raadsvoorstel Aan de raad,

Transcriptie

1 raadsvoorstel Agendapunt 2015, nr IX-5 Te behandelen door mevrouw drs. I.G. Saris onderwerp Blad 1/5 Aan de raad, Inleiding Sinds 2007 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Als inwoners zich melden met een vraag bij de gemeente voor ondersteuning thuis wordt er eerst onderzoek gedaan naar de situatie van de klant. Daarbij wordt eerst gekeken naar de eigen kracht en oplossingsmogelijkheden. Daarna wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn van het sociaal netwerk van de klant. Als daarmee geen oplossing gevonden kan worden wordt gekeken of algemene (gebruikelijke) voorzieningen een oplossingen kunnen bieden. In de Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning gemeente Winterswijk 2015 hebben we hierover het volgende vastgelegd: - Algemeen gebruikelijke voorzieningen zijn in principe voor iedereen beschikbaar, of mensen nu wel of geen beperking hebben. Wat in een concrete situatie algemeen gebruikelijk is, hangt vaak af van de geldende maatschappelijke normen op het moment van de aanvraag. Hiermee heeft de gemeente geen bemoeienis. - Algemene voorzieningen betreft een aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk is en dat is gericht op het versterken van zelfredzaamheid en participatie, of op opvang. Hierbij kan een onderscheid gemaakt worden tussen voorzieningen in de markt, waarmee de gemeente geen bemoeienis heeft en voorzieningen die geheel of gedeeltelijk door de gemeente worden bekostigd. De landelijke eigen bijdrageregeling is niet van toepassing op algemene voorzieningen. De gebruiker betaalt of de marktprijs of een al dan niet kostendekkend tarief waar het een door de gemeente gesubsidieerde voorziening betreft. De zin zonder voorafgaand onderzoek toegankelijk moet wel in de context worden bekeken. Het betekent in dit verband dat de gemeente voor deze voorziening geen beschikking afgeeft. De voorziening in kwestie zal wel een toegangstoets doen of iemand tot de doelgroep van de voorziening behoort. - Als bovenstaande niet tot het gewenste resultaat leidt kan een maatwerkvoorziening vanuit de Wmo ingezet worden middels een beschikking aan de klant. Zo wordt hulp bij huishouden op dit moment ingezet als maatwerkvoorziening. De maatwerkvoorziening wordt door de gemeente betaald en de klant betaalt een inkomensafhankelijke door het Centraal administratief kantoor berekende eigen bijdrage. In schema ziet dit er als volgt uit. inwoner met ondersteuningsvraag onderzoek eigen kracht en mogelijkheden sociaal netwerk mogelijkheden algemeen (gebruikelijke) voorzieningen individuele maatwerkvoorziening Bij het vaststellen van het beleidsplan Wmo in oktober 2014 heeft de Raad besloten dat huishoudelijke hulp vanaf 2016 ingezet mag worden als algemene voorziening. Over het algemeen geldt dat een algemene voorziening goedkoper is dan een individuele maatwerkvoorziening. Dit als antwoord om een oplossing te vinden voor de kortingen op het rijksbudget voor hulp bij huishouden. Uitgangspunt voor huishoudelijke hulp als algemeen (gebruikelijke) voorziening is dat in beginsel iedereen die huishoudelijke hulp nodig heeft, dit zelf moet regelen. Iedereen kan er zich immers in principe op voorbereiden dat, als men ouder wordt en hulpbehoevender, deze hulp misschien nodig is. Net zoals bijvoorbeeld een verhoogd toilet of een elektrische fiets ook van een individuele maatwerkvoorziening naar een algemeen gebruikelijke voorziening zijn gegaan.

