Ingrado-formatierichtlijn leerplichtfunctie 2007

Transcriptie

1 Ingrado-formatierichtlijn leerplichtfunctie 2007 Johan de Wittlaan 141 Postbus EC Arnhem t: f: i: giro:

2 Woord vooraf De leerplichtfunctie wint aan belang. De leerplichtfunctie wordt steeds meer gezien als een essentiële schakel in de jeugdketen. De leerplichtambtenaar beschikt over unieke mogelijkheden om te interveniëren in het belang van een onbelemmerde schoolloopbaan van de jeugdige. Sinds de publicatie in 1995 van de vorige formatierichtlijn voor de leerplichtfunctie is er veel veranderd. Enkele voorbeelden: In alle vormen van onderwijs zijn Zorg- en Adviesteams (ZAT s) tot stand gekomen, waarin leerplichtambtenaren actief deelnemen. De ervaring leert dat door de regionalisering van de leerplicht- en RMC-functie scholen en onderwijsinstellingen consequenter en tijdiger schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten melden. De leerplichtfunctie maakt meer werk van strafrechtelijke handhaving. Het aantal processen-verbaal neemt jaarlijks toe. In 2007 is de kwalificatieplicht in werking getreden. Zoals bekend vormen 16- en 17-jarigen een leeftijdscategorie die veel aandacht vraagt van leerplichtambtenaren. Alle reden dus voor Ingrado om de formatierichtlijn te actualiseren! Eind 2006 heeft het bestuur van Ingrado aan Donkelaar & Schüller adviseurs BV de opdracht verstrekt een nieuwe Ingrado-richtlijn voor de totale leerplichtfunctie te ontwikkelen. Het verslag van de enquête en het vooronderzoek staat op Deze brochure bevat de praktische uitleg en onderbouwing van de Ingrado-formatierichtlijn en een rekenmodel voor toepassing op de eigen situatie. Een toereikende formatie voor de leerplichtfunctie is een investering die veel maatschappelijk rendement oplevert. Met deze richtlijn beschikken gemeenten en regio s over een landelijke graadmeter voor de benodigde formatie. Onze dank gaat uit naar allen die aan het opstellen van deze richtlijn hebben bijgedragen. Ronald A. Zoutendijk, voorzitter.

3 Inhoudsopgave Inleiding 4 1 Ingrado-formatierichtlijn voor de leerplichtfunctie De nieuwe formatierichtlijn: welke taken zitten er in? De gemeentelijke leerplichtfunctie De Ingrado-formatierichtlijn voor de leerplichtfunctie Onderbouwing van de formatierichtlijn 5 2 Rekenmodel voor de lokale toepassing van de Ingrado-formatierichtlijn 6 Stap 1: Bepaal de eigen caseload 6 Stap 2: Bereken het verschil (X) met de eigen caseload 6 Stap 3: Deel het verschil (X) door de gemiddelde caseload (135) 6 Stap 4: Bepaal de lokale richtlijn 6 Stap 5: Bepaal de benodigde formatie 7 Interpretatie uitkomst rekenmodel 7 Voorbeeldberekening (een G4-gemeente) 7

