Kringgesprek. Inleidende les. groep

Transcriptie

1 Kringgesprek Inleidende les 1-4 groep

2 1 Voorwoord Inhoudsopgave 2 Over Project F.I.E.T.S. In samenwerking met Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Limburg (ROVL) en Veilig Verkeer Nederland heeft Discovery Center Continium voor basisscholen het Project Fun, Information, Education, Technology & Safety, kortweg F.I.E.T.S., ontwikkeld. Leerlingen gaan in dit project aan de slag met de techniek van de fiets in relatie tot veilige verkeersdeelname. De hoofdmoot van het project bestaat uit een projectdag, waar alle groepen van de school aan deelnemen. Na een gezamenlijke opening met de Fietsshow, een korte voorstelling vol experimenten, gaat iedere groep op het eigen niveau aan de slag. Door samen te bouwen, puzzelen, zingen, experimenteren en quizzen wordt de kennis over de techniek van de fiets en veilig fietsen bijna ongemerkt vergroot. De afsluiting van de dag is een knallende Kettingreactie. Over Discovery Center Continium Discovery Center Continium te Kerkrade is één van de drie provinciale musea in de Provincie Limburg. Als bezoeker ontdek je in het Continium hoe wetenschap en techniek ons dagelijks leven beïnvloeden, niet alleen vandaag, maar ook in verleden en toekomst. Het Continium ontwikkelt ook educatieve projecten en activiteiten, die wetenschap en techniek dichtbij de belevingswereld van kinderen en jongeren brengen, zoals Project F.I.E.T.S. Daarnaast biedt het Continium verschillende arrangementen voor het vieren van de leukste kinderfeestjes! Voorwoord 2 Inhoudsopgave 3 Achtergrondinformatie bij de slides 4 Inleiding 5 Geschiedenis van de fiets 5 Van eerste fiets naar jouw fiets 6 Project F.I.E.T.S. 8 Project F.I.E.T.S. Fun, Information, Education, Technology & Safety 2 3

3 3 Achtergrondinformatie slides Achtergrondinformatie bij de slides De PowerPoint-presentatie is het uitgangspunt voor een kringgesprek. Een filmpje laat kort de geschiedenis van de fiets zien. De plaatjes zijn de basis waarbij eventueel een echte fiets voor de klas gebruikt kan worden, om de leerling iets te laten aanwijzen, benoemen of vergelijken met de fietsen in de PowerPoint-presentatie. Naast de ontwikkeling van loopfiets tot moderne fiets komt natuurlijk ook techniek en veiligheid rondom de fiets en in het verkeer aan bod. Hieraan zijn de vijf thema s gekoppeld die de rode draad in het project F.I.E.T.S. vormen. Pas op remmen! Wiel, band en rem Zien en gezien worden! Licht en reflector Hoor je mij! Bellen en toeters en verkeerssignalen Trappen maar! Tandwiel, ketting en versnelling Alles in balans! Frame en onderdelen Inleiding De geschiedenis van de fiets In deze clip van School-TV bezoeken we het fietsmuseum Velorama in Nijmegen. Duizenden jaren geleden gingen mensen te voet als ze ergens naartoe moesten. Om sneller te gaan en om iets te transporteren gebruikten ze boten en paarden. Maar de mens wilde sneller reizen en er kwam een loopfiets; een paard met wielen. Onze fiets is nog geen 200 jaar oud. De clip laat zien welke ontwikkelingen sinds de eerste loopfiets plaatsvonden. Geschiedenis van de fiets Inleiding Benodigdheden Werkvorm Tijdsduur korte handleiding en PowerPoint PowerPoint/smartboard en bij voorkeur een echte fiets in de klas. Kringgesprek a.d.h.v. PowerPoint minuten 1. Verdraaid goede uitvinding Wie het wiel precies heeft bedacht, is onbekend. Wetenschappers weten wel dat het idee al ruim jaar oud is. Toen gebruikten mensen liggende boomstammen om er stenen overheen te rollen en zo te vervoeren, om bijvoorbeeld hunebedden of piramides te bouwen. Als je een schijf van de boomstam neemt heb je eigenlijk al een houten wiel, wel nog een beetje zwaar natuurlijk, maar het kon al onder een kar vastgemaakt worden. Lijkt een beetje op een reuze sjoelschijf. Om het wiel iets lichter te maken werden er houten spaken ingezet. Nu lijkt het al een beetje op een fietswiel met spaken. Het hout was niet zo stevig en versleet snel, daarom werd er een ijzeren ring om het hout gemaakt en ging het niet kapot als je over een spitse steen reed. 2. De eerste loopfiets Als we naar de eerste loopfiets kijken zien we dat hierin ook houten wielen zitten. De Duitser Karl Drais ( ) bedacht een voertuig met twee wielen (de draisine) waar je op kon zitten. Met de voeten kon je je afzetten en rolde je vooruit, een eenvoudig stuur erop en klaar was de eerste loopfiets. Een schotse smid bedacht toen nog een aandrijving met pedalen en de eerste fiets was geboren. 3. De industriële revolutie Tijdens de industriële revolutie werden er machines gebouwd. Met machines kon van alles gemaakt worden. Omdat hout niet zo stevig was, ging men daarom fietsen van ijzer (staal) maken. De fiets werd heel stevig. Het frame, de wielen (velgen), de spaken, het stuur, alles werd van ijzer gemaakt. 4. De hoge Bi Bij de eerste fietsen zaten de pedalen aan het wiel vast. Als je één keer met de trappers rond ging, ging ook het wiel precies één keer rond. Met kleine wielen ging je dus best wel langzaam. 4 5

