Peilbesluit Veerse Meer

Transcriptie

1 Peilbesluit Veerse Meer Op weg naar de volgende fase _A4_Brochure_VeerseMeer.indd :45

2 Op weg naar de volgende fase in het Peilbesluit Veerse Meer De afgelopen maanden is er hard gewerkt in het kader van het Peilbesluit Veerse Meer. Dit project is nodig om een beter leefklimaat te creëren voor de planten en dieren onder en aan het water, en om het recreatieseizoen te verlengen. Het Peilbesluit komt er op neer dat het waterpeil van het Veerse Meer in de winter geleidelijk dertig centimeter omhoog gaat. Delen van het meer blijven zodoende langer onder water, waardoor planten en dieren beter kunnen overleven. En de recreanten hebben in de winter een groter en dieper meer tot hun beschikking. De eerste fase - een waterpeilverhoging met tien centimeter - is inmiddels achter de rug. De tweede en derde verhoging staan gepland voor komend najaar en Om te voorkomen dat de omgeving hiervan (water) overlast krijgt, treft opdrachtgever Rijkswaterstaat de nodige maatregelen. Dit doet ze samen met Waterschap Zeeuwse Eilanden, de provincie Zeeland en de gemeente Noord-Beveland. Dienst Landelijk Gebied coördineert de uitvoering van de noodzakelijke maatregelen. In deze folder berichten we over de voortgang van het project en laten we de samenwerkingspartners en enkele betrokkenen aan het woord. Wat doen de samenwerkingspartners nu eigenlijk allemaal? Hoe kijken de samenwerkingspartners Rijkswaterstaat, Dienst Landelijk Gebied, Waterschap Zeeuwse Eilanden, de provincie Zeeland en de gemeente Noord-Beveland tegen het Peilbesluit aan en wat doen ze eigenlijk allemaal? Eugène Daemen, omgevingsmanager Rijkswaterstaat Rijkswaterstaat vervult, als waterbeheerder van het Veerse Meer en opdrachtgever van het project, een centrale rol in de realisatie van het Peilbesluit. Daartoe werk ik als omgevingsmanager nauw samen met de Dienst Landelijk Gebied (DLG). Op het gebied van compenserende maatregelen is eind februari tussen Rijkswaterstaat en het Waterschap een overeenkomst (afkoopregeling) afgesloten die het voor het Waterschap mogelijk maakt zelfstandig de poldergemalen aan te passen, zodat de peilaanpassing in 2011 afgerond kan worden. Tot nu toe ziet het er naar uit dat de planning wordt gehaald. Dit betekent dat een groot deel van het meer, dat tot nu toe s winters droogvalt door de sterke peilverlaging, voortaan onder water blijft. Het is een mooie afronding van een proces dat in 2004 begon met het herstel van de wateruitwisseling tussen de Oosterschelde en het Veerse Meer door de ingebruikname van de Katse Heule in de Zandkreekdam, waardoor de waterkwaliteit van het meer toen al sterk verbeterde. Alien Kok, projectleider Dienst Landelijk Gebied (DLG) Vanuit DLG vertalen we beleid naar concrete uitvoering en geven het project vorm. Voor Rijkswaterstaat regelen we in nauw overleg met de samenwerkingspartners de uitvoering van compenserende maatregelen om de overlast door de peilverhoging te voorkomen. Zo zorgen we voor de aanpassing van oevers en steigers, de ont- en afwatering van 2 Rijkswaterstaat _A4_Brochure_VeerseMeer.indd :45

