Cabomba!caroliniana!A.!Gray!

Transcriptie

1 CabombacarolinianaA.Gray Eenhandleidingvooridentificatie,risicobeoordelingenmanagement NationaalReferentieCentrum,NVWA,Wageningen,NL CentreforEcologyandHydrology"Wallingford,UK juni2011

2 Achtergrondinformatieenecologie Watishet? CabombacarolinianaA.Grayiseenoverjarige,indebodemwortelendewaterplant,metfragiele wortelstokken.derechtestengelszijnverticalevertakkingenopdeknopenvandewortelstok.destengels zijngrasgroenofolijfgroenvankleur.deplantvormtzowelonderwaterbladerenalsdrijfbladeren.de onderwaterbladerenzijntegenoverstaand,waaiervormigenverdeeldinfijneslippen.dedrijfbladeren staanverspreidopdestengeldichtbijhetwateroppervlakenzijnkleinenlijnvormig.zezijnminderdan 15mmlangensmal(<6mm).Debladschijfisschildvormig.Debloemenzijnwitenklein(<15mmin diameter),endrijvenophetwateroppervlak(fassett,1953;radford1968;ørgaard1991).cabombaiseen kleingeslachtvanwaterplantenuitdeneotropenenaangrenzendewarmeregebieden.desoortenuithet geslachtlijkenmorfologischergopelkaar,waardoordetaxonomielastigis(ørgaard1991).bovendienkan desoortverwardwordenmetanderewaterplanten,zoalsceratophyllumdemersum,myriophyllum aquaticumandranunculuscircinatus. Waargroeithet? Desoortworteltindemoddervanstilstaandoflangzaamstromendwater,zoals,meren,vijvers,kanalenen sloten.desoortisinbuitenwatereninnederlandengroot"brittanniëterechtgekomendoorhet weggooienvanovertolligeaquariumofvijverplantenofbewustaangeplant(brunel,2009,vanvalkenburg &Pot,2008). Identificatie Cabomba is een klein geslacht van uitsluitend waterplanten en in hoofdzaak tropische soorten; zover bekendkomtalleenc.carolinianatothogerebreedtegradenvoor.volgensdemeestrecentetaxonomische inzichtenwordtcabombasamenmethetgeslachtbrasenia(eveneenswaterplanten)geplaatstindefamilie Cabombaceae. IntegenstellingtotveelwaterplantenisC.carolinianamorfologischnietergvariabelendemorfologievan deplantverandertnietveelalsdegroeiomstandighedenveranderen.slechtsheelafentoeveranderende bladerenvaneenplattewaaierineen3dmodel(valkenburg,pers.obs.,2010).deplantengroeientenalle tijde geheel onder water met uitzondering van de bloemen tijdens de bloeitijd en de soms aanwezige drijfbladeren.deonderwaterbladerenzijntegenoverstaandopeenlangebladsteelen5"7maaldichotoom vertaktinfijneslippen. Drijfbladeren, indien aanwezig, staan verspreid ingeplant boven aan de stengel; de bladschijf is schildvormigenrelatiefstevig.zekunnenvrijsmalenruitvormigzijnofsmalenpijlvormigofsomsbreed ovaal(fassett,1953)

3 Morphologischebeschrijving: Bloemen6"12mmlangen6"15mmindiameter;bloemdekbladenin2kransenvan3,afgerondaan de top, breder boven het midden, wit, met gele oortjes en soms paarsrood aan de randen; vruchtbladen (2")3("4); stengel van de jongste delen met dicht rode beharing; eindelingse bladslippen van ondergedoken bladeren spatelvormig, 0.3"0.8("1.8) mm breed onder de top en smaller naar de basis; drijvende bladeren schildvormig 1"3 mm breed, ongedeeld of soms pijlvormig. Cabombacarolinianabladvorm Bladerentegenoverstaand,waaiervormig,5"7maal dichotoomvertakkend,bladslippendraadvormigmet eenstompuiteinde.drijvendbladschildvormig ongedeeldofsomspijlvormig.bloeipasnavorming vandedrijfbladeren. Witteboemdekbladeninkransenvan3meteengeel hart,gelemeeldradenenstempelswit.

