voor 20 jaar geheven 967, ,00 v.a. 78,00 per jaar 1.051, ,75 Geconcludeerd kan worden dat de huidige tarieven van de gemeente Velsen laag zijn in vergelijking met de opgenomen begraafplaatsen in de benchmark. De voorgestelde nieuwe tarieven zijn lager dan de tarieven in Bloemendaal. De nieuwe tarieven zijn aan de hoge kant in vergelijking met de tarieven van de gemeentelijke begraafplaats van Beverwijk. Echter in vergelijking met de commerciële tarieven van Begraafplaats Westerveld zijn de voorgestelde aangepaste tarieven aan de lage kant. 7.5 Exploitatieoverzicht In bijlage E zijn twee exploitatieoverzichten van de begraafplaatsen tot 2025 opgenomen. In deze overzichten is rekening gehouden met een jaarlijkse stijging van de lasten en baten door rente en inflatie van 3%. Het eerste overzicht gaat uit van de inkomsten met de huidige tarieven. In het tweede overzicht zijn de inkomsten opgenomen volgens het voorstel voor de nieuwe tarieven, daarbij is geen rekening gehouden met een stijging van de uitgifte van de graven. Bij de exploitatieoverzichten worden de volgende opmerkingen geplaatst. Er is geen rekening gehouden met eventuele investeringen. Voordat de investeringen meegenomen kunnen worden moet bepaald worden welke investeringen noodzakelijk zijn. Een raming van de meest noodzakelijke investeringen is noodzakelijk. De kapitaalslasten zijn niet geïndexeerd. Er vanuit gaande dat er geen investeringen plaats vinden, blijven deze lasten gelijk. Bij het overzicht voor de nieuwe tarieven is pas vanaf 2012 gerekend met de inkomsten uit de nieuwe tarieven. Dit omdat voor 2011 de tarieven reeds zijn vastgesteld en dus ongeveer gelijk zullen uit komen als de gemiddelde inkomsten uit 2009 en Bij het gelijk houden van de tarieven, met jaarlijkse indexering, blijft de kostendekkendheid over de periode ongeveer 67%. Als de nieuwe tarieven vanaf 2012 worden ingevoerd en vanaf dan jaarlijks geïndexeerd worden zal de gemiddelde kostendekkendheid over de periode ongeveer 95% bedragen.

35 Gemeente Velsen Blad 35 van Vergelijking kosten begraafplaatsen In onderstaande tabel zijn enkele kengetallen opgenomen om een vergelijking te geven in de gemaakte kosten tegenover het aantal begrafenissen per jaar. Naast de kengetallen die voor de gemeente Velsen zijn berekend zijn ook de kengetallen vermeld van een gemeente waarvoor ProCensus een vergelijkbaar onderzoek heeft uitgevoerd. Velsen Vergelijkbare gemeente Kwaliteitsniveau A B Aantal begraafplaatsen 3 4 Kostendekkendheid 67,5% 27,7% Aantal begrafenissen per jaar Oppervlakte begraafplaatsen m2 (exclusief m2 totaal aula en parkeerplaats Duinhof) Kosten begraafplaatsen Kosten per begrafenis Kosten per m2 begraafplaats 7,42 5,64 Tabel 7.2 overzicht vergelijking kosten begraafplaatsen In bovenstaande tabel is te zien dat er een groot verschil in kostendekkendheid zit. Dit wordt veroorzaakt door de gemeentelijke overhead van de vergeleken gemeente, deze bedroeg 38%. De totale kosten voor de begraafplaatsen van de gemeente Velsen liggen een stuk lager. Dit heeft mede te maken met het verschik in oppervlakte en in aantal begrafenissen per jaar. In de vergeleken gemeente zijn circa 2,5 keer zoveel begrafenissen per jaar. De gemiddelde kosten per begrafenis liggen in Velsen ongeveer lager. De gemiddelde kosten per m2 begraafplaats is in Velsen weer hoger, dit wordt veroorzaakt door het verschil in kwaliteitsniveau.

36 Gemeente Velsen Blad 36 van 62 8 Huidige organisatie In dit hoofdstuk wordt de huidige organisatie ten behoeve van de begraafplaatsen binnen de gemeente Velsen besproken. 8.1 Wettelijke taak Beheer en exploitatie van een begraafplaats is geen wettelijke gemeentelijke taak. Wettelijk is de verplichting voor de gemeente opgelegd om te zorgen voor adequate mogelijkheden voor begraven. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid waar het gaat om toezicht op en handhaving van een ongestoorde grafrust. In artikel 33 van de Wlb is vastgeld dat een gemeente voor zich of met een of meerdere gemeenten tezamen ten minste één gemeentelijke begraafplaats heeft. Voor deze verplichting kan tijdelijke ontheffing door de gedeputeerde staten worden verleend. Daarnaast dient begraven/asbestemming voor iedereen mogelijk en betaalbaar te zijn (gelijkheidsbeginsel). 8.2 Huidige organisatie De huidige organisatie van Velsen bestaat uit drie directieafdelingen Deze drie directieafdelingen hebben ieder weer verschillende afdelingen. Begraafplaatsen heeft met al haar facetten te maken met alle drie de afdelingen. Onderstaand is te inzichtelijk welke afdelingen dit zijn. Beheer en Ontwikkeling o Beleid en voorbereiding o Wijkbeheer Publieke dienstverlening o Belasting en invordering o Burgerzaken (klantcontactcentrum) Interne dienstverlening o Financiën De taken en verantwoordelijkheden liggen op dit moment bij diverse medewerkers van diverse afdelingen. De afdeling Wijkbeheer (BOR) is voortrekker van het product begraafplaatsen. De overige afdelingen zijn ondersteunend. In 2006 heeft het afdelingshoofd van Beheer Openbare Ruimte (BOR) het werkproces voor begraafplaatsen omschreven. Dit werkproces is uit drie delen opgebouwd: Algemene werkbeschrijving, bedoeld om inzicht te geven in de werkprocessen op de begraafplaatsen; Beheerplan waarin gedetailleerd wordt omschreven welke werkzaamheden gedaan moeten worden, en hoeveel (tijd) uren en geld dat kost; Beeldbeschrijving van kwaliteitszone begraafplaatsgroen. Het werkproces is opgenomen als bijlage G. Dit werkproces gaat vooral in op de taken en bevoegdheden die de afdeling BOR ten aanzien van de begraafplaatsen in praktijk heeft. Voor het totale proces bij begraafplaatsen zijn meerdere afdelingen betrokken.