3 0,2 Peilbesluit Veerse Meer Het Veerse Meer heeft in de zomer een hoger waterpeil dan in de winter. De komende jaren gaat het waterpeil van het Veerse Meer in de winter geleidelijk dertig centimeter omhoog. Dat is nodig om het leefklimaat voor planten en dieren onder en aan het water te verbeteren en het recreatieseizoen te verlengen. Rijkswaterstaat regelt het waterpeil door via een opening in de Zandkreekdam water uit te wisselen tussen het Veerse Meer en de Oosterschelde. Om te voorkomen dat de omgeving hiervan wateroverlast krijgt, treffen Rijkswaterstaat en samenwerkingspartners de nodige maatregelen. VERBETERING LEEFKLIMAAT DIEREN EN PLANTEN In de winter staat een groter deel van het Veerse Meer onder water. In de delen waar nu meer water komt, kunnen planten en dieren beter overleven. RECREATIE Recreanten hebben in de winter een groter meer tot hun beschikking. MAATREGELEN OM WATEROVERLAST TE VOORKOMEN Een hoger winterpeil kan lokaal zorgen voor een stijging van het grondwater in bebouwd gebied en van landbouwgronden. Om wateroverlast te voorkomen voeren Rijkswaterstaat en samenwerkingspartners aanpassing uit aan gemalen en drainagesystemen. Deze voeren overtollig grondwater af en voorkomen dat het (grond)water zouter wordt. Daarnaast worden oevers, steigers en boothellingen aangepast om te voorkomen dat deze onder water komen te staan. 0,1 NAP -0,1 Zomerpeil: NAP -5 cm oever zomer -0,2-0,3 stap 3: Nieuwe winterpeil NAP -30cm oever winter -0,4 stap 2: NAP -40 cm -0,5 stap 1: NAP -50 cm -0,6 Oude winterpeil NAP -60cm -0,7 landbouwpercelen (via drainage) en de ont- en afwatering van campings en woonwijken. Een deel van de compenserende maatregelen is inmiddels afgerond. Terugblikkend tot nu toe kan ik concluderen dat het project na een trage start inmiddels goed op gang is. Ik zie het vervolg van het project dan ook met vertrouwen tegemoet. Henk Willemsen, teamleider waterbeheer en onderhoud Waterschap Zeeuwse Eilanden Als Waterschap hebben wij de taak gekregen om ook compenserende maatregelen uit te voeren. Dat betekent dat onder andere oevers en poldergemalen hiervoor moeten worden aangepast en een nieuw poldergemaal gebouwd moet worden. De aanpassingen aan de gemalen zijn noodzakelijk, want hoe hoger het waterpeil, des te meer weerstand overbrugd moet worden om het water te verpompen. Groot voordeel van de afkoopregeling is dat we nu zelf carte blanche hebben gekregen van Rijkswaterstaat om de benodigde maatregelen uit te voeren. We hebben hierdoor de planning beter in de hand; zo is onder meer de voorbereiding in volle gang gezet om de poldergemalen dit jaar op Noord-Beveland aan te passen. Arnold Keizer, beleidsmedewerker water, Provincie Zeeland Als provincie zijn we mede-initiatiefnemer van het Peilbesluit en van de gebiedsontwikkeling rondom het Veerse Meer. Daarnaast zijn we toezichthouder als het gaat om het waterschap. Al veel eerder, vanaf de Deltawerken, was er aandacht voor dit gebied, maar toen speelde vooral de veiligheid een rol. Ecologie en recreatie waren minder belangrijk. Deze twee zijn nu wel meer naar de voorgrond geschoven. Betrokkenen, waaronder de landbouwers, waren bang voor de negatieve gevolgen van het Peilbesluit. En die angst was in te denken. Niettemin is het vertrouwen in het project vanuit de landbouw toegenomen. Leerpunt is dat we (nog) beter hadden moeten communiceren richting de betrokkenen, vooral waar het gaat om het kader, dus waarom we dit nu allemaal doen. Desalniettemin hebben we samen belangrijke stappen gezet en brengen we dit project naar een goed einde. Jos Krijger, hoofd beheer en realisatie gemeente Noord-Beveland Net als de provincie zijn we als gemeente toezichthouder. Wij bewaken de maatregelen. Ik ben tevreden over de voortgang en over de samenwerking. Maar we zijn nu eenmaal een recreatiegemeente en we hopen dan ook dat binnen een zo kort mogelijke tijd de positieve effecten van het Peilbesluit merkbaar worden. Een vervelend probleem waar we mee te kampen hebben, is de wildgroei van Japanse oesters en van kwallen in het Veerse Meer. Onderzocht wordt of dit te maken heeft met het hogere waterpeil. We zijn op zoek naar passende oplossingen. Wat me trouwens opvalt, is dat er bij de gemeente nauwelijks opmerkingen of klachten zijn binnengekomen als het gaat om de maatregelen. Voorzichtig mag ik concluderen dat het project voor alle betrokkenen naar wens verloopt. Peilbesluit Veerse Meer _A4_Brochure_VeerseMeer.indd :45