4 Nietteverwarrenmet: Ceratophyllumdemersum Ranunculuscircinatus Myriophyllumspicatum Blad Inkransenenwaaiervormig Blad Verspreidenwaaiervormig Blad (3")4"5("6)ineenkransenveervormig Stengeldetail Rodestengel,veelvuldigvertakkend Stengeldetail Veelvuldigvertakkend Stengeldetail Lengtestengeldelengelijkaanbladlengte, stengelrood Detailbladslip Stekels/hoornszichtbaar Detailbladslip Topspitstoelopend Detailbladslip Topspits Bloemdetail Bloemdetail Bloemenineenaarmannelijkboven, vrouwelijkonder

5 Levenscyclus Cabombavroeginhetvoorjaar Inhetvoorjaarontspringenenkelvoudigestengelsaandestengeldelendiedewinterliggendopdebodemoverleefd hebben.delengtevandeinternodiënisgrootaandebasisenneemtgeleidelijkafnaarmatedestengelhet wateroppervlaknadert.plantenbestaanvooreengrootdeeluitenkelvoudigestengelsenzijnonvertakt. Bestemanagementoptie:Schaduw,metgebruikvankleurstoffeninstilstaandwater,ofmetgebruikvandrijvend doekinstromendwaterofinafvoerwatergangen. Managementbeperkingen:BinnenhetkadervandeFlora&Faunawetgeldenerbeperkingenmetbetrekkingtot maaien,schonenvanhetnatteprofiel,baggeren,enherprofilerenvanmiddenmaarttoteindmei,endezeactiviteiten wordenafgeradenindeperiodejunitotmiddenjuli. Actie:Afdekkenmetschaduwdoekdatgeenlichtdoorlaat, ofgebruikkleurstoffeninstilstaandwater.

6 Cabombalaatinhetvoorjaar Inhetlatevoorjaarbereikendeindividuelestengelshetwateroppervlak.Plantenbestaanvooreengrootdeeluit enkelvoudigestengelsenzijnonvertakt,dedichtheidaaninenkelvoudigestengelsneemttoe. Bestemanagementoptie:Schaduwmetgebruikvandrijvenddoek.Deplantenstaantedichtaanhetwateroppervlak omnogenignadeligeffectteondervindenvankleurstoffen. Managementbeperkingen:BinnenhetkadervandeFlora&Faunawetgeldenerbeperkingenmetbetrekkingtot maaien,schonenvanhetnatteprofiel,baggeren,enherprofilerenvanmiddenmaarttoteindmei,endezeactiviteiten wordenafgeradenindeperiodejunitotmiddenjuli. Actie:Afdekkenmetschaduwdoekdatgeenlichtdoorlaat.

7 Cabombaindezomer Indezomer,wordendrijfbladengevormdendeenkelvoudigestengelvertaktalsdebloemknoppengevormdworden. Specialetakkenontstaandiealleendrijfbladenenbloemenproduceren.Stengelskunnengaandrijvenenverdernaar onderenontstaannogmeerzijtakken. Bestemanagementoptie:Drijvendestengelszijngeschiktomlosgespoeldtewordenmethethydro"venturisysteem zoalshieronderafgebeeld. Managementbeperkingen:Binnenhetkadervande Flora&Faunawetgeldenergeenbeperkingenmet betrekkingtotmaaien,schonenvanhetnatteprofiel, baggeren,enherprofilerenmaardezeactiviteiten wordenbijvoorkeuruitgevoerdnamiddenjuli.letop datmaaiengeenlangetermijneffectgeeftende verspreidingindehandkanwerken Actie:Losspoelenmeteenhydro"venturisysteemende drijvendeplantenverzamelen.