37 Gemeente Velsen Blad 37 van 62 De gemeente Velsen heeft een organisatie waarbij het spreiden van de verantwoordelijkheden voor begraafplaatsen bij verschillende afdelingen ligt. Uit het Bedrijfsplan Begraafplaatsen (TODO, december 2009) is onderstaande tabel overgenomen. Alhoewel de afdelingen in de huidige organisatie van de gemeente andere namen en vormen hebben aangenomen, mag worden aangenomen dat de spreiding van de taken en verantwoordelijkheden vergelijkbaar is met onderstaande tabel. Taken en verantwoordelijkheden Aanbieden en uitgeven graven op de drie begraafplaatsen Delven graven en gereed maken aula Voeren van administratieve grafrechten en onderhoud. Verzorgen facturen. Innen van de leges Verzorgen van graven en onderhoud begraafplaatsen Management begraafplaatsen Dagelijkse leiding Orgelspel Onderhoud en schoonmaak aula Verplaatsen en ruimen graven Informatie en publicatie Catering Afdeling OW, bedrijfsbureau OW, wijkbeheer OW, bedrijfsbureau OZB, belastingen OW, wijkploegen, begraafplaatsen OW, hoofd wijkbeheer OW, wijkbeheerder OW, wijkbeheer OW, Wijkbeheer OW, Wijkbeheer OW, bedrijfsbureau Extern Tabel 8.1: versnippering verantwoordelijkheden (bron: Bedrijfsplan Begraafplaatsen, TODO december 1999, aangepost naar huidige situatie i.o.m. afdelingshoofd wijkbeheer dhr. J. Knip) Om meer inzicht te krijgen waar de taken en verantwoordelijkheden voor de begraafplaatsen liggen dient de gemeente Velsen een accountmanager voor de begraafplaatsen aan te stellen. Deze accountmanager dient onder verantwoordelijkheid van de afdeling Wijkbeheer te vallen (waar het dagelijks beheer en onderhoud ligt). Deze accountmanager wordt verantwoordelijk voor de begraafplaatsen, de overige afdelingen dienen een ondersteunende functie te krijgen. De volgende taken behoren tot de verantwoordelijkheid van de accountmanager: Dagelijkse leiding en management begraafplaatsen; Promotie begraafplaatsen; Relatiebeheer (uitvaartondernemingen e.d.), netwerk onderhouden en uitbouwen; Coördineren van taken afdeling wijkbeheer; Coördineren van taken overige afdelingen. Tevens kan de accountmanager de interne organisatie opnieuw inrichten. Tot de mogelijkheden behoort om de ondersteunende taken van de afdeling bedrijfsbureau bij de afdeling wijkbeheer onder te brengen. Dit kan door het decentraliseren van de taken en verantwoordelijkheden van het bedrijfsbureau naar de afdeling wijkbeheer. Het heffen van de tarieven dient bij de afdeling belastingen te blijven. Het dagelijkse beheer van de begraafplaatsen wordt uitgevoerd door twee personen welke bijna de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. In het te vormen beleid dient een keuze gemaakt te worden om voor deze personen vervanging te vinden of het dagelijks beheer en onderhoud op andere wijze in te vullen.

38 Gemeente Velsen Blad 38 van Communicatie Doordat de organisatie voor begraafplaatsen versnipperd ligt in de organisatie, is een goede communicatie van uitermate groot belang. Ruis tussen binnen- en buitendienst is zo veroorzaakt en vaak moeilijk weg te nemen. Door een accountmanager Begraafplaatsen aan te stellen is helder wie het aanspreekpunt is voor de begraafplaatsen Folder begraafplaatsen Internet Burgers Om meer bekendheid aan de begraafplaatsen en de mogelijkheden tot begraven en asbestemming te geven is een folder voor begraafplaatsen opgesteld. Deze folder is in Bijlage H opgenomen. De bekendheid van deze folder is echter niet groot. Deze folder zou in ieder geval makkelijk op de gemeentelijke website te vinden moeten zijn. Daarnaast dient deze folder in bezit te zijn van de uitvaartbedrijven. De gemeente Velsen heeft een twee unieke begraafplaatsen (Duinhof en De Biezen), de Westerbegraafplaats heeft potentie, dit mag best meer bekendheid genieten. De gemeentelijke website moet meer informatie over de begraafplaatsen geven, onder andere door het toevoegen van de folder voor begraafplaatsen. Daarnaast moet makkelijk te vinden zijn wat de verschillende mogelijkheden zijn voor graven en asbestemmingen inclusief de daarbij behorende kosten. Door een simpele zoekterm als begraafplaats te gebruiken zou deze informatie naar boven moeten komen, maar dat is nu niet het geval. Burgers maken tegenwoordig vooral gebruik van internet om informatie in te winnen, daardoor is het van belang om op internet alle benodigde informatie beschikbaar te hebben. Daarnaast in het klantcontactcentrum (KCC) het eerste aanspreekpunt bij een overlijden voor de burger. Het KCC moet deze meldingen adequaat kunnen oppakken en om kunnen gaan met de emoties die er zijn bij een overlijden Uitvaartbedrijven De gemeente Velsen heeft weinig contacten met uitvaartbedrijven. Nabestaande kiezen vaak via een uitvaartbedrijf een begraafplaats uit. Door de bekendheid van de gemeentelijke begraafplaatsen te vergroten bij de uitvaartbedrijven, kan het aantal begravingen op de begraafplaatsen stijgen. Structureel overleg met uitvaartbedrijven kan uitkomst bieden. Tevens zou een aan te stellen accountmanager begraafplaatsen hierin een belangrijke rol in kunnen vervullen.