2 2/5 In de raadsvergadering van april j.l. heeft de Raad besloten om bovenstaand besluit te heroverwegen en hulp bij huishouden in 2016 alsnog voort te blijven zetten als maatwerkvoorziening. Dit omdat het inzetten van hulp bij huishouden als algemene voorziening landelijk tot veel onrust heeft geleid en complex is. Wel is aangegeven om de verschillende mogelijkheden te onderzoeken om hulp bij huishouden alsnog in te kunnen zetten als algemeen (gebruikelijke) voorziening. Tijdens de presentatieavond op 11 juni j.l. aan de raad-s en commissieleden zijn verschillende scenario s voorgelegd hoe invulling gegeven kan worden aan hulp bij huishouden als algemeen (gebruikelijke) voorziening en hoe een bezuiniging gerealiseerd kan worden. In dit voorstel wordt een voorkeur uitgesproken voor het uitwerken van één scenario. Er zijn daarnaast nog andere opties mogelijk; deze worden beschreven onder de paragraaf scenario s. Ook in de regiogemeenten zijn of worden keuzes gemaakt over hoe invulling te geven aan hulp bij huishouden na de kortingen op het Rijksbudget. De gemeenten bewandelen daarbij hun eigen tijdspad. Dit voorstel is nu alleen voor onze gemeente. Voorstel 1. Het volgende scenario uit te werken: Hulp bij huishouden 1 (HH1) in de vorm van een algemene voorziening met gebruikmaking van een vouchersysteem, waarbij differentiatie aangebracht wordt in de bijdrage van de klant. 2. Hulp bij huishouden 2 (HH2) voort te zetten als maatwerkvoorziening. Beoogd(e) effect(en) Hulp bij huishouden 1 vormgeven door middel van een algemene voorziening en Hulp bij huishouden 2 als maatwerkvoorziening te handhaven binnen het toegekende budget. Argumenten Ad 1 Wij stellen voor te kiezen voor het scenario waarbij HH1 wordt aangemerkt als een algemene voorziening. Dat wil zeggen dat o.b.v. een lichte toets een indicatie wordt afgegeven en de gemeente via een vouchersysteem een bijdrage betaalt in de kosten van HH1. Onder de lichte toets wordt verstaan dat er een toegangstoets wordt gedaan of iemand tot de doelgroep van de Wmo behoort. Er wordt echter geen beschikking afgegeven door de gemeente. De exacte invulling wordt nader bepaald bij de uitwerking van het scenario. Er wordt meer regie bij de klant gelegd Onder HH 1 worden de schoonmaakwerkzaamheden verstaan. De klant is zelf in staat de regie en organisatie van het huishouden te voeren. Bij het vouchersysteem krijgt de klant meer regie, omdat de klant vooraf zelf vouchers (dienstencheques) moet inkopen en betalen. De verwachting is dat klant bewust een keuze maakt hoeveel uur hulp hij daadwerkelijk nodig heeft in een periode. Dit is anders dan het huidige systeem, waarbij tijdens het keukentafelgesprek beoordeeld wordt hoeveel uur hulp nodig is en dit vervolgens ook wekelijks of per twee weken ingezet wordt. De klant betaalt achteraf pas de eigen bijdrage. Het maximaal aantal aan te schaffen vouchers wordt wel door de gemeente bepaald. Bijdrage van de klant bij aanschaf van voucher varieert De bijdrage die een klant betaalt voor de aanschaf van een voucher verschilt per klant en is afhankelijk van het inkomen. Bij een algemene voorziening kan volstaan worden met een lichte toets. Bij deze lichte toets mag wel naar het inkomen van een klant gevraagd worden. De gemeente Tilburg heeft hier inmiddels goede ervaringen mee opgedaan en maakt hiervoor gebruik van het IB 60 formulier. Dit formulier kan de klant opvragen bij de belastingdienst en geeft inzicht in de inkomensgegevens van een klant. Door te variëren in de bijdrage van de klant wordt voorkomen dat klanten met een laag inkomen opeens fors meer moeten betalen voor de huishoudelijke hulp. Op dit moment betalen klanten met een eenpersoonshuishouden met een minimuminkomen maximaal 19,40 per 4 weken ongeacht het aantal uren hulp bij huishouden. Bij een vastgesteld tarief per voucher, bijv. 10,00 per uur, zouden

3 3/5 klanten met een minimuminkomen dus voor 2 uur hulp bij huishouden per week 80, - betalen per 4 weken i.p.v. 19,40 in de huidige situatie. Invulling geven aan hulp bij huishouden als algemene voorziening Met dit scenario wordt invulling gegeven aan het voornemen om hulp bij huishouden in te zetten als algemene voorziening. Verwacht wordt dat hiermee op de termijn de kosten voor hulp bij huishouden verder omlaag gebracht kunnen worden, waardoor het budget toereikend blijft. In onderstaand schema geven wij samengevat de voor- en nadelen van dit scenario nogmaals weer. Geeft invulling aan hulp bij huishouden als algemene voorziening Meer regie bij klant Er wordt rekening gehouden met financiële draagkracht klant (differentiatie bijdrage) Herindicatie voor alle mensen met HH1 Ad 2 Bij HH2 wordt naast de schoonmaakwerkzaamheden ook ondersteuning geboden bij de regie en organisatie van het huishouden. Mensen zijn niet meer in staat om hier zelf invulling aan te geven. Vaak is er dan ook sprake van meerdere ondersteuningsvragen waaronder een begeleidingsvraagstuk. Komende periode worden de combinatiemogelijkheden tussen HH2 en begeleiding verder onderzocht. Vanwege het veel zwaardere karakter van HH2 stellen wij voor deze vorm van huishoudelijke hulp vooralsnog te blijven verstrekken als maatwerkvoorziening. Scenario s (indien gewenst/mogelijk): Naast het voorkeurscenario zijn andere opties mogelijk. Na afweging van de voor- en nadelen van deze alternatieve opties, concluderen wij dat deze minder goede oplossingen zijn voor de gestelde opdracht (HH1 transformeren richting algemene voorziening en uitkomen met het beschikbare budget). Bij de scenario s A en B wordt hulp bij huishouden als maatwerkvoorziening behouden maar kunnen de kosten omlaag gebracht worden door het aanscherpen van de beleidsregels. Bij de scenario s onder C wordt invulling gegeven aan hulp bij huishouden als algemene voorziening en kunnen kosten omlaag gebracht worden. Scenario D is een combinatie van beide. Scenario A: Aanscherpen van de beleidsregels voor maatwerkvoorziening, waarbij maatwerkvoorziening zich alleen richt op zwaar huishoudelijk werk, d.w.z. keuken, vloeren en sanitair HH1 blijft ook als maatwerkvoorziening bestaan Preventieve werking van inzet hulp bij huishouden Herindiaties noodzakelijk Geeft geen invulling aan algemene voorziening Scenario B: Resultaatfinanciering i.p.v. financiering op geleverde uren Hierbij wordt een vast bedrag per klant per periode afgesproken. Voor dit bedrag moet de zorgaanbieder alle benodigde huishoudelijke ondersteuning bieden in die periode. HH1 blijft ook als maatwerkvoorziening bestaan Preventieve werking van inzet hulp bij huishouden Herindicaties noodzakelijk Op dit moment zijn er diverse rechtszaken m.b.t. de resultaatfinanciering