8 Cabombaindezomer"aanvullendeinformatie C.carolinianavermeerdertzichvoornamelijkdoorfragmentatievandestengelnadebloei,maarditkaneigenlijkhet gehelejaargebeuren,daarommoetmaaienzoveelmogelijkvermedenworden.hetverzamelenvanfragmentenna losspoelenoffeitelijkiederevormvanbeheerisvangrootbelangomhergroeiterplekkeofverspreidingnaarandere gebiedenteverminderen.hetzorgvuldigreinigenvanapparatuurmoeteenstandaardprocedurewordenom verspreidingviamachinestevoorkomen.

9 NIETMAAIENindezomer.De fragmentenzorgenvoorverdere verspreidingenbinnen2maanden zijndeplantenweerevengroot.

10 Cabombainhetnajaar Inhetnajaarbuigendestengeltoppennaarbenedenenrakenveelaldebodemvandewatergang.Zebrekenmakkelijk envallenveelalindenabijheidvandemoederplant.defragmentenhebbenveelalwortelsopdeknopenenworden makkelijkmeegevoerddoorhetwater. Bestemanagementoptie:Eigenlijkisergeenenkelgoedeoptienaarvorengekomeninhethuidigeonderzoek. Maaienofoogstenveroorzaaktalleenmaarverdereverspreiding.Destengelblijftnietlangergoeddrijvenwaardoor verzamelenergmoeilijkis. Managementbeperkingen:Nietvantoepassing Actie:Afdekkenmetschaduwdoekdatgeenlichtdoorlaat,ofgebruikkleurstoffeninstilstaandwater.

11 Cabombaindewinter Indewinterliggendestengelsopdebodemvandewatergangenvallenveelalinstukkenuiteen.Hierdoorontstaan stengelfragmentenengroeitoppendieinhetvoorjaarweeruitkunnenlopentotvolwaardigeplanten. Waterbewegingenwerkendefragmentatieindehandenveroorzakenverdereverspreidingvandesoortnaarandere delenvanhetstroomgebied. Bestemanagementoptie:Schaduw,metgebruikvankleurstoffeninstilstaandwater,ofmetgebruikvandrijvend doekinstromendwaterofinafvoerwatergangen. Managementbeperkingen:BinnenhetkadervandeFlora&Faunawetgeldenerbeperkingenmetbetrekkingtot schonenvanhetnatteprofiel,baggeren,enherprofileren.ditheeftgeeninvloedopdeaanbeveling.. Actie:Afdekkenmetschaduwdoekdatgeenlichtdoorlaat, ofgebruikkleurstoffeninstilstaandwater.

12 Risicobeoordeling Laagrisco"Hogeprioriteit De melding van een invasieve soort in eennieuwgebiedisinprincipeeenlaag risico. De aanwezigheid van een geïsoleerde, kleine hoeveelheid biomassa levert geen gevaar voor technisch beheer van de watergang of biodiversiteit. Het heeft echter de hoogste prioriteit om de planten te verwijderenofdebesmettingteisoleren en de soort zo snel mogelijk ter plaatse uitteroeien. De besmetting in de vijver zoals te zien op de illustratie links is eenvoudig te verwijderen. De besmetting in de watergang moet geïsoleerd worden om verdereverspreidingtevoorkomenenzo snel mogelijk verwijderd worden. Het isoleren kan gedaan worden door bijvoorbeeld een tijdelijke dam, een verzwaard net of een andere structuur die geen risico voor overstroming oplevert. De vondst moet zo snel mogelijk na melding geïsoleerd worden. De maatregelen moeten gehandhaafdblijventotdatdesoortlokaaluitgeroeidis,mogelijkvoorminstens1jaarnadatde laatstevondstgedaanis.ditomte voorkomen datdesoortweerterugkomtdoorinstroom van plantfragmentenvaneldersofbewusteaanplant.