39 Gemeente Velsen Blad 39 van 62 9 Mogelijke vormen van beheren In Velsen is het beheer van de begraafplaatsen, net zoals dat in veel andere gemeenten ook het geval is, niet bij één afdeling ondergebracht. Dat is historisch gegroeid en wordt net als elders veroorzaakt door de directe en indirecte betrokkenheid vanuit meerdere afdelingen (zie tabel 8.1 blz. 36). Een optimum voor de organisatie van het product begraafplaatsen binnen Velsen is een heldere toewijzing van de integrale verantwoordelijkheid aan één organisatorische entiteit. Hierbij zij nadrukkelijk gesteld dat dit niet op voorhand betekent dat ook alle bijbehorende taken binnen die afdeling zouden moeten worden uitgevoerd. Het blijft in ieder geval te allen tijde nodig om een open, directe lijn te hebben naar Publieke Dienstverlening en Financiën / Belastingen. In hoofdstuk 5 is te lezen dat op dit moment geen invulling wordt gegeven aan het beheer van de begraafplaats-administratie. Daarbij komt dat de twee medewerkers die het dagelijks beheer over de begraafplaatsen voeren binnenkort de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. In het voorgaande hoofdstuk wordt geconcludeerd dat het aanstellen van een accountmanager begraafplaatsen een nodige aanvulling is op de bestaande organisatie. Ons inziens zou voordat in deze vacatures wordt voorzien een besluit moeten worden genomen over de organisatie van het beheer en de exploitatie van de begraafplaatsen in de breedste zin van het woord. Er is een aantal organisatievormen denkbaar, die in de volgende paragraven globaal worden omschreven Organisatievormen Voor het beheren en exploiteren van begraafplaatsen zijn meerdere organisatiemodellen mogelijk. Hiertoe zijn te onderscheiden: 1. Inbedding in de gemeentelijke organisatie; 2. interne verzelfstandiging; 3. externe verzelfstandiging; 4. privatisering Inbedding in de gemeentelijke organisatie Zoals eerder gesteld is binnen de gemeente Velsen geen sprake van toekenning van de integrale verantwoordelijkheid voor het product begraafplaatsen aan één organisatorische entiteit. De taken en verantwoordelijkheden zijn verdeeld over diverse betrokken afdelingen. Daardoor bestaat het risico dat de (eind -)verantwoordelijkheid diffuus is en dat toedeling van taken soms onduidelijk is. Een voor de hand liggende oplossing is om de verantwoordelijkheid voor de exploitatie en het beheer te beleggen bij één afdeling. De zuiverste vorm daarvan is om een specifieke afdeling op te richten di e zich bezighoudt met begraafplaatsen, van beleid tot en met uitvoering. Op de schaalgrootte van Velsen ligt het echter meer voor de hand om de verantwoordelijkheid neer te leggen bij een bestaande afdeling. Dat wil zeggen dat, vanzelfsprekend onder eindverantwoordelijkheid van het afdelingshoofd, aangewezen medewerkers binnen die afdeling zich bezighouden met de taken.

40 Gemeente Velsen Blad 40 van 62 Dit takenpakket is zeer waarschijnlijk van dien aard dat bedoelde medewerkers ook nog andere taken in hun pakket hebben. Binnen het team is bij voorkeur één medewerker aanspreekbaar als accountmanager begraafplaatsen, zowel naar binnen als naar buiten. Dat wil zeggen dat hij/zij de contacten met de afdelingen Publieke Dienstverlening en Financiën / Belastingen onderhoudt en het aanspreekpunt voor klanten is. De benodigde bezetting moet worden bepaald aan de hand van een nadere analyse als uiteindelijk wordt gekozen voor deze opzet. Een inschatting van de benodigde capaciteit is als volgt. Afdeling Beheer en Ontwikkeling - Accountmanager begraafplaatsen, inclusief beleidonderdeel (1 fte) - Administrator begraafplaatsen (0,4 fte) - Beheerder begraafplaatsen, mogelijk combinatiefunctie als wijkbeheerder (0,5 fte) - Uitvoerende medewerkers (2fte) (dienen altijd twee personen te zijn voor (handmatig) delven graf) Afdeling Publieke dienstverlening - Klantcontactcentrum, 1 e administratie (0,3 fte) - Belasting en invordering, (0,1 fte) Afdeling Interne dienstverlening - Financieel medewerker (0,1 fte) Voordelen - Het gemeentebestuur behoudt nadrukkelijk de regie inzake de begraafplaats - Duidelijke positionering in de gemeentelijke organisatie - Specialisatie tot op zekere hoogte mogelijk - Beheer en onderhoud zijn gewaarborgd Nadelen - Efficiency en effectiviteit afhankelijk van omvang van en activiteiten binnen product - Gemeentelijke begraafplaats drukt volledig op de gemeentebegroting, indien althans geen directe toerekening aan het product plaatsvindt (hetgeen bij kostendekkende tarieven wel zou moeten gebeuren) - Tekort komt ten laste van de algemene middelen Interne verzelfstandiging Bij interne verzelfstandiging worden de verantwoordelijkheden en taken bij één organisatorische entiteit belegd. Middels een Service Level Agreement (SLA) of Dienst Verlenings Overeenkomst (DVO) wordt vastgelegd wat er binnen een vastgesteld periode van die afdeling wordt verwacht, zowel qua kwaliteit, als qua kwantiteit als financieel, waartoe in de regel een hoge mate van zelfstandigheid geldt. Op alle gebieden (organisatorisch, financieel, HRM) is sprake van een zelfstandige eenheid, die zoals gezegd wordt afgerekend op de afgesproken parameters. Ondanks deze relatief zelfstandige positie blijft de afdeling onderdeel van de gemeentelijke organisatie. Hoewel afhankelijk van de ophanging binnen de organisatie is in de regel de algemeen directeur / gemeentesecretaris ambtelijk opdrachtgever. Deze is en blijft dan ook ambtelijk eindverantwoordelijk voor een adequate uitvoering. De politiek -bestuurlijke verantwoordelijkheid blijft eveneens onveranderd bij het gemeentebestuur, hetgeen 1 op 1 impliceert dat ook de directe invloed bestuurlijk gewaarborgd is. In deze opzet dient