4 Compenserende maatregelen in uitvoering Om overlast door de peilverhoging te voorkomen, zijn en worden compenserende maatregelen uitgevoerd waarbij de Dienst Landelijk Gebied (DLG) een coördinerende rol vervult. Maatregelen zijn onder meer het aanpassen van ont- en afwatering in recreatiegebieden, woonwijken en op landbouwpercelen. Voordat de uitvoering van maatregelen kan plaatsvinden, vindt er onderzoek en afstemming plaats met de direct betrokkenen. Mede op basis hiervan wordt bepaald welke maatregelen uitgevoerd worden. Het gaat hierbij vooral om maatwerk binnen dit gebied. Wat is er tot nu gedaan en met welke resultaten? Een rondje langs enkele van de betrokkenen Aannemingsbedrijf voert afwateringswerkzaamheden in woonwijken uit Infiltratieriolering om natte voeten te voorkomen Met man en macht is aannemingsbedrijf Van Gelder uit Zierikzee afgelopen maanden in de weer geweest om ervoor te zorgen dat de bewoners van de woonwijken Schotsman en Ruiterplaat in Kamperland en Veerse Meer 1 in Kortgene geen natte voeten krijgen. We hebben in de desbetreffende wijken zogenoemde infiltratieriolering (IT-riolering) aangelegd. Dit is een systeem waarbij de rioleringsbuizen gaten hebben, waardoor het grondwater afgevoerd kan worden. Dit alles zorgt ervoor dat de grondwaterstand op aanvaardbaar peil blijft en dus, ondanks de komende winterpeilverhoging, niet te veel zal stijgen, aldus uitvoerder Jaco Remijn. Het aannemingsbedrijf moest hiervoor op verschillende plaatsen het nodige graafwerk verrichten. Dit had invloed op de bereikbaarheid van de wijken en zorgde daarmee voor enige overlast voor de omwonenden. Maar eigenlijk hebben we helemaal geen wanklanken gehoord, zegt Remijn. Voordeel was dat we de werkzaamheden hebben kunnen verrichten buiten het recreatieseizoen en het hier dus niet zo druk was. Waar we wel mee te maken hadden, was vertraging door het extreem slechte weer in de periode januari tot maart. De sneeuw en vorst maakten het werk niet altijd even gemakkelijk. Toch zijn we binnen de gemaakte planningen gebleven en zijn de afwateringswerkzaamheden goed en vakkundig uitgevoerd. Al met al was het mooi werk waar we trots op kunnen zijn. Jaco Remijn 4 Rijkswaterstaat _A4_Brochure_VeerseMeer.indd :45