4 4/5 Scenario C: HH1 in de vorm van een algemene voorziening waarbij gebruik gemaakt wordt van vouchersysteem C1 Alle klanten HH1 een huishoudelijke hulp toelage (een vast bedrag bijv. 12,50 per uur) geven en HH2 intact laten. Geeft invulling aan hulp bij huishouden in de vorm van een algemene voorziening Herindicatie voor alle mensen met HH1 Klanten met een lage eigen bijdrage gaan fors meer betalen (vaste bijdrage gemeente). Klanten met een minimum inkomen betalen nu maximaal 19,40 per 4 weken ongeacht het aantal uren HH. C2 Huishoudelijke hulp (HH1) als product in de markt. D.w.z. inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor hun huishouden tot een maximum van 3 uur per week. Als inkomen niet hoger ligt dan 115% minimuminkomen kunnen inwoners een beroep doen op de bijzondere bijstand. Uitgangspunt voor alle burgers gelijk Burgers met een zware zorgvraag worden gekompenseerd Niet duidelijk of dit de toets van de rechter doorstaat Verschuiving van Wmo naar bijzondere bijstand Scenario D: Combinatie van scenario A (aanscherpen beleidsregels) en scenario C (aanvulling met vouchersysteem) Geeft deels invulling aan hulp bij huishouden als algemene voorziening Preventieve inzet van hulp bij huishouden Meer regie bij klant Er wordt rekening gehouden met financiële draagkracht klant Herindicatie met alle klanten Meer administratieve last Financiële aspecten/risico s Op basis van de laatste gegevens van augustus j.l. zien we dat de uitstroom van klanten met hulp bij huishouden groter blijft dan de nieuwe instroom. Deze daling zet langer door dan oorspronkelijk gedacht. Op basis van deze laatste gegevens, lijkt het budget voor 2016 inclusief het extra beschikbaar gestelde budget voor 2016 toereikend. Dit geeft de mogelijkheid om in 2016 eerst een pilot te draaien voordat overgegaan wordt tot definitief beleid. Juridische aspecten/wet- en regelgeving Op dit moment lopen in den lande meerdere rechtszaken over hulp bij huishouden als algemene voorziening. De gemeente Tilburg heeft inmiddels goede ervaringen opgedaan met het vouchersysteem. Communicatie/betrokkenenparagraaf De Wmoraad heeft tijdens de vergadering van 18 mei j.l. de voorkeur uitgesproken voor het scenario HH1 in de vorm van een algemene voorziening waarbij gebruik gemaakt wordt van een vouchersysteem en differentiatie aangebracht wordt in de bijdrage van de klant.

5 5/5 Relatie huidig beleid Eind augustus neemt het College een besluit over de aanbesteding hulp bij huishouden In deze aanbesteding is ook ruimte opgenomen voor het uitvoeren van pilots. Winterswijk, 25 augustus 2015, Burgemeester en Wethouders van Winterswijk, de secretaris, J.P.M. Scheinck de burgemeester, drs. M.J. van Beem Bevindingen van de commissie Samenleving. Vergadering d.d. 3 september De WB-fractie heeft de portefeuillehouder gevraagd om met het betrekking tot de inkoop van vouchers het systeem Tilburg te volgen en naar het inkomen te vragen. De PvdA-fractie heeft aandacht gevraagd voor de code Verantwoordelijk marktgedrag Thuisondersteuning van de VNG en het college verzocht dit aspect alsnog in het voorstel mee te nemen. Voorts heeft de portefeuillehouder enkele vragen met betrekking tot HH2-hulp, de herindicatie van klanten en de koop en besteding van vouchers beantwoord. Het voorstel wordt als bespreekstuk naar de raad doorgeleid.