41 Gemeente Velsen Blad 41 van 62 zich wel de vraag aan of deze intern verzelfstandigde eenheid ook het beleid verzorgt, omdat dit feitelijk inhoudt dat men zelf zijn opdracht formuleert (en misschien zelfs controleert of hier ook uitvoering aan wordt gegeven). Voordelen - Het gemeentebestuur blijft het beleid bepalen - Beheer en onderhoud zijn gewaarborgd - Specialisatie noodzakelijk, waardoor expertise en betrokkenheid medewerkers verbetert - Focus op efficiency en kwaliteit is goed - Kosten eenvoudig toe te rekenen aan het product Nadelen - Gemeentelijke begraafplaats drukt volledig op de begroting - Tekort komt ten laste van de algemene middelen Daarnaast bestaat de mogelijkheid om over te gaan tot binnengemeentelijke decentralisatie van bestuurlijke bevoegdheden. Dat houdt in dat een bestuurscommissie wordt ingesteld door het gemeentebestuur en dat deze commissie bevoegdheden van het betreffende bestuursorgaan krijgt overgedragen. Op het gebied van de exploitatie van een gemeentelijke begraafplaats kan een bestuurscommissie worden belast met de vaststelling, of de uitvoering van een beheerverordening. Aangezien het handelt om een commissie die een bepaald gemeentelijk belang behartigt (gemeentelijke begraafplaats), is er sprake van een functionele commissie. Een bestuurscommissie is verantwoording verschuldigd aan het bestuursorgaan dat de bevoegdheden heeft overgedragen. In wezen is hier slechts sprake van een verschuiving van centraal naar decentraal bestuur, ook wel interne verzelfstandiging van bestuur genaamd. De ondersteuning van de commissie zal meestentijds bij ambtenaren van de gemeentelijke organisatie blijven berusten. Voordelen - Het gemeentebestuur kan toezicht houden (bestuurlijke grip optimaal); - De continuïteit is gewaarborgd; - In de commissie kunnen materiedeskundigen zitting nemen. Nadelen - Op gebied uitvoering verandert er niets Externe verzelfstandiging Een externe verzelfstandiging houdt in dat de eenheid zoals omschreven bij de interne verzelfstandiging feitelijk buiten de organisatie wordt geplaatst. Hiertoe wordt aansluiting gezocht bij een bestaande overheidsgedomineerde NV of er wordt specifiek voor in dit geval Velsen een private rechtspersoon opgericht. Er is derhalve geen sprake meer van enige organisatorische of juridische verwevenheid met de gemeente. In het geval dat aansluiting wordt gezocht bij een bestaande NV wordt Velsen één van de aandeelhouders, in het geval Velsen een eigen bedrijf opricht dan is de gemeente enige aandeelhouder. Het is bij de oprichting van of aansluiting bij de overheidsgedomineerde NV belangrijk om de zeggenschap van de gemeente goed te verankeren. Het gaat hierbij nadrukkelijk om het zoeken van een goede balans tussen de eigen resultaatverantwoordelijkheid van de onderneming en de gewenste zeggenschap vanuit de gemeente. Bij externe verzelfstandiging worden net als bij interne verzelfstandiging de verantwoordelijkheden en taken middels een SLA of DVO

42 Gemeente Velsen Blad 42 van 62 (meerjarig contract) vastgelegd. Hierin wordt bepaald wat er binnen een vastgestelde periode van de onderneming wordt verwacht, zowel qua kwaliteit, als qua kwantiteit, waarbij eveneens de financiële afspraken (tarieven) zijn opgenomen. Voordelen - Verhoging efficiency en effectiviteit als gevolg van marktconform handelen - Ontlasting voor gemeente - Gemeente kan nog steeds bijsturen als beleidsdoelen niet worden bereikt (indirect via bijstelling SLA / DVO / contract) - Mogelijkheid om ook andere (bijzondere) begraafplaatsen een plaats te geven in nieuw te vormen rechtspersoon - Tekorten op de exploitatie komen niet ten laste van de algemene middelen Nadelen - Een (belangrijk) deel van de directe gemeentelijke regiemogelijkheden is verdwenen - Gemeentelijke begraafplaats wordt een bijzondere begraafplaats; *) - Externe verzelfstandiging kost doorgaans veel tijd. - Tarieven onderwerp van onderhandelingen, ingestoken vanuit extern bepaalde kostendekkendheid *) Artikel 33 Wlb vereist dat een gemeente voor zich, of met een andere gemeente samen, tenminste een gemeentelijke begraafplaats heeft. Gedeputeerde Staten kunnen van deze verplichting ontheffing verlenen. Het tijdelijke karakter van de ontheffing impliceert dat een gemeente haar enige of laatste begraafplaats nooit definitief kan afstoten Privatisering Van privatisering is sprake zodra een private partij geheel of gedeeltelijk verantwoordelijk wordt voor de financiering en/of de exploitatie van de begraafplaats. Wanneer een private partij slechts één van de taken op het terrein van de gemeentelijke begraafplaats gaat uitvoeren, bijvoorbeeld het onderhoud, dan is er sprake van uitbesteding. Het gemeentebestuur blijft dan de regie voeren. Kenmerk van privatisering is dat de op te richten organisatie volledig (financieel, juridisch en organisatorisch) is losgekoppeld van de gemeente (de gemeente is ook geen aandeelhouder meer). De nieuwe organisatie is een concurrerende marktpartij die voor het voortbestaan afhankelijk is van de eigen prestaties. De uit te voeren taken worden niet meer gezien als specifieke overheidstaken en de gemeente ziet af van strategische ambities. Toch kan de gemeente nog enige invloed laten gelden. Zo kunnen privaatrechtelijk voorwaarden worden verbonden aan de overdracht. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de hoogte van de tarieven van de begraafplaats. Daarnaast kan worden bedongen dat een overheidsbestuurder of -commissaris wordt aangesteld. Voordelen - Slagvaardig, efficiënt en effectief; - Gemeentelijke begraafplaats drukt niet meer op begroting. Nadelen - Gemeentebestuur heeft doorgaans nog slechts minimale invloed ook op tarieven; - Continuïteit voorziening en algemeen belang minder gewaarborgd; - Gemeentelijke begraafplaats wordt een bijzondere begraafplaats; - Privatisering kost doorgaans veel tijd.