4 Inleiding Het sterk toegenomen takenpakket voor de gemeentelijke leerplichtfunctie is voor Ingrado aanleiding geweest om de door de Landelijke Vereniging van Leerplichtambtenaren (LVLA) in 1995 opgestelde formatierichtlijn te actualiseren. Donkelaar & Schüller adviseurs BV heeft in opdracht van Ingrado hiertoe een landelijk onderzoek uitgevoerd. Bij het bepalen van de nieuwe richtlijn is rekening gehouden met de veranderde wetgeving en de uitbreiding van het aantal leerplichttaken. Belangrijke ontwikkelingen zijn de kwalificatieplicht tot 18 jaar en de toenemende overlegvormen gericht op preventie, zoals de Zorg- en Adviesteams (ZAT s). De oude richtlijn betrof 1 fte op 5000 leerplichtigen voor het uitvoeren van leerplichttaken. Later is deze bijgesteld naar 1 fte op 4500 leerplichtigen in verband met de ingevoerde werkweek van 36 uur. Ingrado adviseert haar leden met een richtlijn zodat zij een uitgangspunt hebben om de benodigde formatieomvang voor de eigen organisatie te bepalen. De richtlijn wordt gehanteerd door betrokkenen in de politiek, beleidsmakers en mensen uit de praktijk. De Ingrado-richtlijn geldt voor heel Nederland als dé graadmeter om de leerplichtformatie te bepalen. In 2006 heeft Donkelaar & Schüller adviseurs BV voor Ingrado een richtlijn bepaald voor de RMC-formatie. Deze richtlijn is op te vragen bij Ingrado. De richtlijn voor de leerplichtformatie is uitdrukkelijk niet bedoeld om ook RMCtaken in onder te brengen. Indien binnen de leerplichtfunctie tevens RMC-taken worden uitgevoerd, dan dient extra formatie voor deze taken te worden toegevoegd. De benodigde extra formatie kan worden bepaald aan de hand van de RMC-formatierichtlijn. 1 Ingrado-formatierichtlijn voor de leerplichtfunctie 1.1 De nieuwe formatierichtlijn: welke taken zitten er in? De nieuwe Ingrado-formatierichtlijn is bedoeld voor het takenpakket dat volgens de model-ambtsinstructie 1 uitgevoerd dient te worden, aangevuld met de inzet in ZAT's en de uitvoering van de kwalificatieplicht tot 18 jaar. De ontwikkelingen rondom ZAT's en de kwalificatieplicht zijn zo recent dat deze nog niet staan opgenomen in de huidige model-ambtsinstructie. De formatierichtlijn dekt géén taken die buiten de kerntaken van de leerplichtfunctie vallen, zoals het bieden van jeugdhulpverlening, het bemiddelen van niet meer leerplichtigen (RMC) of het uitvoeren van taken met betrekking tot leerlingenvervoer. Als wordt gekozen voor een bredere invulling van de leerplichtfunctie dan is extra formatie ten opzichte van de richtlijn noodzakelijk. 1.2 De gemeentelijke leerplichtfunctie De nieuwe Ingrado-formatierichtlijn is gebaseerd op het begrip leerplichtfunctie. De leerplichtfunctie is opgedeeld in vijf taakgebieden: Leerplichtfunctie = leerplichttaken + administratieve taken + coördinatietaken + beleidstaken + applicatiebeheer. Deze taakgebieden kunnen worden ingevuld door één of meer personen. In grotere gemeenten zijn deze taakgebieden bij verschillende personen of afdelingen belegd; bij kleinere gemeenten veelal bij één of twee personen. Waar het om gaat is dat er voor elke taak behorende tot de leerplichtfunctie voldoende tijd beschikbaar moet zijn, ongeacht wie deze uitvoert. Het is aan de organisatie zelf om de verschillende taken te verdelen over het team van medewerkers dat de leerplichttaken uitvoert. 1 Leerplicht en voortijdig schoolverlaten Bouwstenen voor de modelinstructie leerplicht en functiebeschrijving voor de leerplichtambtenaar en de RMC-functionaris, redactie: drs. H.A. Hamstra, 2004, VNG uitgeverij Den Haag. 4

5 1.3 De Ingrado-formatierichtlijn voor de leerplichtfunctie De formatierichtlijn is berekend over het aantal leerplichtigen in het werkgebied van de organisatie. Het betreft jeugdigen in de leeftijdsgroep van 5 tot 18 jaar, overeenkomstig de berekeningswijze van budgetverdeling vanuit het Ministerie van OCW. De landelijke Ingrado-formatierichtlijn voor de leerplichtfunctie is: 1 fte leerplichtfunctie op leerplichtigen* LPA - 60% Adm. - 25% Coörd. - 5% Bel.- 5% Appl. - 5% * Deze landelijke richtlijn is van toepassing op een gemiddelde gemeente in Nederland. Niet elke gemeente kent echter dezelfde problematiek. Daarnaast is formatie niet altijd het antwoord op een mogelijk probleem in de praktische uitvoering van de leerplichtfunctie. Indien wordt afgeweken van de gemiddelden waarop de formatierichtlijn van toepassing is, verdient het aanbeveling om zelf een correctie uit te voeren op de landelijke richtlijn aan de hand van de berekeningswijze in dit document. De percentages geven aan hoe de formatie binnen de leerplichtfunctie in de gemiddelde Nederlandse gemeente over de verschillende taakgebieden is verdeeld. De richtlijn van 1 fte leerplichtfunctie op leerplichtigen is een combinatie van de huidige gemiddelde formatie in Nederland en de door het werkveld opgegeven wenselijke formatie. Aangezien de respondenten veelal in de wens voor meer formatie ook taken hebben meegenomen die niet tot de kerntaken voor de leerplichtfunctie behoren (bijvoorbeeld RMC of leerlingenvervoer) zijn deze niet in de richtlijn meegenomen. Indien binnen de leerplichtfunctie tevens RMC-taken worden uitgevoerd, dan kan extra formatie worden bepaald aan de hand van de RMC-richtlijn en worden toegevoegd aan de leerplichtfunctie. 1.4 Onderbouwing van de formatierichtlijn De richtlijn is bepaald aan de hand van een landelijk onderzoek dat is uitgevoerd in de periode januari tot en met april De landelijke cijfers van het CBS en de CFI 2 over de schooljaren 2004/2005 en 2005/2006 vormden het uitgangspunt bij het bepalen van de richtlijn. Daarnaast is een landelijke enquête onder Nederlandse gemeenten gehouden waarin is gevraagd naar de huidige en gewenste formatie en de huidige taakinvulling binnen de leerplichtfunctie. In totaal hebben 222 gemeenten de vragenlijst volledig ingevuld. Tevens hebben deze gemeenten indien mogelijk leerplichtjaarverslagen aangeleverd. De Ingrado-formatierichtlijn voor de leerplichtfunctie is gebaseerd op een gemiddelde Nederlandse gemeente wat betreft grootte, bevolkingsdichtheid, verdeling van taken en problematiek 3. De gemiddelde gemeente kent de volgende kengetallen wat betreft inwoners en bevolkingsdichtheid: Kenmerken gemiddelde organisatie Gemiddeld aantal inwoners Bevolkingsdichtheid 499 inwoners per km 2 De cijfers in de onderstaande tabel zijn een weergave van de gemiddelden zoals berekend op basis van de jaarlijkse CFI-opgave. Het betreft de gemiddelden per 1000 leerplichtigen (5-18 jaar) over het schooljaar 2005/2006. Verslaglegging CFI 4 Aantal verzuimers Absoluut verzuim 2 (0,02%) Relatief verzuim 17,5 (1,75%) Aantal aanvragen Vrijstellingen 1,35 (0,0135%) Vervangende leerplicht 0,3 (0,003%) 2 Iedere gemeente is verplicht jaarlijks opgaaf te doen aan de CFI over haar leerplichtactiviteiten op grond van artikel 25, tweede en derde lid van de Leerplichtwet Betreft gemiddelden van organisaties die hebben deelgenomen aan het onderzoek. 4 Jaarlijks wordt ook opgaaf gedaan van het aantal processen-verbaal. Deze categorie is hier niet apart opgenomen omdat deze jongeren ook al meegeteld worden als absoluut of relatief verzuimer. Bij het doorrekenen van de caseload zou dit vertroebelde cijfers geven. 5