5 Agrariër Bas van t Westeinde vond lage waterstand ook wel mooi Drainage landbouwpercelen ondanks granaten voltooid Beschier Kik Arjen Brinkman Eigenaar Arjen Brinkman tevreden over communicatie en geleverd werk Bijna een kilometer aan drainage op Camping De Paardekreek Camping De Paardekreek in Kortgene is zo goed als waterproof. De afgelopen maanden heeft Beschier Kik van aannemer M&K Bestratingen er samen met zijn collega s voor gezorgd dat de drainage op verschillende plaatsen op het terrein is geïntensiveerd. In totaal hebben we bijna een kilometer aan drainage aangelegd. Ook hebben we een nieuwe pomp geplaatst. Dit alles moet afdoende zijn om een verhoogd waterpeil op te vangen, aldus Kik. Arjen Brinkman, eigenaar van de camping, is tevreden over de uitgevoerde werkzaamheden. Van begin af aan is er vanuit de Dienst Landelijk Gebied (DLG) goed en helder gecommuniceerd wat er gedaan moest worden in verband met het peilbesluit. Vervolgens is de aannemer zorgvuldig en efficiënt aan de slag gegaan. De overlast bleef tot een minimum beperkt. We hadden sowieso amper gasten hier, omdat de camping dicht was en alleen het Villapark was geopend. Op de plaatsen waar drainage is aangelegd is, is gras gezaaid. Zodra dit mooi is dichtgegroeid, is er helemaal niets meer te zien van de uitgevoerde werkzaamheden. Het peilbesluit is vooral goed voor de planten en dieren in het Veerse Meer. Bovendien is er minder stankoverlast. Om te voorkomen dat de lager gelegen percelen van agrariër Bas van t Westeinde, door de komende peilverhoging natter dan nat worden, is er eind vorig jaar extra drainage aangelegd. Zijn percelen liggen in het gebied Muidenweg op Zuid-Beveland. Van t Westeinde: Voor mij persoonlijk had de peilverhoging niet gehoeven. Ik vraag me nog steeds af wat het nut en de noodzaak ervan is. Vond het eerlijk gezegd ook wel mooi als er een lage waterstand was. En wat te denken van al die kosten die zijn en worden gemaakt in het kader van de peilverhoging? Daar betalen we allemaal aan mee. Maar goed, ik heb me er bij neergelegd en heb er mee ingestemd om compenserende maatregelen te laten uitvoeren. Overigens ging dat niet altijd even soepel. Het blijkt namelijk dat een deel van mijn percelen in een gebied ligt, waar tijdens de Tweede Wereldoorlog veel gevochten is. Er liggen hier en daar dus bommen en granaten. De aannemer durfde op een gegeven moment de drainagemachines niet meer het veld in te sturen. Maar na overleg met alle betrokken partijen en op basis van inschatting van de risico s, is de drainage toch verder voltooid. Per slot van rekening ben ik hier ook iedere dag bezig met ploegen en zaaien. Af en toe vind ik dan ook wel eens een granaat. Dat is het risico van het vak zullen we maar zeggen. En nu maar afwachten of de getroffen maatregelen ook echt gaan helpen. Maar daar heb ik alle vertrouwen in. Bas van t Westeinde Goede samenwerking met ZLTO Ook de landbouwers hebben te maken met de uitvoering van de compenserende maatregelen. Daartoe werken Rijkswaterstaat, DLG, waterschap Zeeuwse Eilanden en Provincie Zeeland goed samen met de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) die de belangen van de agrarische ondernemers behartigt. Neem voor meer informatie contact op met Leo de Oude, tel , [email protected]. Peilbesluit Veerse Meer _A4_Brochure_VeerseMeer.indd :45

6 Overzichtskaart compenserende maatregelen Veerse Meer Legenda Aanpassen ont- en afwatering recreatie en bebouwing Aanpassen ont- en afwatering landbouwpercelen Aanpassen capaciteit gemalen Renesse Middelharnis Zierikzee Middelburg Goes Bergen op Zoom Vlissingen Veerse Dam Schotsman Ruiterplaat Wissenkerke Breskens H E R E N V e e r s e M e e r Veere Middelplaten Haring- Vreter Kamperland N O O R D - B E V E L A N D 10 Schelphoek Kortgene Katse Heule Z U I D - B E V E L A N D 9 Wolphaartsdijk Middelburg Arnemuiden 6 Goes 6 Rijkswaterstaat A _A4_Brochure_VeerseMeer.indd :45