43 Gemeente Velsen Blad 43 van Toekomstige situatie Bovenstaand zijn vier verschillende organisatiemogelijkheden beschreven. In feite zijn deze vier mogelijkheden te verdelen in twee categorieën: beheer vanuit de bestaande organisatie en externe verzelfstandiging. Op grond van een politiek-bestuurlijke verkenning moet een primaire keuze worden gemaakt, waarna deze keuze nader kan worden uitgewerkt. Het ligt het meest voor de hand in de situatie van Velsen om als eerste stap de taken en verantwoordelijkheden te concentreren in één afdeling en daarmee dus feitelijk te gaan voor de eerste variant. Of dit een eerste stap is naar interne verzelfstandiging of, verdergaand, een externe verzelfstandiging hoeft dan niet direct te worden besloten. Indien echter privatisering de voorkeur geniet, dan zou hier juist van moeten worden afgezien en zou zonder tussenfase moeten worden toegewerkt naar die oplossing. Bij de keuze voor de toekomstige organisatievorm zal het bestuur van de gemeente rekening moeten houden met art. 33 van de Wlb. Binnen de gemeente Velsen is een commerciële begraafplaats aanwezig (Begraafplaats en crematorium Westerveld). Door het onderbrengen van (één van) de begraafplaatsen bij deze private partij hoeft er geen nieuwe private partij te worden opgericht bij een eventuele keus voor (gedeeltelijke) privatisering. Als voor gedeeltelijk privatisering wordt gekozen dient wel te worden bedacht dat de vaste kosten in de exploitatie moeten worden opgebracht door een kleiner areaal, hetgeen waarschijnlijk tot een nog verdere verhoging van de tarieven zal leiden. In eerste aanzien lijkt dit dan ook niet een voor de hand liggend model, maar dit dient door nadere financiële analyses te worden bepaald.

44 Gemeente Velsen Blad 44 van Conclusies 10.1 Behoefte en capaciteit Op de drie gemeentelijke begraafplaatsen van de gemeente Velsen worden voor de begraafcyclus van de komende 40 jaar geen capaciteitproblemen verwacht. Dit wordt mede veroorzaakt door het actieve ruimingsbeleid dat wordt gehanteerd. Alleen op begraafplaats Duinhof zijn op dit moment niet voldoende graven beschikbaar, dit wordt opgevangen door het actieve ruimingsbeleid. Op begraafplaats Duinhof dienen in de cyclus circa 80 graven vrij te komen voor Verwacht wordt dat men de uitbreidingslocatie niet nodig heeft voor het opvangen van de feitelijke behoefte. Het is echter niet inzichtelijk hoeveel (vrije) graven er per type graf aanwezig zijn. Door inzichtelijk te maken welke graven er per graftype vrij beschikbaar zijn, wordt een beter overzicht verkregen of er knelpunten zijn voor een bepaald graftype. Dit geldt met name voor de urnengraven, urnennissen, particuliere kindergraven en algemene kindergraven. Dit gaat op voor alle begraafplaatsen, maar met name op begraafplaats Duinhof omdat daar de meeste typen graven aanwezig zijn. Het bgo van de begraafplaats De Biezen (13,6) is zeer hoog en begraafplaats Duinhof (5,8) is midden in de bossen en duinen gesitueerd. Deze begraafplaatsen kunnen dan ook als hoogwaardig worden aangeschreven. Het bgo van de Westerbegraafplaats (5,6) is relatief laag, zeker in vergelijking met de overige twee begraafplaatsen. Een laag bgo betekent dat er naar verhouding veel graven zijn tegenover het groen en de paden. Een laag bgo betekent niet dat een begraafplaats kwalitatief onvoldoende is onderhouden Het aandeel van het aantal begravingen en asbestemmingen op de gemeentelijke begraafplaatsen bedraagt ongeveer een derde van het totaal aantal overledenen in de gemeente Velsen Begraafplaatsadministratie De gemeente Velsen heeft een begraafplaatsadministratie programma waarin de gegevens echter niet volledig en niet conform de Wlb zijn verwerkt. Door recentelijk ontwikkelingen is er geen vaste beheerder van de begraafplaatsadministratie. De volgende punten dienen in de administratie te worden gecontroleerd en aangepast: 10.3 Beheersverordening Graven zonder rechthebbende geregistreerd als in gebruik maar grafrechten zijn verlopen. Controleren of rechten daadwerkelijk zijn verlopen en registeren als vervallen. Gebruikte term bij recentelijk uitgegeven graven (koopgraven zijn graven die in verleden uitgegeven zijn voor onbepaalde tijd) vermoedelijk is hier sprake van een verkeerd gebruik van de termen. Dit dient aangepast te worden in de administratie. De beheersverordening van de gemeente Velsen is verouderd en dient te worden aangepast op de huidige Wet op de Lijkbezorging. Voordat de beheersverordening aangepast kan worden dient het bestuur van de gemeente Velsen een aantal beleidsuitgangspunten vast te leggen. Deze uitgangspunten geven richting aan het te volgen beleid. Bij de aanbevelingen is een aantal richtingen en mogelijkheden van beleidsinvulling aangegeven. Vervolgens wordt het te volgen beleid vastgesteld in de verordening.