6 De activiteiten zoals genoemd in de bovenstaande tabel vormen hoofdzakelijk de curatieve en repressieve caseload. Een leerplichtambtenaar heeft ook veel preventieve contacten, deze vormen de preventieve caseload. Een activiteit wordt gerekend tot de caseload als er een actie is geweest van de LPA in de vorm van een contactmoment met of over een jongere (bijv. een mailwisseling of gesprek). De preventieve, curatieve en repressieve caseload vormen samen de totale caseload. Uit de geretourneerde enquêtes blijkt dat de gemiddelde caseload bestaat uit 3,5% van de leerplichtige jongeren (5 t/m 17 jaar). De gemiddelde caseload voor 1 fte leerplichtfunctie ligt bij het hanteren van de nieuwe formatierichtlijn op 135 jongeren per jaar. Gemiddeld blijkt de verhouding te zijn 60% curatieve en repressieve caseload en 40% preventieve caseload. Dit impliceert dat jaarlijks voor 1 op 35 jongeren een leerplichtambtenaar wordt ingeschakeld. Hierbij geldt een gemiddelde verhouding van de zwaarte van de cases: 30% lichte cases, 40% middelzware cases en 30% zware cases. Gemiddelde caseload Per 1 fte leerplichtfunctie bij hanteren nieuwe formatierichtlijn 135 De formatierichtlijn is gebaseerd op cijfers die zijn teruggerekend naar een gemiddelde Nederlandse gemeente. Uiteraard zijn er veel organisaties waar het beeld van de gemiddelde gemeente niet overeenkomt met de lokale werkelijkheid. Gemeenten die niet tot het gemiddelde behoren omdat ze een afwijkende problematiek kennen, zoals de G4, zullen een correctie moeten doen op de richtlijn. Voor toepassing van de richtlijn in de lokale situatie is een rekenmodel opgesteld. Het rekenmodel wordt in het volgende hoofdstuk beschreven. 2 Rekenmodel voor de lokale toepassing van de Ingrado-formatierichtlijn Stap 1: Bepaal de eigen caseload De eerste stap van het rekenmodel is het bepalen van de eigen caseload per 3800 leerplichtigen. Bepaal de totale caseload door het aantal jeugdigen dat zowel preventief als curatief als repressief in contact is geweest met de leerplichtfunctie op te tellen. Caseload per 3800 leerplichtigen = totale caseload / totaal aantal leerplichtigen * 3800 Als niet bekend is wat de omvang is van de totale eigen caseload dan kan de totale caseload worden bepaald door de curatieve en repressieve caseload (absoluut verzuim + relatief verzuim + vrijstellingen + vervangende leerplicht) te vermenigvuldigen met 1,66. Op basis van landelijke gemiddelden geeft dit een reële schatting van de totale caseload. De curatieve en repressieve caseload is altijd bekend omdat over deze cijfers jaarlijks opgaaf wordt gedaan aan de CFI. Stap 2: Bereken het verschil (X) met de eigen caseload Bij deze stap wordt het verschil bepaald tussen de eigen caseload en de caseload behorende bij de gemiddelde gemeente. De gemiddelde caseload in Nederland is 135. De caseload per 3800 leerplichtigen = X Stap 3: Deel het verschil (X) door de gemiddelde caseload (135) X delen door 135 = Y Stap 4: Bepaal de lokale richtlijn De richtlijn die lokaal als uitgangspunt kan dienen voor het bepalen van de formatie wordt vervolgens berekend door de algemene richtlijn (3.800) te delen door Y / (Y+1) = richtlijn voor uw organisatie 6