4 3 Achtergrondinformatie De Engelsman James Starley ( ) bedacht daarom een fiets met een heel groot wiel; met één keer trappen ging je nu veel sneller vooruit, alleen het op- en afstappen was best wel moeilijk. Maar als je snel ging moest je natuurlijk ook kunnen remmen. Dus kregen de fietsen een rem, in het begin werkte dit nog niet zo goed en gebeurden er veel ongelukken. 5. Een luchtige oplossing Het houten wiel met een ijzeren ring was natuurlijk keihard. Het houten zadel deed pijn aan je billen. Met een leren kussen werd het zadel al iets zachter, maar je voelde elk steentje op de straat. De slimme Robert William Thomson ( ) bedacht hier in 1841 iets voor, een band met lucht erin. Net als een ballon was deze zacht en kon veren. Maar hij sprong snel kapot. Daarom kwam er om de binnenband met lucht een stevige buitenband en was ons modern fietswiel klaar. 6.Laat maar draaien! De grootste aanpassingen aan de fiets waren de fietsketting en tandwielen. Nu kon je door licht te trappen, snel vooruitkomen. De fiets kreeg daarom kleinere wielen en je kon makkelijk op- en afstappen. Door terug te trappen kon je ook remmen. Omdat deze fiets zo veilig was werd deze niet voor niets veiligheidsfiets genoemd. Iedereen kon er op fietsen. Deze lijkt dan ook al heel veel op de fietsen die we nu hebben. 7. ANWB 1883 Algemene Nederlandse Wielrijders Bond Iedereen kon nu een fiets kopen en ging tochtjes maken. Een vereniging voor fietsers, (want auto s waren er nog bijna niet) de ANWB, ging overal wegwijzers plaatsten zodat de fietsers hun weg vonden. De ANWB borden staan er nu nog altijd voor fietsers en auto s. 8. Nederland fietsland Nederland is in de hele wereld het land met de meeste fietsen naar inwoners. Er zijn meer fietsen dan auto s. Voor de fietsers zijn dan ook overal veilige fietspaden en -routes aangelegd. Van eerste fiets naar jouw fiets 1. Zoek de verschillen! is er in allerlei vormen, maar het beste is nog altijd de gewone tring-bel, deze hoor je over meer dan 50 meter afstand. En iedereen herkent dit geluid: tring, tring = PAS OP! FIETS. Ook het achterlicht is sterk verbeterd. Het is een grote reflector geworden met LED-lampjes erin verwerkt. Ook dit lampje blijft branden als je stil staat in het donker voor een stoplicht. De bagagedrager is stevig en goed vastgemaakt aan het frame. Zo kun je goed je schooltas vervoeren, onder sterke snelbinders. De zadels zijn met gel gevuld, hebben zadelvering en een aangepaste vorm. Zo zit je stevig in het zadel. Een veiligheidsslot zorgt er natuurlijk voor dat je fiets niet gestolen wordt. Maar je kunt het alleen sluiten als je de sleutel een kwartslag draait. Zo kan het nooit tijdens het rijden tussen de spaken komen. De ketting is helemaal weggewerkt in de kettingkast. Kwam je vroeger al eens met je broek tussen de ketting, nu is dat bijna onmogelijk door de stevige kettingkast en anders heb je nog altijd broekklemmen met reflectie. In de trappers zitten ook reflectors verwerkt en ze zijn superstroef zodat je er ook met natte schoenen niet vanaf glijdt. Op de zijkant van de banden zitten reflectorstrips zodat auto s je in het donker ook goed van de zijkant zien. De rubbersamenstelling en het profiel zorgt steeds voor meer grip. Jasbeschermers zorgen ervoor dat er niets tussen het draaiende achterwiel kan komen. 3. Integrale tekst bij De fietsfabriek Een fiets heeft heel veel onderdelen, maar hoe wordt een fiets eigenlijk gemaakt? Je begint met ijzeren buizen, die worden aan elkaar vastgemaakt. Dan krijg je een driehoekige vorm, het frame. Kijk, hier liggen ze op de lopende band! Een beetje saai, daar moet een kleurtje op. Dus gaan ze naar de spuiterij. Wat een grote verfspuit! Wel handig als je zoveel fietsen moet verven. Hier hangen de frames te drogen, rood, geel, blauw en roze. Kies maar uit! Deze meneer maakt de bagagedragers, daar kan dan straks je schooltas op. Die vuurspetters zijn van het lassen. Zo, klaar! Wat zijn dit voor stokjes, 1, 2, 3. Wat doet die man nou? Oh het zijn de spaken voor in het wiel. De spaken zorgen ervoor dat het wiel straks stevig is en niet in elkaar zakt als je er op zit. Als de wielen klaar zijn moeten er luchtbanden omheen. Even oppompen, dat fietst wel zo prettig. Ondertussen worden de remmen en de handvaten aan het stuur gemaakt. Zo die zitten lekker stevig. Nu kan de hele fiets in elkaar worden gezet. Alle onderdelen worden aan het fietsframe vastgemaakt. Het wiel, goed vastzetten! De ketting om de tandwielen graag. Oh ja, ook handig snelbinders, zodat je schooltas goed blijft zitten. Ziezo de fiets is klaar. Daar gaan ze ingepakt naar de winkel. 2. Technische ontwikkelingen en veiligheidsaanpassingen De fiets is de laatste 100 jaar steeds veiliger geworden. De laatste 25 jaar hebben er ook grotere veranderingen plaatsgevonden. Rondom het stuur zien we: moderne remmen en stevige stroeve handvatten voor goede grip, maar ook de halogeenlamp, die blijft branden als je stil staat en veel meer licht geeft in vergelijking met het oude fietslampje. Daarnaast de naafdynamo, geen wieldynamo die doorslipt bij nat weer of sneeuw, of stroomdraadjes die steeds los raken. De bel 6 7