45 Gemeente Velsen Blad 45 van Begraaftarieven en financiën De tarieven dekken voor 67% de inkomsten voor begraven. Voor een hogere kostendekkendheid dienen de tarieven te worden verhoogd. De verhoging van de tarieven kan opgaan voor de graf- en begraafrechten, maar ook het tarief voor het afkopen van het onderhoud van de graven kan hoger. In bijlage D is een voorstel gedaan voor kostendekkende tarieven. Deze kostendekkende tarieven zijn vergeleken met tarieven uit de omgeving door middel van een benchmark. Daaruit blijkt dat de voorgestelde tarieven zich goed verhouden tot de andere tarieven in de benchmark. Kostendekkend werken is een landelijke tendens. In de gemeente Velsen wordt al langer met de term kostendekkendheid gewerkt. Het verhogen van de tarieven is mogelijk, door het Model kostenonderbouwing lijkbezorgingsrechten (VNG juni 2010) te gebruiken om de directe kosten voor begraafplaatsen in beeld te brengen. Dit overzicht dient gelijk als onderbouwing bij de te verhogen tarieven. Voordat het gemeentebestuur beslist de tarieven te verhogen moet de afweging gemaakt worden zoals deze ook in de aanbiedingsbrief gemeentelijke heffingen en tarieven 2007 is gemaakt. Hierin is opgenomen dat de tarieven niet zomaar verhoogd kunnen worden om het nadelig saldo op de exploitatie weg te werken. Een analyse moet leren of een marketingstrategie kan leiden tot een verhoogde vraag naar graven op de gemeentelijke begraafplaatsen. Hierdoor zouden verhoogde inkomsten kunnen worden gegenereerd met gelijkblijvende algemene kosten, hetgeen tot een beperking van de verhoging van de tarieven zou kunnen leiden Huidige organisatie De taken en verantwoordelijkheden voor het product begraafplaatsen liggen bij diverse afdelingen van de gemeentelijke organisatie. Een duidelijk overzicht wie verantwoordelijk is ontbreekt. Geconcludeerd wordt dat de huidige organisatie duidelijker gestructureerd dient te worden. Een accountmanager voor het product begraafplaatsen biedt hierin mogelijkheden. Zoals reeds vermeld ontbreekt een vaste beheerder voor de begraafplaatsadministratie. Het dagelijkse beheer van de begraafplaatsen wordt uitgevoerd door twee personen welke bijna de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Voordat gezocht wordt naar invulling van de huidige organisatie dient de gemeente Velsen eerst een keuze te maken in de toekomstige organisatiestructuur voor begraafplaatsen. Op grond van een politiek-bestuurlijke verkenning moet een primaire keuze worden gemaakt, waarna deze keuze nader kan worden uitgewerkt. Het ligt het meest voor de hand in de situatie van Velsen om als eerste stap de taken en verantwoordelijkheden te concentreren in één afdeling. Of dit een eerste stap is naar interne verzelfstandiging of, verdergaand, een externe verzelfstandiging hoeft dan niet direct te worden besloten. Indien echter privatisering de voorkeur geniet, dan zou hier juist van moeten worden afgezien en zou zonder tussenfase moeten worden toegewerkt naar die oplossing. Beheer en exploitatie van een begraafplaats is geen wettelijke gemeentelijke taak. Wettelijk is de verplichting voor de gemeente opgelegd om te zorgen voor adequate mogelijkheden voor begraven. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid waar het gaat om toezicht op en

46 Gemeente Velsen Blad 46 van 62 handhaving van een ongestoorde grafrust. In artikel 33 van de Wlb is vastgeld dat een gemeente voor zich of met een of meerdere gemeenten tezamen ten minste één gemeentelijke begraafplaats heeft. Voor deze verplichting kan tijdelijke ontheffing door de gedeputeerde staten worden verleend Mogelijke organisatievormen In onderstaande tabel zijn de voor- en nadelen van de verschillende organisatievormen samengevat. Ingebed in gemeentelijke organisatie Intern verzelfstandigd Extern verzelfstandigd Politiek-bestuurlijke ++ + invloed - -- Efficiency, effectiviteit - en slagvaardigheid +/ Regie begraafplaatsen Heldere organisatiestructuur Benodigde tijd en inzet ++ _ -- - voor invoering Invloed tarieven begraven en asbestemming Directe invloed op gemeentebegroting Beheer en onderhoud gewaarborgd Toezicht op ++ +/ begraafplaatsen Waarborging grafrust Tabel 10.1: overzicht voor- en nadelen organisatievormen Privatisering

47 Gemeente Velsen Blad 47 van Aanbevelingen 11.1 Beleidspunten Ruimen Aanbevolen wordt het huidige actieve ruimingsbeleid te handhaven. Wanneer het grafrecht op een graf vervallen of verlopen is, wordt het gedenkteken direct verwijderd. Wanneer vervolgens het graf wordt uitgekozen door de rechthebbende of nabestaande om hergebruikt te worden wordt ook het stoffelijk overschot uit het graf verwijderd. Hierdoor ontstaat een continu proces, graven blijven bezet, inkomsten worden gewaarborgd en uitbreidingen van de begraafplaatsen worden voorkomen. Grafrechten Aanbevolen wordt de grafrechten voor bepaalde tijd met de mogelijkheid te verlengen te behouden. Gekozen kan worden om de verlengingstermijn aan te passen, de Wlb stelt de mogelijkheid om te verlengen vanaf 5 jaar tot maximaal 20 jaar. Hierdoor wordt het aanbod en de service namens de gemeente vergroot Keuzes voor totaalbeleid Het formuleren van begraafbeleid beperkt zich niet tot de keuzes die gemaakt worden ten behoeve van het garanderen van de begraafcapaciteit. Daarnaast spelen ook de volgende factoren een rol, waarvan een aantal invloed heeft op de kostendekking. Beheer en exploitatie Voor het beheren en exploiteren van begraafplaatsen zijn meerdere organisatiemodellen mogelijk: 1. Inbedding in de gemeentelijke organisatie; 2. interne verzelfstandiging; 3. externe verzelfstandiging; 4. privatisering. ProCensus beveelt de gemeente Velsen aan om het beheer en de exploitatie van uit de bestaande gemeentelijke organisatie te beheren en exploiteren. Hierdoor behoudt de gemeente de regie over de gemeentelijke begraafplaatsen in eigen handen. Bovendien is in de gemeente Velsen reeds een bijzondere begraafplaats aanwezig welke zelfstandig wordt beheerd. Het verzelfstandigen van de gemeentelijke begraafplaatsen betekenen dat er twee zelfstandige stichtingen zijn die een begraafplaats exploiteren. Bij een keuze voor inbedding in de gemeentelijek organisatie dienen de verantwoordelijkheden wel geconcentreerd te worden bij 1 afdeling, hetgeen bijvoorbeeld in de vorm van een accountmanager goed zou kunnen worden vormgegeven. Voor de overige bezetting worden weliswaar aanbevelingen gedaan in het voorgaande, maar dit vergt nadere uitwerking. Begraafplaatsadministratie Naast het beheer vanuit de bestaande gemeentelijke organisatie beveelt ProCensus ook aan om de begraafplaatsadministratie in huis te houden. De gemeente Velsen heeft een begraafplaatsadministratie programma waarin de gegevens echter niet volledig en niet conform de Wlb zijn verwerkt. Actualisatie en vervolgens bijhouding van de administratie is essentieel en verdient dan ook een goede verankering in de bedrijfsvoering.