7 Stap 5: Bepaal de benodigde formatie Het uitgangspunt voor de lokaal benodigde formatie wordt bepaald door het aantal leerplichtigen in het werkgebied te delen door de lokale richtlijn. Aantal leerplichtigen / lokale richtlijn = gemiddelde benodigde formatie Interpretatie uitkomst rekenmodel Voor het bepalen van een juiste omvang van de leerplichtformatie is de richtlijn een uitstekend instrument. Echter, tegelijkertijd dient ook een aantal andere vragen beantwoord te worden. Wanneer er oneigenlijke taken worden uitgevoerd, de werkprocessen niet goed ingericht zijn of er andere belemmeringen zijn, dan zal de beleving kunnen ontstaan dat de berekende formatie niet voldoende is. En een zeer efficiënt werkende organisatie kan bij de richtlijn het idee hebben erg ruim in haar formatie te zitten. Meer formatie is immers niet altijd de oplossing voor een kwalitatief en kwantitatief goed uitgevoerde leerplichtfunctie! Zo kan de uitkomst van het bovenstaande rekenmodel zijn dat een gemeente of regio meer formatie nodig heeft dan gemiddeld. Uit het onderzoek blijkt dat naarmate een gemeente meer inwoners heeft de problematiek toeneemt. Gezien de relatief grotere problematiek in bijvoorbeeld G4-gemeenten is er ook een meer dan gemiddelde leerplichtformatie nodig (zie rekenvoorbeeld). Anderzijds kan een gemeente een beduidend lichtere problematiek hebben. Echter, uit het onderzoek blijkt dat juist in deze gemeenten vaak de problematiek slechts voor een deel in beeld is. Soms worden wettelijke taken niet (geheel) uitgevoerd, zoals de controle op absoluut verzuim en het maken van een leerplichtjaarverslag voor 1 oktober. Ook ontbreekt soms de actieve benadering van scholen die verzuim niet structureel melden. Vooral gemeenten die denken een lichte problematiek te hebben, wordt sterk aangeraden na te gaan of wel alle problematiek in beeld is en de onderdelen van de ambtsinstructie volledig worden opgevolgd. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat er vaak andere taken binnen de leerplichtformatie worden uitgevoerd dan die in de ambtsinstructie staan. Voorbeelden hiervan zijn het begeleiden van niet meer leerplichtigen (RMC) en leerlingenvervoer. Het kan dan zijn dat een hoge werkdruk ervaren wordt en/of de formatie niet toereikend lijkt te zijn. Wanneer deze taken echter niet meer uitgevoerd worden binnen de formatie van de leerplichtfunctie of extra (RMC-)formatie wordt toegekend, dan kan ruimte ontstaan om de leerplichttaken goed uit te voeren. Voorbeeldberekening (een G4-gemeente) Rekenmodel voor het bepalen van de lokale formatierichtlijn Stap 1 caseload = 255 Stap gemiddelde caseload (135) = 120 Stap / gemiddelde caseload (135) = 0.89 Stap / 1,89 = Stap 5 aantal leerplichtigen / = aantal fte Hierboven is geïllustreerd dat de nieuwe Ingrado-formatierichtlijn door middel van het rekenmodel is in te zetten als flexibel instrument met voor iedere organisatie een maatgevende richtlijn. Uit de bovenstaande uitkomst bij het rekenmodel blijkt dat als binnen deze G4-gemeente een richtlijn wordt aangehouden van 1 fte leerplichtfunctie op leerplichtigen zij eenzelfde caseload hebben als collega s in een gemiddelde gemeente met een formatie van 1 fte leerplichtfunctie op leerplichtigen. Een dergelijke verruiming van de formatie compenseert de omvangrijkere problematiek. 7

8 COLOFON Uitgave: Ingrado vereniging voor leerplicht en RMC Postbus EC Arnhem Onderzoek: Donkelaar & Schüller adviseurs BV Ontwerp & Productie JPGDANCE Creativity & Technology in marketing,