13 Gemiddeldrisico Erzijnmeerdereplekkenvanminderdan tien vierkante meter op korte afstand van elkaar in meerdere watergangen en/ofvijvers. Deze situatie vormt een groter risico voor het technisch beheer van de watergang en het ecosysteem van de vijvers. De besmetting zit er waarschijnlijk al langer dan een jaar en heeft een volledige levenscyclus voltooid. De aanwezigheid op meerdere plaatsen geeft aan datde soort zich kan verspreiden. Zoveel mogelijk plantmateriaalmoetverwijderdworden. Delen van het watersysteem die afgesloten kunnen worden moeten zo snelmogelijkafgeslotenworden.binnen 6 maanden moet van alle besmettingen zo veel mogelijk plantmateriaal verwijderd worden. Een managementplan voor verwijderen en uitroeien van de soort kan opgesteld worden om prioriteiten te bepalen voor inzet van middelen voor directe verwijdering, observatie en monitoren.

14 Hoogrisico Lageprioriteit Er zijn meerdere grote en kleine plekken binnen een stroomgebied, verspreid over een groot oppervlak, in meerder delen vandehoofdwatergangenofinmeerdere vijvers. Het stroomgebied kan geïsoleerd worden om verspreiding naar andere stroomgebiedentevoorkomen,enerzijn geenkerntakenvanhetwaterschapinhet geding. Deze situatie is mogelijk een poldersysteemzonderpompen,sluizenof stuwenenzonderrisicovanoverstroming van bebouwing. De besmette sectie is reeds een afgesloten systeem of kan relatiefeenvoudigafgeslotenworden. Deverspreidingvandesoortbinnendeze sectie kan eenvoudig in de gaten gehouden worden. Een strategie voor uitroeien of bestrijding van de soort kan uitgevoerd worden als de middelen beschikbaarzijn. Ermoetrekeninggehoudenwordenmetdeinvloedvandenietinheemsesoortopdeecologie vanhetwatersysteemwaarhetbetreftsportvisserijenvogeleninvertebratenpopulaties. Zorgvuldigheid bij verwijdering van de plantenresten is van essentieel belang om herbesmetting vandewatergangtevoorkomenenookelderstevoorkomendattijdenstransportplantenresten anderewatergangenkunnenbesmetten.

15 Hoogrisico"HogePrioriteit Er zijn meerdere grote en kleine plekken binneneenstroomgebied,verspreidover een groot oppervlak, in meerder delen van de hoofdwatergang en of in meerdere vijvers. Het stroomgebied kan niet geïsoleerd worden en er zijn kerntaken van het waterschap in het geding. Dit is een in principe zeldzame situatie, die veelal het gevolg is van ondoelmatig managementvankleinebesmettingen,de aanwezigheid van een erg agressieve soort, of het gevolg van zeer gunstige groeiomstandigheden die een snelle verspreiding binnen het watersysteem in minderdaneenjaartotgevolghebben. Pleziervaart komt in het gedrang. De plantenmassakanhetvarenbemoeilijken maar er kunnen mogelijk ook beperkingen opgelegd moeten worden om verdere verspreiding van de soort doorfragmentatieen meeliften metbootjestegentegaan. Deenormeplantengroeikanplaatselijksportvisserijonmogelijkmaken. Sluizen,pompen,stuwenenanderekunstwerkenessentieelvoorhetpeilbeheerlopenrisico. Er is een reëel risico van overstroming van bebouwing met daarbij behorende financiële risico s doordeaanwezigheidvandesoort. Snelleendirecteactieisnodigomdebiomassavandesoorttereduceren.Secties,diegeschoond zijnmoetengeïsoleerdwordenomverdereverspreidingtevoorkomen.voordehoofdwatergang zal nazorg noodzakelijk zijn, veelal in de vorm van handmatig schonen. Een communicatie campagneiseenessentieelonderdeelvanhetmanagementplan.debewonersengebruikersvan hetwatersysteemmoetenbetrokkenwordenbijeenduurzameoplossingvanhetprobleem.