48 Gemeente Velsen Blad 48 van 62 Uitgiftetermijn van graven Momenteel worden eigen graven voor de bepaalde periode van 20 jaar uitgegeven. Het uitgeven van graven voor een langere periode heeft over het algemeen een minder positief effect op de exploitatie op langere termijn. Dit omdat kostenstijgingen (per jaar) als gevolg van inflatie niet kunnen worden doorberekend, het grafrecht is immers voor 20 jaar afgekocht. Op korte termijn is dat effect positief omdat in eerste instantie hogere graftarieven kunnen worden gevraagd, de periode is immers langer. Het is daarom vanuit een financieel perspectief dan ook interessant de grafuitgiftetermijn kort te houden. Wanneer bijvoorbeeld de eerste uitgifte voor 10 jaar is, is de verwachting dat men na 10 jaar de grafrechten wil verlengen. Bij deze verlenging kunnen de tarieven gehanteerd worden die op dat moment geldig zijn. Emotioneel ligt dat uiteraard anders, omdat een grafuitgiftetermijn van 10 jaar voor veel mensen gevoelsmatig kort is. Het is daarom belangrijk zeer helder te zijn in de communicatie betreffende de uitgiftetermijnen. Mensen moeten weten dat een particulier graf nooit zonder toestemming van de rechthebbende kan worden geruimd (behalve wanneer deze zijn verplichtingen niet nakomt) en na de vervaltermijn de mogelijkheid houdt steeds met 10 jaar het recht te verlengen. Binnen de Wlb bestaat de mogelijkheid om de grafrechten voor 10 jaar uit te geven. Dit zou de exploitatie ten goede komen. Productdifferentiatie en kwaliteitsimpulsen Begraafbeleid spreekt zich ook uit over vernieuwing en trends in producten (productdifferentiatie) en praktische of functionele kwaliteitsimpulsen. Vernieuwing is gewenst om het begraafbeleid bij de tijd te houden. Momenteel willen mensen kunnen kiezen. In bijlage I zijn diverse voorbeelden van productdifferentiatie en kwaliteitsimpulsen weergegeven.

49 Gemeente Velsen Blad 49 van 62 Colofon Projectgegevens Beleidsplan begraafplaatsen Revisie 05 Datum september 2011 Opdrachtgever Gemeente Velsen De heer J. Knip Postbus AL Velsen ProCensus Eekelhof 58 Postbus AE Schijndel ing. J.A.M van der Heijden

50 Gemeente Velsen Blad 50 van 62 Bijlage A: Behoefteberekening begraafplaatsen

51 Gemeente Velsen Blad 51 van 62 Bijlage B: Overzicht termijn en uitgifte graven

52 Gemeente Velsen Blad 52 van 62 Bijlage C: Quick-scan exploitatie

53 Gemeente Velsen Blad 53 van 62 Bijlage D: Voorstel nieuwe tarieven

54 Gemeente Velsen Blad 54 van 62 Bijlage E: exploitatitieverzicht

55 Gemeente Velsen Blad 55 van 62 Bijlage F: Benchmark tarieven omgeving

56 Gemeente Velsen Blad 56 van 62 Bijlage G: Werkproces begraafplaats 4 april 2006

57 Gemeente Velsen Blad 57 van 62 Bijlage H: Folder begraafplaatsen

58 Gemeente Velsen Blad 58 van 62 Bijlage I: Productdifferentiatie en kwaliteitsimpulsen

59 Gemeente Velsen Blad 59 van 62 Begraafbeleid spreekt zich ook uit over vernieuwing en trends in producten (productdifferentiatie) en praktische of functionele kwaliteitsimpulsen. Vernieuwing is gewenst om het begraafbeleid bij de tijd te houden. Momenteel willen mensen kunnen kiezen. Onderstaand worden diverse voorbeelden van productdifferentiatie en kwaliteitsimpulsen weergegeven. Productdifferentiatie Natuurbegraven Begraafvorm waarbij in een meestal meer natuurlijk, extensief gebied wordt begraven met een hoog bruto grafoppervlak. Over het algemeen zijn de toegepaste grafmonumenten sober en weinig opvallend. Over het algemeen worden hogere tarieven gehanteerd, is de beheerlast aanzienlijk lager, maar worden deze opbrengsten teniet gedaan door de hogere bruto grafoppervlakte. Bovengronds begraven Begraafvorm waarbij in (betonnen) elementen wordt begraven, vergelijkbaar met grafkelders, alleen staan deze bovengronds en is de opening op de kopse kant gesitueerd. Door de stapeling van dergelijke elementen ontstaat een gesloten wand, ook wel galerijgraven genoemd. Bovengronds begraven beïnvloedt de exploitatie positief. Vaak kunnen ruimtes worden benut waar anders niet zou kunnen worden begraven (randen, natte situaties, overhoeken), de investering is hoog, de beheerslasten zijn erg laag. Vooral bij een actief ruimingsbeleid levert bovengronds begraven een positieve bijdrage in de exploitatie. Bijzondere monumenten Het toestaan van bijzondere monumenten levert een positieve financiële bijdrage, omdat hiervoor bijzondere tarieven kunnen worden gehanteerd. Het is wel van belang dat de algehele beeldkwaliteit niet wordt verstoord, er moet ook respect zijn voor nabestaanden van graven met sobere monumenten. Grafkelders Grafkelders zijn gesloten betonnen elementen, ondergronds geplaatst, waarin meerdere lagen kan worden begraven (bijgezet). Er is geen negatieve invloed van het grondwater. Weinig invloed op de exploitatie wanneer de investeringskosten aan de rechthebbende worden toegerekend. Adoptiegraf Het adoptiegraf is een grafvorm waarbij een bestaand monument door een rechthebbende kan worden gereserveerd. Hij/zij is dan verantwoordelijk voor het in stand houden van het graf, tot het moment dat het graf opnieuw in gebruik wordt genomen. Vaak betreft het monumentale graven. De rechthebbende wordt verplicht het originele monument te behouden. Het voordeel is dat de cultuurhistorische waarde op de begraafplaats behouden blijft. Adoptiegraven zijn alleen mogelijk voor graven met een afstandsverklaring of onbekende rechthebbende (en de gemeente een actief ruimingsbeleid hanteert). Kindergrafveld De wens om kinderen apart van volwassenen te begraven maakt het vanuit piëteit en emotionele overwegingen noodzakelijk hiervoor aparte ruimten in te richten.