5 3 Achtergrondinformatie Project F.I.E.T.S. 1. Maak van de nul een punt! Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Limburg streeft naar nul verkeersslachtoffers in het verkeer, en dat ieder jaar opnieuw. Dat kunnen we alleen bereiken als jullie meewerken. Door zelf gewoon van de nul een punt te maken. Geef de ander voorrang, geef de ander de ruimte, houd rekening met elkaars beperkingen en kwetsbaarheid, pas je snelheid aan aan de gewenste omstandigheden, ga op tijd van huis voor je afspraak zodat je je kind in alle rustig veilig af kunt zetten, laat je niet afleiden tijdens het rijden door telefoon of andere zaken, fiets altijd met verlichting als het zicht slecht is en zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan. Het Project F.I.E.T.S. laat je ontdekken hoe je fiets werkt. Een goed werkende fiets helpt bij je veiligheid op de weg! We maken samen van de nul een punt! 2. Onderdelen van Project F.I.E.T.S. Klassikale inleiding; deze lesbrief en PowerPoint-presentatie. Schoolbrede projectdag met een fietsshow, kettingreactie en workshops. Evaluatieles met memory. 3. Schoolbrede projectdag Tijdens deze dag gaan alle groepen aan de slag met een programma dat is afgestemd op de betreffende groep. De dag start met de fietsshow: een interactieve voorstelling met een reeks experimenten, waarbij de thema s die in de loop van de dag verder aan bod komen al kort worden aangestipt. Een explainer van Continium verzorgt de show en nodigt leerlingen uit bij de experimenten te assisteren. De fietsshow wordt twee maal opgevoerd: één keer voor de groepen 1 4 en één keer voor de groepen 5 8. Vervolgens gaat iedere groep terug naar de eigen klas en krijgt daarbij een rolcontainer mee. In deze container zitten alle benodigdheden voor een aantal activiteiten, waarmee de leerlingen in groepjes aan de slag gaan. Bij de activiteiten worden de volgende thema s behandeld: 1. Fietsshow Trappen maar! Tandwiel, ketting en versnelling Alles in balans! Frame en onderdelen Voorbeelden van activiteiten voor de onderbouw zijn: de stoelendans met een verkeerslicht, bouw je eigen fiets met de bouwplaat, zing mee met het fietslied en speel het reflectoren-kringspel. De samenstelling van de activiteiten is aangepast voor respectievelijk groep 1 2, 3 4, 5 6 en 7 8. Voor alle activiteiten is voldoende materiaal aanwezig om met de hele klas tegelijkertijd aan de slag te gaan. In de lerarenhandleiding staat voor iedere activiteit duidelijk omschreven hoe deze voorbereid en uitgevoerd dient te worden. Ter afsluiting van de projectdag presenteert de explainer van Continium een F.I.E.T.S.-kettingreactie. De technieken, waar de leerlingen gedurende de dag kennis mee gemaakt hebben, komen in de kettingreactie voorbij. De kettingreactie is een leuke en spectaculaire manier om de dag te resumeren en nog eens duidelijk te maken, dat iedere actie in het verkeer een reactie teweeg brengt die grote gevolgen kan hebben. 4. Evaluatieles met memory We gebruiken het spel memory als kapstok om de fiets, techniek en veiligheid nog eens onder de aandacht te brengen en om op een luchtige wijze te toetsen, wat is blijven hangen van de informatie die tijdens het project voorbij is gekomen. 3. Bouwplaat fiets 2. LEGO-fiets 4. F.I.E.T.S.-kettingreactie Pas op remmen! Wiel, band en rem Zien en gezien worden! Licht en reflector Hoor je mij! Bellen en toeters en verkeerssignalen 8 9

6 34 Notities 10 11

7 Discovery Center Continium Museumplein MA Kerkrade [email protected]