Helmkruid (Verbascum)

Transcriptie

1 Helmkruid (Verbascum)

2

3 Toorts (Verbascum) is een geslacht uit de helmkruidfamilie (Scrophulariaceae), het geslacht telt circa 250 soorten die van nature voorkomen in Europa en Azië maar met name in het Middellandse Zeegebied is het geslacht vertegenwoordigd. De naam komt van Thapsus een Grieks eiland waar de toorts veel bloeit. Verbascum komt in Nederland van nature voor én er zijn gekweekte vormen. In het algemeen groeit de plant op droge of licht vochtige grond in de volle zon. Verbascum bloeit vrijwel de hele zomer van juni tot en met augustus. Door onderlinge kruising zijn veel hybriden ontstaan, er zijn tweejarige en overblijvende soorten. Het blad bevat stoffen die de kieuwwerking bij vissen belemmeren, zodat de vissen zuurstofgebrek krijgen en naar de oppervlakte komen. Vanwege deze eigenschap gooide men vroeger het gekneusde blad in meertjes om de vissen gemakkelijk te kunnen vangen. Een gezegde vertelt dat als je je handen met de bloemen van de koningskaars insmeert, dat je dan vissen met de blote handen kunt vangen. De verse plant en bloemen ruiken onaangenaam, maar als de bloemen gedroogd zijn ruiken ze honingachtig. Taxonomische indeling Rijk: Stam: Familie: Geslacht: Bekend als: Plantae (Planten) Embryophyta (Landplanten) Scrophulariaceae (Helmkruidfamilie) Verbascum thapsus Toorts, stalkaars, melige toorts, roedetoorts, mottekruid, broodjes, pappel, kattekaasjes, maagd Maria's kerkkaars. Actieve bestanddelen Slijmstoffen Saponinen (ontstekingsremmend,slijmoplossend en reinigend) Gom Flavonglycosiden Weinig etherische olie, aucubine, xanthophyl Mineralen: K, Ca Vitamine C

4 Gebruik Geneeskundig gebruik Luchtwegen: Allerlei ontstekingen: bronchitis (bij een vastzittende pijnlijke hoest), kinkhoest, voorhoofdsholteontsteking, longontsteking, gezwollen halsklieren en ook bij astma. Ook is het een middel ter behandeling van heesheid. Urinewegen: Bij blaas - en urinewegontstekingen en bij bedplassen. Huid en zintuigen: Bij ontstekingen van het onderhuidbindweefsel (cellulitis), allergie, vervuilde huid. Ontstoken ogen. Bij oorontstekingen werkt het kruid pijnstillend. Toepassing Tinctuur: de bladeren en bloemen worden in de tinctuur gebruikt, welke gebruikt kan worden voor een chronische droge hoest. (chronische bronchitis) Thee: van de bloemen kan als kalmerend middel gebruikt worden bij slapeloosheid. Ook wordt de bloesem samen met andere kruiden verwerkt die men als thee kan gebruiken bij hoesten, zoals gelijke delen klein hoefblad, zoethout en koningskaars. Een ander mengsel voor de hoest is, heemstbloesem, kaasjeskruidbloemen, klein hoefbladbloemen, viooltjes, klaproos en koningskaarsbloemen. Aftreksel van de bloesems wordt bij ontstoken ogen en bij aambeien gebruikt. (Goed door een doek zeven om de fijne haartjes eruit te halen die irritatie kunnen veroorzaken) Kompressen (warm) kunnen gebruikt worden bij steenpuisten en zweren. Olie: de bloemen kunnen in de zonnebloemolie gelegd worden (marceraat)en een aantal weken in de zon gezet worden. Dit kan bij oorontsteking in de oor gedruppeld worden. De olie kan ook op de borst en de buik gesmeerd worden bij blaasontsteking en bij bronchitis. Bij gewrichtreumatiek kan de toortsolie pijnverlichtend werken. Versnipperde bladeren met honing vermengd, zouden een goed middel tegen brandwonden zijn Dioscorides aangeraden eerst de plant 2000 jaar geleden, tegen longziekten, [66] en dit nog een van de belangrijkste toepassingen, met name tegen hoest. Leaf afkooksels of kruidenthee werden gebruikt voor de sputum, consumptie, droge hoest, bronchitis, keelpijn en aambeien. De bladeren werden ook gerookt tegen aandoeningen, een traditie die in Amerika snel werd doorgegeven aan Indiaanse volkeren. [27] [67] Ze gebruikten de niet-inheemse plant om stroop tegen de croupe. De combinatie van slijmoplossend saponinen en verzachtende plantaardige gom maakt de plant bijzonder effectief voor de hoest. Alle voorbereidingen bedoeld om dronken te fijn worden gefilterd om de irriterende haartjes weg te nemen. [48] Plinius (23-79 n. Chr.) raadde het aan bij beschadigingen of irritatie van de luchtwegen, ook bij kortademigheid bij lastdieren. Dioscidores (40-90 n. Chr.) voegde hieraan de lokale verzachtende werking toe bij oogklachten, beten en tandpijn.

5 De gedroogde bladeren werden gerookt door astmalijders omdat ze verlichting zouden geven. Tegen jicht en aambeien werd het volgende middel gemaakt: De bladeren en de bloemen werden fijngestampt en men deed dat in een vaatje dat afgesloten werd met gips. Het vaatje werd in de zon gezet of in een mesthoop (vanwege de constante temperatuur). Het sap werd vervolgens uit het slijmerige mengsel geperst en in afgesloten flessen bewaard. Dit sap werd op pijnlijke plekken gesmeerd. Hildegard von Bingen zei "wie een zwak en treurig hart heeft moet de toorts tezamen met vlees en vis koken" Tegenwoordig worden de bloemen het meest gebruikt. De belangrijkste indicaties zijn: Bronchitis, luchtpijpontsteking, hoest, vastzittende slijmen, keelpijn, amandelontsteking, hooikoorts, hoofdpijn, zenuwpijn, aangezichtspijnen en reumatische pijnen. winterhanden en voeten, jicht, wonden, brandwonden, aambeien, abcessen en steenpuisten. De bloemen kunnen in crème of gezichtsstoombad worden gebruikt om de huid zachter en gladder te maken. Een sterk aftreksel van de bloemen wordt gebruikt om het haar lichter te maken. Recept bij luchtwegaandoeningen Overgiet 5 eetlepels bloemen met 1 liter kokend water. Laat dit 10 minuten trekken. Zeef het door dun doek om de haartjes te verwijderen (deze irriteren de luchtwegen). Drink bij luchtwegaandoeningen 3 kopjes per dag of gebruik het om te gorgelen. Bijwerkingen en interacties Geen risico s bekend Contra-indicatie Geen meldingen, onbekend. Het verdient in het algemeen aanbeveling bij gebruik van welke middelen dan ook tijdens de zwangerschap en de periode waarin borstvoeding wordt gegeven altijd een arts of apotheker te raadplegen. Droog bewaren. Wij zijn altijd geïnteresseerd in commentaar, een gebruikersverslag of aanvullende informatie!