60 Gemeente Velsen Blad 60 van 62 Urnenmuur De beïnvloeding op de exploitatie is afhankelijk van de behoefte. Met de komst van het crematorium zal deze mogelijk toenemen. Overigens is er een landelijke tendens dat de vraag naar urnennissen in muren afneemt. Urnentuin De beïnvloeding op de exploitatie is afhankelijk van de behoefte (zie boven), de urnentuin vraagt over het algemeen meer ruimte. Strooiweide De strooiweide kan redelijk intensief worden benut. De intensiteit is wel aan regels gebonden. Ook voor asverstrooiing moeten tarieven worden gehanteerd. Strooiroute Een strooiroute wordt als alternatief ingezet wanneer de behoefte aan asverstrooiing er is, maar een strooiveld niet kan worden gerealiseerd. Vaak loopt de route langs de randen van de begraafplaats. Een strooiroute is positief voor de exploitatie omdat er geen specifieke ruimte voor nodig is, maar als het ware overhoeken en randen kunnen worden benut. Kwaliteitsimpulsen Bekendheid Begraafplaats Duinhof en begraafplaats De Biezen zijn kwalitatief hoogwaardige begraafplaatsen. Door het meer bekendheid geven van deze begraafplaatsen wordt de belangstelling van deze begraafplaatsen ook hoger. Hierdoor ontstaat een betere concurrentie positie ten opzichte van begraafplaats Westerveld. Fundering De fundering onder monumenten wordt op verschillende plaatsen voorzien om grafmonumenten niet om te laten zakken (veiligheid/aansprakelijkheid). Tevens draagt het bij aan de beeldkwaliteit. De begraafplaats blijft er meer verzorgd uitzien. Het is een kostbare investering om een betonsloof onder alle grafmonumenten te plaatsen wanneer dit vanuit de gemeente wordt gerealiseerd bij (her)inrichting. Er is ook een mogelijkheid om dit de rechthebbende op te leggen. Individueel wordt dan de fundering bij ingebruikname gerealiseerd. Informatiezuil De informatiezuil op de begraafplaats maakt het mogelijk voor bezoekers eenvoudig het graf terug te vinden. Ook kunnen digitale herinneringen aan overledenen worden bekeken of beluisterd. Behalve de investering en het onderhoud is er geen invloed op de exploitatie. Kinderhoek Meer en meer wordt (soms) in combinatie met een kinderveld een kinderhoek ingericht. De kinderhoek vormt een kleine speelplaats op de begraafplaats om te voorkomen dat kinderen zich gaan vervelen bij grafbezoek van de ouders. Graf- en bloemservice De bloemservice is een (meestal) particulier initiatief om op basis van abonnementen met afgesproken regelmaat het graf te voorzien van verse bloemen. Soms wordt daarin ook het grafonderhoud voorzien. Zou ook een gemeentelijk product kunnen zijn.

61 Gemeente Velsen Blad 61 van 62 Wandelroute Begraafplaatsen worden meer en meer gezien als rustgevende ontmoetingsplekken. Er wordt steeds vaker geprobeerd rondgaande routes te realiseren zodat de begraafplaats een meer toegankelijk en openbaar karakter krijgt. Expositieruimte Eventueel aan de wandelroute gekoppeld worden begraafplaatsen benut als expositieruimte. Door bijvoorbeeld sokkels te plaatsen kunnen wisselende exposities worden gehouden. De gemeente maakt het nu al mogelijk om op begraafplaats De Biezen (met succes) concerten te beluisteren op de begraafplaats. Afscheidsplaats Een centrale afscheidsplaats wordt steeds meer toegepast om schade aan graven tijdens uitvaartdiensten te voorkomen. Een centraal plein wordt ingericht en gebruikt om de grootste groep belangstellenden bij een uitvaart de gelegenheid te geven afscheid te nemen. Na die ceremonie kan de directe familie het lichaam naar het graf begeleiden. Het voorkomt gedrang en vertrapping van andere graven. Zitmogelijkheden Begraafplaatsen zijn ontmoetingsplaatsen bij uitstek. Ook kunnen veel (oudere) bezoekers hun verhaal bij elkaar kwijt. Pleintjes met voldoende zitmogelijkheden zorgen voor prettige ontmoetingsplaatsen. Sanitair Eigenlijk zou op elke begraafplaats een deugdelijke sanitaire voorziening aanwezig moeten zijn, ook voor minder-valide mensen. Schuil- en wachtgelegenheid Voorafgaand aan een begrafenis komen vaak bezoekers al vroeg naar de begraafplaats om in contact te komen met anderen. Een gelegenheid om dan te kunnen schuilen (en ook bij regulier grafbezoek) verbetert de kwaliteit.

62 Gemeente Velsen Blad 62 van 62 Culturen De mogelijkheid om speciale voorzieningen te realiseren voor specifieke culturen of geloofsgezindten heeft invloed op de exploitatie. Vaak wordt meer ruimte in gebruik genomen (bijv. alleen enkeldiep begraven). Het levert daarentegen wel een positief maatschappelijk beeld op. Met nadruk moet worden gesteld (en gecommuniceerd) dat voor bijvoorbeeld begraafvelden voor moslim- of joodse culturen geen andere regels gelden dan voor overige graven. Worden deze als eigen graven voor bepaalde tijd uitgegeven, dan geldt dat ook voor de graven van specifieke culturen. Het recht tot onbeperkte verlenging per periode van 10 jaar is er in ieder geval. Er moet geen sprake zijn van uitgifte voor onbepaalde tijd, tenzij dat voor de hele gemeente geldt. Aandacht voor historische graven en monumentale grafmonumenten Begraafplaatsen verzorgen een belangrijke rol in het behoud van de cultuurhistorie. Monumentale graven vertellen veel over het verleden, bijzondere inwoners of bijzondere gebeurtenissen. Veel grafmonumenten kennen kunstuitingen welke beschermenswaardig mogen worden geacht. Het is dan ook van belang in het te formuleren beleid aandacht voor het behoud van historische graven en monumentale grafmonumenten te hebben. Het behoud moet gezien worden als een kwaliteitsimpuls waar geen directe inkomsten tegenover staan. Mogelijk kan voor het behoud geput worden uit subsidies, fondsen of giften.