7 eule Hoe wordt het water op het juiste peil gebracht? Centraal in het op peil brengen van het water in het Veerse Meer staat de Katse Heule. Dit is een doorlaat in de Zandkreekdam en verbindt de Oosterschelde met het Veerse Meer. Met een beweegbare schuif kan onderlinge uitwisseling van water worden geregeld. Door in de winter meer water uit de Oosterschelde te vermengen met het brakke water van het Veerse Meer, verbetert de waterkwaliteit. Kees Nederlof, hydroloog bij het Hydro Meteo Centrum van RWS Zeeland, is een van de verantwoordelijken voor het peilbeheer. Het overgaan N256 van zomer- naar winterpeil is onderdeel van het dagelijkse peilbeheer. Elke dag worden op basis van weersverwachtingen en nauwkeurige berekeningen peilverwachtingen voor zowel de Oosterschelde als het Veerse Meer opgesteld. Daarmee bekijken we of het meerpeil in de komende dagen de van tevoren vastgestelde peilgrenzen dreigt te overschrijden. Is dat zo, bijvoorbeeld door extreme neerslag, dan grijpen we corrigerend in. We draaien letterlijk aan de knoppen om het peil weer op het juiste niveau te krijgen. Waar en wanneer vinden de resterende, compenserende maatregelen plaats (indicatief )? 1 Woonwijken Schotsman en Ruiterplaat tot juni 2 Woonwijk Rancho Grande 3 Gemaal Jacoba 4 Gemaal Oostwatering Camping De Witte Raaf 6 Calandpolder Zuid O o s t 7e r s ccalandpolder h e l d e Noord 8 Buitengebied De Piet 9 Gemaal De Piet Gemaal Willem 11 Gemaal Oosterland Gemaal Adriaan 13 Gemaal Wilhelmina 2011 Waar nodig worden oevers aangepast. Goes Peilbesluit Veerse Meer _A4_Brochure_VeerseMeer.indd :45

8 Grondwaterstanden landbouwgronden nauwlettend gevolgd Om de effecten van het Peilbesluit voor de omringende landbouwgronden te volgen is er enkele jaren geleden het plan Monitoring grondwaterstanden in landbouwpercelen opgesteld door de Dienst Landelijk Gebied (DLG), samen met Rijkswaterstaat, ZLTO werkgroep Veerse Meer en de Provincie Zeeland. Daarbij werd en wordt onder meer gekeken naar de gevolgen van ondiep en diep grondwater en de zoetwaterbel rondom het vliegveld Midden-Zeeland. In oktober 2008 is een zogenoemde nulmeting uitgevoerd. In 2013 vindt er een tussenevaluatie plaats. Momenteel wordt geprobeerd een nauwkeuriger beeld te krijgen van de invloed van de afzonderlijke factoren op de grondwaterstanden en de zoutgehalten in de landbouwpercelen. Dat is niet gemakkelijk, omdat er bijvoorbeeld al maatregelen, zoals extra drainage, zijn uitgevoerd. Het doel van het monitoringsplan is echter een totaalbeeld te schetsen van de uiteindelijke situatie ten opzichte van 2008 (0-situatie). De inspanningen daartoe staan als een huis en lopen gewoon door. De aanvullende metingen staan hier min of meer los van, maar geven wel meer inzicht in hoe de systemen werken. Dit kan zeer waardevolle informatie geven voor de nabije toekomst. Na het Veerse Meer volgen er immers nog meer Deltawateren waarvan de kwaliteit verhoogd moet worden. Uiteindelijk zal in 2015, in het kader van de algehele evaluatie van het peilbesluit, een nadere analyse van de effecten op de landbouwpercelen rondom het Veerse Meer worden gepresenteerd. Uiteraard geldt ook hier dat kan worden ingespeeld op tussentijdse ontwikkelingen. Neem voor meer informatie over het Peilbesluit contact op met: Eugène Daemen van Rijkswaterstaat Zeeland ( / [email protected]) of Peter Koppejan van Dienst Landelijk Gebied ( / [email protected]). Dit is een uitgave van Rijkswaterstaat Kijk voor meer informatie op of bel (ma t/m zo uur, gratis) juni zl0610vhbpr _A4_Brochure_VeerseMeer.indd :45